Shivapurana 5.36: ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | manunavaputravaṃśavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.36
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.36.61 — 4 parts
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | manunavaputravaṃśavarṇanam
5.36.1
sūta uvāca |
manorvaivasvatasyāsanputrā vai nava tatsamāḥ |
paścānmahonnatā dhīrāḥ kṣatradharmaparāyaṇāḥ ||
5.36.2
ikṣvākuḥ śibinābhāgau dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca |
nariṣyanto'tha nābhāgaḥ karūṣaśca priyavrataḥ ||
5.36.3
akarotputrakāmastu manuriṣṭiṃ prajāpatiḥ |
anutpanneṣu putreṣu tatreṣṭyāṃ munipuṅgavaḥ ||
5.36.4
sā hi divyāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā |
divyasaṃhananā caivamilā jajñe hi viśrutā ||
5.36.5
tāmiḍetyeva hovāca manurdaṇḍadharastathā |
anugacchasva māmeti tamiḍā pratyuvāca ha ||
5.36.6
dharmayuktamidaṃ vākyaṃ putrakāmaṃ prajāpatim |
iḍovāca |
mitrāvaruṇayoraṃśairjātāsmi vadatāṃ vara ||
5.36.7
tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi na me'dharme rucirbhavet |
evamuktvā satī sā tu mitrāvaruṇayostataḥ ||
5.36.8
gatvāntikaṃ varārohā prāñjalirvākyamabravīt |
aṃśaistu yuvayorjātā manuyajñe mahāmunī ||
5.36.9
āgatā bhavatoranti brūtaṃ kiṃ karavāṇi vām |
anyān putrān sṛja vibho tairvaṃśaste bhaviṣyati ||
5.36.10
sūta uvāca |
tāṃ tathāvādinīṃ sādhvīmiḍāṃ manvadhvarodbhavām |
mitrāvaruṇanāmānau munī ūcaturādarāt ||
5.36.11
mitrāvaruṇāvūcatuḥ |
anena tava dharmajñe praśrayeṇa damena ca |
satyena caiva suśroṇi prītau dvau varavarṇini ||
5.36.12
āvayostvaṃ mahābhāge khyātiṃ caiva gamiṣyasi |
manorvaṃśakaraḥ putrastvameva ca bhaviṣyasi ||
5.36.13
sudyumna iti vikhyātastriṣu lokeṣu viśrutaḥ |
jagatpriyo dharmaśīlau manuvaṃśavivardhanaḥ ||
5.36.14
sūta uvāca |
nivṛttā sā tu tacchrutvā gacchantī piturantike |
budhenāntaramāsādya maithunāyopamantritā ||
5.36.15
somaputrāttato jajñe tasyāṃ rājā purūravāḥ |
putro'tisundaraḥ prājña urvaśīpatirunnataḥ ||
5.36.16
janayitvā ca sā tatra purūravasamādarāt |
putraṃ śivaprasādāttu punaḥ sudyumnatāṃ gataḥ ||
5.36.17
sudyumnasya tu dāyādāstrayaḥ paramadhārmikāḥ |
utkalaśca gayaścāpi vinatāśvaśca vīryavān ||
5.36.18
utkalasyotkalā viprā vinatāśvasya paścimā |
dikpūrvā muniśārdūla gayasya tu gayā smṛtā ||
5.36.19
praviṣṭe tu manau tāta divākaratanuṃ tadā |
daśadhā tatra tatkṣetramakarotpṛthivīmimām ||
5.36.20
ikṣvākuḥ śreṣṭhadāyādo madhyadeśamavāptavān |
vasiṣṭhavacanādāsītpratiṣṭhānaṃ mahātmanaḥ ||
5.36.21
pratiṣṭhāṃ dharmarājyasya sudyumno'tha tato dadau |
tatpurūravase prādād rājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ ||
5.36.22
mānavo yo muniśreṣṭhāḥ strīpuṃsorlakṣaṇaḥ prabhuḥ |
nariṣyantācchakāḥ putrā nabhagasya suto'bhavat ||
5.36.23
ambarīṣastu bāhleyo bāhlakaṃ kṣetrāmāptavān |
śaryātermithunaṃ tvāsīdānarto nāma viśrutaḥ ||
5.36.24
putraḥ sukanyā kanyā ca yā patnī cyavanasya hi |
ānartasya hi dāyādo raibhyo nāma sa raivataḥ ||
5.36.25
ānartaviṣaye yasya purī nāma kuśasthalī |
mahādivyā saptapurīmadhye yā saptamī matā ||
5.36.26
tasya putraśataṃ tvāsītkakudmī jyeṣṭha uttamaḥ |
tejasvī subalaḥ pāro dharmiṣṭho brahmapālakaḥ ||
5.36.27
kakudminastu sañjātā revatī nāma kanyakā |
mahālāvaṇyasaṃyuktā divyalakṣmīrivāparā ||
5.36.28
praṣṭuṃ kanyāvaraṃ rājā kakudmī kanyayā saha |
brahmaloke vidheḥ samyaksarvādhīśo jagāma ha ||
5.36.29
āvartamāne gāndharve sthito labdhakṣaṇaḥ kṣaṇam |
śuśrāva tatra gāndharvaṃ nartane brahmaṇo'ntike ||
5.36.30
muhūrtabhūtaṃ tatkāle gataṃ bahuyugaṃ tadā |
na kiñcid bubudhe rājā kakudmī munayaḥ sa tu ||
5.36.31
tadāsau vidhimānamya svābhiprāyaṃ kṛtāñjaliḥ |
nyavedayadvinītātmā brahmaṇe paramātmane ||
5.36.32
tadabhiprāyamākarṇya sa prahasya prajāpatiḥ |
kakudminaṃ mahārājaṃ samābhāṣya samabravīt ||
5.36.33
brahmovāca |
śṛṇu rājan raibhyasuta kakudmin pṛthivīpate |
madvacaḥ prītitaḥ satyaṃ pravakṣyāmi viśeṣataḥ ||
5.36.34
kālena saṃhṛtāste vai varā ye te kṛtā hṛdi |
na tadgotraṃ hi tatrāsti kālaḥ sarvasya bhakṣakaḥ ||
5.36.35
tvatpuryapi hatā puṇyajanaiḥ sā rākṣasairnṛpa |
aṣṭāviṃśadvāpare'dya kṛṣṇena nirmitā punaḥ ||
5.36.36
kṛtā dvārāvatī nāmnā bahudvārā manoramā |
bhojavṛṣṇyandhakairguptā vāsudevapurogamaiḥ ||
5.36.37
tadgaccha tatra prītātmā vāsudevāya kanyakām |
baladevāya dehi tvamimāṃ svatanayāṃ nṛpa ||
5.36.38
sūta uvāca |
ityādiṣṭo nṛpo'yaṃ taṃ natvā tāṃ ca purīṃ gataḥ |
gatān bahūnyugān jñātvā vismitaḥ kanyayā yutaḥ ||
5.36.39
tatastu yuvatīṃ kanyāṃ tāṃ ca svāṃ suvidhānataḥ |
kṛṣṇabhrātre balāyāśu prādāttatra sa revatīm ||
5.36.40
tato jagāma śikharaṃ merordivyaṃ mahāprabhuḥ |
śivamārādhayāmāsa sa nṛpastapasi sthitaḥ ||
5.36.41
ṛṣaya ūcuḥ |
tatra sthito bahuyugaṃ brahmaloke sa revataḥ |
yuvaivāgānmartyalokametannaḥ saṃśayo mahān ||
5.36.42
sūta uvāca |
na jarā kṣutpipāsā vā vikārāstatra santi vai |
apamṛtyurna keṣāñcinmunayo brahmaṇoṃ'tike ||
5.36.43
ato na rājā samprāpa jarāṃ mṛtyuṃ ca sā sutā |
sa yuvaivāgatastatra sammantrya tanayāvaram ||
5.36.44
gatvā dvārāvatīṃ divyāṃ purīṃ kṛṣṇavinirmitām |
vivāhaṃ kārayāmāsa kanyāyāḥ sa balena hi ||
5.36.45
tasya putraśataṃ tvāsīddhārmikasya mahāprabhoḥ |
kṛṣṇasyāpi sutā jātā bahustrībhyo'mitāstataḥ ||
5.36.46
anvavāyo mahāṃstatra dvayorapi mahātmanoḥ |
kṣatriyā dikṣu sarvāsu gatā hṛṣṭāḥ sudhārmikāḥ ||
5.36.47
iti prokto hi śaryātervaṃśo'nyeṣāṃ vadāmyaham |
mānavānāṃ hi saṅkṣepācchṛṇutādarato dvijāḥ ||
5.36.48
nābhāgo diṣṭaputro'bhūtsa tu brāhmaṇatāṃ gataḥ |
svakṣatravaṃśaṃ saṃsthāpya brahmakarmabhirāvṛtaḥ ||
5.36.49
dhṛṣṭāddhārṣṭamabhūtkṣatraṃ brahmabhūyaṃ gataṃ kṣitau |
karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ ||
5.36.50
nṛgo yo manuputrastu mahādātā viśeṣataḥ |
nānāvasūnāṃ suprītyā viprebhyaśca gavāṃ tathā ||
5.36.51
godānavyatyayādyastu svakubuddhyā svapāpataḥ |
kṛkalāsatvamāpannaḥ śrīkṛṣṇena samuddhṛtaḥ ||
5.36.52
tasyaiko'bhūtsutaḥ śreṣṭhaḥ prayātirdharmavittathā |
iti śrutaṃ mayā vyāsāttatproktaṃ hi samāsataḥ ||
5.36.53
vṛṣaghnastu manoḥ putro gopālo guruṇā kṛtaḥ |
pālayāmāsa gā yatto rātryāṃ vīrāsanavrataḥ ||
5.36.54
sa ekadāgataṃ goṣṭhe vyāghraṃ gā hiṃsituṃ balī |
śrutvā gokrandanaṃ buddho hantuṃ taṃ khaḍgadhṛgyayau ||
5.36.55
ajānannahanadbabhroḥ śiraḥ śārdūlaśaṅkayā |
niścakrāma sabhīrvyāghro dṛṣṭvā taṃ khaḍginaṃ prabhum ||
5.36.56
manyamāno hataṃ vyāghraṃ svasthānaṃ sa jagāma ha |
rātryāṃ tasyāṃ bhramāpanno varṣavātavinaṣṭadhīḥ ||
5.36.57
vyuṣṭāyāṃ niśi cotthāya prage tatra gato hi saḥ |
adrākṣītsa hatāṃ babhruṃ na vyāghraṃ duḥkhito'bhavat ||
5.36.58
śrutvā tadvṛttamājñāya taṃ śaśāpa kṛtāgasam |
akāmato vicāryeti śūdro bhava na kṣatriyaḥ ||
5.36.59
evaṃ śaptastu guruṇā kulācāryeṇa kopataḥ |
niḥsṛtaśca pṛṣadhrastu jagāma vipinaṃ mahat ||
5.36.60
nirviṇṇaḥ sa tu kaṣṭena virakto'bhūtsa yogavān |
vanāgnau dagdhadehaśca jagāma paramāṃ gatim ||
5.36.61
kaviḥ putro manoḥ prājñaḥ śivānugrahato'bhavat |
iha bhuktvā sukhaṃ divyaṃ muktiṃ prāpa sudurlabhām ||
5.36.61.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ manunavaputravaṃśavarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ ||
5.36.61.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.36.61.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.36.61.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (5)
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit