Shivapurana 4.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | mahākālajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam 1
Śivapurāṇa (complete text) 4.16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.16.52 — 5 parts
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | mahākālajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam 1
4.16.1
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sarvaṃ vijānāsi vastu vyāsaprasādataḥ |
jyotiṣāṃ ca kathāṃ śrutvā tṛptirnaiva prajāyate ||
4.16.2
tasmāttvaṃ hi viśeṣeṇa kṛpāṃ kṛtvātulāṃ prabho |
jyotirliṅgaṃ tṛtīyaṃ ca kathaya tvaṃ hi no'dhunā ||
4.16.3
sūta uvāca |
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ śrīmatāṃ bhavatāṃ yadi |
gataśca saṅgamaṃ viprā dhanyā vai sādhusaṅgatiḥ ||
4.16.4
ato matvā svabhāgyaṃ hi kathayiṣyāmi pāvanīm |
pāpapraṇāśinīṃ divyāṃ kathāṃ ca śṛṇutādarāt ||
4.16.5
avantī nagarī ramyā muktidā sarvadehinām |
śivapriyā mahāpuṇyā vartate lokapāvanī ||
4.16.6
tatrāsīd brāhmaṇaśreṣṭhaḥ śubhakarmaparāyaṇaḥ |
vedādhyayanakartā ca vedakarmarataḥ sadā ||
4.16.7
agnyādhānasamāyuktaḥ śivapūjārataḥ sadā |
pārthivīṃ pratyahaṃ mūrtiṃ pūjayāmāsa vai dvijaḥ ||
4.16.8
sarvakarmaphalaṃ prāpya dvijo vedapriyaḥ sadā |
satāṃ gatiṃ samālebhe samyajjñānaparāyaṇaḥ ||
4.16.9
tatputrāstādṛśāścāsaṃścatvāro munisattamāḥ |
śivapūjāratā nityaṃ pitroranavamāḥ sadā ||
4.16.10
devapriyaśca tajjyeṣṭhaḥ priyamedhāstataḥ param |
tṛtīyaḥ sukṛto nāma dharmavāhī ca suvrataḥ ||
4.16.11
teṣāṃ puṇyapratāpācca pṛthivyāṃ sukhamaidhata |
śuklapakṣe yathā candro vardhate ca nirantaram ||
4.16.12
tathā teṣāṃ guṇāstatra vardhante sma sukhāvahāḥ |
brahmatejomayī sā vai nagarī cābhavattadā ||
4.16.13
etasminnantare tatra yajjātaṃ vṛttamuttamam |
śrūyatāṃ tad dvijaśreṣṭhāḥ kathayāmi yathāśrutam ||
4.16.14
parvate ratnamāle ca dūṣaṇākhyo mahāsuraḥ |
balavāndaityarājaśca dharmadveṣī nirantaram ||
4.16.15
brahmaṇo varadānācca jagattucchīcakāra ha |
devāḥ parājitāstena sthānānniḥsāritāstathā ||
4.16.16
pṛthivyāṃ vedadharmāśca smṛtidharmāśca sarvaśaḥ |
sphoṭitāstena duṣṭena siṃheneva śaśāḥ khalu ||
4.16.17
yāvanto vedadharmāśca tāvanto dūrataḥ kṛtāḥ |
tīrthe tīrthe tathā kṣetre dharmo nītaśca dūrataḥ ||
4.16.18
avantī nagarī ramyā tatraikā dṛśyate punaḥ |
itthaṃ vicārya tenaiva yatkṛtaṃ śrūyatāṃ hi tat ||
4.16.19
bahusainyasamāyukto dūṣaṇaḥ sa mahāsuraḥ |
tatrasthānbrāhmaṇānsarvānuddiśya samupāyayau ||
4.16.20
tatrāgatya sa daityendraścaturo daityasattamān |
provācāhūya vacanaṃ vipradrohī mahākhalaḥ ||
4.16.21
daitya uvāca |
kimete brāhmaṇā duṣṭā na kurvanti vaco mama |
vedadharmaratā ete sarve daṇḍyā mate mama ||
4.16.22
sarve devā mayā loke rājānaśca parājitāḥ |
vaśe kiṃ brāhmaṇāḥ śakyā na kartuṃ daityasattamāḥ ||
4.16.23
yadi jīvitumicchā syāttadā dharmaṃ śivasya ca |
vedānāṃ paramaṃ dharmaṃ tyaktvā sukhasubhāginaḥ ||
4.16.24
anyathā jīvane teṣāṃ saṃśayaśca bhaviṣyati |
iti satyaṃ mayā proktaṃ tatkurudhvaṃ viśaṅkitāḥ ||
4.16.25
sūta uvāca |
iti niścitya te daityāścatvāraḥ pāvakā iva |
caturdikṣu tadā jātāḥ pralaye ca yathā purā ||
4.16.26
te brāhmaṇāstadā śrutvā daityānāmudyamaṃ tadā |
na duḥkhaṃ lebhire tatra śivadhyānaparāyaṇāḥ ||
4.16.27
dhairyaṃ samāśritāste ca rekhāmātraṃ tadā dvijāḥ |
na celuḥ paramadhyānādvarākāḥ ke śivāgrataḥ ||
4.16.28
etasminnantare taistu vyāptāsīnnagarī śubhā |
lokāśca pīḍitāstaistu brāhmaṇānsamupāyayuḥ ||
4.16.29
lokā ūcuḥ |
svāminaḥ kiṃ ca kartavyaṃ duṣṭāśca samupāgatāḥ |
hiṃsitā bahavo lokā āgatāśca samīpataḥ ||
4.16.30
sūta uvāca |
teṣāmiti vacaḥ śrutvā vedapriyasutāśca te |
samūcurbrāhmaṇām̐stānvai viśvastāḥ śaṅkare sadā ||
4.16.31
brāhmaṇā ūcuḥ |
śrūyatāṃ vidyate naiva balaṃ duṣṭabhayāvaham |
na śastrāṇi tathā santi yacca te vimukhāḥ punaḥ ||
4.16.32
sāmānyasyāpamāno no hyāśrayasya bhavediha |
punaśca kiṃ samarthasya śivasyeha bhaviṣyati ||
4.16.33
śivo rakṣāṃ karotvadyāsurāṇāṃ bhayataḥ prabhuḥ |
nānyathā śaraṇaṃ loke bhaktavatsalataḥ śivāt ||
4.16.34
sūta uvāca |
iti dhairyaṃ samāsthāya samarcāṃ pārthivasya ca |
kṛtvā te ca dvijāḥ samyak sthitā dhyānaparāyaṇāḥ |
dṛṣṭā daityena tāvacca te viprāḥ sabalena hi ||
4.16.35
dūṣaṇena vacaḥ proktaṃ hanyatāṃ vadhyatāmiti |
tacchrutaṃ taistadā naiva daityaproktaṃ vaco dvijaiḥ |
vedapriyasutaiḥ śambhordhyānamārgaparāyaṇaiḥ ||
4.16.36
atha yāvatsa duṣṭātmā hantumaicchad dvijāṃśca tān |
tāvacca prārthivasthāne garta āsītsaśabdakaḥ ||
4.16.37
gartāttataḥ samutpannaḥ śivo vikaṭarūpadhṛk |
mahākāla iti khyāto duṣṭahantā satāṃ gatiḥ ||
4.16.38
mahākālaḥ samutpanno duṣṭānāṃ tvādṛśāmaham |
khala tvaṃ brāhmaṇānāṃ hi samīpād dūrato vraja ||
4.16.39
ityuktvā huṅkṛtenaiva bhasmasātkṛtavāṃstadā |
dūṣaṇaṃ ca mahākālaḥ śaṅkaraḥ sabalaṃ drutam ||
4.16.40
kiyatsainyaṃ hataṃ tena kiñcitsainyaṃ palāyitam |
dūṣaṇaśca hatastena śiveneha parātmanā ||
4.16.41
sūryaṃ dṛṣṭvā yathā yāti saṅkṣayaṃ sarvaśastamaḥ |
tathaiva ca śivaṃ dṛṣṭvā tatsainyaṃ vinanāśa ha ||
4.16.42
devadundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha |
devaḥ samāyayuḥ sarve haribrahmādayastathā ||
4.16.43
bhaktyā praṇamya taṃ devaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram |
tuṣṭuvurvividhaiḥ stotraiḥ kṛtāñjalipuṭā dvijāḥ ||
4.16.44
brāhmaṇāṃśca samāśvāsya suprasannaḥ śivaḥ svayam |
varaṃ brūteti covāca mahākālo maheśvaraḥ ||
4.16.45
tacchrutvā te dvijāḥ sarve kṛtāñjalipuṭāstadā |
supraṇamya śivaṃ bhaktyā procuḥ sannatamastakāḥ ||
4.16.46
dvijā ūcuḥ |
mahākāla mahādeva duṣṭadaṇḍakara prabho |
muktiṃ prayaccha naḥ śambho saṃsārāmbudhitaḥ śiva ||
4.16.47
atraiva lokarakṣārthaṃ sthātavyaṃ hi tvayā śiva |
svadarśakānnarān śambho tāraya tvaṃ sadā prabho ||
4.16.48
sūta uvāca |
ityuktastaiḥ śivastatra tasthau garte suśobhane |
bhaktānāṃ caiva rakṣārthaṃ dattvā tebhyaśca sadgatim ||
4.16.49
dvijāste muktimāpannāścaturddikṣu śivāspadam |
krośamātraṃ tadā jātaṃ liṅgarūpiṇa eva ca ||
4.16.50
mahākāleśvaro nāma śivaḥ khyātaśca bhūtale |
taṃ dṛṣṭvā na bhavetsvapne kiñcidduḥkhamapi dvijāḥ ||
4.16.51
yaṃ yaṃ kāmamapekṣyaiva talliṅgaṃ bhajate tu yaḥ |
taṃ taṃ kāmamavāpnoti labhenmokṣaṃ paratra ca ||
4.16.52
etatsarvaṃ samākhyātaṃ mahākālasya suvratāḥ |
samudbhavaśca māhātmyaṃ kimanyacchrotumicchatha ||
4.16.52.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ mahākālajyotirliṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||
4.16.52.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.16.52.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.16.52.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.16.52.p5
caturthī koṭirudrasaṃhitā
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (1)
- Koṭirudrasaṃhitā — Sanskrit