Shivapurana 5.12: dvādaśo'dhyāyaḥ | tapomāhātmyavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.12
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.12.54 — 4 parts
dvādaśo'dhyāyaḥ | tapomāhātmyavarṇanam
5.12.1
sanatkumāra uvāca |
pānīyadānaṃ paramaṃ dānānāmuttamaṃ sadā |
sarveṣāṃ jīvapuñjānāṃ tarpaṇaṃ jīvanaṃ smṛtam ||
5.12.2
prapādānamataḥ kuryāt susnehādanivāritam |
jalāśrayavinirmāṇaṃ mahānandakaraṃ bhavet ||
5.12.3
iha loke pare vāpi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |
tasmādvāpīśca kūpāṃśca taḍāgān kārayennaraḥ ||
5.12.4
ardhaṃ pāpasya harati puruṣasya vikarmaṇaḥ |
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttasya nityaśaḥ ||
5.12.5
sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye |
gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā ||
5.12.6
nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam |
sudurgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācidavāpyate ||
5.12.7
taḍāgānāṃ ca vakṣyāmi kṛtānāṃ ye guṇāḥ smṛtā |
triṣu lokeṣu sarvatra pūjito yastaḍāgavān ||
5.12.8
athavā mitrasadane maitraṃ mitrārtivarjitam |
kīrtisañjananaṃ śreṣṭhaṃ taḍāgānāṃ niveśanam ||
5.12.9
dharmasyārthasya kāmasya phalamāhurmanīṣiṇaḥ |
taḍāgaḥ sukṛto yena tasya puṇyamanantakam ||
5.12.10
caturvidhānāṃ bhūtānāṃ taḍāgaḥ paramāśrayaḥ |
taḍāgādīni sarvāṇi diśanti śriyamuttamām ||
5.12.11
devā manuṣyā gandharvāḥ pitaro nāgarākṣasāḥ |
sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃśrayanti jalāśayam ||
5.12.12
prāvṛḍṛtau taḍāge tu salilaṃ yasya tiṣṭhati |
agnihotraphalaṃ tasya bhavatītyāha cātmabhūḥ ||
5.12.13
śaratkāle tu salilaṃ taḍāge yasya tiṣṭhati |
gosahasraphalaṃ tasya bhavennaivātra saṃśayaḥ ||
5.12.14
hemante śiśire caiva salilaṃ yasya tiṣṭhati |
sa vai bahusuvarṇasya yajñasya labhate phalam ||
5.12.15
vasante ca tathā grīṣme salilaṃ yasya tiṣṭhati |
atirātrāśvamedhānāṃ phalamāhurmanīṣiṇaḥ ||
5.12.16
mune vyāsātha vṛkṣāṇāṃ ropaṇe ca guṇān śṛṇu |
proktaṃ jalāśayaphalaṃ jīvaprīṇanamuttamam ||
5.12.17
atītānāgatān sarvān pitṛvaṃśāṃstu tārayet |
kāntāre vṛkṣaropī yastasmād vṛkṣāṃstu ropayet ||
5.12.18
tatra putrā bhavantyete pādapā nātra saṃśayaḥ |
paraṃ lokaṃ gataḥ so'pi lokānāpnoti cākṣayān ||
5.12.19
puṣpaiḥ suragaṇān sarvān phalaiścāpi tathā pitṝn |
chāyayā cātithīn sarvān pūjayanti mahīruhāḥ ||
5.12.20
kinnaroragarakṣāṃsi devagandharvamānavāḥ |
tathaivarṣigaṇāścaiva saṃśrayanti mahīruhān ||
5.12.21
puṣpitāḥ phalavantaśca tarpayantīha mānavān |
iha loke pare caiva putrāste dharmataḥ smṛtāḥ ||
5.12.22
taḍāgakṛd vṛkṣaropī ceṣṭayajñaśca yo dvijaḥ |
ete svargānna hīyante ye cānye satyavādinaḥ ||
5.12.23
satyameva paraṃ brahma satyameva paraṃ tapaḥ |
satyameva paro yajñaḥ satyameva paraṃ śrutam ||
5.12.24
satyaṃ supteṣu jāgarti satyaṃ ca paramaṃ padam |
satyenaiva dhṛtā pṛthvī satye sarvaṃ pratiṣṭhitam ||
5.12.25
tapo yajñaśca puṇyaṃ ca devarṣipitṛpūjane |
āpo vidyā ca te sarve sarvaṃ satye pratiṣṭhitam ||
5.12.26
satyaṃ yajñastapo dānaṃ mantrā devī sarasvatī |
brahmacaryaṃ tathā satyamoṅkāraḥ satyameva ca ||
5.12.27
satyena vāyurabhyeti satyena tapate raviḥ |
satyenāgnirnirdahati svargaḥ satyena tiṣṭhati ||
5.12.28
pālanaṃ sarvavedānāṃ sarvatīrthāvagāhanam |
satyena vahate loke sarvamāpnotyasaṃśayam ||
5.12.29
aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam |
lakṣāṇi kratavaścaiva satyameva viśiṣyate ||
5.12.30
satyena devāḥ pitaro mānavoragarākṣasāḥ |
prīyante satyataḥ sarve lokāśca sacarācarāḥ ||
5.12.31
satyamāhuḥ paraṃ dharmaṃ satyamāhuḥ paraṃ padam |
satyamāhuḥ paraṃ brahma tasmātsatyaṃ sadā vadet ||
5.12.32
munayaḥ satyaniratāstapastaptvā suduścaram |
satyadharmaratāḥ siddhāḥ tataḥ svargaṃ ca te gatāḥ ||
5.12.33
apsarogaṇasaṃviṣṭairvimānaiḥ parimātṛbhiḥ |
vaktavyaṃ ca sadā satyaṃ na satyādvidyate param ||
5.12.34
agādhe vipule siddhe satyatīrthe śucihrade |
snātavyaṃ manasā yuktaṃ sthānaṃ tatparamaṃ smṛtam ||
5.12.35
ātmārthe vā parārthe vā putrārthe vāpi mānavāḥ |
anṛtaṃ ye na bhāṣante te narāḥ svargagāminaḥ ||
5.12.36
vedā yajñāstathā mantrāḥ santi vipreṣu nityaśaḥ |
nau bhāntyapi hyasatyeṣu tasmātsatyaṃ samācaret ||
5.12.37
vyāsa uvāca |
tapaso me phalaṃ brūhi punareva viśeṣataḥ |
sarveṣāṃ caiva varṇānāṃ brāhmaṇānāṃ tapodhana ||
5.12.38
sanatkumāra uvāca |
pravakṣyāmi tapo'dhyāyaṃ sarvakāmārthasādhakam |
suduścaraṃ dvijātīnāṃ tanme nigadataḥ śṛṇu ||
5.12.39
tapo hi paramaṃ proktaṃ tapasā vidyate phalam |
taporatā hi ye nityaṃ modante saha daivataiḥ ||
5.12.40
tapasā prāpyate svargastapasā prāpyate yaśaḥ |
tapasā prāpyate kāmastapaḥ sarvārthasādhanam ||
5.12.41
tapasā mokṣamāpnoti tapasā vindate mahat |
jñānavijñānasampattiḥ saubhāgyaṃ rūpameva ca ||
5.12.42
nānāvidhāni vastūni tapasā labhate naraḥ |
tapasā labhate sarvaṃ manasā yadyadicchati ||
5.12.43
nātaptatapaso yānti brahmalokaṃ kadācana |
nātaptatapasāṃ prāpyaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ ||
5.12.44
yatkāryaṃ kiñcidāsthāya puruṣastapate tapaḥ |
tatsarvaṃ samavāpnoti paratreha ca mānavaḥ ||
5.12.45
surāpaḥ paradārī ca brahmahā gurutalpagaḥ |
tapasā tarate sarvaṃ sarvataśca vimuñcati ||
5.12.46
api sarveśvaraḥ sthāṇurviṣṇuścaiva sanātanaḥ |
brahmā hutāśanaḥ śakro ye cānye tapasānvitāḥ ||
5.12.47
aṣṭāśītisahasrāṇi munīnāmūrdhvaretasām |
tapasā divi modante sametā daivataiḥ saha ||
5.12.48
tapasā labhyate rājyaṃ sa ca śakraḥ sureśvaraḥ |
tapasāpālayatsarvamahanyahani vṛtrahā ||
5.12.49
sūryācandramasau devau sarvalokahite ratau |
tapasaiva prakāśante nakṣatrāṇi grahāstathā ||
5.12.50
na cāsti tatsukhaṃ loke yadvinā tapasā kila |
tapasaiva sukhaṃ sarvamiti vedavido viduḥ ||
5.12.51
jñānaṃ vijñānamārogyaṃ rūpavattvaṃ tathaiva ca |
saubhāgyaṃ caiva tapasā prāpyate sarvadā sukham ||
5.12.52
tapasā sṛjyate viśvaṃ brahmā viśvaṃ vinā śramam |
pāti viṣṇurharo'pyatti dhatte śeṣo'khilāṃ mahīm ||
5.12.53
viśvāmitro gādhisutastapasaiva mahāmune |
kṣatriyo'thābhavadvipraḥ prasiddhaṃ tribhave tvidam ||
5.12.54
ityuktaṃ te mahāprājña tapomāhātmyamuttamam |
śṛṇvadhyayanamāhātmyaṃ tapaso'dhikamuttamam ||
5.12.54.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ tapomāhātmyavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ ||
5.12.54.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.12.54.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.12.54.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (4)
- Bhṛgusaṃhitā — Bhṛgu, Sanskrit
- Prakīrṇādhikāra — Bhṛgu, Sanskrit
- Viṣṇudharma — Sanskrit
- Māheśvaratantra — Sanskrit