Shivapurana 5.30: triṃśo'dhyāyaḥ | sargavarṇanam 1
Śivapurāṇa (complete text) 5.30
- Language
- Sanskrit
Contents
triṃśo'dhyāyaḥ | sargavarṇanam 1
5.30.1
sūta uvāca |
saṃsṛṣṭāsu prajāsveva āpavo'tha prajāpatiḥ |
lebhe vai puruṣaḥ patnīṃ śatarūpāmayonijām ||
5.30.2
āpavasya mahimnā tu divamāvṛtya tiṣṭhataḥ |
dharmeṇaiva mahātmā sa śatarūpāpyajāyata ||
5.30.3
sā tu varṣaśataṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram |
bhartāraṃ dīptatapasaṃ puruṣaṃ pratyapadyata ||
5.30.4
sa vai svāyambhuvo jajñe puruṣo manurucyate |
tasyaikasaptatiyugaṃ manvantaramihocyate ||
5.30.5
vairājātpuruṣādvīrā śatarūpā vyajāyata |
priyavratottānapādau vīrakāyāmajāyatām ||
5.30.6
kāmyā nāma mahābhāgā kardamasya prajāpateḥ |
kāmyāputrāstrayastvāsansaṃrāṭsākṣiraviṭprabhuḥ ||
5.30.7
uttānapādo'janayatputrān śakrasamān prabhuḥ |
dhruvaṃ ca tanayaṃ divyamātmānandasuvarcasam ||
5.30.8
dharmasya kanyā suśroṇī sunītirnāma viśrutā |
utpannā cāpi dharmeṇa dhruvasya jananī tathā ||
5.30.9
dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni kānane |
tapastepe sa bālastu prārthayansthānamavyayam ||
5.30.5.30.10
tasmai brahmā dadau prītaḥ sthānamātmasamaṃ prabhuḥ |
acalaṃ caiva purataḥ saptarṣīṇāṃ prajāpatiḥ ||
5.30.11
tasmāt puṣṭiśca dhānyaśca dhruvātputrau vyajāyatām |
puṣṭirevaṃ samutthāyāḥ pañcaputrānakalmaṣān ||
5.30.12
ripuṃ ripuñjayaṃ vipraṃ vṛkalaṃ vṛṣatejasam |
riporevaṃ ca mahiṣī cākṣuṣaṃ sarvatodiśam ||
5.30.13
ajījanatpuṣkariṇyāṃ varuṇaṃ cākṣuṣo manuḥ |
manorajāyanta daśa naḍvalāyāṃ mahaujasaḥ ||
5.30.14
kanyāyāṃ hi muniśreṣṭha vairājasya prajāpateḥ |
pururmāsaḥ śatadyumnastapasvī satyavitkaviḥ ||
5.30.15
agniṣṭomo'tirātraścātimanyuḥ suyaśā daśa |
pūrorajanayatputrān ṣaḍāgneyī mahāprabhān ||
5.30.16
aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṃ sṛtimaṅgirasaṃ gayam |
aṅgātsunīthā bhāryā vai venamekamasūyata ||
5.30.17
apacāreṇa venasya kopasteṣāṃ mahānabhūt |
huṅkāreṇaiva taṃ jaghnurmunayo dharmatatparāḥ ||
5.30.18
atha prajārthamṛṣayaḥ prārthitāśca sunīthayā |
sārasvatāstadā tasya mamanthurdakṣiṇaṃ karam ||
5.30.19
venasya pāṇau mathite sambabhūva tataḥ pṛthuḥ |
sa dhanvī kavacī jātastejasādityasannibhaḥ ||
5.30.5.30.20
avatāraḥ sa viṣṇorhi prajāpālanahetave |
dharmasaṃrakṣaṇārthāya duṣṭānāṃ daṇḍahetave ||
5.30.21
pṛthurvainyastadā pṛthvīmarakṣatkṣatrapūrvajaḥ |
rājasūyābhiṣiktānāmādyaḥ sa vasudhāpatiḥ ||
5.30.22
tasmāccaiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau |
teneyaṃ gaurmuniśreṣṭha dugdhā sarvahitāya vai ||
5.30.23
sarveṣāṃ vṛttidaścābhūddevarṣisurarakṣasām |
manuṣyāṇāṃ viśeṣeṇa śatayajñakaro nṛpaḥ ||
5.30.24
pṛthoḥ putrau tu jajñāte dharmajñau bhuvi pārthivau |
vijitāśvaśca haryakṣo mahāvīrau suviśrutau ||
5.30.25
śikhaṇḍinī cājanayatputraṃ prācīnabarhiṣam |
prācīnāgrāḥ kuśāstasya pṛthivītalacāriṇaḥ ||
5.30.26
samudratanayā tena dharmataḥ suvivāhitā |
reje'dhikataraṃ rājā kṛtadāro mahāprabhuḥ ||
5.30.27
samudratanayāyāstu daśa prācīnabarhiṣaḥ |
babhūvustanayā divyā bahuyajñakarasya vai ||
5.30.28
sarve prācetasā nāmnā dhanurvedasya pāragāḥ |
apṛthagdharmācaraṇāste'tapyanta mahattapaḥ ||
5.30.29
daśavarṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ |
rudragītaṃ japantaśca śivadhyānaparāyaṇāḥ ||
5.30.5.30.30
tapaścaratsu pṛthvyāmabhavaṃśca mahīruhāḥ |
arakṣyamāṇāyāṃ pṛthvyāṃ babhūvātha prajākṣayaḥ ||
5.30.31
tān dṛṣṭvā tu nivṛttāste tapaso labdhasadvarāḥ |
cukrudhurmuniśārdūla dagdhukāmāstapobalāḥ ||
5.30.32
prācetasā mukhebhyaste prāsṛjannagnimārutau |
vṛkṣānunmūlya vāyustānadahaddhavyavāhanaḥ ||
5.30.33
vṛkṣakṣayaṃ tato dṛṣṭvā kiñciccheṣeṣu śākhiṣu |
upagamyābravīdetān rājā somaḥ pratāpavān ||
5.30.34
soma uvāca |
kopaṃ yacchata rājānaḥ sarve prācīnabarhiṣaḥ |
anubhūtānukanyeyaṃ vṛkṣāṇāṃ varavarṇinī ||
5.30.35
bhaviṣyaṃ jānatā sā tu dhṛtā garbheṇa vai mayā |
bhāryā vo'stu mahābhāgāḥ somavaṃśavivardhinī ||
5.30.36
asyāmutpatsyate vidvān dakṣo nāma prajāpatiḥ |
sṛṣṭikartā mahātejā brahmaputraḥ purātanaḥ ||
5.30.37
yuṣmākaṃ tejasārdhena mama cānena tejasā |
brahmatejomayo bhūpaḥ prajāḥ saṃvardhayiṣyati ||
5.30.38
tataḥ somasya vacanājjagṛhuste pracetasaḥ |
bhāryāṃ dharmeṇa tāṃ prītyā vṛkṣajāṃ varavarṇinīm ||
5.30.39
tebhyastasyāstu sañjajñe dakṣo nāma prajāpatiḥ |
so'pi jajñe mahātejāḥ somasyāṃśena vai mune ||
5.30.5.30.40
acarāṃśca carāṃścaiva dvipado'tha catuṣpadaḥ |
saṃsṛjya manasā dakṣo maithunīṃ sṛṣṭimārabhat ||
5.30.41
vīraṇasya sutāṃ nāmnā vīraṇīṃ sa prajāpateḥ |
upayeme suvidhinā sudharmeṇa pativratām ||
5.30.42
haryaśvānayutaṃ tasyāṃ sutān puṇyānajījanat |
te viraktā babhūvuśca nāradasyopadeśataḥ ||
5.30.43
tacchutvā sa punardakṣaḥ subalāśvānajījanat |
nāmatastanayāṃstasyāṃ sahasraparisaṅkhyayā ||
5.30.44
te'pi bhrātṛpathā yātāstanmunerupadeśataḥ |
nāgaman pitṛsānnidhyaṃ viraktā bhikṣumārgiṇaḥ ||
5.30.45
tacchrutvā śāpamākruddho munaye duḥsahaṃ dadau |
kutracinna labhasveti saṃsthitiṃ kalahapriya ||
5.30.46
sāntvito'tha vidhātrā hi sa paścādasṛjatstriyaḥ |
mahājvālāsvarūpeṇa guṇaiścāpi munīśvaraḥ ||
5.30.47
dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa |
dve caivaṃ brahmaputrāya dve caivāṅgirase tadā ||
5.30.48
dve kṛśāśvāya viduṣe munaye munisattama |
śiṣṭāḥ somāya dakṣo'pi nakṣatrākhyā dadau prabhuḥ ||
5.30.49
tābhyo dakṣasya putrībhyo jātā devāsurādayaḥ |
bahavastanayāḥ khyātāstaiḥ sarvaiḥ pūritaṃ jagat ||
5.30.5.30.50
tataḥ prabhṛti viprendra prajā maithunasambhavāḥ |
saṅkalpāddarśanātsparśātpūrveṣāṃ sṛṣṭirucyate ||
5.30.51
śaunaka uvāca |
aṅguṣṭhād brahmaṇo jajñe dakṣaścoktastvayā purā |
kathaṃ prācetasatvaṃ hi punarlebhe mahātapāḥ ||
5.30.52
etaṃ me saṃśayaṃ sūta pratyākhyātuṃ tvamarhasi |
citrametatsa somasya kathaṃ śvaśuratāṃ gataḥ ||
5.30.53
sūta uvāca |
utpattiśca nirodhaśca nityaṃ bhūteṣu vartate |
kalpe kalpe bhavantyete sarve dakṣādayo mune ||
5.30.54
imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya yo vidyātsacarācarām |
prajāvānāyuṣā pūrṇaḥ svargaloke mahīyate ||
5.30.54.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ sargavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ ||
5.30.54.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.30.54.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.30.54.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (7)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit