Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.15: pañcadaśo'dhyāyaḥ | pātālalokavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.15

Language
Sanskrit

Contents

pañcadaśo'dhyāyaḥ | pātālalokavarṇanam

5.15.1

vyāsa uvāca |
yenaikena hi dattena sarveṣāṃ prāpyate phalam |
dānānāṃ tanmamākhyāhi mānuṣāṇāṃ hitārthataḥ ||

5.15.2

sanatkumāra uvāca |
śṛṇu kāle pradattādvai phalaṃ vindanti mānavāḥ |
ekasmādapi sarveṣāṃ dānānāṃ tadvadāmi te ||

5.15.3

dānānāmuttamaṃ dānaṃ brahmāṇḍaṃ khalu mānavaiḥ |
dātavyaṃ muktikāmaistu saṃsārottāraṇāya vai ||

5.15.4

brahmāṇḍe sakale datte yatphalaṃ labhate naraḥ |
tadekabhāvādāpnoti saptalokādhipo bhavet ||

5.15.5

yāvaccandradivākarau nabhasi vā yāvat sthirā medinī tāvatso'pi naraḥ svabāndhavayutaḥ svargaukasāmokasi |
sarveṣveva manonugeṣu kakubhirbrahmāṇḍadaḥ krīḍate paścādyāti padaṃ sudurlabhataraṃ devairmude mādhavam ||

5.15.6

vyāsa uvāca |
bhagavan brahi brahmāṇḍaṃ yatpramāṇaṃ yadātmakam |
yadādhāraṃ yathābhūtaṃ yena me pratyayo bhavet ||

5.15.7

sanatkumāra uvāca |
mune śṛṇu pravakṣyāmi yadutsedhaṃ tu vistaram |
brahmāṇḍaṃ tattu saṅkṣepācchrutvā pāpātpramucyate ||

5.15.8

yattatkāraṇamavyaktaṃ vyaktaṃ śivamanāmayam |
tasmātsañjāyate brahmā dvidhābhūtāddhi kālataḥ ||

5.15.9

brahmāṇḍaṃ sṛjati brahmā caturdaśabhavātmakam |
tadvacmi kramatastāta samāsācchṛṇu yatnataḥ ||

5.15.10

pātālāni tu saptaiva bhuvanāni tathordhvataḥ |
ucchrāyo dviguṇastasya jalamadhye sthitasya ca ||

5.15.11

tasyādhāraḥ sthito nāgaḥ sa ca viṣṇuḥ prakīrtitaḥ |
brahmaṇo vacasāṃ hetorbibharti sakalaṃ tvidam ||

5.15.12

śeṣasyāsya guṇān vaktuṃ na śaktā devadānavāḥ |
yo'nantaḥ paṭhyate siddhairdevarṣigaṇapūjitaḥ ||

5.15.13

śiraḥ sahasrayuktaḥ sa sarvā vidyotayandiśaḥ |
phaṇāmaṇisahasreṇa svastikāmalabhūṣaṇaḥ ||

5.15.14

madāghūrṇitanetro'sau sāgniḥ śveta ivācalaḥ |
sragvī kirīṭī hyābhāti yaḥ sadaivaikakuṇḍalaḥ ||

5.15.15

sābhragaṅgāpravāheṇa śvetaśailopaśobhitaḥ |
nīlavāsā madodriktaḥ kailāsādririvāparaḥ ||

5.15.16

lāṅgalāsaktahastāgro bibhranmusalamuttamam |
yo'rcyate nāgakanyābhiḥ svarṇavarṇābhirādarāt ||

5.15.17

saṅkarṣaṇātmako rudro viṣānalaśikhojjvalaḥ |
kalpānte niṣkramante yadvaktrebhyo'gniśikhā muhuḥ |
dagdhvā jagattrayaṃ śāntā bhavantītyanuśuśrumaḥ ||

5.15.18

āste pātālamūlasthaḥ saśeṣaḥ kṣitimaṇḍalam |
bibhratsvapṛṣṭhe bhūteśaḥ śeṣo'śeṣaguṇārcitaḥ ||

5.15.19

tasya vīryaprabhāvaśca sākāṅkṣaistridaśairapi |
na hi varṇayituṃ śakyaḥ svarūpaṃ jñātumeva vā ||

5.15.20

āste kusumamāleva phaṇāmaṇiśikhāruṇā |
yasyaiṣā sakalā pṛthvī kastadvīryaṃ vadiṣyati ||

5.15.21

yadā vijṛmbhate'nanto madāghūrṇitalocanaḥ |
tadā calati bhūreṣā sādritoyādhikānanā ||

5.15.22

daśasāhasramekaikaṃ pātālaṃ munisattama |
atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca rasātalam ||

5.15.23

talaṃ talātalaṃ cāgryaṃ pātālaṃ saptamaṃ matam |
bhūmeradhaḥ saptalokā ime jñeyā vicakṣaṇaiḥ ||

5.15.24

ucchrāyo dviguṇaścaiṣāṃ sarveṣāṃ ratnabhūmayaḥ |
ratnavanto'tha prāsādā bhūmayo hemasambhavāḥ ||

5.15.25

teṣu dānavadaiteyā nāgānāṃ jātayastathā |
nivasanti mahānāgā rākṣasā daityasambhavāḥ ||

5.15.26

prāha svargasadomadhye pātālānīti nāradaḥ |
svarlokādati ramyāṇi tebhyo'sāvāgato divi ||

5.15.27

nānābhūṣaṇabhūṣāśca maṇayo yatra suprabhāḥ |
āhlādakāriṇaḥ śubhrāḥ pātālaṃ kena tatsamam ||

5.15.28

pātāle kasya na prītiritaścetaśca śobhite |
detyadānavakanyābhirvimuktasyābhijāyate ||

5.15.29

divārkaraśmayo yatra na bhavanti vidhorniśi |
na śītamātapo yatra maṇitejo'tra kevalam ||

5.15.30

bhakṣyabhojyānnapānāni bhujyante muditairbhṛśam |
yatra na jñāyate kālo gato'pi munisattama ||

5.15.31

puṃskokilarutaṃ yatra padmāni kamalākarāḥ |
nadyaḥ sarāṃsi ramyāṇi manojñānyambarāṇi ca ||

5.15.32

bhūṣaṇānyatiśubhrāṇi gandhāḍhyaṃ cānulepanam |
vīṇāveṇumṛdaṅgānāṃ svanā geyāni ca dvija ||

5.15.33

daityoragaiśca bhujyante pātāle vai sukhāni ca |
tapasā samavāpnoti dānavaiḥ siddhamānavaiḥ ||

5.15.33.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍakathane pātālalokavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||

5.15.33.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.15.33.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.15.33.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (2)