Shivapurana 3.37: saptatriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsopadeśavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 3.37
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.37.68 — 5 parts
saptatriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsopadeśavarṇanam
3.37.1
nandīśvara uvāca |
śṛṇu prājña kirātākhyamavatāraṃ pinākinaḥ |
mūkaṃ ca hatavānprīto yo'rjunāya varaṃ dadau ||
3.37.2
suyodhanajitāste vai pāṇḍavāḥ pravarāśca te |
draupadyā ca tayā sādhvyā dvaitākhyaṃ vanamāyayuḥ ||
3.37.3
tatraiva sūryadattāṃ vai sthālīṃ cāśritya te tadā |
kālaṃ ca vāhayāmāsuḥ sukhena kila pāṇḍavāḥ ||
3.37.4
chalārthaṃ preritastena durvāsā munipuṅgavaḥ |
suyodhanena viprendra pāṇḍavāntikamādarāt ||
3.37.5
chātraiḥ svairvāyutaiḥ sārdhaṃ yayāce tatra tānmudā |
bhojyaṃ cittepsitaṃ vai sa tebhyaścaiva samāgataḥ ||
3.37.6
svīkṛtya pāṇḍavaistaistaiḥ snānārthaṃ preṣitāstadā |
durvāsaḥpramukhāścaiva munayaśca tapasvinaḥ ||
3.37.7
atha te pāṇḍavāḥ sarve annābhāvānmunīśvara |
duḥkhitāśca tadā prāṇāṃstyaktuṃ citte samādadhuḥ ||
3.37.8
draupadyā ca smṛtaḥ kṛṣṇa āgatastatkṣaṇādapi |
śākaṃ ca bhakṣayitvā tu teṣāṃ tṛptiṃ samādadhat ||
3.37.9
durvāsāśca tadā śiṣyāṃstṛptān jñātvā yayau punaḥ |
pāṇḍavāḥ kṛcchranirmuktāḥ kṛṣṇasya kṛpayā tadā ||
3.37.10
atha te pāṇḍavāḥ kṛṣṇaṃ papracchuḥ kiṃ bhaviṣyati |
balavān śatrurutpannaḥ kiṃ kāryaṃ tadvada prabho ||
3.37.11
nandīśvara uvāca |
iti pṛṣṭhastadā taistu śrīkṛṣṇaḥ pāṇḍavairmune |
smṛtvā śivapadāmbhojau pāṇḍavānidamabravīt ||
3.37.12
śrīkṛṣṇa uvāca |
śrūyatāṃ pāṇḍavāḥ śreṣṭhāḥ śrutvā kartavyameva hi |
madvṛttāntaṃ viśeṣeṇa śivasevāsamanvitam ||
3.37.13
dvārakāṃ ca mayā gatvā śatrūṇāṃ vijigīṣayā |
vicārya copadeśāṃśca hyupamanyormahātmanaḥ ||
3.37.14
mayā hyārādhitaḥ śambhuḥ prasannaḥ parameśvaraḥ |
baṭuke parvataśreṣṭhe saptamāsaṃ susevitaḥ ||
3.37.15
iṣṭānkāmānadānmahyaṃ viśveśaśca svayaṃ sthitaḥ |
tatprabhāvānmayā sarvasāmarthyaṃ labdhamuttamam ||
3.37.16
idānīṃ sevyate devo bhuktimuktiphalapradaḥ |
yūyaṃ sevata taṃ śambhumapi sarvasukhāvaham ||
3.37.17
nandīśvara uvāca |
ityuktvāntardadhe kṛṣṇa āśvāsyātha ca pāṇḍavān |
dvārakāmagamacchīghraṃ smaran śivapadāmbujam ||
3.37.18
pāṇḍavā atha bhillaṃ ca preṣayāmāsurojasā |
guṇānāṃ ca parīkṣārthaṃ tasya duryodhanasya ca ||
3.37.19
so'pi sarvaṃ ca tatratyaṃ duryodhanaguṇodayam |
samīcīnaṃ ca tajjñātvā punaḥ prāpa prabhūnprati ||
3.37.20
taduktaṃ te niśamyaivaṃ duḥkhaṃ prāpurmunīśvara |
parasparaṃ samūcuste pāṇḍavā atiduḥkhitāḥ ||
3.37.21
kiṃ kartavyaṃ kva gantavyamasmābhiradhunā yudhi |
samarthā api vai sarve satyapāśena yantritāḥ ||
3.37.22
nandīśvara uvāca |
etasminsamaye vyāso bhasmabhūṣitamastakaḥ |
rudrākṣābharaṇaścāyājjaṭājūṭavibhūṣitaḥ ||
3.37.23
pañcākṣaraṃ japanmantraṃ śivapremasamākulaḥ |
tejasāṃ ca svayaṃrāśiḥ sākṣāddharma ivāparaḥ ||
3.37.24
taṃ dṛṣṭvā te tadā prītā utthāya purataḥ sthitāḥ |
dattvāsanaṃ tadā tasmai kuśājinasuśobhitam ||
3.37.25
tatropaviṣṭaṃ taṃ vyāsaṃ pūjayanti sma harṣitāḥ |
stutiṃ ca vividhāṃ kṛtvā dhanyāḥ sma iti vādinaḥ ||
3.37.26
tapaścaiva susantaptaṃ dānāni vividhāni ca |
tatsarvaṃ saphalaṃ jātaṃ tṛptāste darśanātprabho ||
3.37.27
duḥkhaṃ ca dūrato jātaṃ darśanātte pitāmaha |
duṣṭaiścaiva mahāduḥkhaṃ dattaṃ naḥ krūrakarmabhiḥ ||
3.37.28
śrīmatāṃ darśane jāte duḥkhaṃ caiva gamiṣyati |
kadācinna gataṃ tatra niścayo'yaṃ vicāritaḥ ||
3.37.29
mahatāmāśrame prāpte samarthe sarvakarmaṇi |
yadi duḥkhaṃ na gacchettu daivamevātra kāraṇam ||
3.37.30
niścayenaiva gacchettu dāridyaṃ duḥkhakāraṇam |
mahatāṃ ca svabhāvo'yaṃ kalpavṛkṣasamo mataḥ ||
3.37.31
tadguṇāneva gaṇayanmahato vastumātrataḥ |
āśrayasya vaśādeva puṃso vai jāyate prabho ||
3.37.32
laghutvaṃ ca mahattvaṃ ca nātra kāryā vicāraṇā |
uttamānāṃ svabhāvo'yaṃ yaddīnapratipālanam ||
3.37.33
raṅkasya lakṣaṇaṃ loke hyatiśreyaskaraṃ matam |
puro'sya parayatno vai sujanānāṃ ca sevanam ||
3.37.34
ataḥ paraṃ ca bhāgyaṃ vai doṣaścaiva na dīyatām |
etasmātkāraṇātsvāmiṃstvayi dṛṣṭo śubhaṃ tadā ||
3.37.35
tvadāgamanamātreṇa santuṣṭāni manāṃsi naḥ |
diśopadeśaṃ yenāśu duḥkhaṃ naṣṭaṃ bhavecca naḥ ||
3.37.36
nandīśvara uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā pāṇḍavānāṃ mahāmuniḥ |
prasannamānaso bhūtvā vyāsaścaivābravīdidam ||
3.37.37
he pāṇḍavāśca yūyaṃ vai na kaṣṭaṃ kartumarhatha |
dhanyāḥ stha kṛtakṛtyāḥ stha satyaṃ naiva vilopitam ||
3.37.38
sujanānāṃ svabhāvo'yaṃ prāṇānte'pi suśobhanaḥ |
dharmaṃ tyajanti naivātra satyaṃ saphalabhājanam ||
3.37.39
asmākaṃ caiva yūyaṃ ca te cāpi samatāṃ gatāḥ |
tathāpi pakṣapāto vai dharmiṣṭhānāṃ mato budhaiḥ ||
3.37.40
dhṛtarāṣṭrena duṣṭena prathamaṃ ca hyacakṣuṣā |
dharmastyaktaḥ svayaṃ lobhādyuṣmākaṃ rājyamāhṛtam ||
3.37.41
tasya yūyaṃ ca te cāpi putrā eva na saṃśayaḥ |
pitaryaparate bālā anukampyā mahātmanaḥ ||
3.37.42
paścātputraśca tenaiva vārito na kadācana |
anartho naiva jāyeta yaccaivaṃ ca kṛtaṃ tadā ||
3.37.43
ataḥ paraṃ ca yajjātaṃ tajjātaṃ nānyathā bhavet |
ayaṃ duṣṭo bhavantaśca dharmiṣṭhāḥ satyavādinaḥ ||
3.37.44
tasmādante ca tasyaivāśubhaṃ hi bhavitā dhruvam |
yaccaiva vāpitaṃ bījaṃ tatpraroho bhavediha ||
3.37.45
tasmādduḥkhaṃ na kartavyaṃ bhavadbhiḥ sarvathā dhruvam |
bhaviṣyati śubhaṃ vo hi nātra kāryā vicāraṇā ||
3.37.46
nandīśvara uvāca |
ityuktvā pāṇḍavāḥ sarve tena vyāsena prīṇitāḥ |
yudhiṣṭhiramukhāste ca punarevābruvanvacaḥ ||
3.37.47
pāṇḍavā ūcuḥ |
satyamuktaṃ tvayā nātha duṣṭairduḥkhaṃ nirantaram |
duṣṭātmabhirvane cāpi dīyate hi muhurmuhuḥ ||
3.37.48
tannāśayāśubhaṃ meṃ'dya kiñciddeyaṃ śubhaṃ vibho |
kṛṣṇena kathitaṃ pūrvamārādhyaḥ śaṅkaraḥ sadā ||
3.37.49
pramādaśca kṛto'smābhistadvacaḥ śithilīkṛtam |
sa devamārgastu punaridānīmupadiśyatām ||
3.37.50
nandīśvara uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā vyāso harṣasamanvitaḥ |
uvāca pāṇḍavānprītyā smṛtvā śivapadāmbujam ||
3.37.51
vyāsa uvāca |
śrūyatāṃ vacanaṃ me'dya pāṇḍavā dharmabuddhayaḥ |
satyamuktaṃ tu kṛṣṇena mayā saṃsevyate śivaḥ ||
3.37.52
bhavadbhiḥ sevyatāṃ prītyā sukhaṃ syādatulaṃ sadā |
sarvaduḥkhaṃ bhavatyeva śivāsevāta eva hi ||
3.37.53
nandīśvara uvāca |
atha pañcasu teṣveva vicārya śivapūjane |
arjunaṃ yogyamuccārya vyāso munivarastathā ||
3.37.54
tapaḥsthānaṃ vicāryaivaṃ tataḥ sa munisattamaḥ |
pāṇḍavāndharmasanniṣṭhānpunarevābravīdidam ||
3.37.55
vyāsa uvāca |
śrūyatāṃ pāṇḍavāḥ sarve kathayāmi hitaṃ sadā |
śivaṃ sarvaṃ paraṃ dṛṣṭvā paraṃ brahma satāṃ gatim ||
3.37.56
brahmāditriparārddhāntaṃ yatkiñcid dṛśyate jagat |
tatsarvaṃ śivarūpaṃ ca pūjyaṃ dhyeyaṃ ca tatpunaḥ ||
3.37.57
sarveṣāṃ caiva sevyo'sau śaṅkaraḥ sarvaduḥkhahā |
śivaḥ svalpena kālena samprasīdati bhaktitaḥ ||
3.37.58
suprasanno maheśo hi bhaktebhyaḥ sakalapradaḥ |
bhuktiṃ muktimihāmutra yacchatīti suniścitam ||
3.37.59
tasmātsevyaḥ sadā śabhbhurbhuktimuktiphalepsubhiḥ |
puruṣaḥ śaṅkaraḥ sākṣād dṛṣṭahantā satāṃ gatiḥ ||
3.37.60
parantu prathamaṃ śakravidyāṃ dṛḍhamanā japet |
kṣatriyasya parākhyasya cedameva samāhitam ||
3.37.61
ato'rjunaśca prathamaṃ śakravidyāṃ japed dṛḍhaḥ |
kariṣyati parīkṣāṃ prāk santuṣṭastadbhaviṣyati ||
3.37.62
suprasannaśca vighnāni saṃhariṣyati sarvadā |
punaścaivaṃ śivasyaiva varaṃ mantraṃ pradāsyati ||
3.37.63
nandīśvara uvāca |
ityuktvārjunamāhūyopendravidyāmupādiśat |
snātvā ca prāṅmukho bhūtvā jagrāhārjuna ugradhīḥ ||
3.37.64
pārthivasya vidhānaṃ ca tasmai munivaro dadau |
pratyuvāca ca taṃ vyāso dhanañjayamudāradhīḥ ||
3.37.65
vyāsa uvāca |
ito gacchādhunā pārtha indrakīle suśobhane |
jāhnavyāśca samīpe vai sthitvā samyak tapaḥ kuru ||
3.37.66
adṛśyā caiva vidyā syātsadā te hitakāriṇī |
ityāśiṣaṃ dadau tasmai tataḥ provāca tānmuniḥ ||
3.37.67
dharmamāsthāya sarve vai tiṣṭhantu nṛpasattamāḥ |
siddhiḥ syātsarvathā śreṣṭhā nātra kāryā vicāraṇā ||
3.37.68
nandīśvara uvāca |
iti dattvāśiṣaṃ tebhyaḥ pāṇḍavebhyo munīśvaraḥ |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ vyāsaścāntardadhe kṣaṇāt ||
3.37.68.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ kirātāvatāravarṇana prasaṅge'rjunāya vyāsopadeśavarṇanaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||
3.37.68.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.37.68.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.37.68.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.37.68.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ