Shivapurana 4.32: dvātriṃśo'dhyāyaḥ | sudehāsudharmācaritavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 4.32
- Language
- Sanskrit
Contents
dvātriṃśo'dhyāyaḥ | sudehāsudharmācaritavarṇanam
4.32.1
sūta uvāca |
ataḥ paraṃ ca ghuśmeśaṃ jyotirliṅgamudāhṛtam |
tasyaiva ca sumāhātmyaṃ śrūyatāmṛṣisattamāḥ ||
4.32.2
dakṣiṇasyāṃ diśi śreṣṭho girirdeveti saṃjñakaḥ |
mahāśobhānvito nityaṃ rājate'dbhutadarśanaḥ ||
4.32.3
tasyaiva nikaṭe kaścidbhāradvājakulodbhavaḥ |
sudharmā nāma vipraśca nyavasad brahmavittamaḥ ||
4.32.4
tasya priyā sudehā ca śivadharmaparāyaṇā |
patisevāparā nityaṃ gṛhakarmavicakṣaṇā ||
4.32.5
sudharmā ca dvijaśreṣṭho devatātithipūjakaḥ |
vedamārgaparo nityamagnisevāparāyaṇaḥ ||
4.32.6
trikālasandhyayā yuktaḥ sūryarūpasamadyutiḥ |
śiṣyāṇāṃ pāṭhakaścaiva vedaśāstravicakṣaṇaḥ ||
4.32.7
dhanavāṃśca paro dātā saujanyaguṇabhājanaḥ |
śivakarmarato nityaṃ śaivaḥ śaivajanapriyaḥ ||
4.32.8
āyurbahu vyatīyāya tasya dharmaṃ prakurvataḥ |
putraśca nābhavattasya ṛtuḥ syādaphalaḥ striyāḥ ||
4.32.9
tena duḥkhaṃ kṛtaṃ naiva vastujñānapareṇa hi |
ātmanastārakaścātmā hyātmanaḥ pāvanaśca saḥ ||
4.32.10
ityevaṃ mānasaṃ dhṛtvā duḥkhaṃ na kṛtavānstadā |
sudehā ca tadā duḥkhaṃ cakārāputrasambhavam ||
4.32.11
nityaṃ ca svāminaṃ sā vai prārthayadyatnasādhane |
putrotpādanahetośca sarvavidyāviśāradam ||
4.32.12
so'pi striyaṃ tadābhartsya kiṃ putraśca kariṣyati |
kā mātā kaḥ pitā putraḥ ko bandhuśca priyaśca kaḥ ||
4.32.13
sarvaṃ svārthaparaṃ devi trilokyāṃ nātra saṃśayaḥ |
jānīhi tvaṃ viśeṣeṇa buddhyā śokaṃ na vai kuru ||
4.32.14
tasmāddevi tvayā duḥkhaṃ tyajanīyaṃ suniścitam |
nityaṃ mahyaṃ tvayā naiva kathanīyaṃ śubhavrate ||
4.32.15
evaṃ tāṃ sannivāryaiva bhagavaddharmatatparaḥ |
āsītparamasantuṣṭo dvandvaduḥkhaṃ samatyajat ||
4.32.16
kadācicca sudehā vai gehe ca sahavāsinaḥ |
jagāma priyagoṣṭhyarthaṃ vivādastatra saṅgataḥ ||
4.32.17
tatpatnī strīsvabhāvācca bhartsitā sā tayā tadā |
uktā ceti duruktyā vai sudehā viprakāminī ||
4.32.18
patnyuvāca |
aputriṇi kathaṃ garvaṃ kuruṣe putriṇī hyaham |
maddhanaṃ bhokṣyate putro dhanaṃ te kaśca bhokṣyate ||
4.32.19
nūnaṃ hariṣyate rājā tvaddhanaṃ nātra saṃśayaḥ |
dhigdhiktvāṃ te dhanaṃ dhikca dhik te mānaṃ hi vandhyake ||
4.32.20
sūta uvāca |
bhartsitā tābhiriti sā gṛhamāgatya duḥkhitā |
svāmine kathayāmāsa taduktaṃ sarvamādarāt ||
4.32.21
brāhmaṇo'pi tadā duḥkhaṃ na cakāra subuddhimān |
kathitaṃ kathyatāmeva yadbhāvi tadbhavetpriye ||
4.32.22
ityevaṃ ca tadā tena hyāśvastāpi punaḥ punaḥ |
na tadā sātyajadduḥkhaṃ hyāgrahaṃ kṛtavatyasau ||
4.32.22.p1
sudehovāca ||
4.32.23
yathā tathā tvayā putraḥ samutpādyaḥ priyo'si me |
tyakṣayāmi hyanyathāhaṃ ca dehaṃ dehabhṛtāṃ vara ||
4.32.24
sūta uvāca |
evamuktaṃ tayā śrutvā sudharmā brāhmaṇottamaḥ |
śivaṃ sasmāra manasā tadāgrahanipīḍitaḥ ||
4.32.25
agneragre'kṣipatpuṣpadvayaṃ vipro hyatandritaḥ |
manasā dakṣiṇaṃ puṣpaṃ tanmene putrakāmadam ||
4.32.26
evaṃ kṛtvā paṇaṃ patnīmuvāca brāhmaṇaḥ sa ca |
anayorgrāhyamekaṃ te puṣpaṃ putraphalāptaye ||
4.32.27
tayā ca manasā dhṛtvā putraścaiva bhavenmama |
tadā ca svāminā yacca dhṛtaṃ puṣpaṃ sametu mām ||
4.32.28
ityuktvā ca tayā tatra namaskṛtya śivaṃ tadā |
natvā cāgniṃ punaḥ prārthya gṛhītaṃ puṣpamekakam ||
4.32.29
svāminā cintitaṃ yacca tad gṛhītaṃ tayā na hi |
sudehayā vimohena śivecchāsambhavena vai ||
4.32.30
tad dṛṣṭvā puruṣaścaiva niḥśvāsaṃ paryamocayat |
smṛtvā śivapadāmbhojamuvāca nijakāminīm ||
4.32.31
sudharmovāca |
nirmitaṃ ceśvareṇaiva kathaṃ caivānyathā bhavet |
āśāṃ tyaja priye tvaṃ ca paricaryāṃ kuru prabhoḥ ||
4.32.32
ityuktvā tu svayaṃ vipra āśāṃ parivihāya ca |
dharmakāryarataḥ so'bhūcchaṅkaradhyānatatparaḥ ||
4.32.33
sā sudehāgrahaṃ naiva mumocātmajakāmyayā |
pratyuvāca patiṃ premṇā sāñjalirnatamastakā ||
4.32.34
sudehovāca |
mayi putro na cāstvanyāṃ patnīṃ kuru madājñayā |
tasyāṃ nūnaṃ sutaścaiva bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
4.32.35
sūta uvāca |
tadaiva prarthito vai sa brahmaṇaḥ śaivasattamaḥ |
uvāca svapriyāṃ tāṃ ca sudehāṃ dharmatatparaḥ ||
4.32.36
sudharmovāca |
tvadīyaṃ ca madīyaṃ ca sarvaṃ duḥkhaṃ gataṃ dhruvam |
tasmāttvaṃ dharmavighnaṃ ca priye mā kuru sāmpratam ||
4.32.37
sūta uvāca |
ityevaṃ vāritā sā ca svamātuḥ putrikāṃ tadā |
gṛhamānīya bhartāraṃ vṛṇu tvenāmidaṃ jagau ||
4.32.38
sudharmovāca |
idānīṃ vadasi tvaṃ ca matpriyeyaṃ tataḥ punaḥ |
putrasūśca yadā syādvai tadā spardhāṃ kariṣyasi ||
4.32.39
sūta uvāca |
ityuktā tena patinā sā sudehā ca tatpriyā |
punaḥ prāha karau baddhvā sudharmāṇaṃ patiṃ dvijāḥ ||
4.32.40
nāhaṃ spardhāṃ bhaginyā vai kariṣye dvijasattama |
upayacchasva putrārthamimāmājñāpayāmi ca ||
4.32.41
ityevaṃ prārthitaḥ so'pi sudharmā priyayā tayā |
ghuśmāṃ tāṃ samupāyaṃsta vivāhavidhinā dvijaḥ ||
4.32.42
tatastāṃ pariṇīyātha prārthayāmāsa tāṃ dvijaḥ |
tvadīyeyaṃ kaniṣṭhā hi sadā poṣyā'naghe priye ||
4.32.43
uktvaivaṃ sa ca dharmātmā sudharmā śaivasattamaḥ |
yathāyogyaṃ cakārāśu dharmasaṅgrahamātmanaḥ ||
4.32.44
sā cāpi mātṛputrīṃ tāṃ sakhīvatparyavarttata |
parityajya virodhaṃ hi pupoṣāharniśaṃ priyā ||
4.32.45
kaniṣṭhā caiva yā patnī svasranujñāmavāpya ca |
pārthivānsā cakārāśu nityamekottaraṃ śatam ||
4.32.46
vidhānapūrvakaṃ ghuśmā sopacārasamanvitam |
kṛtvā tānprākṣipattatra taḍāge nikaṭasthite ||
4.32.47
evaṃ nityaṃ sā cakāra śivapūjāṃ svakāmadām |
visṛjya punarāvāhya tatsaparyyāvidhānataḥ ||
4.32.48
kurvantyā nityamevaṃ hi tasyāḥ śaṅkarapūjanam |
lakṣasaṅkhyābhavatpūrṇā sarvakāmaphalapradā ||
4.32.49
kṛpayā śaṅkarasyaiva tasyāḥ putro vyajāyata |
sundaraḥ subhagaścaiva kalyāṇaguṇabhājanaḥ ||
4.32.50
taṃ dṛṣṭvā paramaprītaḥ sa vipro dharmavittamaḥ |
anāsaktaḥ sukhaṃ bheje jñānadharmaparāyaṇaḥ ||
4.32.51
sudehā tāvadasyāstu spardhāmugrāṃ cakāra sā |
prathamaṃ śītalaṃ tasyā hṛdayaṃ hyasivatpunaḥ ||
4.32.52
tataḥ paraṃ ca yajjātaṃ kutsitaṃ karma duḥkhadam |
sāvadhānena manasā śrūyatāṃ tanmunīśvarāḥ ||
4.32.52.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ ghuśmeśvaramāhātmye sudehāsudharmācaritavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||
4.32.52.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.32.52.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.32.52.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.32.52.p5
caturthī koṭirudrasaṃhitā
Linked texts (1)
- Koṭirudrasaṃhitā — Sanskrit