Shivapurana 3.8: aṣṭamo'dhyāyaḥ | bhairavāvatāravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 3.8
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.8.66 — 5 parts
aṣṭamo'dhyāyaḥ | bhairavāvatāravarṇanam
3.8.1
atha bhairavāvatāramāha |
nandīśvara uvāca |
sanatkumāra sarvajña śṛṇu tvaṃ bhairavīṃ kathām |
yasyāḥ śravaṇamātreṇa śaivī bhaktirdṛḍhā bhavet ||
3.8.2
bhairavaḥ pūrṇarūpo hi śaṅkarasya parātmanaḥ |
mūḍhāstaṃ vai na jānanti mohitāḥ śivamāyayā ||
3.8.3
sanatkumāra no vetti mahimānaṃ maheśituḥ |
caturbhujo'pi viṣṇurvai caturvaktro'pi vai vidhiḥ ||
3.8.4
citramatra na kiñcidvai durjñeyā khalu śāmbhavī |
tayā sammohitāḥ sarve nārcayantyapi taṃ param ||
3.8.5
vedayedyadi vātmānaṃ sa eva parameśvaraḥ |
tadā vidanti te sarve svecchayā na hi ke'pi tam ||
3.8.6
sarvago'pi maheśāno nekṣyate mūḍhabuddhibhiḥ |
devavad budhyate loke yo'tīto manasāṃ girām ||
3.8.7
atretihāsaṃ vakṣye'haṃ paramarṣe purātanam |
śṛṇu taṃ śraddhayā tāta paramaṃ jñānakāraṇam ||
3.8.8
meruśṛṅge'dbhute ramye sthitaṃ brahmāṇamīśvaram |
jagmurdevarṣayaḥ sarve sutattvaṃ jñātumicchayā ||
3.8.9
tatrāgatya vidhiṃ natvā papracchuste mahādarāt |
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve nataskandhā munīśvarāḥ ||
3.8.10
devarṣaya ūcuḥ |
devadeva prajānātha sṛṣṭikṛllokanāyaka |
tattvato vada cāsmabhyaṃ kimekaṃ tattvamavyayam ||
3.8.11
nandīśvara uvāca |
sa māyayā maheśasya mohitaḥ padmasambhavaḥ |
avijñāya paraṃ bhāvaṃ sambhāvaṃ pratyuvāca ha ||
3.8.12
brahmovāca |
he surā ṛṣayaḥ sarve sumatyā śṛṇutādarāt |
vacmyahaṃ paramaṃ tattvamavyayaṃ vai yathārthataḥ ||
3.8.13
jagadyonirahaṃ dhātā svayambhūraja īśvaraḥ |
anādibhāgahaṃ brahma hyeka ātmā nirañjanaḥ ||
3.8.14
pravartako hi jagatāmahameva nivarttakaḥ |
saṃvartako madadhiko nānyaḥ kaścitsurottamāḥ ||
3.8.15
nandīśvara uvāca |
tasyaivaṃ vadato dhāturviṣṇustatra sthito mune |
provāca prahasanvākyaṃ saṅkruddho mohito'jayā ||
3.8.16
na caitaducitā brahmanyogayuktasya mūrkhatā |
avijñāya paraṃ tattvaṃ vṛthaitatte nigadyate ||
3.8.17
kartā'haṃ sarvalokānāṃ paramātmā paraḥ pumān |
yajño nārāyaṇo devo māyādhīśaḥ parāgatiḥ ||
3.8.18
mamājñayā tvayā brahman sṛṣṭireṣā vidhīyate |
jagatāṃ jīvanaṃ naiva māmanādṛtya ceśvaram ||
3.8.19
evaṃ viprakṛtau mohātparasparajayaiṣiṇau |
procaturnigamāṃścātra pramāṇe sarvathā tanau ||
3.8.20
praṣṭavyāste viśeṣeṇa sthitā mūrtidharāśca te |
papracchatuḥ pramāṇajñānityuktvā caturo'pi tān ||
3.8.21
vidhiviṣṇū ūcatuḥ |
vedāḥ pramāṇaṃ sarvatra pratiṣṭhāṃ paramāmitāḥ |
yūyaṃ vadata viśrabdhaṃ kimekaṃ tattvamavyayam ||
3.8.22
nandīśvara uvāca |
ityākarṇya tayorvācaṃ punaste hi ṛgādayaḥ |
avadaṃstattvataḥ sarve pareśaṃ saṃsmarato prabhum ||
3.8.23
yadi mānyā vayaṃ devau sṛṣṭisthitikarau vibhū |
tadā pramāṇaṃ vakṣyāmo bhavatsandehabhedakam ||
3.8.24
nandīśvara uvāca |
śrutyuktavidhimākarṇya procatustau surau śrutīḥ |
yuṣmaduktaṃ pramāṇaṃ nau kiṃ tattvaṃ samyagucyatām ||
3.8.25
ṛgveda uvāca |
yadantaḥ sthāni bhūtāni yataḥ sarvaṃ pravarttate |
yadāhuḥ paramaṃ tattvaṃ sa rudrastveka eva hi ||
3.8.26
yajurveda uvāca |
yo yajñairakhilairīśo yogena ca samijyate |
yena pramāṇaṃ khalu naḥ sa ekaḥ sarvadṛk śivaḥ ||
3.8.27
sāmaveda uvāca |
yenedaṃ bhramyate viśvaṃ yogibhiryo vicintyate |
yadbhāsā bhāsate viśvaṃ sa ekastryambakaḥ paraḥ ||
3.8.28
atharvaṇaveda uvāca |
yaṃ prapaśyanti deveśaṃ bhaktyanugrahiṇo janāḥ |
tamāhurekaṃ kaivalyaṃ śaṅkaraṃ duḥkhataḥ param ||
3.8.29
nandīśvara uvāca |
śrutyuktamidamākarṇyātīva māyāvimohitau |
smitvāhaturvidhiharī nigamāṃstānvicetanau ||
3.8.30
vidhiharī ūcatuḥ |
he vedāḥ kimidaṃ yūyaṃ bhāṣante gatacetanāḥ |
kiṃ jātaṃ vo'dya sarvaṃ hi naṣṭaṃ suvayunaṃ param ||
3.8.31
kathaṃ pramathanātho'sau ramamāṇo nirantaram |
digambaraḥ pītavarṇo śivayā dhūlidhūsaraḥ ||
3.8.32
virūpaveṣo jaṭilo vṛṣago vyālabhūṣaṇaḥ |
paraṃ brahmatvamāpannaḥ kva ca tatsaṅgavarjitam ||
3.8.33
ityudīritamākarṇya praṇavaḥ sarvagastayoḥ |
amūrto mūrtimānprītyā jṛmbhamāṇa uvāca tau ||
3.8.34
praṇava uvāca |
na hīśo bhagavān śaktyā hyātmano vyatiriktayā |
kadācidramate rudro līlārūpadharo haraḥ ||
3.8.35
asau hi parameśānaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ |
ānandarūpā tasyaiṣā śaktirnāgantukī śivā ||
3.8.36
nandīśvara uvāca |
ityevamukto'pi tadā vidherviṣṇośca vai tadā |
nājñānamagamannāśaṃ śrīkaṇṭhasyaiva māyayā ||
3.8.37
prādurāsīttato jyotirubhayorantare mahat |
pūrayannijayā bhāsā dyāvābhūmyoryadantaram ||
3.8.38
jyotirmaṇḍalamadhyastho dadṛśe puruṣākṛtiḥ |
vidhikratubhyāṃ tatraiva mahādbhutatanurmune ||
3.8.39
prajajvālātha kopena brahmaṇaḥ pañcamaṃ śiraḥ |
āvayorantare ko'sau bibhṛyātpuruṣākṛtim ||
3.8.40
vidhiḥ sambhāvayedyāvattāvatsa trivilocanaḥ |
dṛṣṭaḥ kṣaṇena ca mahāpuruṣo nīlalohitaḥ ||
3.8.416
triśūlapāṇirbhālākṣo nāgoḍupavibhūṣaṇaḥ |
hiraṇyagarbhastaṃ dṛṣṭvā vihasanprāha mohitaḥ ||
3.8.42
brahmovāca |
nīlalohita jāne tvāṃ mā bhaiṣīścandraśekhara |
bhālasthalānmama purā rudraḥ prādurabhūdbhavān ||
3.8.43
rodanād rudranāmāpi yojito'si mayā purā |
māmeva śaraṇaṃ yāhi putra rakṣāṃ karomi te ||
3.8.44
nandīśvara uvāca |
atheśvaraḥ padmayoneḥ śrutvā garvavatīṃ giram |
cukopātīva ca tadā kurvanniva layammune ||
3.8.45
sa kopataḥ samutpādya puruṣaṃ bhairavaṃ kvacit |
prajvalantaṃ sumahasā prītyā ca parameśvaraḥ ||
3.8.46
īśvara uvāca |
prāk ca paṅkajajanmāsau śāsyaste kālabhairava |
kālavadrājase sākṣātkālarājastato bhavān ||
3.8.47
viśvaṃ bharttuṃ samartho'si bhīṣaṇādbhairavaḥ smṛtaḥ |
tvatto bheṣyati kālo'pi tatastvaṃ kālabhairavaḥ ||
3.8.48
āmardayiṣyati bhavānruṣṭo duṣṭātmano yataḥ |
āmardaka iti khyātiṃ tataḥ sarvatra yāsyasi ||
3.8.49
yataḥ pāpāni bhaktānāṃ bhakṣayiṣyasi tatkṣaṇāt |
pāpabhakṣaṇa ityeva tava nāma bhaviṣyati ||
3.8.50
yā me muktipurī kāśī sarvābhyo'pi garīyasī |
ādhipatyaṃ ca tasyāste kālarāja sadaiva hi ||
3.8.51
tatra ye pātakinarāsteṣāṃ śāstā tvameva hi |
śubhāśubhaṃ ca tatkarma citragupto likhiṣyati ||
3.8.52
nandīśvara uvāca |
etānvarānpragṛhyātha tatkṣaṇātkālabhairavaḥ |
vāmāṅgulinakhāgreṇa cakarta ca vidheśśiraḥ ||
3.8.53
yadaṅgamaparādhnoti kāryaṃ tasyaiva śāsanam |
ato yena kṛtā nindā tacchinnaṃ pañcamaṃ śiraḥ ||
3.8.54
atha chinnaṃ vidhiśiro dṛṣṭvā bhītataro hariḥ |
śātarudriyamantraiśca bhaktyā tuṣṭāva śaṅkaram ||
3.8.55
bhīto hiraṇyagarbho'pi jajāpa śatarudriyam |
itthaṃ tau gatagarvau hi sañjātau tatkṣaṇānmune ||
3.8.56
parabrahma śivaḥ sākṣātsaccidānandalakṣaṇaḥ |
paramātmā guṇātīta iti jñānamavāpatuḥ ||
3.8.57
sanatkumāra sarvajña śṛṇu me paramaṃ śubham |
yāvadgarvo bhavettāvajjñānaguptirviśeṣataḥ ||
3.8.58
tyaktvābhimānaṃ puruṣo jānāti parameśvaram |
garviṇaṃ hanti viśveśo jāto garvāpahārakaḥ ||
3.8.59
atha viṣṇuvidhī jñātvā vigarvau parameśvaraḥ |
prasanno'bhūnmahādevo'karottāvabhayau prabhuḥ ||
3.8.60
āśvāsya tau mahādevaḥ prītaḥ praṇatavatsalaḥ |
prāha svāṃ mūrtimaparāṃ bhairavantaṃ kaparddinam ||
3.8.61
mahādeva uvāca |
tvayā mānyo viṣṇurasau tathā śatadhṛtiḥ svayam |
kapālaṃ vaidhasaṃ vāpi nīlalohita dhāraya ||
3.8.62
brahmahatyāpanodāya vrataṃ lokāya darśaya |
cara tvaṃ satataṃ bhikṣāṃ kapālavratamāśritaḥ ||
3.8.63
ityuktvā paśyatastasya tejorūpaḥ śivo'bravīt |
utpādya caikāṃ kanyāṃ tu brahmahatyābhiviśrutām ||
3.8.64
yāvadvārāṇasīṃ divyāṃ purīmeṣāṃ gamiṣyati |
tāvattvaṃ bhīṣaṇaṃ kālamanugacchograrūpiṇam ||
3.8.65
sarvatra te praveśo'sti tyaktvā vārāṇasīṃ purīm |
vārāṇasīṃ yadā gacchettanmukto bhava tatkṣaṇāt ||
3.8.66
nandīśvara uvāca |
niyojya tāmiti tadā brahmahatyāṃ ca tāṃ prabhuḥ |
mahādbhutaśca sa śivo'pyantardhānamagāttataḥ ||
3.8.66.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ bhairavāvatāravarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ ||
3.8.66.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.8.66.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.8.66.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.8.66.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (4)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Ṭoḍarānanda — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit
- Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit
- Laukikanyāyasaṃgraha — Raghunātha Varman 1825, Sanskrit