Shivapurana 5.19: ekonaviśo'dhyāyaḥ | lokavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.19.43 — 5 parts
ekonaviśo'dhyāyaḥ | lokavarṇanam
5.19.1
sanatkumāra uvāca |
ravicandramasoryāvanmayūkhā bhāsayanti hi |
tāvatpramāṇā pṛthivī bhūlokaḥ sa tu gīyate ||
5.19.2
bhūmeryojanalakṣe tu saṃsthitaṃ ravimaṇḍalam |
yojanānāṃ sahasrāṇi sadaiva parisaṅkhyayā ||
5.19.3
śaśinastu pramāṇāya jagataḥ paricakṣate |
raverūrdhvaṃ śaśī tasthau lakṣayojanasaṅkhyayā ||
5.19.4
grahāṇāṃ maṇḍalaṃ kṛtsnaṃ vidhorupari saṃsthitam |
sanakṣatraṃ sahasrāṇi daśaiva paritopari ||
5.19.5
budhastasmādatho kāvyastasmādbhaumasya maṇḍalam |
bṛhaspatistadūrdhvaṃ tu tasyopari śanaiścaraḥ ||
5.19.6
saptarṣimaṇḍalaṃ tasmāllakṣeṇaikena saṃsthitam |
ṛṣibhyastu sahasrāṇāṃ śatādūrdhvaṃ dhruvaḥ sthitaḥ ||
5.19.7
meḍhībhūtaḥ sa yastasya jyotiścakrasya vai dhruvaḥ |
bhūrbhuvaḥ svariti jñeyaṃ bhuva ūrdhvaṃ dhruvādavāk ||
5.19.8
ekayojanakoṭistu yatra te kalpavāsinaḥ |
dhruvādūrdhvaṃ maharlokaḥ saptaite brahmaṇaḥ sutāḥ ||
5.19.9
sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ |
kapilaścāsuriścaiva voḍhuḥ pañcaśikhastathā ||
5.19.10
upariṣṭāttataḥ śukro dvilakṣābhyantare sthitaḥ |
dvilakṣayojanaṃ tasmādadhaḥ somasutaḥ smṛtaḥ ||
5.19.11
dvilakṣayojanaṃ tasmādūrdhvaṃ bhaumaḥ sthito mune |
dvilakṣayojanaṃ tasmādūrdhvaṃ jīvaḥ sthito guruḥ ||
5.19.12
dvilakṣayojanaṃ jīvādūrdhvaṃ saurirvyavasthitaḥ |
ete sapta grahāḥ proktāḥ sva sva rāśau vyavasthitā ||
5.19.13
rudralakṣairyojanataḥ saptordhvamṛṣayaḥ sthitāḥ |
viśvalakṣairyojanato dhruvasthitirudāhṛtā ||
5.19.14
caturguṇottare cārdhe janalokāttapaḥ smṛtam |
vairājā yatra devā vai sthitā dāhavivarjitāḥ ||
5.19.15
ṣaḍguṇena tapolokātsatyaloko vyavasthitaḥ |
brahmalokaḥ sa vijñeyo vasantyamalacetasaḥ ||
5.19.16
satyadharmaratāścaiva jñānino brahmacāriṇaḥ |
yadgāmino'tha bhūlokānnivasanti hi mānavāḥ ||
5.19.17
bhuvarloke tu saṃsiddhā munayo devarūpiṇaḥ |
svargaloke surādityā maruto vasavo'śvinau ||
5.19.18
viśvedevāstathā rudrāḥ sādhyā nāgāḥ khagādayaḥ |
navagrahāstatastatra ṛṣayo vītakalmaṣāḥ ||
5.19.19
ete sapta mahālokāḥ kāleya kathitāstava |
pātālāni ca saptaiva brahmāṇḍasya ca vistaraḥ ||
5.19.20
dadhivṛkṣaphalaṃ yadvad vṛttiścordhvamadhastathā |
etadaṇḍakaṭāhena sarvato vai samāvṛtam ||
5.19.21
daśaguṇena payasā sarvatastatsamāvṛtam |
vahninā vāyunā cāpi nabhasā tamasā tathā ||
5.19.22
bhūtādināpi mahatā digguṇottaraveṣṭitaḥ |
mahāntaṃ ca samāvṛtya pradhānaṃ puruṣaḥ sthitaḥ ||
5.19.23
anantasya na tasyāsti saṅkhyāpi paramātmanaḥ |
tenānanta iti khyātaḥ pramāṇaṃ nāsti vai yataḥ ||
5.19.24
hetubhūtaḥ samastasya prakṛtiḥ sā parā mune |
aṇḍānāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasrāṇyayutāni ca ||
5.19.25
īdṛśānāṃ prabhūtāni tasmādavyaktajanmanaḥ |
dāruṇyagnistile tailaṃ payaḥsu ca yathā ghṛtam ||
5.19.26
tathāsau paramātmā vai sarvaṃ vyāpyātmavedanaḥ |
ādibījātprasuvate tatastebhyaḥ pare'ṇḍajāḥ ||
5.19.27
tebhyaḥ putrāstathānyeṣāṃ bījānyanyāni vai tataḥ |
mahadādiyoviśeṣāntāstadbhavanti surādayaḥ ||
5.19.28
bījād vṛkṣapraroheṇa yathā nāpacayastaroḥ |
sūryakāntamaṇeḥ sūryādyadvadvahniḥ prajāyate ||
5.19.29
tadvatsañjāyate sṛṣṭiḥ śivastatraḥ na kāmayet |
śivaśaktisamāyoge devādyāḥ prabhavanti hi ||
5.19.30
tathā svakarmaṇaikena prarohamupayānti vai |
brahmā viṣṇuśca rudrāśca sa śivaḥ parigīyate ||
5.19.31
tasmāduddharate sarvaṃ yasmiṃśca layameṣyati |
kartā kriyāṇāṃ sarvāsāṃ sa śivaḥ parigīyate ||
5.19.32
vyāsa uvāca |
sanatkumāra sarvajña chindhi me saṃśayaṃ mahat |
santi lokā hi brahmāṇḍādupariṣṭānna vā mune ||
5.19.33
sanatkumāra uvāca |
brahmāṇḍādupariṣṭācca santi lokā munīśvara |
tān śṛṇu tvaṃ viśeṣeṇa vacmi te'haṃ samāgataḥ ||
5.19.34
vidhilokātparo loko vaikuṇṭha iti viśrutaḥ |
virājate mahādīptyā yatra viṣṇuḥ pratiṣṭhitaḥ ||
5.19.35
tasyopariṣṭātkaumāro loko hi paramādbhutaḥ |
senānīḥ śambhutanayo rājate yatra suprabhaḥ ||
5.19.36
tataḥ paramumāloko mahādivyo virājate |
yatra śaktirvibhātyekā tridevajananī śivā ||
5.19.37
parātparā hi prakṛtī rajaḥsattvatamomayī |
nirguṇā ca svayaṃ devī nirvikārā śivātmikā ||
5.19.38
tasyopariṣṭādvijñeyaḥ śivalokaḥ sanātanaḥ |
avināśī mahādivyo mahāśobhānvitaḥ sadā ||
5.19.39
virājate paraṃ brahma yatra śambhurmaheśvaraḥ |
tridevajanakaḥ svāmī sarveṣāṃ triguṇātparaḥ ||
5.19.40
tata ūrdhvaṃ na lokāśca golokastatsamīpataḥ |
gomātaraḥ suśīlākhyāstatra santi śivapriyā ||
5.19.41
tatpālaḥ kṛṣṇanāmā hi rājate śaṅkarājñayā |
pratiṣṭhitaḥ śivenaiva śaktyā svacchandacāriṇā ||
5.19.42
śivaloko'dbhuto vyāsa nirādhāro manoharaḥ |
tathānirvacanīyaśca nānāvastuvirājitaḥ ||
5.19.43
śivastu tadadhiṣṭhātā sarvadevaśiromaṇiḥ |
viṣṇubrahmaharaiḥ sevyaḥ paramātmā nirañjanaḥ ||
5.19.43.c1
iti te kathitā tāta sarvabrahmāṇḍasaṃsthitiḥ |
tadūrdhvaṃ lokasaṃsthānaṃ kimanyacchrotumicchasi ||
5.19.43.c2
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ lokavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||
5.19.43.p3
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.19.43.p4
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.19.43.p5
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (4)
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit