Shivapurana 3.40: catvāriṃśo'dhyāyaḥ | kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 3.40
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.40.49 — 5 parts
catvāriṃśo'dhyāyaḥ | kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādaḥ
3.40.1
nandīśvara uvāca |
sanatkumāra sarvajña śṛṇu līlāṃ parātmanaḥ |
bhaktavātsalyasaṃyuktāṃ tad dṛḍhatvavidarbhitām ||
3.40.2
śivo'pyatha svabhṛtyaṃ vai preṣayāmāsa sa drutam |
bāṇārthaṃ ca tadā tatrārjuno'pi samagāttataḥ ||
3.40.3
ekasmin samaye prāptau bāṇārthaṃ tadgaṇārjunau |
arjunastaṃ parābhartsya svabāṇaṃ cāgrahīttadā ||
3.40.4
gaṇaḥ provāca taṃ tatra kimarthaṃ gṛhyate śaraḥ |
bāṇaścaivāsmadīyo vai mucyatāṃ ṛṣisattama ||
3.40.5
ityuktastena bhillasya gaṇena munisattama |
so'rjunaḥ śaṅkaraṃ smṛtvā vacanaṃ ca tamabravīt ||
3.40.6
arjuna uvāca |
ajñātvā kiṃ ca vadasi mūrkho'si tvaṃ vanecara |
bāṇaśca mocito me'dya tvadīyaśca kathaṃ punaḥ ||
3.40.7
rekhārūpaṃ ca picchāni mannāmāṅkita eva ca |
tvadīyaśca kathaṃ jātaḥ svabhāvo dustyajastava ||
3.40.8
nandīśvara uvāca |
ityevaṃ tadvacaḥ śrutvā vihasya sa gaṇeśvaraḥ |
arjunaṃ ṛṣirūpaṃ taṃ bhillo vākyamupādade ||
3.40.9
tāpasa śrūyatāṃ re tvaṃ na tapaḥ kriyate tvayā |
veṣataśca tapasvī tvaṃ na yathārthaṃ chalāyate ||
3.40.10
tapasvī ca kathaṃ mithyā bhāṣaṇaṃ kurute naraḥ |
naikākinaṃ ca māṃ tvaṃ ca jānīhi vāhinīpatim ||
3.40.11
bahubhirvanabhillaiśca yuktaḥ svāmī sa āsate |
samarthaḥ sarvathā kartuṃ vigrahānugrahau punaḥ ||
3.40.12
vartate tasya bāṇo'yaṃ yo nītaśca tvayādhunā |
ayaṃ bāṇaśca te pārśve na sthāsyati kadācana ||
3.40.13
tapaḥphalaṃ kathaṃ tvaṃ ca hātumicchasi tāpasa |
cauryācchalādardyamānād vismayātsatyabhañjanāt ||
3.40.14
tapasā kṣīyate satyametadeva mayā śrutam |
tasmācca tapasaste'dya bhaviṣyati phalaṃ kutaḥ ||
3.40.15
tasmādamuktabāṇo hi kṛtaghnastvaṃ bhaviṣyasi |
mamaiva svāminā bāṇastavārthe mocito dhruvam ||
3.40.16
śatruśca māritastena punarbāṇaśca rakṣitaḥ |
atyantaṃ ca kṛtaghno'si tapo'śubhakarastathā ||
3.40.17
satyaṃ na bhāṣase tvaṃ ca kimataḥ siddhimicchasi |
prayojanaṃ ced bāṇena svāmī ca yācyatāṃ mama ||
3.40.18
īdṛśāṃśca bahūnbāṇāṃstadā dātuṃ kṣamaḥ svayam |
rājā ca vartate me'dya kiṃ tvevaṃ yācyate tvayā ||
3.40.19
upakāraṃ parityajya hyapakāraṃ samīhase |
naitadyuktaṃ tvayādyaiva kriyate tyaja cāpalam ||
3.40.20
nandīśvara uvāca |
ityevaṃ vacanaṃ tasya śrutvā pārtho'rjunastadā |
krodhaṃ kṛtvā śivaṃ smṛtvā mitaṃ vākyamathābravīt ||
3.40.21
arjuna uvāca |
śṛṇu bhilla pravakṣyāmi na satyaṃ tava bhāṣaṇam |
yathā jātistathā tvāṃ ca jānāmi hi vanecara ||
3.40.22
ahaṃ rājā bhavān cauraḥ kathaṃ yuddhaprayuktatā |
yuddhaṃ me sabalaiḥ kāryaṃ nādhamairhi kadācana ||
3.40.23
tasmātte ca tathā svāmī bhaviṣyati bhavādṛśaḥ |
dātāraśca vayaṃ proktāścaurā yūyaṃ vanecarāḥ ||
3.40.24
kathaṃ yācyo mayā bhillarāja evaṃ ca sāmpratam |
tvameva yācase naiva bāṇaṃ māṃ kiṃ vanecara ||
3.40.25
dadāmi te tathā bāṇān santi me bahavo dhruvam |
rājā ca grahaṇaṃ caiva na dāsyati tathā bhavet ||
3.40.26
kiṃ punaśca tathā bāṇānprayacchāmi vanecara |
yadi me yā cikīrṣā syātkathaṃ nāgamyate'dhunā ||
3.40.27
yathāgacchattu te bhartā kimarthaṃ bhāṣate'dhunā |
āgatya ca mayā sārdhaṃ jitvā yuddhe ca māṃ punaḥ ||
3.40.28
nītvā bāṇamimaṃ bhillasvāmī te vāhinīpatiḥ |
nijālayaṃ sukhaṃ yātu vilambaḥ kriyate katham ||
3.40.29
nandīśvara uvāca |
maheśvarakṛpāprāptasadbalasyārjunasya hi |
ityetadvacanaṃ śrutvā bhillo vākyamathābravīt ||
3.40.30
bhilla uvāca |
ajño'si tvaṃ ṛṣirnāsi maraṇaṃ tvīhase katham |
dehi bāṇaṃ sukhaṃ tiṣṭha tvanyathā kleśabhāgbhaveḥ ||
3.40.31
nandīśvara uvāca |
ityuktastena bhillena śivasacchaktiśobhinā |
gaṇena pāṇḍavastaṃ ca prāha smṛtvā ca śaṅkaram ||
3.40.32
arjuna uvāca |
madvākyaṃ tattvato bhilla śṛṇu tvaṃ ca vanecara |
āgamiṣyati te svāmī darśayiṣye phalaṃ tadā ||
3.40.33
na śobhate tvayā yuddhaṃ kariṣye svāminā tava |
upahāsakaraṃ jñeyaṃ yuddhaṃ siṃhaśṛgālayoḥ ||
3.40.34
śrutaṃ ca madvacaste'dya drakṣyasi tvaṃ mahābalam |
gacchasva svāminaṃ bhilla yathecchasi tathā kuru ||
3.40.35
nandīśvara uvāca |
ityuktastu gatastatra bhillaḥ pārthena vai mune |
śivāvatāro yatrāste kirāto vāhinīpatiḥ ||
3.40.36
athārjunasya vacanaṃ bhillanāthāya vistarāt |
sarvaṃ nivedayāmāsa tasyai bhillaparātmane ||
3.40.37
sa kirāteśvaraḥ śrutvā tadvaco harṣamāgataḥ |
ājagāma svasainyena śaṅkaro bhillarūpadhṛk ||
3.40.38
arjunaśca tadā senāṃ kirātasya ca pāṇḍavaḥ |
dṛṣṭvā gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ sammukha āyayau ||
3.40.39
atho kirātaśca punaḥ preṣayāmāsa taṃ caram |
tanmukhena jagau vākyaṃ bhāratāya mahātmane ||
3.40.40
kirāta uvāca |
paśya sainyaṃ tapasvistvaṃ muñca bāṇaṃ vrajādhunā |
maraṇaṃ svalpakāryārthaṃ kathamicchasi sāmpratam ||
3.40.41
bhrātarastava duḥkhārtāḥ kalatraṃ ca tataḥ param |
pṛthivī hastataste'dya yāsyatīti matirmama ||
3.40.42
nandīśvara uvāca |
ityuktaṃ parameśena pārthadārḍhyaparīkṣayā |
sarvathārjunarakṣārthaṃ dhṛtarūpeṇa śambhunā ||
3.40.43
ityuktastu tadāgatya sa gaṇaḥ śāṅkaraśca tat |
vistarād vṛttamakhilamarjunāya nyavedayat ||
3.40.44
tacchrutvā tu punaḥ prāha prārthastaṃ dūtamāgatam |
vāhinīpataye vācyaṃ viparītaṃ bhaviṣyati ||
3.40.45
yadyahaṃ caiva te bāṇaṃ yacchāmi ca madīyakam |
kulasya dūṣaṇaṃ cāhaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ ||
3.40.46
bhrātaraścaiva duḥkhārtāḥ bhavantu ca tathā dhruvam |
vidyāśca niṣphalā me syustasmādāgaccha vai dhruvam ||
3.40.47
siṃhaścaiva śṛgālādvā bhīto naiva mayā śrutaḥ |
tathā vanecarādrājā na bibheti kadācana ||
3.40.48
nandīśvara uvāca |
ityuktastaṃ punargatvā svāminaṃ pāṇḍavena saḥ |
sarvaṃ nivedayāmāsa taduktaṃ hi viśeṣataḥ ||
3.40.49
atha so'pi kirātāhvo mahādevaḥ sasainyakaḥ |
tacchrutvā sainyasaṃyukto hyarjunaṃ cāgamattadā ||
3.40.49.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ kirātāvatāravarṇane bhillārjunasaṃvādo nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
3.40.49.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.40.49.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.40.49.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.40.49.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ