Shivapurana 5.21: ekaviṃśo'dhyāyaḥ | raṇaphalavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.21
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.21.38 — 4 parts
ekaviṃśo'dhyāyaḥ | raṇaphalavarṇanam
5.21.1
vyāsa uvāca |
brāhmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ nisargād brāhmaṇo bhavet |
īśvarasya mukhātkṣatraṃ bāhubhyāmūruto viśaḥ ||
5.21.2
padbhyāṃ śūdraḥ samutpanna iti tasya mukhāt śrutiḥ |
kimu sthitimadhaḥsthānādāpnuvanti hyato vada ||
5.21.3
sanatkumāra uvāca |
duṣkṛtena tu kāleya sthānād bhraśyanti mānavāḥ |
śreṣṭhaṃ sthānaṃ samāsādya tasmādrakṣeta paṇḍitaḥ ||
5.21.4
yastu vipratvamutsṛjya kṣatrayonyāṃ prasūyate |
brāhmaṇyātsa paribhraṣṭaḥ kṣatriyatvaṃ niṣevate ||
5.21.5
adharmasevanānmūḍhastathaiva parivartate |
janmāntarasahasrāṇi tamasyāviśate yataḥ ||
5.21.6
tasmātprāpya paraṃ sthānaṃ pramādyenna tu nāśayet |
svasthānaṃ sarvadā rakṣetprāpyāpi vipado naraḥ ||
5.21.7
brāhmaṇatvaṃ śubhaṃ prāpya brāhmaṇyaṃ yo'vamanyate |
bhojyābhojyaṃ na jānāti sa pumān kṣatriyo bhavet ||
5.21.8
karmaṇā yena medhāvī śūdro vaiśyo hi jāyate |
tatte vakṣyāmi nikhilaṃ yena varṇottamo bhavet ||
5.21.9
śūdrakarma yathoddiṣṭaṃ śūdro bhūtvā samācaret |
yathāvatparicaryāṃ tu triṣu varṇeṣu nityadā ||
5.21.10
kurute kāmayānastu śūdro'pi vaiśyatāṃ vrajet |
yo yojayeddhanairvaiśyo juhvānaśca yathāvidhi ||
5.21.11
agnihotramupādāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ |
sa vaiśyaḥ kṣatriyakule jāyate nātra saṃśayaḥ ||
5.21.12
kṣatriyo jāyate yajñaiḥ saṃskṛtairāttadakṣiṇaiḥ |
adhīte svargamanvicchaṃstretāgniśaraṇaṃ sadā ||
5.21.13
ārdrahastapado nityaṃ kṣitiṃ dharmeṇa pālayet |
ṛtukālābhigāmī ca svabhāryāṃ dharmatatparaḥ ||
5.21.14
sarvātithyaṃ trivargasya bhūtebhyo dīyatāmiti |
gobrāhmaṇātmano'rthaṃ hi saṅgrāmābhihato bhavet ||
5.21.15
tenāgnimantrapūtātmā kṣatriyo brāhmaṇo bhavet |
vidhito brāhmaṇo bhūtvā yājakastu prajāyate ||
5.21.16
svakarmanirato nityaṃ satyavādī jitendriyaḥ |
prāpyate vipulaḥ svargo devānāmapi vallabhaḥ ||
5.21.17
brāhmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ kṛcchreṇa sādhyate naraiḥ |
brāhmaṇyātsakalaṃ prāpya mokṣaṃ cāpi munīśvara ||
5.21.18
tasmātsarvaprayatnena brāhmaṇo dharmatatparaḥ |
sādhanaṃ sarvavargasya rakṣed brāhmaṇyamuttamam ||
5.21.19
vyāsa uvāca |
saṅgrāmasyeha māhātmyaṃ tvayoktaṃ munisattama |
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ brūhi tvaṃ vadatāṃ vara ||
5.21.20
sanatkumāra uvāca |
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ |
na tatphalamavāpnoti saṅgrāme yadavāpnuyāt ||
5.21.21
iti tattvavidaḥ prāhuryajñakarmavidaḥ sadā |
tasmāttatte pravakṣyāmi yatphalaṃ śastrajīvinām ||
5.21.22
dharmalābho'rthalābhaśca yaśolābhastathaiva ca |
yaḥ śūro vāñchate yuddhaṃ vimṛdan paravāhinīm ||
5.21.23
tasya dharmārthakāmāśca yajñaścaiva sadakṣiṇaḥ |
paraṃ hyabhimukhaṃ dattvā tadyānaṃ yo'dhirohati ||
5.21.24
viṣṇuloke sa jāyeta yaśca yuddhe'parājitaḥ |
aśvamedhānavāpnoti caturo na mṛtaḥ sa cet ||
5.21.25
yastu śastramanutsṛjya mriyate vāhinīmukhe |
sammukho vartate śūraḥ sa svargānna nivartate ||
5.21.26
rājā vā rājaputro vā senāpatirathāpi vā |
hataḥ kṣātreṇa yaḥ śūrastasya loko'kṣayo bhavet ||
5.21.27
yāvanti tasya romāṇi bhidyante'strairmahāhave |
tāvato labhate lokān sarvakāmadughā'kṣayān ||
5.21.28
vīrāsanaṃ vīraśayyā vīrasthānasthitiḥ sthirā |
sarvadā bhavati vyāsa iha loke paratra ca ||
5.21.29
gavārthe brāhmaṇārthe ca sthānasvāmyarthameva ca |
ye mṛtāste sukhaṃ yānti yathā sukṛtinastathā ||
5.21.30
yaḥ kaścid brāhmaṇaṃ hatvā paścātprāṇān parityajet |
tatrāsau svapateryuddhe sa svargānna nivartate ||
5.21.31
kravyādairdantibhiścaiva hatasya gatiruttamā |
dvijagosvāmināmarthe bhavedvipuladākṣayā ||
5.21.32
śaknotviha samarthaśca yaṣṭuṃ kratuśatairapi |
ātmadehaparityāgaḥ kartuṃ yudhi suduṣkaraḥ ||
5.21.33
yuddhaṃ puṇyatamaṃ svargyaṃ rūpajñaṃ sarvatomukham |
sarveṣāmeva varṇānāṃ kṣatriyasya viśeṣataḥ ||
5.21.34
bhṛśaṃ caiva pravakṣyāmi yuddhadharmaṃ sanātanam |
yādṛśāya prahartavyaṃ yādṛśaṃ parivarjayet ||
5.21.35
ātatāyinamāyāntamapi vedāntaṅgaṃ dvijam |
jighāṃsantaṃ jighāṃsettu na tena brahmahā bhavet ||
5.21.36
hantavyo'pi na hantavyaḥ pānīyaṃ yaśca yācate |
raṇe hatvāturā vyāsa sa naro brahmahā bhavet ||
5.21.37
vyādhitaṃ durbalaṃ bālaṃ stryanāthau kṛpaṇaṃ dhruvam |
dhanurbhagnaṃ chinnaguṇaṃ hatvā vai brahmahā bhavet ||
5.21.38
evaṃ vicārya saddhīmān bhavetprītyāḥ raṇapriyaḥ |
sa janmanaḥ phalaṃ prāpya paratreha pramodate ||
5.21.38.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ raṇaphalavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ ||
5.21.38.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.21.38.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.21.38.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (2)
- Viṣṇudharma — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit