Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.21: ekaviṃśo'dhyāyaḥ | raṇaphalavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.21

Language
Sanskrit

Contents

ekaviṃśo'dhyāyaḥ | raṇaphalavarṇanam

5.21.1

vyāsa uvāca |
brāhmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ nisargād brāhmaṇo bhavet |
īśvarasya mukhātkṣatraṃ bāhubhyāmūruto viśaḥ ||

5.21.2

padbhyāṃ śūdraḥ samutpanna iti tasya mukhāt śrutiḥ |
kimu sthitimadhaḥsthānādāpnuvanti hyato vada ||

5.21.3

sanatkumāra uvāca |
duṣkṛtena tu kāleya sthānād bhraśyanti mānavāḥ |
śreṣṭhaṃ sthānaṃ samāsādya tasmādrakṣeta paṇḍitaḥ ||

5.21.4

yastu vipratvamutsṛjya kṣatrayonyāṃ prasūyate |
brāhmaṇyātsa paribhraṣṭaḥ kṣatriyatvaṃ niṣevate ||

5.21.5

adharmasevanānmūḍhastathaiva parivartate |
janmāntarasahasrāṇi tamasyāviśate yataḥ ||

5.21.6

tasmātprāpya paraṃ sthānaṃ pramādyenna tu nāśayet |
svasthānaṃ sarvadā rakṣetprāpyāpi vipado naraḥ ||

5.21.7

brāhmaṇatvaṃ śubhaṃ prāpya brāhmaṇyaṃ yo'vamanyate |
bhojyābhojyaṃ na jānāti sa pumān kṣatriyo bhavet ||

5.21.8

karmaṇā yena medhāvī śūdro vaiśyo hi jāyate |
tatte vakṣyāmi nikhilaṃ yena varṇottamo bhavet ||

5.21.9

śūdrakarma yathoddiṣṭaṃ śūdro bhūtvā samācaret |
yathāvatparicaryāṃ tu triṣu varṇeṣu nityadā ||

5.21.10

kurute kāmayānastu śūdro'pi vaiśyatāṃ vrajet |
yo yojayeddhanairvaiśyo juhvānaśca yathāvidhi ||

5.21.11

agnihotramupādāya śeṣānnakṛtabhojanaḥ |
sa vaiśyaḥ kṣatriyakule jāyate nātra saṃśayaḥ ||

5.21.12

kṣatriyo jāyate yajñaiḥ saṃskṛtairāttadakṣiṇaiḥ |
adhīte svargamanvicchaṃstretāgniśaraṇaṃ sadā ||

5.21.13

ārdrahastapado nityaṃ kṣitiṃ dharmeṇa pālayet |
ṛtukālābhigāmī ca svabhāryāṃ dharmatatparaḥ ||

5.21.14

sarvātithyaṃ trivargasya bhūtebhyo dīyatāmiti |
gobrāhmaṇātmano'rthaṃ hi saṅgrāmābhihato bhavet ||

5.21.15

tenāgnimantrapūtātmā kṣatriyo brāhmaṇo bhavet |
vidhito brāhmaṇo bhūtvā yājakastu prajāyate ||

5.21.16

svakarmanirato nityaṃ satyavādī jitendriyaḥ |
prāpyate vipulaḥ svargo devānāmapi vallabhaḥ ||

5.21.17

brāhmaṇatvaṃ hi duṣprāpyaṃ kṛcchreṇa sādhyate naraiḥ |
brāhmaṇyātsakalaṃ prāpya mokṣaṃ cāpi munīśvara ||

5.21.18

tasmātsarvaprayatnena brāhmaṇo dharmatatparaḥ |
sādhanaṃ sarvavargasya rakṣed brāhmaṇyamuttamam ||

5.21.19

vyāsa uvāca |
saṅgrāmasyeha māhātmyaṃ tvayoktaṃ munisattama |
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ brūhi tvaṃ vadatāṃ vara ||

5.21.20

sanatkumāra uvāca |
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭvā vipuladakṣiṇaiḥ |
na tatphalamavāpnoti saṅgrāme yadavāpnuyāt ||

5.21.21

iti tattvavidaḥ prāhuryajñakarmavidaḥ sadā |
tasmāttatte pravakṣyāmi yatphalaṃ śastrajīvinām ||

5.21.22

dharmalābho'rthalābhaśca yaśolābhastathaiva ca |
yaḥ śūro vāñchate yuddhaṃ vimṛdan paravāhinīm ||

5.21.23

tasya dharmārthakāmāśca yajñaścaiva sadakṣiṇaḥ |
paraṃ hyabhimukhaṃ dattvā tadyānaṃ yo'dhirohati ||

5.21.24

viṣṇuloke sa jāyeta yaśca yuddhe'parājitaḥ |
aśvamedhānavāpnoti caturo na mṛtaḥ sa cet ||

5.21.25

yastu śastramanutsṛjya mriyate vāhinīmukhe |
sammukho vartate śūraḥ sa svargānna nivartate ||

5.21.26

rājā vā rājaputro vā senāpatirathāpi vā |
hataḥ kṣātreṇa yaḥ śūrastasya loko'kṣayo bhavet ||

5.21.27

yāvanti tasya romāṇi bhidyante'strairmahāhave |
tāvato labhate lokān sarvakāmadughā'kṣayān ||

5.21.28

vīrāsanaṃ vīraśayyā vīrasthānasthitiḥ sthirā |
sarvadā bhavati vyāsa iha loke paratra ca ||

5.21.29

gavārthe brāhmaṇārthe ca sthānasvāmyarthameva ca |
ye mṛtāste sukhaṃ yānti yathā sukṛtinastathā ||

5.21.30

yaḥ kaścid brāhmaṇaṃ hatvā paścātprāṇān parityajet |
tatrāsau svapateryuddhe sa svargānna nivartate ||

5.21.31

kravyādairdantibhiścaiva hatasya gatiruttamā |
dvijagosvāmināmarthe bhavedvipuladākṣayā ||

5.21.32

śaknotviha samarthaśca yaṣṭuṃ kratuśatairapi |
ātmadehaparityāgaḥ kartuṃ yudhi suduṣkaraḥ ||

5.21.33

yuddhaṃ puṇyatamaṃ svargyaṃ rūpajñaṃ sarvatomukham |
sarveṣāmeva varṇānāṃ kṣatriyasya viśeṣataḥ ||

5.21.34

bhṛśaṃ caiva pravakṣyāmi yuddhadharmaṃ sanātanam |
yādṛśāya prahartavyaṃ yādṛśaṃ parivarjayet ||

5.21.35

ātatāyinamāyāntamapi vedāntaṅgaṃ dvijam |
jighāṃsantaṃ jighāṃsettu na tena brahmahā bhavet ||

5.21.36

hantavyo'pi na hantavyaḥ pānīyaṃ yaśca yācate |
raṇe hatvāturā vyāsa sa naro brahmahā bhavet ||

5.21.37

vyādhitaṃ durbalaṃ bālaṃ stryanāthau kṛpaṇaṃ dhruvam |
dhanurbhagnaṃ chinnaguṇaṃ hatvā vai brahmahā bhavet ||

5.21.38

evaṃ vicārya saddhīmān bhavetprītyāḥ raṇapriyaḥ |
sa janmanaḥ phalaṃ prāpya paratreha pramodate ||

5.21.38.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ raṇaphalavarṇanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ ||

5.21.38.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.21.38.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.21.38.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (2)