Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 4.6: ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | brāhmaṇīsvargativarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 4.6

Language
Sanskrit

Contents

ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | brāhmaṇīsvargativarṇanam

4.6.1

sūta uvāca |
gauścaikāpyabhavattatra hyaṅgaṇe bandhitā śubhā |
tadaiva brāhmaṇo rātrāvājagāma bahirgataḥ ||

4.6.2

sa uvāca priyāṃ svīyāṃ dṛṣṭvā gāmaṅgaṇe sthitām |
adugdhāṃ khedanirviṇṇo dogdhukāmo munīśvarāḥ ||

4.6.3

gauḥ priye naiva dugdhā te setyuktā vatsamānayat |
dohanārthaṃ samāhūya striyaṃ śīghrataraṃ tadā ||

4.6.4

vatsaṃ kīle svayaṃ baddhuṃ yatnaṃ caivākarottadā |
brāhmaṇaḥ sa gṛhasvāmī munayo dugdhalālasaḥ ||

4.6.5

vatso'pi karṣamāṇaśca pāde vai pādapīḍanam |
cakāra brāhmaṇaścaiva kaṣṭaṃ prāptaśca suvratāḥ ||

4.6.6

tena pādaprahāreṇa sa dvijaḥ krodhamūrchitaḥ |
vatsaṃ ca tāḍayāmāsa kūpairdṛḍhataraṃ tadā ||

4.6.7

vatso'pi pīḍitastena śrāntaścaivābhavattadā |
dugdhā gaurmocito vatso na krodhena dvijanmanā ||

4.6.8

gaurdogdhuṃ ca mahatprītyā rodanaṃ cākarottadā |
dṛṣṭvā ca rodanaṃ tasyā vatso vākyamathābravīt ||

4.6.9

vatsa uvāca |
kathaṃ ca rudyate mātaḥ kiṃ te duḥkhamupasthitam |
tannivedaya me prītyā tacchrutvā gauravocata ||

4.6.10

śrūyatāṃ putra me duḥkhaṃ vaktuṃ śaknomyahaṃ na hi |
duṣṭena tāḍitastvaṃ ca tena duḥkhaṃ mamāpyabhūt ||

4.6.11

sūta uvāca |
svamāturvacanaṃ śrutvā sa vatsaḥ pratyabodhayat |
pratyuvāca svajananīṃ prārabdhapariniṣṭhitaḥ ||

4.6.12

kiṃ karttavyaṃ kva gantavyaṃ karmabaddhā vayaṃ yataḥ |
kṛtaṃ caiva yathā pūrvaṃ bhujyate ca tathādhunā ||

4.6.13

hasatā kriyate karma rudatā paribhujyate |
duḥkhadātā na ko'pyasti sukhadātā na kaścana ||

4.6.14

sukhaduḥkhe paro datta ityeṣā kumatirmatā |
ahaṃ cāpi karomyatra mithyājñānaṃ tadocyate ||

4.6.15

svakarmaṇā bhavedduḥkhaṃ sukhaṃ tenaiva karmaṇā |
tasmācca pūjyate karma sarvaṃ karmaṇi saṃsthitam ||

4.6.16

tvaṃ caivāhaṃ ca jananī ime jīvādayaśca ye |
te sarve karmaṇā baddhā na śocyāḥ karhicittvayā ||

4.6.17

sūta uvāca |
evaṃ śrutvā svaputrasya vacanaṃ jñānagarbhitam |
putraśokānvitā dīnā sā ca gaurabravīdidam ||

4.6.18

gauruvāca |
vatsa sarvaṃ vijānāsi karmādhīnāḥ prajā iti |
tathāpi māyayā grastā duḥkhaṃ prāpnomyahaṃ punaḥ ||

4.6.19

rodanaṃ ca kṛtaṃ bhūri duḥkhaśāntirbhavenna hi |
ityetadvacanaṃ śrutvā prasūṃ vatso'bravīdidam ||

4.6.20

vatsa uvāca |
yadyevaṃ ca vijānāsi punaśca rudanaṃ kutaḥ |
kṛtvā ca sādhyate kiñcittasmādduḥkhaṃ tyajādhunā ||

4.6.21

sūta uvāca |
evaṃ putravacaḥ śrutvā tanmātā duḥkhasaṃyutā |
niḥśvasyāti tadā dhenurvatsaṃ vacanamabravīt ||

4.6.22

gauruvāca |
mama duḥkhaṃ tadā gacchedyadā duḥkhaṃ tathāvidham |
bhaveddhi brāhmaṇasyāpi satyametadbravīmyaham ||

4.6.23

prātaścaiva mayā putra śṛṅgābhyāṃ hi haniṣyate |
hatasya jīvitaṃ sadyo yāsyatyasya na saṃśayaḥ ||

4.6.24

vatsa uvāca |
prathamaṃ yatkṛtaṃ karma tatphalaṃ bhujyate'dhunā |
asyāśca brahmahatyāyā mātaḥ kiṃ phalamāpsyase ||

4.6.25

samābhyāṃ puṇyapāpābhyāṃ bhavejjanma ca bhārate |
tayoḥ kṣaye ca bhogena mātarmuktiravāpyate ||

4.6.26

kadāpi karmaṇo nāśaḥ kadā bhogaḥ prajāyate |
tasmācca punarevaṃ tvaṃ karma mā kartumudyatā ||

4.6.27

ahaṃ kutaste putro'dya tvaṃ mātā kuta eva ca |
vṛthābhimānaḥ putratve mātṛtve ca vicāryatām ||

4.6.28

kva mātā kva pitā viddhi kva svāmī kva kalatrakam |
na ko'pi kasya cāstīha sarve'pi svakṛtambhujaḥ ||

4.6.9_2

evaṃ jñātvā tvayā mātarduḥkhaṃ tyājyaṃ suyatnataḥ |
subhagācaraṇaṃ kāryaṃ paralokasukhepsayā ||

4.6.30

gauruvāca |
evaṃ jānāmyahaṃ putra māyā māṃ na jahātyasau |
tvadduḥkhena samaṃ duḥkhaṃ tasmai dāsye tadeva hi ||

4.6.31

punaśca brahmahatyāyā nāśo yatra bhavediha |
tatsthalaṃ ca mayā dṛṣṭaṃ hatyā me hi gamiṣyati ||

4.6.3_2

sūta uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā svamāturgordvijottamāḥ |
maunatvaṃ svīkṛtaṃ tatra vatsenoktaṃ na kiñcana ||

4.6.33

tayostadadbhutaṃ vṛttaṃ śrutvā pāntho dvijastadā |
hṛdā vicārayāmāsa vismito hi munīśvarāḥ ||

4.6.34

idamatyadbhutaṃ vṛttaṃ dṛṣṭvā prātarmayā khalu |
gantavyaṃ punarevāto gantavyaṃ tatsthalaṃ punaḥ ||

4.6.35

sūta uvāca |
vicāryeti hṛdā vipraḥ sa dvijāḥ sevakena ca |
suṣvāpa tatra jananībhaktaḥ paramavismitaḥ ||

4.6.36

prātaḥkāle tadā jāte gṛhasvāmī samutthitaḥ |
bodhayāmāsa taṃ pānthaṃ vacanaṃ cedamabravīt ||

4.6.37

dvija uvāca |
svapiṣi tvaṃ kimarthaṃ hi prātaḥkālo bhavatyalam |
svayātrāṃ kuru taṃ deśaṃ gamanecchā ca yatra ha ||

4.6.38

tenoktaṃ śrūyatāṃ brahman śarīre sevakasya me |
vartate hi vyathā sthitvā muhūrtaṃ gamyate tataḥ ||

4.6.39

sūta uvāca |
ityevaṃ ca miṣaṃ kṛtvā suṣvāpa puruṣastadā |
tadvṛttamakhilaṃ jñātumadbhutaṃ vismayāvaham ||

4.6.40

dohanasya tadā kāle brāhmaṇaḥ svasutaṃ prati |
uvāca gantukāmaśca kāryārthaṃ kutracicca saḥ ||

4.6.41

pitovāca |
mayā tu gamyate putra kāryārthaṃ kutracitpunaḥ |
dhenurdohyā tvayā vatsa sāvadhānādiyaṃ nijā ||

4.6.42

sūta uvāca |
ityuktvā brāhmaṇavaraḥ sa jagāma ca kutracit |
putraḥ samutthitastatra vatsaṃ ca muktavāṃstadā ||

4.6.43

mātā ca tasya dohārthamājagāma svayaṃ tadā |
dvijaputrastadā vatsaṃ khinnaṃ kīlena tāḍitam ||

4.6.44

bandhanārthaṃ hi goḥ pārśvamanayaddugdhalālasaḥ |
punargauśca tadā kruddhā śṛṅgenātāḍayacca tam ||

4.6.45

papāta mūrcchāṃ samprāpya so'pi marmaṇi tāḍitaḥ |
lokāśca militāstatra gavā bālo vihiṃsitaḥ ||

4.6.46

jalaṃ jalaṃ vadantaste pitrādyā yatra saṃsthitāḥ |
yatnaśca kriyate yāvattāvad bālo mṛtastadā ||

4.6.47

mṛte ca bālake tatra hāhākāro mahānabhūt |
tanmātā duḥkhitā hyāsīd ruroda ca punaḥ punaḥ ||

4.6.48

kiṃ karomi kva gacchāmi ko me duḥkhaṃ vyapohayet |
ruditveti tadā gāṃ ca tāḍayitvā vyamocayat ||

4.6.49

śvetavarṇā tadā sā gaurdrutaṃ śyāmā vyadṛśyata |
aho ca dṛśyatāṃ lokāścukruśuśca parasparam ||

4.6.50

brāhmaṇaśca tadā pāntho dṛṣṭvāścaryaṃ vinirgataḥ |
yatra gauśca gatā tatra tāmanu brāhmaṇo gataḥ ||

4.6.51

ūrdhvapucchaṃ tadā kṛtvā śīghraṃ gaurnarmadāṃ prati |
āgatya nandikasyāsya samīpe narmadājale ||

4.6.52

sannimajya trivāraṃ tu śvetatvaṃ ca gatā hi sā |
yathāgataṃ gatā sā ca brāhmaṇo vismayaṃ gataḥ ||

4.6.53

aho dhanyatamaṃ tīrthaṃ brahmahatyānivāraṇam |
svayaṃ mamajja tatrāsau brāhmaṇaḥ sevakastathā ||

4.6.54

nimajjya hi gatau tau ca praśaṃsantau nadīṃ ca tām |
mārge ca militā kācitsundarī bhūṣaṇānvitā ||

4.6.55

tayoktaṃ taṃ ca bhoḥ pāntha kuto yāsi suvismitaḥ |
satyaṃ brūhi cchalaṃ tyaktvā vipravarya mamāgrataḥ ||

4.6.56

sūta uvāca |
evaṃ vacastadā śrutvā dvijenoktaṃ yathātatham |
punaścāyaṃ dvijastatra striyoktaḥ sthīyatāṃ tvayā ||

4.6.57

tayoktaṃ ca samākarṇya sthitaḥ sa brāhmaṇastataḥ |
pratyuvāca vinītātmā kathyate kiṃ vadeti ca ||

4.6.58

sā cāha punarevātra tvayā dṛṣṭaṃ sthalaṃ ca yat |
tatrādhunā kṣipāsthīni mātuḥ kiṃ gamyate'nyataḥ ||

4.6.59

tava mātā pānthavarya sākṣāddivyamayaṃ varam |
dehaṃ dhṛtvā drutaṃ sākṣācchambhoryāsyati sadgatim ||

4.6.60

vaiśākhe caiva samprāpte saptamyāśca dine śubhe |
site pakṣe sadā gaṅgā hyāyāti dvijasattama ||

4.6.61

adyaiva saptamī yā sā gangā'haṃ yāmi tatra vai |
ityuktvāntardadhe devī sā gaṅgā munisattamāḥ ||

4.6.62

nivṛttaśca dvijaḥ so'pi mātrasthyarddhaṃ svavastrataḥ |
kṣipedyāvattatra tīrthe tāvaccitramabhūttadā ||

4.6.63

divyadehatvamāpannā svamātā ca vyadṛśyata |
dhanyo'si kṛtakṛtyo'si pavitraṃ ca kulaṃ tvayā ||

4.6.64

dhanaṃ dhānyaṃ tathā cāyurvaṃśo vai vardhatāṃ tava |
ityāśiṣaṃ muhurdattvā svaputrāya divaṃ gatā ||

4.6.65

tatra bhuktvā sukhaṃ bhūri cirakālaṃ mahottamam |
śaṅkarasya prasādena gatā sā hyuttamāṃ gatim ||

4.6.66

brāhmaṇaśca sutastasyāḥ kṣiptvāsthīni punastataḥ |
prasannamānaso'bhūtsa śuddhātmā svagṛhaṃ gataḥ ||

4.6.66.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ nandikeśvaraliṅgamāhātmyavarṇane brāhmaṇīsvargativarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||

4.6.66.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

4.6.66.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

4.6.66.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

4.6.66.p5

caturthī koṭirudrasaṃhitā

Other recensions (1)

Linked texts (3)