Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | narakoddhāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.16

Language
Sanskrit

Contents

ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | narakoddhāravarṇanam

5.16.1

sanatkumāra uvāca |
teṣāṃ mūrdhopariṣṭādvai narakāṃstān śruṇuṣva ca |
matto munivaraśreṣṭha pacyante yatra pāpinaḥ ||

5.16.2

rauravaḥ śūkaro rodhastālo vivasanastathā |
mahājvālastaptakumbho lavaṇo'pi vilohitaḥ ||

5.16.3

vaitaraṇī pūyavahā kṛmiśaḥ kṛmibhojanaḥ |
asipatravanaṃ ghoraṃ lālābhakṣaśca dāruṇaḥ ||

5.16.4

tathā pūyavahaḥ prāyo vanhijvālo hyadhaḥśirāḥ |
sandaṃśaḥ kālasūtraśca tamaścāvīcirodhanaḥ ||

5.16.5

śvabhojano'tha ruṣṭaśca mahārauravaśālmalī |
ityādyā bahavastatra narakā duḥkhadāyakāḥ ||

5.16.6

pacyante teṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāstu ye |
kramādvakṣye tu tān vyāsa sāvadhānatayā śṛṇu ||

5.16.7

kūṭasākṣyaṃ tu yo vakti vinā viprān surāṃśca gāḥ |
sadānṛtaṃ vadedyastu sa naro yāti rauravam ||

5.16.8

bhrūṇahā svarṇahartā ca gorodhī viśvaghātakaḥ |
surāpo brahmahantā ca paradravyāpahārakaḥ ||

5.16.9

yastatsaṅgī sa vai yāti mṛto vyāsa gurorvadhāt |
taptakumbhe svasurmāturgoścaiva duhitustathā ||

5.16.10

sādhvyā vikrayakṛccātha vārddhakī keśavikrayī |
taptaloheṣu pacyante yaśca bhaktaṃ parityajet ||

5.16.11

avamantā gurūṇāṃ yaḥ paścādbhoktā narādhamaḥ |
devadūṣayitā caiva devavikrayikaśca yaḥ ||

5.16.12

agamyagāmī yaścānte yāti saptabalaṃ dvija |
cauro goghno hi patito maryādādūṣakastathā ||

5.16.13

devadvijapitṛdveṣṭā ratnadūṣayitā ca yaḥ |
sa yāti kṛmibhakṣaṃ vai kṛmīnatti duriṣṭikṛt ||

5.16.14

pitṛdevasurān yastu paryaśnāti narādhamaḥ |
lālābhakṣaṃ sa yātyajño yaḥ śāstrakūṭakṛnnaraḥ ||

5.16.15

yaścāntyajena saṃsevyo hyasadgrāhī tu yo dvijaḥ |
ayājyayājakaścaiva tathaivābhakṣyabhakṣakaḥ ||

5.16.16

rudhiraughe patantyete somavikrayiṇaśca ye |
madhuhā grāmahā yāti krūrāṃ vaitaraṇīṃ nadīm ||

5.16.17

navayauvanamattāśca maryādābhedinaśca ye |
te kṛmyaṃ yāntyaśaucāśca kulaṭājīvinaśca ye ||

5.16.18

asipatravanaṃ yāti vṛkṣacchedī vṛthaiva yaḥ |
kṣurabhrakā mṛgavyādhā vahnijvāle patanti te ||

5.16.19

bhraṣṭācāro hi yo vipraḥ kṣatriyo vaiśya eva ca |
yātyante dvija tatraiva yaḥ śvapākeṣu vahnidaḥ ||

5.16.5.16.20

vratasya lopakā ye ca svāśramādvicyutāśca ye |
sandaṃśayātanāmadhye patanti bhṛśadāruṇe ||

5.16.21

vīryaṃ svapneṣu skandeyurye narā brahmacāriṇaḥ |
putrā nādhyāpitā yaiśca te patanti śvabhojane ||

5.16.22

ete cānye ca narakāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ |
yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ ||

5.16.23

tathaiva pāpānyetāni tathānyāni sahasraśaḥ |
bhujyante yāni puruṣairnarakāntaragocaraiḥ ||

5.16.24

varṇāśramaviruddhaṃ ca karma kurvanti ye narāḥ |
karmaṇā manasā vācā niraye tu patanti te ||

5.16.25

adhaḥśirobhirdṛśyante nārakā divi daivataiḥ |
devānadhomukhān sarvānadhaḥ paśyanti nārakāḥ ||

5.16.26

sthāvarāḥ kṛmayo'bjāśca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ |
dhārmikāstridaśāstadvanmokṣiṇaśca yathākramam ||

5.16.27

yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ |
pāpakṛdyāti narakaṃ prāyaścittaparāṅmukhaḥ ||

5.16.28

gurūṇi gurubhiścaiva laghūni laghubhistathā |
prāyaścittāni kāleya manuḥ svāyambhuvo'bravīt ||

5.16.29

yāni teṣāmaśeṣāṇāṃ karmāṇyuktāni teṣu vai |
prāyaścittamaśeṣeṇa harānusmaraṇaṃ param ||

5.16.30

prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ yasya puṃsaḥ prajāyate |
kṛte pāpe'nutāpo'pi śivasaṃsmaraṇaṃ param ||

5.16.31

māheśvaramavāpnoti madhyāhnādiṣu saṃsmaran |
prātarniśi ca sandhyāyāṃ kṣīṇapāpo bhavennaraḥ ||

5.16.32

muktiṃ prayāti svargaṃ vā samastakleśasaṅkṣayam |
śivasya smaraṇādeva tasya śambhorumāpateḥ ||

5.16.33

pāpantarāyo viprendra japahomārcanādi ca |
bhavatyeva na kutrāpi trailokye munisattama ||

5.16.34

maheśvare matiryasya japahomārcanādiṣu |
yatpuṇyaṃ tatkṛtaṃ tena devendratvādikaṃ phalam ||

5.16.35

pumānna narakaṃ yāti yaḥ smared bhaktito mune |
aharniśaṃ śivaṃ tasmāt sa kṣīṇāśeṣapātakaḥ ||

5.16.36

narakasvargasaṃjñe vai pāpapuṇye dvijottama |
yayostvekaṃ tu duḥkhāyānyatsukhāyodbhavāya ca ||

5.16.37

tadeva prītaye bhūtvā punarduḥkhāya jāyate |
tatsmādduḥkhātmakaṃ nāsti na ca kiñcitsukhātmakam ||

5.16.38

manasaḥ pariṇāmo'yaṃ sukhaduḥkhopalakṣaṇaḥ |
jñānameva paraṃ brahma jñānaṃ tattvāya kalpate ||

5.16.39

jñānātmakamidaṃ viśvaṃ sakalaṃ sacarācaram |
paravijñānataḥ kiñcit vidyate na paraṃ mune ||

5.16.40

evametanmayākhyātaṃ sarvaṃ narakamaṇḍalam |
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sāmprataṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ ||

5.16.40.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍavarṇane narakoddhāravarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

5.16.40.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.16.40.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.16.40.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (2)