Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 4.23: trayoviṃśo'dhyāyaḥ | kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 4.23

Language
Sanskrit

Contents

trayoviṃśo'dhyāyaḥ | kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam

4.23.1

ṛṣaya ūcuḥ |
evaṃ vārāṇasī puṇyā yadi sūta mahāpurī |
tatprabhāvaṃ vadāsmākamavimuktasya ca prabho ||

4.23.2

sūta uvāca |
vakṣye saṅkṣepataḥ samyagvārāṇasyāḥ suśobhanam |
viśveśvarasya māhātmyaṃ śrūyatāṃ ca munīśvarāḥ ||

4.23.3

kadācitpārvatī devī śaṅkaraṃ parayā mudā |
lokakāmanayāpṛcchanmāhātmyamavimuktayoḥ ||

4.23.4

pārvatyuvāca |
asya kṣetrasya māhātmyaṃ vaktumarhasyaśeṣataḥ |
mamopari kṛpāṃ kṛtvā lokānāṃ hitakāmyayā ||

4.23.5

sūta uvāca |
devyāstadvacanaṃ śrutvā devadevo jagatprabhuḥ |
pratyuvāca bhavānīṃ tāṃ jīvānāṃ priyahetave ||

4.23.6

parameśvara uvāca |
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadre lokānāṃ sukhadaṃ śubham |
kathayāmi yathārthaṃ vai māhātmyamavimuktayoḥ ||

4.23.7

idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇasī mama |
sarveṣāmeva jantūnā heturmokṣasya sarvathā ||

4.23.8

asminsiddhāḥ sadā kṣetre madīyaṃ vratamāśritāḥ |
nānāliṅgadharā nityaṃ mama lokābhikāṅkṣiṇaḥ ||

4.23.9

abhyasyanti mahāyogaṃ jitātmāno jitendriyāḥ |
paraṃ pāśupataṃ śrautaṃ bhuktimuktiphalapradam ||

4.23.10

rocate me sadā vāso vārāṇasyāṃ maheśvari |
hetunā yena sarvāṇi vihāya śṛṇu tad dhruvam ||

4.23.11

yo me bhaktaśca vijñānī tāvubhau muktibhāginau |
tīrthāpekṣā ca na tayorvihitāvihite samau ||

4.23.12

jīvanmuktau tu tau jñeyau yatra kutrāpi vai mṛtau |
prāpnuto mokṣamāśveva mayoktaṃ niścitaṃ vacaḥ ||

4.23.13

atra tīrthe viśeṣo'styavimuktākhye parottame |
śrūyatāṃ tattvayā devi paraśakte sucittayā ||

4.23.14

sarve varṇā āśramāśca bālayauvanavārdhakāḥ |
asyāṃ puryāṃ mrutāścetsyurmuktā eva na saṃśayaḥ ||

4.23.15

aśuciśca śucirvāpi kanyā pariṇatā tathā |
vidhavā vātha vā vandhyā rajodoṣayutāpi vā ||

4.23.16

prasūtāsaṃskṛtā kāpi yādṛśī tādṛśī dvijāḥ |
atra kṣetre mṛtā cetsyānmokṣabhāṅnātra saṃśayaḥ ||

4.23.17

svedajaścāṇḍajo vāpi hyudbhijjo'tha jarāyujaḥ |
mṛto mokṣamavāpnoti yathātra na tathā kvacit ||

4.23.18

jñānāpekṣā na cātraiva bhaktyapekṣā na vai punaḥ |
karmāpekṣā na devyatra dānāpekṣā na caiva hi ||

4.23.19

saṃskṛtyapekṣā naivātra dhyānāpekṣā na karhicit |
nāmāpekṣārcanāpekṣā sujātīnāṃ tathātra na ||

4.23.20

mama kṣetre mokṣade hi yo vā vasati mānavaḥ |
yathā tathā mṛtaḥ syāccenmokṣamāpnoti niścitam ||

4.23.21

etanmama puraṃ divyaṃ guhyād guhyataraṃ priye |
brahmādayo'pi jānanti māhātmyaṃ nāsya pārvati ||

4.23.22

mahatkṣetramidaṃ tasmādavimuktamiti smṛtam |
sarvebhyo naimiṣādibhyaḥ paraṃ mokṣapradaṃ mṛte ||

4.23.23

dharmasyopaniṣatsatyaṃ mokṣasyopaniṣatsamam |
kṣetratīrthopaniṣadamavimuktaṃ vidurbudhāḥ ||

4.23.24

kāmaṃ bhuñjansvapankrīḍankurvanhi vividhāḥ kriyāḥ |
avimukte tyajanprāṇāñjanturmokṣāya kalpate ||

4.23.25

kṛtvā pāpasahasrāṇi piśācatvaṃ varaṃ nṛṇām |
na ca kratusahasratvaṃ svarge kāśīṃ purīṃ vinā ||

4.23.26

tasmātsarvaprayatnena sevyate kāśikā purī |
avyaktaliṅgaṃ munibhirdhyāyate ca sadāśivaḥ ||

4.23.27

yadyatphalaṃ samuddiśya tapantyatra narāḥ priye |
tebhyaścāhaṃ prayacchāmi samyaktattatphalaṃ dhruvam ||

4.23.28

sāyujyamātmanaḥ paścādīpsitaṃ sthānameva ca |
na kutaścitkarmabandhastyajatāmatra vai tanum ||

4.23.29

brahmā devarṣibhiḥ sārdhaṃ viṣṇurvāpi divākaraḥ |
upāsate mahātmānaḥ sarve māmiha cāpare ||

4.23.30

viṣayāsaktacitto'pi tyaktadharmarucirnaraḥ |
iha kṣetre mṛto yo vai saṃsāraṃ na punarviśet ||

4.23.31

kiṃ punarnirmamā dhīrāḥ sattvasthā dambhavarjitāḥ |
kṛtinaśca nirārambhāḥ sarve te mayi bhāvitāḥ ||

4.23.32

janmāntarasahasreṣu janma yogī samāpnuyāt |
tadihaiva paraṃ mokṣaṃ maraṇādadhigacchati ||

4.23.33

atra liṅgānyanekāni bhaktaiḥ saṃsthāpitāni hi |
sarvakāmapradānīha mokṣadāni ca pārvati ||

4.23.34

pañcakrośaṃ caturddikṣu kṣetrametatprakīrtitam |
samantācca tathā jantormṛtikāle'mṛtapradam ||

4.23.35

apāpaśca mṛto yo vai sadyo mokṣaṃ samaśnute |
sapāpaśca mṛto yaḥ syātkāyavyūhānsamaśnute ||

4.23.36

yātanāṃ so'nubhūyaiva paścānmokṣamavāpnuyāt |
pātakaṃ yo'vimuktākhye kṣetre'sminkurute dhruvam ||

4.23.37

bhairavīṃ yātanāṃ prāpya varṣāṇāmayute punaḥ |
tato mokṣamavāpnoti bhuktvā pāpaṃ ca sundari ||

4.23.38

iti te ca samākhyātā pāpācāre ca yā gatiḥ |
evaṃ jñātvā naraḥ samyaksevayedavimuktakam ||

4.23.39

kṛtakarmakṣayo nāsti kalpakoṭiśatairapi |
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham ||

4.23.40

kevalaṃ cāśubhaṃ karma narakāya bhavediha |
śubhaṃ svargāya jāyeta dvābhyāṃ mānuṣyamīritam ||

4.23.41

janma samyagasamyak ca nyūnādhikye bhavediha |
ubhayośca kṣayo muktirbhavetsatyaṃ hi pārvati ||

4.23.42

karma ca trividhaṃ proktaṃ karmakāṇḍe maheśvari |
sañcitaṃ kriyamāṇaṃ ca prārabdhaṃ ceti bandhakṛt ||

4.23.43

pūrvajanmasamudbhūtaṃ sañcitaṃ samudāhṛtam |
bhujyate ca śarīreṇa prārabdhaṃ parikīrtitam ||

4.23.44

anena janmanā yacca kriyate karma sāmpratam |
śubhāśubhaṃ ca deveśi kriyamāṇaṃ vidurbudhāḥ ||

4.23.45

prārabdhakarmaṇo bhogātkṣayaścaiva na cānyathā |
upāyena dvayornāśaḥ karmaṇoḥ pūjanādinā ||

4.23.46

sarveṣāṃ karmaṇāṃ nāśo nāsti kāśīṃ purīṃ vinā |
sarvaṃ ca sulabhaṃ tīrthaṃ durlabhā kāśikā purī ||

4.23.47

pūrvajanmakṛtaṃ cedvai kāśīdarśanamādarāt |
tadā kāśīṃ ca samprāpya labhenmṛtyuṃ na cānyathā ||

4.23.48

kāśīṃ prāpya naro yastu gaṅgāyāṃ snānamācaret |
tadā ca kriyamāṇasya sañcitasyāpi saṅkṣayaḥ ||

4.23.49

prārabdhaṃ na vinā bhogaṃ naśyatīti suniścitam |
mṛtiśca tasya sañjātā tadā tasya kṣayo bhavet ||

4.23.50

pūrvaṃ caiva kṛtā kāśī paścātpāpaṃ samācaret |
tadbījena balavatā nīyate kāśikā punaḥ ||

4.23.51

tadā sarvāṇi pāpāni bhasmasācca bhavanti hi |
tasmātkāśīṃ naraḥ sevetkarmanirmūlanīṃ dhruvam ||

4.23.52

eko'pi brāhmaṇo yena kāśyāṃ saṃvāsitaḥ priye |
kāśīvāsamavāpyaiva tato muktiṃ sa vindati ||

4.23.53

kāśyāṃ yo vai mṛtaścaiva tasya janma punarna hi |
samuddiśya prayāge ca mṛtasya kāmanāphalam ||

4.23.54

saṃyogaśca tayoścetsyātkāśījanyaṃ phalaṃ vṛthā |
yadi na prāpyate tacca tīrtharājaphalaṃ vṛthā ||

4.23.55

tasmānmacchāsanādviṣṇuḥ sṛṣṭiṃ sākṣāddhi nūtanām |
vidhāya manasoddiṣṭāṃ tatsiddhiṃ yacchati dhruvam ||

4.23.56

sūta uvāca |
ityādi bahumāhātmyaṃ kāśyā vai munisattamāḥ |
tathā viśveśvarasyāpi bhuktimuktipradaṃ satām ||

4.23.57

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi māhātmyaṃ tryambakasya ca |
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt ||

4.23.57.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ ||

4.23.57.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

4.23.57.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

4.23.57.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

4.23.57.p5

caturthī koṭirudrasaṃhitā

Other recensions (1)

Linked texts (1)