Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 3.40: catvāriṃśo'dhyāyaḥ | kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 3.40

Language
Sanskrit

Contents

catvāriṃśo'dhyāyaḥ | kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādaḥ

3.40.1

nandīśvara uvāca |
sanatkumāra sarvajña śṛṇu līlāṃ parātmanaḥ |
bhaktavātsalyasaṃyuktāṃ tad dṛḍhatvavidarbhitām ||

3.40.2

śivo'pyatha svabhṛtyaṃ vai preṣayāmāsa sa drutam |
bāṇārthaṃ ca tadā tatrārjuno'pi samagāttataḥ ||

3.40.3

ekasmin samaye prāptau bāṇārthaṃ tadgaṇārjunau |
arjunastaṃ parābhartsya svabāṇaṃ cāgrahīttadā ||

3.40.4

gaṇaḥ provāca taṃ tatra kimarthaṃ gṛhyate śaraḥ |
bāṇaścaivāsmadīyo vai mucyatāṃ ṛṣisattama ||

3.40.5

ityuktastena bhillasya gaṇena munisattama |
so'rjunaḥ śaṅkaraṃ smṛtvā vacanaṃ ca tamabravīt ||

3.40.6

arjuna uvāca |
ajñātvā kiṃ ca vadasi mūrkho'si tvaṃ vanecara |
bāṇaśca mocito me'dya tvadīyaśca kathaṃ punaḥ ||

3.40.7

rekhārūpaṃ ca picchāni mannāmāṅkita eva ca |
tvadīyaśca kathaṃ jātaḥ svabhāvo dustyajastava ||

3.40.8

nandīśvara uvāca |
ityevaṃ tadvacaḥ śrutvā vihasya sa gaṇeśvaraḥ |
arjunaṃ ṛṣirūpaṃ taṃ bhillo vākyamupādade ||

3.40.9

tāpasa śrūyatāṃ re tvaṃ na tapaḥ kriyate tvayā |
veṣataśca tapasvī tvaṃ na yathārthaṃ chalāyate ||

3.40.10

tapasvī ca kathaṃ mithyā bhāṣaṇaṃ kurute naraḥ |
naikākinaṃ ca māṃ tvaṃ ca jānīhi vāhinīpatim ||

3.40.11

bahubhirvanabhillaiśca yuktaḥ svāmī sa āsate |
samarthaḥ sarvathā kartuṃ vigrahānugrahau punaḥ ||

3.40.12

vartate tasya bāṇo'yaṃ yo nītaśca tvayādhunā |
ayaṃ bāṇaśca te pārśve na sthāsyati kadācana ||

3.40.13

tapaḥphalaṃ kathaṃ tvaṃ ca hātumicchasi tāpasa |
cauryācchalādardyamānād vismayātsatyabhañjanāt ||

3.40.14

tapasā kṣīyate satyametadeva mayā śrutam |
tasmācca tapasaste'dya bhaviṣyati phalaṃ kutaḥ ||

3.40.15

tasmādamuktabāṇo hi kṛtaghnastvaṃ bhaviṣyasi |
mamaiva svāminā bāṇastavārthe mocito dhruvam ||

3.40.16

śatruśca māritastena punarbāṇaśca rakṣitaḥ |
atyantaṃ ca kṛtaghno'si tapo'śubhakarastathā ||

3.40.17

satyaṃ na bhāṣase tvaṃ ca kimataḥ siddhimicchasi |
prayojanaṃ ced bāṇena svāmī ca yācyatāṃ mama ||

3.40.18

īdṛśāṃśca bahūnbāṇāṃstadā dātuṃ kṣamaḥ svayam |
rājā ca vartate me'dya kiṃ tvevaṃ yācyate tvayā ||

3.40.19

upakāraṃ parityajya hyapakāraṃ samīhase |
naitadyuktaṃ tvayādyaiva kriyate tyaja cāpalam ||

3.40.20

nandīśvara uvāca |
ityevaṃ vacanaṃ tasya śrutvā pārtho'rjunastadā |
krodhaṃ kṛtvā śivaṃ smṛtvā mitaṃ vākyamathābravīt ||

3.40.21

arjuna uvāca |
śṛṇu bhilla pravakṣyāmi na satyaṃ tava bhāṣaṇam |
yathā jātistathā tvāṃ ca jānāmi hi vanecara ||

3.40.22

ahaṃ rājā bhavān cauraḥ kathaṃ yuddhaprayuktatā |
yuddhaṃ me sabalaiḥ kāryaṃ nādhamairhi kadācana ||

3.40.23

tasmātte ca tathā svāmī bhaviṣyati bhavādṛśaḥ |
dātāraśca vayaṃ proktāścaurā yūyaṃ vanecarāḥ ||

3.40.24

kathaṃ yācyo mayā bhillarāja evaṃ ca sāmpratam |
tvameva yācase naiva bāṇaṃ māṃ kiṃ vanecara ||

3.40.25

dadāmi te tathā bāṇān santi me bahavo dhruvam |
rājā ca grahaṇaṃ caiva na dāsyati tathā bhavet ||

3.40.26

kiṃ punaśca tathā bāṇānprayacchāmi vanecara |
yadi me yā cikīrṣā syātkathaṃ nāgamyate'dhunā ||

3.40.27

yathāgacchattu te bhartā kimarthaṃ bhāṣate'dhunā |
āgatya ca mayā sārdhaṃ jitvā yuddhe ca māṃ punaḥ ||

3.40.28

nītvā bāṇamimaṃ bhillasvāmī te vāhinīpatiḥ |
nijālayaṃ sukhaṃ yātu vilambaḥ kriyate katham ||

3.40.29

nandīśvara uvāca |
maheśvarakṛpāprāptasadbalasyārjunasya hi |
ityetadvacanaṃ śrutvā bhillo vākyamathābravīt ||

3.40.30

bhilla uvāca |
ajño'si tvaṃ ṛṣirnāsi maraṇaṃ tvīhase katham |
dehi bāṇaṃ sukhaṃ tiṣṭha tvanyathā kleśabhāgbhaveḥ ||

3.40.31

nandīśvara uvāca |
ityuktastena bhillena śivasacchaktiśobhinā |
gaṇena pāṇḍavastaṃ ca prāha smṛtvā ca śaṅkaram ||

3.40.32

arjuna uvāca |
madvākyaṃ tattvato bhilla śṛṇu tvaṃ ca vanecara |
āgamiṣyati te svāmī darśayiṣye phalaṃ tadā ||

3.40.33

na śobhate tvayā yuddhaṃ kariṣye svāminā tava |
upahāsakaraṃ jñeyaṃ yuddhaṃ siṃhaśṛgālayoḥ ||

3.40.34

śrutaṃ ca madvacaste'dya drakṣyasi tvaṃ mahābalam |
gacchasva svāminaṃ bhilla yathecchasi tathā kuru ||

3.40.35

nandīśvara uvāca |
ityuktastu gatastatra bhillaḥ pārthena vai mune |
śivāvatāro yatrāste kirāto vāhinīpatiḥ ||

3.40.36

athārjunasya vacanaṃ bhillanāthāya vistarāt |
sarvaṃ nivedayāmāsa tasyai bhillaparātmane ||

3.40.37

sa kirāteśvaraḥ śrutvā tadvaco harṣamāgataḥ |
ājagāma svasainyena śaṅkaro bhillarūpadhṛk ||

3.40.38

arjunaśca tadā senāṃ kirātasya ca pāṇḍavaḥ |
dṛṣṭvā gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ sammukha āyayau ||

3.40.39

atho kirātaśca punaḥ preṣayāmāsa taṃ caram |
tanmukhena jagau vākyaṃ bhāratāya mahātmane ||

3.40.40

kirāta uvāca |
paśya sainyaṃ tapasvistvaṃ muñca bāṇaṃ vrajādhunā |
maraṇaṃ svalpakāryārthaṃ kathamicchasi sāmpratam ||

3.40.41

bhrātarastava duḥkhārtāḥ kalatraṃ ca tataḥ param |
pṛthivī hastataste'dya yāsyatīti matirmama ||

3.40.42

nandīśvara uvāca |
ityuktaṃ parameśena pārthadārḍhyaparīkṣayā |
sarvathārjunarakṣārthaṃ dhṛtarūpeṇa śambhunā ||

3.40.43

ityuktastu tadāgatya sa gaṇaḥ śāṅkaraśca tat |
vistarād vṛttamakhilamarjunāya nyavedayat ||

3.40.44

tacchrutvā tu punaḥ prāha prārthastaṃ dūtamāgatam |
vāhinīpataye vācyaṃ viparītaṃ bhaviṣyati ||

3.40.45

yadyahaṃ caiva te bāṇaṃ yacchāmi ca madīyakam |
kulasya dūṣaṇaṃ cāhaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ ||

3.40.46

bhrātaraścaiva duḥkhārtāḥ bhavantu ca tathā dhruvam |
vidyāśca niṣphalā me syustasmādāgaccha vai dhruvam ||

3.40.47

siṃhaścaiva śṛgālādvā bhīto naiva mayā śrutaḥ |
tathā vanecarādrājā na bibheti kadācana ||

3.40.48

nandīśvara uvāca |
ityuktastaṃ punargatvā svāminaṃ pāṇḍavena saḥ |
sarvaṃ nivedayāmāsa taduktaṃ hi viśeṣataḥ ||

3.40.49

atha so'pi kirātāhvo mahādevaḥ sasainyakaḥ |
tacchrutvā sainyasaṃyukto hyarjunaṃ cāgamattadā ||

3.40.49.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādo nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

3.40.49.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

3.40.49.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

3.40.49.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

3.40.49.p5

tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ