Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 3.37: saptatriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsopadeśavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 3.37

Language
Sanskrit

Contents

saptatriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsopadeśavarṇanam

3.37.1

nandīśvara uvāca |
śṛṇu prājña kirātākhyamavatāraṃ pinākinaḥ |
mūkaṃ ca hatavānprīto yo'rjunāya varaṃ dadau ||

3.37.2

suyodhanajitāste vai pāṇḍavāḥ pravarāśca te |
draupadyā ca tayā sādhvyā dvaitākhyaṃ vanamāyayuḥ ||

3.37.3

tatraiva sūryadattāṃ vai sthālīṃ cāśritya te tadā |
kālaṃ ca vāhayāmāsuḥ sukhena kila pāṇḍavāḥ ||

3.37.4

chalārthaṃ preritastena durvāsā munipuṅgavaḥ |
suyodhanena viprendra pāṇḍavāntikamādarāt ||

3.37.5

chātraiḥ svairvāyutaiḥ sārdhaṃ yayāce tatra tānmudā |
bhojyaṃ cittepsitaṃ vai sa tebhyaścaiva samāgataḥ ||

3.37.6

svīkṛtya pāṇḍavaistaistaiḥ snānārthaṃ preṣitāstadā |
durvāsaḥpramukhāścaiva munayaśca tapasvinaḥ ||

3.37.7

atha te pāṇḍavāḥ sarve annābhāvānmunīśvara |
duḥkhitāśca tadā prāṇāṃstyaktuṃ citte samādadhuḥ ||

3.37.8

draupadyā ca smṛtaḥ kṛṣṇa āgatastatkṣaṇādapi |
śākaṃ ca bhakṣayitvā tu teṣāṃ tṛptiṃ samādadhat ||

3.37.9

durvāsāśca tadā śiṣyāṃstṛptān jñātvā yayau punaḥ |
pāṇḍavāḥ kṛcchranirmuktāḥ kṛṣṇasya kṛpayā tadā ||

3.37.10

atha te pāṇḍavāḥ kṛṣṇaṃ papracchuḥ kiṃ bhaviṣyati |
balavān śatrurutpannaḥ kiṃ kāryaṃ tadvada prabho ||

3.37.11

nandīśvara uvāca |
iti pṛṣṭhastadā taistu śrīkṛṣṇaḥ pāṇḍavairmune |
smṛtvā śivapadāmbhojau pāṇḍavānidamabravīt ||

3.37.12

śrīkṛṣṇa uvāca |
śrūyatāṃ pāṇḍavāḥ śreṣṭhāḥ śrutvā kartavyameva hi |
madvṛttāntaṃ viśeṣeṇa śivasevāsamanvitam ||

3.37.13

dvārakāṃ ca mayā gatvā śatrūṇāṃ vijigīṣayā |
vicārya copadeśāṃśca hyupamanyormahātmanaḥ ||

3.37.14

mayā hyārādhitaḥ śambhuḥ prasannaḥ parameśvaraḥ |
baṭuke parvataśreṣṭhe saptamāsaṃ susevitaḥ ||

3.37.15

iṣṭānkāmānadānmahyaṃ viśveśaśca svayaṃ sthitaḥ |
tatprabhāvānmayā sarvasāmarthyaṃ labdhamuttamam ||

3.37.16

idānīṃ sevyate devo bhuktimuktiphalapradaḥ |
yūyaṃ sevata taṃ śambhumapi sarvasukhāvaham ||

3.37.17

nandīśvara uvāca |
ityuktvāntardadhe kṛṣṇa āśvāsyātha ca pāṇḍavān |
dvārakāmagamacchīghraṃ smaran śivapadāmbujam ||

3.37.18

pāṇḍavā atha bhillaṃ ca preṣayāmāsurojasā |
guṇānāṃ ca parīkṣārthaṃ tasya duryodhanasya ca ||

3.37.19

so'pi sarvaṃ ca tatratyaṃ duryodhanaguṇodayam |
samīcīnaṃ ca tajjñātvā punaḥ prāpa prabhūnprati ||

3.37.20

taduktaṃ te niśamyaivaṃ duḥkhaṃ prāpurmunīśvara |
parasparaṃ samūcuste pāṇḍavā atiduḥkhitāḥ ||

3.37.21

kiṃ kartavyaṃ kva gantavyamasmābhiradhunā yudhi |
samarthā api vai sarve satyapāśena yantritāḥ ||

3.37.22

nandīśvara uvāca |
etasminsamaye vyāso bhasmabhūṣitamastakaḥ |
rudrākṣābharaṇaścāyājjaṭājūṭavibhūṣitaḥ ||

3.37.23

pañcākṣaraṃ japanmantraṃ śivapremasamākulaḥ |
tejasāṃ ca svayaṃrāśiḥ sākṣāddharma ivāparaḥ ||

3.37.24

taṃ dṛṣṭvā te tadā prītā utthāya purataḥ sthitāḥ |
dattvāsanaṃ tadā tasmai kuśājinasuśobhitam ||

3.37.25

tatropaviṣṭaṃ taṃ vyāsaṃ pūjayanti sma harṣitāḥ |
stutiṃ ca vividhāṃ kṛtvā dhanyāḥ sma iti vādinaḥ ||

3.37.26

tapaścaiva susantaptaṃ dānāni vividhāni ca |
tatsarvaṃ saphalaṃ jātaṃ tṛptāste darśanātprabho ||

3.37.27

duḥkhaṃ ca dūrato jātaṃ darśanātte pitāmaha |
duṣṭaiścaiva mahāduḥkhaṃ dattaṃ naḥ krūrakarmabhiḥ ||

3.37.28

śrīmatāṃ darśane jāte duḥkhaṃ caiva gamiṣyati |
kadācinna gataṃ tatra niścayo'yaṃ vicāritaḥ ||

3.37.29

mahatāmāśrame prāpte samarthe sarvakarmaṇi |
yadi duḥkhaṃ na gacchettu daivamevātra kāraṇam ||

3.37.30

niścayenaiva gacchettu dāridyaṃ duḥkhakāraṇam |
mahatāṃ ca svabhāvo'yaṃ kalpavṛkṣasamo mataḥ ||

3.37.31

tadguṇāneva gaṇayanmahato vastumātrataḥ |
āśrayasya vaśādeva puṃso vai jāyate prabho ||

3.37.32

laghutvaṃ ca mahattvaṃ ca nātra kāryā vicāraṇā |
uttamānāṃ svabhāvo'yaṃ yaddīnapratipālanam ||

3.37.33

raṅkasya lakṣaṇaṃ loke hyatiśreyaskaraṃ matam |
puro'sya parayatno vai sujanānāṃ ca sevanam ||

3.37.34

ataḥ paraṃ ca bhāgyaṃ vai doṣaścaiva na dīyatām |
etasmātkāraṇātsvāmiṃstvayi dṛṣṭo śubhaṃ tadā ||

3.37.35

tvadāgamanamātreṇa santuṣṭāni manāṃsi naḥ |
diśopadeśaṃ yenāśu duḥkhaṃ naṣṭaṃ bhavecca naḥ ||

3.37.36

nandīśvara uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā pāṇḍavānāṃ mahāmuniḥ |
prasannamānaso bhūtvā vyāsaścaivābravīdidam ||

3.37.37

he pāṇḍavāśca yūyaṃ vai na kaṣṭaṃ kartumarhatha |
dhanyāḥ stha kṛtakṛtyāḥ stha satyaṃ naiva vilopitam ||

3.37.38

sujanānāṃ svabhāvo'yaṃ prāṇānte'pi suśobhanaḥ |
dharmaṃ tyajanti naivātra satyaṃ saphalabhājanam ||

3.37.39

asmākaṃ caiva yūyaṃ ca te cāpi samatāṃ gatāḥ |
tathāpi pakṣapāto vai dharmiṣṭhānāṃ mato budhaiḥ ||

3.37.40

dhṛtarāṣṭrena duṣṭena prathamaṃ ca hyacakṣuṣā |
dharmastyaktaḥ svayaṃ lobhādyuṣmākaṃ rājyamāhṛtam ||

3.37.41

tasya yūyaṃ ca te cāpi putrā eva na saṃśayaḥ |
pitaryaparate bālā anukampyā mahātmanaḥ ||

3.37.42

paścātputraśca tenaiva vārito na kadācana |
anartho naiva jāyeta yaccaivaṃ ca kṛtaṃ tadā ||

3.37.43

ataḥ paraṃ ca yajjātaṃ tajjātaṃ nānyathā bhavet |
ayaṃ duṣṭo bhavantaśca dharmiṣṭhāḥ satyavādinaḥ ||

3.37.44

tasmādante ca tasyaivāśubhaṃ hi bhavitā dhruvam |
yaccaiva vāpitaṃ bījaṃ tatpraroho bhavediha ||

3.37.45

tasmādduḥkhaṃ na kartavyaṃ bhavadbhiḥ sarvathā dhruvam |
bhaviṣyati śubhaṃ vo hi nātra kāryā vicāraṇā ||

3.37.46

nandīśvara uvāca |
ityuktvā pāṇḍavāḥ sarve tena vyāsena prīṇitāḥ |
yudhiṣṭhiramukhāste ca punarevābruvanvacaḥ ||

3.37.47

pāṇḍavā ūcuḥ |
satyamuktaṃ tvayā nātha duṣṭairduḥkhaṃ nirantaram |
duṣṭātmabhirvane cāpi dīyate hi muhurmuhuḥ ||

3.37.48

tannāśayāśubhaṃ meṃ'dya kiñciddeyaṃ śubhaṃ vibho |
kṛṣṇena kathitaṃ pūrvamārādhyaḥ śaṅkaraḥ sadā ||

3.37.49

pramādaśca kṛto'smābhistadvacaḥ śithilīkṛtam |
sa devamārgastu punaridānīmupadiśyatām ||

3.37.50

nandīśvara uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā vyāso harṣasamanvitaḥ |
uvāca pāṇḍavānprītyā smṛtvā śivapadāmbujam ||

3.37.51

vyāsa uvāca |
śrūyatāṃ vacanaṃ me'dya pāṇḍavā dharmabuddhayaḥ |
satyamuktaṃ tu kṛṣṇena mayā saṃsevyate śivaḥ ||

3.37.52

bhavadbhiḥ sevyatāṃ prītyā sukhaṃ syādatulaṃ sadā |
sarvaduḥkhaṃ bhavatyeva śivāsevāta eva hi ||

3.37.53

nandīśvara uvāca |
atha pañcasu teṣveva vicārya śivapūjane |
arjunaṃ yogyamuccārya vyāso munivarastathā ||

3.37.54

tapaḥsthānaṃ vicāryaivaṃ tataḥ sa munisattamaḥ |
pāṇḍavāndharmasanniṣṭhānpunarevābravīdidam ||

3.37.55

vyāsa uvāca |
śrūyatāṃ pāṇḍavāḥ sarve kathayāmi hitaṃ sadā |
śivaṃ sarvaṃ paraṃ dṛṣṭvā paraṃ brahma satāṃ gatim ||

3.37.56

brahmāditriparārddhāntaṃ yatkiñcid dṛśyate jagat |
tatsarvaṃ śivarūpaṃ ca pūjyaṃ dhyeyaṃ ca tatpunaḥ ||

3.37.57

sarveṣāṃ caiva sevyo'sau śaṅkaraḥ sarvaduḥkhahā |
śivaḥ svalpena kālena samprasīdati bhaktitaḥ ||

3.37.58

suprasanno maheśo hi bhaktebhyaḥ sakalapradaḥ |
bhuktiṃ muktimihāmutra yacchatīti suniścitam ||

3.37.59

tasmātsevyaḥ sadā śabhbhurbhuktimuktiphalepsubhiḥ |
puruṣaḥ śaṅkaraḥ sākṣād dṛṣṭahantā satāṃ gatiḥ ||

3.37.60

parantu prathamaṃ śakravidyāṃ dṛḍhamanā japet |
kṣatriyasya parākhyasya cedameva samāhitam ||

3.37.61

ato'rjunaśca prathamaṃ śakravidyāṃ japed dṛḍhaḥ |
kariṣyati parīkṣāṃ prāk santuṣṭastadbhaviṣyati ||

3.37.62

suprasannaśca vighnāni saṃhariṣyati sarvadā |
punaścaivaṃ śivasyaiva varaṃ mantraṃ pradāsyati ||

3.37.63

nandīśvara uvāca |
ityuktvārjunamāhūyopendravidyāmupādiśat |
snātvā ca prāṅmukho bhūtvā jagrāhārjuna ugradhīḥ ||

3.37.64

pārthivasya vidhānaṃ ca tasmai munivaro dadau |
pratyuvāca ca taṃ vyāso dhanañjayamudāradhīḥ ||

3.37.65

vyāsa uvāca |
ito gacchādhunā pārtha indrakīle suśobhane |
jāhnavyāśca samīpe vai sthitvā samyak tapaḥ kuru ||

3.37.66

adṛśyā caiva vidyā syātsadā te hitakāriṇī |
ityāśiṣaṃ dadau tasmai tataḥ provāca tānmuniḥ ||

3.37.67

dharmamāsthāya sarve vai tiṣṭhantu nṛpasattamāḥ |
siddhiḥ syātsarvathā śreṣṭhā nātra kāryā vicāraṇā ||

3.37.68

nandīśvara uvāca |
iti dattvāśiṣaṃ tebhyaḥ pāṇḍavebhyo munīśvaraḥ |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ vyāsaścāntardadhe kṣaṇāt ||

3.37.68.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ kirātāvatāravarṇana prasaṅge'rjunāya vyāsopadeśavarṇanaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||

3.37.68.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

3.37.68.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

3.37.68.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

3.37.68.p5

tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ