Shivapurana 5.15: pañcadaśo'dhyāyaḥ | pātālalokavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.15
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.15.33 — 4 parts
pañcadaśo'dhyāyaḥ | pātālalokavarṇanam
5.15.1
vyāsa uvāca |
yenaikena hi dattena sarveṣāṃ prāpyate phalam |
dānānāṃ tanmamākhyāhi mānuṣāṇāṃ hitārthataḥ ||
5.15.2
sanatkumāra uvāca |
śṛṇu kāle pradattādvai phalaṃ vindanti mānavāḥ |
ekasmādapi sarveṣāṃ dānānāṃ tadvadāmi te ||
5.15.3
dānānāmuttamaṃ dānaṃ brahmāṇḍaṃ khalu mānavaiḥ |
dātavyaṃ muktikāmaistu saṃsārottāraṇāya vai ||
5.15.4
brahmāṇḍe sakale datte yatphalaṃ labhate naraḥ |
tadekabhāvādāpnoti saptalokādhipo bhavet ||
5.15.5
yāvaccandradivākarau nabhasi vā yāvat sthirā medinī tāvatso'pi naraḥ svabāndhavayutaḥ svargaukasāmokasi |
sarveṣveva manonugeṣu kakubhirbrahmāṇḍadaḥ krīḍate paścādyāti padaṃ sudurlabhataraṃ devairmude mādhavam ||
5.15.6
vyāsa uvāca |
bhagavan brahi brahmāṇḍaṃ yatpramāṇaṃ yadātmakam |
yadādhāraṃ yathābhūtaṃ yena me pratyayo bhavet ||
5.15.7
sanatkumāra uvāca |
mune śṛṇu pravakṣyāmi yadutsedhaṃ tu vistaram |
brahmāṇḍaṃ tattu saṅkṣepācchrutvā pāpātpramucyate ||
5.15.8
yattatkāraṇamavyaktaṃ vyaktaṃ śivamanāmayam |
tasmātsañjāyate brahmā dvidhābhūtāddhi kālataḥ ||
5.15.9
brahmāṇḍaṃ sṛjati brahmā caturdaśabhavātmakam |
tadvacmi kramatastāta samāsācchṛṇu yatnataḥ ||
5.15.10
pātālāni tu saptaiva bhuvanāni tathordhvataḥ |
ucchrāyo dviguṇastasya jalamadhye sthitasya ca ||
5.15.11
tasyādhāraḥ sthito nāgaḥ sa ca viṣṇuḥ prakīrtitaḥ |
brahmaṇo vacasāṃ hetorbibharti sakalaṃ tvidam ||
5.15.12
śeṣasyāsya guṇān vaktuṃ na śaktā devadānavāḥ |
yo'nantaḥ paṭhyate siddhairdevarṣigaṇapūjitaḥ ||
5.15.13
śiraḥ sahasrayuktaḥ sa sarvā vidyotayandiśaḥ |
phaṇāmaṇisahasreṇa svastikāmalabhūṣaṇaḥ ||
5.15.14
madāghūrṇitanetro'sau sāgniḥ śveta ivācalaḥ |
sragvī kirīṭī hyābhāti yaḥ sadaivaikakuṇḍalaḥ ||
5.15.15
sābhragaṅgāpravāheṇa śvetaśailopaśobhitaḥ |
nīlavāsā madodriktaḥ kailāsādririvāparaḥ ||
5.15.16
lāṅgalāsaktahastāgro bibhranmusalamuttamam |
yo'rcyate nāgakanyābhiḥ svarṇavarṇābhirādarāt ||
5.15.17
saṅkarṣaṇātmako rudro viṣānalaśikhojjvalaḥ |
kalpānte niṣkramante yadvaktrebhyo'gniśikhā muhuḥ |
dagdhvā jagattrayaṃ śāntā bhavantītyanuśuśrumaḥ ||
5.15.18
āste pātālamūlasthaḥ saśeṣaḥ kṣitimaṇḍalam |
bibhratsvapṛṣṭhe bhūteśaḥ śeṣo'śeṣaguṇārcitaḥ ||
5.15.19
tasya vīryaprabhāvaśca sākāṅkṣaistridaśairapi |
na hi varṇayituṃ śakyaḥ svarūpaṃ jñātumeva vā ||
5.15.20
āste kusumamāleva phaṇāmaṇiśikhāruṇā |
yasyaiṣā sakalā pṛthvī kastadvīryaṃ vadiṣyati ||
5.15.21
yadā vijṛmbhate'nanto madāghūrṇitalocanaḥ |
tadā calati bhūreṣā sādritoyādhikānanā ||
5.15.22
daśasāhasramekaikaṃ pātālaṃ munisattama |
atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca rasātalam ||
5.15.23
talaṃ talātalaṃ cāgryaṃ pātālaṃ saptamaṃ matam |
bhūmeradhaḥ saptalokā ime jñeyā vicakṣaṇaiḥ ||
5.15.24
ucchrāyo dviguṇaścaiṣāṃ sarveṣāṃ ratnabhūmayaḥ |
ratnavanto'tha prāsādā bhūmayo hemasambhavāḥ ||
5.15.25
teṣu dānavadaiteyā nāgānāṃ jātayastathā |
nivasanti mahānāgā rākṣasā daityasambhavāḥ ||
5.15.26
prāha svargasadomadhye pātālānīti nāradaḥ |
svarlokādati ramyāṇi tebhyo'sāvāgato divi ||
5.15.27
nānābhūṣaṇabhūṣāśca maṇayo yatra suprabhāḥ |
āhlādakāriṇaḥ śubhrāḥ pātālaṃ kena tatsamam ||
5.15.28
pātāle kasya na prītiritaścetaśca śobhite |
detyadānavakanyābhirvimuktasyābhijāyate ||
5.15.29
divārkaraśmayo yatra na bhavanti vidhorniśi |
na śītamātapo yatra maṇitejo'tra kevalam ||
5.15.30
bhakṣyabhojyānnapānāni bhujyante muditairbhṛśam |
yatra na jñāyate kālo gato'pi munisattama ||
5.15.31
puṃskokilarutaṃ yatra padmāni kamalākarāḥ |
nadyaḥ sarāṃsi ramyāṇi manojñānyambarāṇi ca ||
5.15.32
bhūṣaṇānyatiśubhrāṇi gandhāḍhyaṃ cānulepanam |
vīṇāveṇumṛdaṅgānāṃ svanā geyāni ca dvija ||
5.15.33
daityoragaiśca bhujyante pātāle vai sukhāni ca |
tapasā samavāpnoti dānavaiḥ siddhamānavaiḥ ||
5.15.33.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍakathane pātālalokavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||
5.15.33.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.15.33.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.15.33.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (2)
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit