Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.36: ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | manunavaputravaṃśavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.36

Language
Sanskrit

Contents

ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | manunavaputravaṃśavarṇanam

5.36.1

sūta uvāca |
manorvaivasvatasyāsanputrā vai nava tatsamāḥ |
paścānmahonnatā dhīrāḥ kṣatradharmaparāyaṇāḥ ||

5.36.2

ikṣvākuḥ śibinābhāgau dhṛṣṭaḥ śaryātireva ca |
nariṣyanto'tha nābhāgaḥ karūṣaśca priyavrataḥ ||

5.36.3

akarotputrakāmastu manuriṣṭiṃ prajāpatiḥ |
anutpanneṣu putreṣu tatreṣṭyāṃ munipuṅgavaḥ ||

5.36.4

sā hi divyāmbaradharā divyābharaṇabhūṣitā |
divyasaṃhananā caivamilā jajñe hi viśrutā ||

5.36.5

tāmiḍetyeva hovāca manurdaṇḍadharastathā |
anugacchasva māmeti tamiḍā pratyuvāca ha ||

5.36.6

dharmayuktamidaṃ vākyaṃ putrakāmaṃ prajāpatim |
iḍovāca |
mitrāvaruṇayoraṃśairjātāsmi vadatāṃ vara ||

5.36.7

tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi na me'dharme rucirbhavet |
evamuktvā satī sā tu mitrāvaruṇayostataḥ ||

5.36.8

gatvāntikaṃ varārohā prāñjalirvākyamabravīt |
aṃśaistu yuvayorjātā manuyajñe mahāmunī ||

5.36.9

āgatā bhavatoranti brūtaṃ kiṃ karavāṇi vām |
anyān putrān sṛja vibho tairvaṃśaste bhaviṣyati ||

5.36.10

sūta uvāca |
tāṃ tathāvādinīṃ sādhvīmiḍāṃ manvadhvarodbhavām |
mitrāvaruṇanāmānau munī ūcaturādarāt ||

5.36.11

mitrāvaruṇāvūcatuḥ |
anena tava dharmajñe praśrayeṇa damena ca |
satyena caiva suśroṇi prītau dvau varavarṇini ||

5.36.12

āvayostvaṃ mahābhāge khyātiṃ caiva gamiṣyasi |
manorvaṃśakaraḥ putrastvameva ca bhaviṣyasi ||

5.36.13

sudyumna iti vikhyātastriṣu lokeṣu viśrutaḥ |
jagatpriyo dharmaśīlau manuvaṃśavivardhanaḥ ||

5.36.14

sūta uvāca |
nivṛttā sā tu tacchrutvā gacchantī piturantike |
budhenāntaramāsādya maithunāyopamantritā ||

5.36.15

somaputrāttato jajñe tasyāṃ rājā purūravāḥ |
putro'tisundaraḥ prājña urvaśīpatirunnataḥ ||

5.36.16

janayitvā ca sā tatra purūravasamādarāt |
putraṃ śivaprasādāttu punaḥ sudyumnatāṃ gataḥ ||

5.36.17

sudyumnasya tu dāyādāstrayaḥ paramadhārmikāḥ |
utkalaśca gayaścāpi vinatāśvaśca vīryavān ||

5.36.18

utkalasyotkalā viprā vinatāśvasya paścimā |
dikpūrvā muniśārdūla gayasya tu gayā smṛtā ||

5.36.19

praviṣṭe tu manau tāta divākaratanuṃ tadā |
daśadhā tatra tatkṣetramakarotpṛthivīmimām ||

5.36.20

ikṣvākuḥ śreṣṭhadāyādo madhyadeśamavāptavān |
vasiṣṭhavacanādāsītpratiṣṭhānaṃ mahātmanaḥ ||

5.36.21

pratiṣṭhāṃ dharmarājyasya sudyumno'tha tato dadau |
tatpurūravase prādād rājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ ||

5.36.22

mānavo yo muniśreṣṭhāḥ strīpuṃsorlakṣaṇaḥ prabhuḥ |
nariṣyantācchakāḥ putrā nabhagasya suto'bhavat ||

5.36.23

ambarīṣastu bāhleyo bāhlakaṃ kṣetrāmāptavān |
śaryātermithunaṃ tvāsīdānarto nāma viśrutaḥ ||

5.36.24

putraḥ sukanyā kanyā ca yā patnī cyavanasya hi |
ānartasya hi dāyādo raibhyo nāma sa raivataḥ ||

5.36.25

ānartaviṣaye yasya purī nāma kuśasthalī |
mahādivyā saptapurīmadhye yā saptamī matā ||

5.36.26

tasya putraśataṃ tvāsītkakudmī jyeṣṭha uttamaḥ |
tejasvī subalaḥ pāro dharmiṣṭho brahmapālakaḥ ||

5.36.27

kakudminastu sañjātā revatī nāma kanyakā |
mahālāvaṇyasaṃyuktā divyalakṣmīrivāparā ||

5.36.28

praṣṭuṃ kanyāvaraṃ rājā kakudmī kanyayā saha |
brahmaloke vidheḥ samyaksarvādhīśo jagāma ha ||

5.36.29

āvartamāne gāndharve sthito labdhakṣaṇaḥ kṣaṇam |
śuśrāva tatra gāndharvaṃ nartane brahmaṇo'ntike ||

5.36.30

muhūrtabhūtaṃ tatkāle gataṃ bahuyugaṃ tadā |
na kiñcid bubudhe rājā kakudmī munayaḥ sa tu ||

5.36.31

tadāsau vidhimānamya svābhiprāyaṃ kṛtāñjaliḥ |
nyavedayadvinītātmā brahmaṇe paramātmane ||

5.36.32

tadabhiprāyamākarṇya sa prahasya prajāpatiḥ |
kakudminaṃ mahārājaṃ samābhāṣya samabravīt ||

5.36.33

brahmovāca |
śṛṇu rājan raibhyasuta kakudmin pṛthivīpate |
madvacaḥ prītitaḥ satyaṃ pravakṣyāmi viśeṣataḥ ||

5.36.34

kālena saṃhṛtāste vai varā ye te kṛtā hṛdi |
na tadgotraṃ hi tatrāsti kālaḥ sarvasya bhakṣakaḥ ||

5.36.35

tvatpuryapi hatā puṇyajanaiḥ sā rākṣasairnṛpa |
aṣṭāviṃśadvāpare'dya kṛṣṇena nirmitā punaḥ ||

5.36.36

kṛtā dvārāvatī nāmnā bahudvārā manoramā |
bhojavṛṣṇyandhakairguptā vāsudevapurogamaiḥ ||

5.36.37

tadgaccha tatra prītātmā vāsudevāya kanyakām |
baladevāya dehi tvamimāṃ svatanayāṃ nṛpa ||

5.36.38

sūta uvāca |
ityādiṣṭo nṛpo'yaṃ taṃ natvā tāṃ ca purīṃ gataḥ |
gatān bahūnyugān jñātvā vismitaḥ kanyayā yutaḥ ||

5.36.39

tatastu yuvatīṃ kanyāṃ tāṃ ca svāṃ suvidhānataḥ |
kṛṣṇabhrātre balāyāśu prādāttatra sa revatīm ||

5.36.40

tato jagāma śikharaṃ merordivyaṃ mahāprabhuḥ |
śivamārādhayāmāsa sa nṛpastapasi sthitaḥ ||

5.36.41

ṛṣaya ūcuḥ |
tatra sthito bahuyugaṃ brahmaloke sa revataḥ |
yuvaivāgānmartyalokametannaḥ saṃśayo mahān ||

5.36.42

sūta uvāca |
na jarā kṣutpipāsā vā vikārāstatra santi vai |
apamṛtyurna keṣāñcinmunayo brahmaṇoṃ'tike ||

5.36.43

ato na rājā samprāpa jarāṃ mṛtyuṃ ca sā sutā |
sa yuvaivāgatastatra sammantrya tanayāvaram ||

5.36.44

gatvā dvārāvatīṃ divyāṃ purīṃ kṛṣṇavinirmitām |
vivāhaṃ kārayāmāsa kanyāyāḥ sa balena hi ||

5.36.45

tasya putraśataṃ tvāsīddhārmikasya mahāprabhoḥ |
kṛṣṇasyāpi sutā jātā bahustrībhyo'mitāstataḥ ||

5.36.46

anvavāyo mahāṃstatra dvayorapi mahātmanoḥ |
kṣatriyā dikṣu sarvāsu gatā hṛṣṭāḥ sudhārmikāḥ ||

5.36.47

iti prokto hi śaryātervaṃśo'nyeṣāṃ vadāmyaham |
mānavānāṃ hi saṅkṣepācchṛṇutādarato dvijāḥ ||

5.36.48

nābhāgo diṣṭaputro'bhūtsa tu brāhmaṇatāṃ gataḥ |
svakṣatravaṃśaṃ saṃsthāpya brahmakarmabhirāvṛtaḥ ||

5.36.49

dhṛṣṭāddhārṣṭamabhūtkṣatraṃ brahmabhūyaṃ gataṃ kṣitau |
karūṣasya tu kārūṣāḥ kṣatriyā yuddhadurmadāḥ ||

5.36.50

nṛgo yo manuputrastu mahādātā viśeṣataḥ |
nānāvasūnāṃ suprītyā viprebhyaśca gavāṃ tathā ||

5.36.51

godānavyatyayādyastu svakubuddhyā svapāpataḥ |
kṛkalāsatvamāpannaḥ śrīkṛṣṇena samuddhṛtaḥ ||

5.36.52

tasyaiko'bhūtsutaḥ śreṣṭhaḥ prayātirdharmavittathā |
iti śrutaṃ mayā vyāsāttatproktaṃ hi samāsataḥ ||

5.36.53

vṛṣaghnastu manoḥ putro gopālo guruṇā kṛtaḥ |
pālayāmāsa gā yatto rātryāṃ vīrāsanavrataḥ ||

5.36.54

sa ekadāgataṃ goṣṭhe vyāghraṃ gā hiṃsituṃ balī |
śrutvā gokrandanaṃ buddho hantuṃ taṃ khaḍgadhṛgyayau ||

5.36.55

ajānannahanadbabhroḥ śiraḥ śārdūlaśaṅkayā |
niścakrāma sabhīrvyāghro dṛṣṭvā taṃ khaḍginaṃ prabhum ||

5.36.56

manyamāno hataṃ vyāghraṃ svasthānaṃ sa jagāma ha |
rātryāṃ tasyāṃ bhramāpanno varṣavātavinaṣṭadhīḥ ||

5.36.57

vyuṣṭāyāṃ niśi cotthāya prage tatra gato hi saḥ |
adrākṣītsa hatāṃ babhruṃ na vyāghraṃ duḥkhito'bhavat ||

5.36.58

śrutvā tadvṛttamājñāya taṃ śaśāpa kṛtāgasam |
akāmato vicāryeti śūdro bhava na kṣatriyaḥ ||

5.36.59

evaṃ śaptastu guruṇā kulācāryeṇa kopataḥ |
niḥsṛtaśca pṛṣadhrastu jagāma vipinaṃ mahat ||

5.36.60

nirviṇṇaḥ sa tu kaṣṭena virakto'bhūtsa yogavān |
vanāgnau dagdhadehaśca jagāma paramāṃ gatim ||

5.36.61

kaviḥ putro manoḥ prājñaḥ śivānugrahato'bhavat |
iha bhuktvā sukhaṃ divyaṃ muktiṃ prāpa sudurlabhām ||

5.36.61.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ manunavaputravaṃśavarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ ||

5.36.61.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.36.61.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.36.61.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (5)