Shivapurana 5.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | narakoddhāravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.16
- Language
- Sanskrit
Contents
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | narakoddhāravarṇanam
5.16.1
sanatkumāra uvāca |
teṣāṃ mūrdhopariṣṭādvai narakāṃstān śruṇuṣva ca |
matto munivaraśreṣṭha pacyante yatra pāpinaḥ ||
5.16.2
rauravaḥ śūkaro rodhastālo vivasanastathā |
mahājvālastaptakumbho lavaṇo'pi vilohitaḥ ||
5.16.3
vaitaraṇī pūyavahā kṛmiśaḥ kṛmibhojanaḥ |
asipatravanaṃ ghoraṃ lālābhakṣaśca dāruṇaḥ ||
5.16.4
tathā pūyavahaḥ prāyo vanhijvālo hyadhaḥśirāḥ |
sandaṃśaḥ kālasūtraśca tamaścāvīcirodhanaḥ ||
5.16.5
śvabhojano'tha ruṣṭaśca mahārauravaśālmalī |
ityādyā bahavastatra narakā duḥkhadāyakāḥ ||
5.16.6
pacyante teṣu puruṣāḥ pāpakarmaratāstu ye |
kramādvakṣye tu tān vyāsa sāvadhānatayā śṛṇu ||
5.16.7
kūṭasākṣyaṃ tu yo vakti vinā viprān surāṃśca gāḥ |
sadānṛtaṃ vadedyastu sa naro yāti rauravam ||
5.16.8
bhrūṇahā svarṇahartā ca gorodhī viśvaghātakaḥ |
surāpo brahmahantā ca paradravyāpahārakaḥ ||
5.16.9
yastatsaṅgī sa vai yāti mṛto vyāsa gurorvadhāt |
taptakumbhe svasurmāturgoścaiva duhitustathā ||
5.16.10
sādhvyā vikrayakṛccātha vārddhakī keśavikrayī |
taptaloheṣu pacyante yaśca bhaktaṃ parityajet ||
5.16.11
avamantā gurūṇāṃ yaḥ paścādbhoktā narādhamaḥ |
devadūṣayitā caiva devavikrayikaśca yaḥ ||
5.16.12
agamyagāmī yaścānte yāti saptabalaṃ dvija |
cauro goghno hi patito maryādādūṣakastathā ||
5.16.13
devadvijapitṛdveṣṭā ratnadūṣayitā ca yaḥ |
sa yāti kṛmibhakṣaṃ vai kṛmīnatti duriṣṭikṛt ||
5.16.14
pitṛdevasurān yastu paryaśnāti narādhamaḥ |
lālābhakṣaṃ sa yātyajño yaḥ śāstrakūṭakṛnnaraḥ ||
5.16.15
yaścāntyajena saṃsevyo hyasadgrāhī tu yo dvijaḥ |
ayājyayājakaścaiva tathaivābhakṣyabhakṣakaḥ ||
5.16.16
rudhiraughe patantyete somavikrayiṇaśca ye |
madhuhā grāmahā yāti krūrāṃ vaitaraṇīṃ nadīm ||
5.16.17
navayauvanamattāśca maryādābhedinaśca ye |
te kṛmyaṃ yāntyaśaucāśca kulaṭājīvinaśca ye ||
5.16.18
asipatravanaṃ yāti vṛkṣacchedī vṛthaiva yaḥ |
kṣurabhrakā mṛgavyādhā vahnijvāle patanti te ||
5.16.19
bhraṣṭācāro hi yo vipraḥ kṣatriyo vaiśya eva ca |
yātyante dvija tatraiva yaḥ śvapākeṣu vahnidaḥ ||
5.16.5.16.20
vratasya lopakā ye ca svāśramādvicyutāśca ye |
sandaṃśayātanāmadhye patanti bhṛśadāruṇe ||
5.16.21
vīryaṃ svapneṣu skandeyurye narā brahmacāriṇaḥ |
putrā nādhyāpitā yaiśca te patanti śvabhojane ||
5.16.22
ete cānye ca narakāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ |
yeṣu duṣkṛtakarmāṇaḥ pacyante yātanāgatāḥ ||
5.16.23
tathaiva pāpānyetāni tathānyāni sahasraśaḥ |
bhujyante yāni puruṣairnarakāntaragocaraiḥ ||
5.16.24
varṇāśramaviruddhaṃ ca karma kurvanti ye narāḥ |
karmaṇā manasā vācā niraye tu patanti te ||
5.16.25
adhaḥśirobhirdṛśyante nārakā divi daivataiḥ |
devānadhomukhān sarvānadhaḥ paśyanti nārakāḥ ||
5.16.26
sthāvarāḥ kṛmayo'bjāśca pakṣiṇaḥ paśavo narāḥ |
dhārmikāstridaśāstadvanmokṣiṇaśca yathākramam ||
5.16.27
yāvanto jantavaḥ svarge tāvanto narakaukasaḥ |
pāpakṛdyāti narakaṃ prāyaścittaparāṅmukhaḥ ||
5.16.28
gurūṇi gurubhiścaiva laghūni laghubhistathā |
prāyaścittāni kāleya manuḥ svāyambhuvo'bravīt ||
5.16.29
yāni teṣāmaśeṣāṇāṃ karmāṇyuktāni teṣu vai |
prāyaścittamaśeṣeṇa harānusmaraṇaṃ param ||
5.16.30
prāyaścittaṃ tu tasyaikaṃ yasya puṃsaḥ prajāyate |
kṛte pāpe'nutāpo'pi śivasaṃsmaraṇaṃ param ||
5.16.31
māheśvaramavāpnoti madhyāhnādiṣu saṃsmaran |
prātarniśi ca sandhyāyāṃ kṣīṇapāpo bhavennaraḥ ||
5.16.32
muktiṃ prayāti svargaṃ vā samastakleśasaṅkṣayam |
śivasya smaraṇādeva tasya śambhorumāpateḥ ||
5.16.33
pāpantarāyo viprendra japahomārcanādi ca |
bhavatyeva na kutrāpi trailokye munisattama ||
5.16.34
maheśvare matiryasya japahomārcanādiṣu |
yatpuṇyaṃ tatkṛtaṃ tena devendratvādikaṃ phalam ||
5.16.35
pumānna narakaṃ yāti yaḥ smared bhaktito mune |
aharniśaṃ śivaṃ tasmāt sa kṣīṇāśeṣapātakaḥ ||
5.16.36
narakasvargasaṃjñe vai pāpapuṇye dvijottama |
yayostvekaṃ tu duḥkhāyānyatsukhāyodbhavāya ca ||
5.16.37
tadeva prītaye bhūtvā punarduḥkhāya jāyate |
tatsmādduḥkhātmakaṃ nāsti na ca kiñcitsukhātmakam ||
5.16.38
manasaḥ pariṇāmo'yaṃ sukhaduḥkhopalakṣaṇaḥ |
jñānameva paraṃ brahma jñānaṃ tattvāya kalpate ||
5.16.39
jñānātmakamidaṃ viśvaṃ sakalaṃ sacarācaram |
paravijñānataḥ kiñcit vidyate na paraṃ mune ||
5.16.40
evametanmayākhyātaṃ sarvaṃ narakamaṇḍalam |
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sāmprataṃ maṇḍalaṃ bhuvaḥ ||
5.16.40.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ brahmāṇḍavarṇane narakoddhāravarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||
5.16.40.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.16.40.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.16.40.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (2)
- Bṛhadbrahmasaṃhitā — Sanskrit
- Vedāntasāracintāmaṇi — Sītārāmaśāstrin 1775, Sanskrit