Shivapurana 4.23: trayoviṃśo'dhyāyaḥ | kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 4.23
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.23.57 — 5 parts
trayoviṃśo'dhyāyaḥ | kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam
4.23.1
ṛṣaya ūcuḥ |
evaṃ vārāṇasī puṇyā yadi sūta mahāpurī |
tatprabhāvaṃ vadāsmākamavimuktasya ca prabho ||
4.23.2
sūta uvāca |
vakṣye saṅkṣepataḥ samyagvārāṇasyāḥ suśobhanam |
viśveśvarasya māhātmyaṃ śrūyatāṃ ca munīśvarāḥ ||
4.23.3
kadācitpārvatī devī śaṅkaraṃ parayā mudā |
lokakāmanayāpṛcchanmāhātmyamavimuktayoḥ ||
4.23.4
pārvatyuvāca |
asya kṣetrasya māhātmyaṃ vaktumarhasyaśeṣataḥ |
mamopari kṛpāṃ kṛtvā lokānāṃ hitakāmyayā ||
4.23.5
sūta uvāca |
devyāstadvacanaṃ śrutvā devadevo jagatprabhuḥ |
pratyuvāca bhavānīṃ tāṃ jīvānāṃ priyahetave ||
4.23.6
parameśvara uvāca |
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadre lokānāṃ sukhadaṃ śubham |
kathayāmi yathārthaṃ vai māhātmyamavimuktayoḥ ||
4.23.7
idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇasī mama |
sarveṣāmeva jantūnā heturmokṣasya sarvathā ||
4.23.8
asminsiddhāḥ sadā kṣetre madīyaṃ vratamāśritāḥ |
nānāliṅgadharā nityaṃ mama lokābhikāṅkṣiṇaḥ ||
4.23.9
abhyasyanti mahāyogaṃ jitātmāno jitendriyāḥ |
paraṃ pāśupataṃ śrautaṃ bhuktimuktiphalapradam ||
4.23.10
rocate me sadā vāso vārāṇasyāṃ maheśvari |
hetunā yena sarvāṇi vihāya śṛṇu tad dhruvam ||
4.23.11
yo me bhaktaśca vijñānī tāvubhau muktibhāginau |
tīrthāpekṣā ca na tayorvihitāvihite samau ||
4.23.12
jīvanmuktau tu tau jñeyau yatra kutrāpi vai mṛtau |
prāpnuto mokṣamāśveva mayoktaṃ niścitaṃ vacaḥ ||
4.23.13
atra tīrthe viśeṣo'styavimuktākhye parottame |
śrūyatāṃ tattvayā devi paraśakte sucittayā ||
4.23.14
sarve varṇā āśramāśca bālayauvanavārdhakāḥ |
asyāṃ puryāṃ mrutāścetsyurmuktā eva na saṃśayaḥ ||
4.23.15
aśuciśca śucirvāpi kanyā pariṇatā tathā |
vidhavā vātha vā vandhyā rajodoṣayutāpi vā ||
4.23.16
prasūtāsaṃskṛtā kāpi yādṛśī tādṛśī dvijāḥ |
atra kṣetre mṛtā cetsyānmokṣabhāṅnātra saṃśayaḥ ||
4.23.17
svedajaścāṇḍajo vāpi hyudbhijjo'tha jarāyujaḥ |
mṛto mokṣamavāpnoti yathātra na tathā kvacit ||
4.23.18
jñānāpekṣā na cātraiva bhaktyapekṣā na vai punaḥ |
karmāpekṣā na devyatra dānāpekṣā na caiva hi ||
4.23.19
saṃskṛtyapekṣā naivātra dhyānāpekṣā na karhicit |
nāmāpekṣārcanāpekṣā sujātīnāṃ tathātra na ||
4.23.20
mama kṣetre mokṣade hi yo vā vasati mānavaḥ |
yathā tathā mṛtaḥ syāccenmokṣamāpnoti niścitam ||
4.23.21
etanmama puraṃ divyaṃ guhyād guhyataraṃ priye |
brahmādayo'pi jānanti māhātmyaṃ nāsya pārvati ||
4.23.22
mahatkṣetramidaṃ tasmādavimuktamiti smṛtam |
sarvebhyo naimiṣādibhyaḥ paraṃ mokṣapradaṃ mṛte ||
4.23.23
dharmasyopaniṣatsatyaṃ mokṣasyopaniṣatsamam |
kṣetratīrthopaniṣadamavimuktaṃ vidurbudhāḥ ||
4.23.24
kāmaṃ bhuñjansvapankrīḍankurvanhi vividhāḥ kriyāḥ |
avimukte tyajanprāṇāñjanturmokṣāya kalpate ||
4.23.25
kṛtvā pāpasahasrāṇi piśācatvaṃ varaṃ nṛṇām |
na ca kratusahasratvaṃ svarge kāśīṃ purīṃ vinā ||
4.23.26
tasmātsarvaprayatnena sevyate kāśikā purī |
avyaktaliṅgaṃ munibhirdhyāyate ca sadāśivaḥ ||
4.23.27
yadyatphalaṃ samuddiśya tapantyatra narāḥ priye |
tebhyaścāhaṃ prayacchāmi samyaktattatphalaṃ dhruvam ||
4.23.28
sāyujyamātmanaḥ paścādīpsitaṃ sthānameva ca |
na kutaścitkarmabandhastyajatāmatra vai tanum ||
4.23.29
brahmā devarṣibhiḥ sārdhaṃ viṣṇurvāpi divākaraḥ |
upāsate mahātmānaḥ sarve māmiha cāpare ||
4.23.30
viṣayāsaktacitto'pi tyaktadharmarucirnaraḥ |
iha kṣetre mṛto yo vai saṃsāraṃ na punarviśet ||
4.23.31
kiṃ punarnirmamā dhīrāḥ sattvasthā dambhavarjitāḥ |
kṛtinaśca nirārambhāḥ sarve te mayi bhāvitāḥ ||
4.23.32
janmāntarasahasreṣu janma yogī samāpnuyāt |
tadihaiva paraṃ mokṣaṃ maraṇādadhigacchati ||
4.23.33
atra liṅgānyanekāni bhaktaiḥ saṃsthāpitāni hi |
sarvakāmapradānīha mokṣadāni ca pārvati ||
4.23.34
pañcakrośaṃ caturddikṣu kṣetrametatprakīrtitam |
samantācca tathā jantormṛtikāle'mṛtapradam ||
4.23.35
apāpaśca mṛto yo vai sadyo mokṣaṃ samaśnute |
sapāpaśca mṛto yaḥ syātkāyavyūhānsamaśnute ||
4.23.36
yātanāṃ so'nubhūyaiva paścānmokṣamavāpnuyāt |
pātakaṃ yo'vimuktākhye kṣetre'sminkurute dhruvam ||
4.23.37
bhairavīṃ yātanāṃ prāpya varṣāṇāmayute punaḥ |
tato mokṣamavāpnoti bhuktvā pāpaṃ ca sundari ||
4.23.38
iti te ca samākhyātā pāpācāre ca yā gatiḥ |
evaṃ jñātvā naraḥ samyaksevayedavimuktakam ||
4.23.39
kṛtakarmakṣayo nāsti kalpakoṭiśatairapi |
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham ||
4.23.40
kevalaṃ cāśubhaṃ karma narakāya bhavediha |
śubhaṃ svargāya jāyeta dvābhyāṃ mānuṣyamīritam ||
4.23.41
janma samyagasamyak ca nyūnādhikye bhavediha |
ubhayośca kṣayo muktirbhavetsatyaṃ hi pārvati ||
4.23.42
karma ca trividhaṃ proktaṃ karmakāṇḍe maheśvari |
sañcitaṃ kriyamāṇaṃ ca prārabdhaṃ ceti bandhakṛt ||
4.23.43
pūrvajanmasamudbhūtaṃ sañcitaṃ samudāhṛtam |
bhujyate ca śarīreṇa prārabdhaṃ parikīrtitam ||
4.23.44
anena janmanā yacca kriyate karma sāmpratam |
śubhāśubhaṃ ca deveśi kriyamāṇaṃ vidurbudhāḥ ||
4.23.45
prārabdhakarmaṇo bhogātkṣayaścaiva na cānyathā |
upāyena dvayornāśaḥ karmaṇoḥ pūjanādinā ||
4.23.46
sarveṣāṃ karmaṇāṃ nāśo nāsti kāśīṃ purīṃ vinā |
sarvaṃ ca sulabhaṃ tīrthaṃ durlabhā kāśikā purī ||
4.23.47
pūrvajanmakṛtaṃ cedvai kāśīdarśanamādarāt |
tadā kāśīṃ ca samprāpya labhenmṛtyuṃ na cānyathā ||
4.23.48
kāśīṃ prāpya naro yastu gaṅgāyāṃ snānamācaret |
tadā ca kriyamāṇasya sañcitasyāpi saṅkṣayaḥ ||
4.23.49
prārabdhaṃ na vinā bhogaṃ naśyatīti suniścitam |
mṛtiśca tasya sañjātā tadā tasya kṣayo bhavet ||
4.23.50
pūrvaṃ caiva kṛtā kāśī paścātpāpaṃ samācaret |
tadbījena balavatā nīyate kāśikā punaḥ ||
4.23.51
tadā sarvāṇi pāpāni bhasmasācca bhavanti hi |
tasmātkāśīṃ naraḥ sevetkarmanirmūlanīṃ dhruvam ||
4.23.52
eko'pi brāhmaṇo yena kāśyāṃ saṃvāsitaḥ priye |
kāśīvāsamavāpyaiva tato muktiṃ sa vindati ||
4.23.53
kāśyāṃ yo vai mṛtaścaiva tasya janma punarna hi |
samuddiśya prayāge ca mṛtasya kāmanāphalam ||
4.23.54
saṃyogaśca tayoścetsyātkāśījanyaṃ phalaṃ vṛthā |
yadi na prāpyate tacca tīrtharājaphalaṃ vṛthā ||
4.23.55
tasmānmacchāsanādviṣṇuḥ sṛṣṭiṃ sākṣāddhi nūtanām |
vidhāya manasoddiṣṭāṃ tatsiddhiṃ yacchati dhruvam ||
4.23.56
sūta uvāca |
ityādi bahumāhātmyaṃ kāśyā vai munisattamāḥ |
tathā viśveśvarasyāpi bhuktimuktipradaṃ satām ||
4.23.57
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi māhātmyaṃ tryambakasya ca |
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt ||
4.23.57.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ ||
4.23.57.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.23.57.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.23.57.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.23.57.p5
caturthī koṭirudrasaṃhitā
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (1)
- Koṭirudrasaṃhitā — Sanskrit