Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.1: prathamo'dhyāyaḥ | ṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.1

Language
Sanskrit

Contents

prathamo'dhyāyaḥ | ṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanam

5.1.1

yo dhatte bhuvanāni sattvaguṇavānsraṣṭā rajaḥsaṃśrayaḥ saṃharttā tamasānvito guṇavatīṃ māyāmatītya sthitaḥ |
satyānandamanantabodhamamalaṃ brahmādisaṃjñāspadaṃ nityaṃ sattvasamanvayādadhigataṃ pūrṇaṃ śivaṃ dhīmahi ||

5.1.2

ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña vyāsaśiṣya namo'stu te |
caturthī koṭirudrākhyā śrāvitā saṃhitā tvayā ||

5.1.3

athomāsaṃhitāntaḥsthanānākhyānasamanvitam |
brūhi śambhoścaritraṃ vai sāmbasya paramātmanaḥ ||

5.1.4

sūta uvāca |
maharṣayaḥ śaunakādyāḥ śṛṇuta premataḥ śubham |
śāṅkaraṃ caritaṃ divyaṃ bhuktimuktipradaṃ param ||

5.1.5

itīdṛśaṃ puṇyapraśnaṃ pṛṣṭavān munisattamaḥ |
vyāsaḥ sanatkumāraṃ vai śaivaṃ saccaritaṃ jagau ||

5.1.6

sanatkumāra uvāca |
vāsudevāya yatproktamupamanyumaharṣiṇā |
taducyate mayā vyāsa caritaṃ hi maheśituḥ ||

5.1.7

purā putrārthamagamatkailāsaṃ śaṅkarālayam |
vasudevasutaḥ kṛṣṇastapastaptuṃ śivasya hi ||

5.1.8

atropamanyuṃ sandṛṣṭvā tapantaṃ śṛṅga uttame |
praṇamya bhaktyā sa muniṃ paryapṛcchatkṛtāñjaliḥ ||

5.1.9

śrīkṛṣṇa uvāca |
upamanyo mahāprājña śaivapravara sanmate |
putrārthamagamaṃ taptuṃ tapo'tra giriśasya hi ||

5.1.10

brūhi śaṅkaramāhātmyaṃ sadānandakaraṃ mune |
yacchrutvā bhaktitaḥ kuryāṃ tapa aiśvaramuttamam ||

5.1.11

sanatkumāra uvāca |
iti śrutvā vacastasya vāsudevasya dhīmataḥ |
pratyuvāca prasannātmā hyupamanyuḥ smaran śivam ||

5.1.12

upamanyuruvāca |
śṛṇu kṛṣṇa mahāśaiva mahimānaṃ maheśituḥ |
yamadrākṣamahaṃ śambhorbhaktivardhanamuttamam ||

5.1.13

tapaḥstho'haṃ samadrākṣaṃ śaṅkaraṃ ca tadāyudhān |
parivāraṃ samastaṃ ca viṣṇvādīnamarādikān ||

5.1.14

tribhiraṃśaiḥ śobhamānamajasrasukhamavyayam |
ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sajvālakavalairmukhaiḥ ||

5.1.15

dvisahasramayūkhānāṃ jyotiṣātivirājitam |
sarvāstrapravarābādhamanekākṣaṃ sahasrapāt ||

5.1.16

yaśca kalpāntasamaye viśvaṃ saṃharati dhruvam |
nāvadhyo yasya ca bhavettrailaukye sacarācare ||

5.1.17

maheśvarabhujotsṛṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
nirdadāha drutaṃ kṛtsnaṃ nimeṣārddhānna saṃśayaḥ ||

5.1.18

tapaḥstho rudrapārśvasthaṃ dṛṣṭavānahamavyayam |
guhyamastraṃ paraṃ cāsya na tulyamadhikaṃ kvacit ||

5.1.19

yattacchūlamiti khyātaṃ sarvalokeṣu śūlinaḥ |
vijayābhidhamatyugraṃ sarvaśastrāstranāśakam ||

5.1.20

dārayedyanmahīṃ kṛtsnāṃ śoṣayedyanmahodadhim |
pātayedakhilaṃ jyotiścakraṃ yannātra saṃśayaḥ ||

5.1.21

yauvanāśvo hato yena māndhātā sabalaḥ purā |
cakravartī mahātejāstrailokyavijayo nṛpaḥ ||

5.1.22

darpāviṣṭo haihayaśca niḥkṣipto lavaṇāsuraḥ |
śatrughnaṃ nṛpatiṃ yuddhe samāhūya samantataḥ ||

5.1.23

tasmindaitye vinaṣṭe tu rudrahaste gataṃ tu yat |
tacchūlamiti tīkṣṇāgraṃ santrāsajananaṃ mahat ||

5.1.24

triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā tarjayantamiva sthitam |
vidhūmrānalasaṅkāśaṃ bālasūryamivoditam ||

5.1.25

sarpahastamanirdeśyaṃ pāśahastamivāntakam |
paraśuṃ tīkṣṇadhāraṃ ca sarpādyaiśca vibhūṣitam ||

5.1.26

kalpāntadahanākāraṃ tathā puruṣavigraham |
yattadbhārgavarāmasya kṣatriyāntakaraṃ raṇe ||

5.1.27

rāmo yadbalamāśritya śivadattaśca vai purā |
triḥsaptakṛtvo sa kṣatraṃ dadāha hṛṣito muniḥ ||

5.1.28

sudarśanaṃ tathā cakraṃ sahasravadanaṃ vibhum |
dvisahasrabhujaṃ devamadrākṣaṃ puruṣākṛtim ||

5.1.29

dvisahasrekṣaṇaṃ dīptaṃ sahasracaraṇākulam |
koṭisūryapratīkāśaṃ trailokyadahanakṣamam ||

5.1.30

vajraṃ mahojjvalaṃ tīkṣṇaṃ śataparvamanuttamam |
mahādhanuḥ pinākaṃ ca satūṇīraṃ mahādyutim ||

5.1.31

śaktiṃ khaṅgaṃ ca pāśaṃ ca mahādīptaṃ samāṅkuśam |
gadāṃ ca mahatīṃ divyāmanyānyastrāṇi dṛṣṭavān ||

5.1.32

tathā ca lokapālānāmastrāṇyetāni yāni ca |
adrākṣaṃ tāni sarvāṇi bhagavadrudrapārśvataḥ ||

5.1.33

savyadeśe tu devasya brahmā lokapitāmahaḥ |
vimānaṃ divyamāsthāya haṃsayuktaṃ mano'nugam ||

5.1.34

vāmapārśve tu tasyaiva śaṅkhacakragadādharaḥ |
vainateyaṃ samāsthāya tathā nārāyaṇaḥ sthitaḥ ||

5.1.35

svāyambhuvādyā manavo bhṛgvādyā ṛṣayastathā |
śakrādyā devatāścaiva sarva eva samaṃ yayuḥ ||

5.1.36

skandaḥ śaktiṃ samādāya mayūrasthaḥ saghaṇṭakaḥ |
devyāḥ samīpe santasthau dvitīya iva pāvakaḥ ||

5.1.37

nandī śūlaṃ samādāya bhavāgre samavasthitaḥ |
sarvabhūtagaṇāścaiva mātaro vividhāḥ sthitāḥ ||

5.1.38

te'bhivādya maheśānaṃ parivārya samantataḥ |
astuvanvividhaiḥ stotrairmahādevaṃ tadā surāḥ ||

5.1.39

yatkiñcittu jagatyasmindṛśyate śrūyate'thavā |
tatsarvaṃ bhagavatpārśve nirīkṣyāhaṃ suvismitaḥ ||

5.1.40

sumahaddhairyamālambya prāñjalirvividhaiḥ stavaiḥ |
paramānandasammagno'bhūvaṃ kṛṣṇāhamadhvare ||

5.1.41

sammukhe śaṅkaraṃ dṛṣṭvā bāṣpagadgadayā girā |
apūjayaṃ suvidhivadahaṃ śraddhāsamanvitaḥ ||

5.1.42

bhagavānatha suprītaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ |
vāṇyā madhurayā prītyā māmāha prahasanniva ||

5.1.43

na vicālayituṃ śakyo mayā vipra punaḥ punaḥ |
parīkṣito'si bhadraṃ te bhavānbhaktyānvito dṛḍhaḥ ||

5.1.44

tasmātte parituṣṭo'smi varaṃ varaya suvrata |
durlabhaṃ sarvadeveṣu nādeyaṃ vidyate tava ||

5.1.45

sa cāhaṃ tadvacaḥ śrutvā śambhoḥ satpremasaṃyutam |
devaṃ taṃ prāñjalirbhūtvābruvaṃ bhaktānukampinam ||

5.1.46

upamanyuruvāca |
bhagavanyadi tuṣṭo'si yadi bhaktiḥ sthirā mayi |
tena satyena me jñānaṃ trikālaviṣayaṃ bhavet ||

5.1.47

prayaccha bhaktiṃ vipulāṃ tvayi cāvyabhicāriṇīm |
sānvayasyāpi nityaṃ me bhūri kṣīraudanaṃ bhavet ||

5.1.48

mamāstu tava sānnidhyaṃ nityaṃ caivāśrame vibho |
tava bhakteṣu sakhyaṃ syādanyo'nyeṣu sadā bhavet ||

5.1.49

evamukto mayā śambhurvihasya parameśvaraḥ |
kṛpādṛṣṭyā nirīkṣyāśu māṃ sa prāha yadūdvaha ||

5.1.50

śrīśiva uvāca |
upamanyo mune tāta varjitastvaṃ bhaviṣyasi |
jarāmaraṇajairdoṣaiḥ sarvakāmānvito bhava ||

5.1.51

munīnāṃ pūjanīyaśca yaśodhanasamanvitaḥ |
śīlarūpaguṇaiśvaryaṃ matprasādātpade pade ||

5.1.52

kṣīrodasāgarasyaiva sānnidhyaṃ payasāṃ nidheḥ |
tatra te bhavitā nityaṃ yatra yatrecchase mune ||

5.1.53

amṛtātmakaṃ tatkṣīraṃ yāvatsaṃyāmyate tataḥ |
imaṃ vaivasvataṃ kalpaṃ paśyase bandhubhiḥ saha ||

5.1.54

tvadgotraṃ cākṣayaṃ cāstu matprasādātsadaiva hi |
sānnidhyamāśrame te'haṃ kariṣyāmi mahāmune ||

5.1.55

madbhaktiḥ susthirā cāstu sadā dāsyāmi darśanam |
smṛtaśca bhavatā vatsa priyastvaṃ sarvathā mama ||

5.1.56

yathākāmasukhaṃ tiṣṭha notkaṇṭhāṃ kartumarhasi |
sarvaṃ prapūrṇatāṃ yātu cintitaṃ nātra saṃśayaḥ ||

5.1.57

upamanyuruvāca |
evamuktvā sa bhagavān suryakoṭisamaprabhaḥ |
maheśāno varān dattvā tatraivāntaradhīyata ||

5.1.58

evaṃ dṛṣṭo mayā kṛṣṇa parivārasamanvitaḥ |
śaṅkaraḥ parameśāno bhuktimuktipradāyakaḥ ||

5.1.59

śambhunā parameśena yaduktaṃ tena dhīmatā |
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ devadeva samādhinā ||

5.1.60

pratyakṣaṃ caiva tai jātān gandharvāpsarasastathā |
ṛṣīnvidyādharāṃścaiva paśya siddhānvyavasthitān ||

5.1.61

paśya vṛkṣānmanoramyān snigdhapatrānsugandhinaḥ |
sarvartukusumairyuktānsadāpuṣpaphalānvitān ||

5.1.62

sarvametanmahābāho śaṅkarasya mahātmanaḥ |
prasādāddevadevasya viśvaṃ bhāvasamanvitam ||

5.1.63

mamāsti tvakhilaṃ jñānaṃ prasādāt śūlapāṇinaḥ |
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ jānāmi tattvataḥ ||

5.1.64

tamahaṃ dṛṣṭavāndevamapi devāḥ sureśvarāḥ |
yaṃ na paśyantyanārādhya ko'nyo dhanyataro mayā ||

5.1.65

ṣaḍviṃśakamiti khyātaṃ paraṃ tattvaṃ sanātanam |
evaṃ dhyāyanti vidvāṃso mahatparamamakṣaram ||

5.1.66

sarvaṃ tattvavidhānajñaḥ sarvatattvārthadarśanaḥ |
sa eva bhagavān devaḥ pradhānapuruṣeśvaraḥ ||

5.1.67

yo nijāddakṣiṇātpārśvād brahmāṇaṃ lokakāraṇam |
vāmādapyasṛjadviṣṇuṃ lokarakṣārthamīśvaraḥ ||

5.1.68

kalpānte caiva samprāpte'sṛjad rudraṃ hṛdaḥ prabhuḥ |
tataḥ samaharatkṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṅgamam ||

5.1.69

yugānte sarvabhūtāni saṃvartaka ivānalaḥ |
kālo bhūtvā mahādevo grasamānaḥ sa tiṣṭhati ||

5.1.70

sarvajñaḥ sarvabhūtātmā savarbhūtabhavodbhavaḥ |
āste sarvagato devo dṛśyaḥ sarvaiśca daivataiḥ ||

5.1.71

atastvaṃ putralābhāya samārādhaya śaṅkaram |
śīghraṃ prasanno bhavitā śivaste bhaktavatsalaḥ ||

5.1.71.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ kṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

5.1.71.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.1.71.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.1.71.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)