Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.12: dvādaśo'dhyāyaḥ | tapomāhātmyavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.12

Language
Sanskrit

Contents

dvādaśo'dhyāyaḥ | tapomāhātmyavarṇanam

5.12.1

sanatkumāra uvāca |
pānīyadānaṃ paramaṃ dānānāmuttamaṃ sadā |
sarveṣāṃ jīvapuñjānāṃ tarpaṇaṃ jīvanaṃ smṛtam ||

5.12.2

prapādānamataḥ kuryāt susnehādanivāritam |
jalāśrayavinirmāṇaṃ mahānandakaraṃ bhavet ||

5.12.3

iha loke pare vāpi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |
tasmādvāpīśca kūpāṃśca taḍāgān kārayennaraḥ ||

5.12.4

ardhaṃ pāpasya harati puruṣasya vikarmaṇaḥ |
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttasya nityaśaḥ ||

5.12.5

sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye |
gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā ||

5.12.6

nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam |
sudurgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācidavāpyate ||

5.12.7

taḍāgānāṃ ca vakṣyāmi kṛtānāṃ ye guṇāḥ smṛtā |
triṣu lokeṣu sarvatra pūjito yastaḍāgavān ||

5.12.8

athavā mitrasadane maitraṃ mitrārtivarjitam |
kīrtisañjananaṃ śreṣṭhaṃ taḍāgānāṃ niveśanam ||

5.12.9

dharmasyārthasya kāmasya phalamāhurmanīṣiṇaḥ |
taḍāgaḥ sukṛto yena tasya puṇyamanantakam ||

5.12.10

caturvidhānāṃ bhūtānāṃ taḍāgaḥ paramāśrayaḥ |
taḍāgādīni sarvāṇi diśanti śriyamuttamām ||

5.12.11

devā manuṣyā gandharvāḥ pitaro nāgarākṣasāḥ |
sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃśrayanti jalāśayam ||

5.12.12

prāvṛḍṛtau taḍāge tu salilaṃ yasya tiṣṭhati |
agnihotraphalaṃ tasya bhavatītyāha cātmabhūḥ ||

5.12.13

śaratkāle tu salilaṃ taḍāge yasya tiṣṭhati |
gosahasraphalaṃ tasya bhavennaivātra saṃśayaḥ ||

5.12.14

hemante śiśire caiva salilaṃ yasya tiṣṭhati |
sa vai bahusuvarṇasya yajñasya labhate phalam ||

5.12.15

vasante ca tathā grīṣme salilaṃ yasya tiṣṭhati |
atirātrāśvamedhānāṃ phalamāhurmanīṣiṇaḥ ||

5.12.16

mune vyāsātha vṛkṣāṇāṃ ropaṇe ca guṇān śṛṇu |
proktaṃ jalāśayaphalaṃ jīvaprīṇanamuttamam ||

5.12.17

atītānāgatān sarvān pitṛvaṃśāṃstu tārayet |
kāntāre vṛkṣaropī yastasmād vṛkṣāṃstu ropayet ||

5.12.18

tatra putrā bhavantyete pādapā nātra saṃśayaḥ |
paraṃ lokaṃ gataḥ so'pi lokānāpnoti cākṣayān ||

5.12.19

puṣpaiḥ suragaṇān sarvān phalaiścāpi tathā pitṝn |
chāyayā cātithīn sarvān pūjayanti mahīruhāḥ ||

5.12.20

kinnaroragarakṣāṃsi devagandharvamānavāḥ |
tathaivarṣigaṇāścaiva saṃśrayanti mahīruhān ||

5.12.21

puṣpitāḥ phalavantaśca tarpayantīha mānavān |
iha loke pare caiva putrāste dharmataḥ smṛtāḥ ||

5.12.22

taḍāgakṛd vṛkṣaropī ceṣṭayajñaśca yo dvijaḥ |
ete svargānna hīyante ye cānye satyavādinaḥ ||

5.12.23

satyameva paraṃ brahma satyameva paraṃ tapaḥ |
satyameva paro yajñaḥ satyameva paraṃ śrutam ||

5.12.24

satyaṃ supteṣu jāgarti satyaṃ ca paramaṃ padam |
satyenaiva dhṛtā pṛthvī satye sarvaṃ pratiṣṭhitam ||

5.12.25

tapo yajñaśca puṇyaṃ ca devarṣipitṛpūjane |
āpo vidyā ca te sarve sarvaṃ satye pratiṣṭhitam ||

5.12.26

satyaṃ yajñastapo dānaṃ mantrā devī sarasvatī |
brahmacaryaṃ tathā satyamoṅkāraḥ satyameva ca ||

5.12.27

satyena vāyurabhyeti satyena tapate raviḥ |
satyenāgnirnirdahati svargaḥ satyena tiṣṭhati ||

5.12.28

pālanaṃ sarvavedānāṃ sarvatīrthāvagāhanam |
satyena vahate loke sarvamāpnotyasaṃśayam ||

5.12.29

aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam |
lakṣāṇi kratavaścaiva satyameva viśiṣyate ||

5.12.30

satyena devāḥ pitaro mānavoragarākṣasāḥ |
prīyante satyataḥ sarve lokāśca sacarācarāḥ ||

5.12.31

satyamāhuḥ paraṃ dharmaṃ satyamāhuḥ paraṃ padam |
satyamāhuḥ paraṃ brahma tasmātsatyaṃ sadā vadet ||

5.12.32

munayaḥ satyaniratāstapastaptvā suduścaram |
satyadharmaratāḥ siddhāḥ tataḥ svargaṃ ca te gatāḥ ||

5.12.33

apsarogaṇasaṃviṣṭairvimānaiḥ parimātṛbhiḥ |
vaktavyaṃ ca sadā satyaṃ na satyādvidyate param ||

5.12.34

agādhe vipule siddhe satyatīrthe śucihrade |
snātavyaṃ manasā yuktaṃ sthānaṃ tatparamaṃ smṛtam ||

5.12.35

ātmārthe vā parārthe vā putrārthe vāpi mānavāḥ |
anṛtaṃ ye na bhāṣante te narāḥ svargagāminaḥ ||

5.12.36

vedā yajñāstathā mantrāḥ santi vipreṣu nityaśaḥ |
nau bhāntyapi hyasatyeṣu tasmātsatyaṃ samācaret ||

5.12.37

vyāsa uvāca |
tapaso me phalaṃ brūhi punareva viśeṣataḥ |
sarveṣāṃ caiva varṇānāṃ brāhmaṇānāṃ tapodhana ||

5.12.38

sanatkumāra uvāca |
pravakṣyāmi tapo'dhyāyaṃ sarvakāmārthasādhakam |
suduścaraṃ dvijātīnāṃ tanme nigadataḥ śṛṇu ||

5.12.39

tapo hi paramaṃ proktaṃ tapasā vidyate phalam |
taporatā hi ye nityaṃ modante saha daivataiḥ ||

5.12.40

tapasā prāpyate svargastapasā prāpyate yaśaḥ |
tapasā prāpyate kāmastapaḥ sarvārthasādhanam ||

5.12.41

tapasā mokṣamāpnoti tapasā vindate mahat |
jñānavijñānasampattiḥ saubhāgyaṃ rūpameva ca ||

5.12.42

nānāvidhāni vastūni tapasā labhate naraḥ |
tapasā labhate sarvaṃ manasā yadyadicchati ||

5.12.43

nātaptatapaso yānti brahmalokaṃ kadācana |
nātaptatapasāṃ prāpyaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ ||

5.12.44

yatkāryaṃ kiñcidāsthāya puruṣastapate tapaḥ |
tatsarvaṃ samavāpnoti paratreha ca mānavaḥ ||

5.12.45

surāpaḥ paradārī ca brahmahā gurutalpagaḥ |
tapasā tarate sarvaṃ sarvataśca vimuñcati ||

5.12.46

api sarveśvaraḥ sthāṇurviṣṇuścaiva sanātanaḥ |
brahmā hutāśanaḥ śakro ye cānye tapasānvitāḥ ||

5.12.47

aṣṭāśītisahasrāṇi munīnāmūrdhvaretasām |
tapasā divi modante sametā daivataiḥ saha ||

5.12.48

tapasā labhyate rājyaṃ sa ca śakraḥ sureśvaraḥ |
tapasāpālayatsarvamahanyahani vṛtrahā ||

5.12.49

sūryācandramasau devau sarvalokahite ratau |
tapasaiva prakāśante nakṣatrāṇi grahāstathā ||

5.12.50

na cāsti tatsukhaṃ loke yadvinā tapasā kila |
tapasaiva sukhaṃ sarvamiti vedavido viduḥ ||

5.12.51

jñānaṃ vijñānamārogyaṃ rūpavattvaṃ tathaiva ca |
saubhāgyaṃ caiva tapasā prāpyate sarvadā sukham ||

5.12.52

tapasā sṛjyate viśvaṃ brahmā viśvaṃ vinā śramam |
pāti viṣṇurharo'pyatti dhatte śeṣo'khilāṃ mahīm ||

5.12.53

viśvāmitro gādhisutastapasaiva mahāmune |
kṣatriyo'thābhavadvipraḥ prasiddhaṃ tribhave tvidam ||

5.12.54

ityuktaṃ te mahāprājña tapomāhātmyamuttamam |
śṛṇvadhyayanamāhātmyaṃ tapaso'dhikamuttamam ||

5.12.54.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ tapomāhātmyavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ ||

5.12.54.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.12.54.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.12.54.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (4)