Shivapurana 5.37: saptatriṃśo'dhyāyaḥ | manuvaṃśavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.37
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.37.59 — 4 parts
saptatriṃśo'dhyāyaḥ | manuvaṃśavarṇanam
5.37.1
sūta uvāca |
pūrvatastu manorjajñe ikṣvākurghrāṇataḥ sutaḥ |
tasya putraśataṃ tvāsīdikṣvākorbhūridakṣiṇam ||
5.37.2
teṣāṃ purastādabhavannāryāvarte nṛpā dvijāḥ |
teṣāṃ vikukṣirjyeṣṭhastu so'yodhyāyāṃ nṛpo'bhavat ||
5.37.3
tatkarma śṛṇu tatprītyā yajjātaṃ vaṃśato vidheḥ |
śrāddhakarmaṇi coddiṣṭo hyakṛte śrāddhakarmaṇi ||
5.37.4
bhakṣayitvā śaśaṃ śīghraṃ śaśādatvamato gataḥ |
ikṣvākuṇā parityaktaḥ śaśādo vanamāviśat ||
5.37.5
ikṣvākau saṃsthite rājā vasiṣṭhavacanādabhūt |
śakunipramukhāstasya putrāḥ pañcadaśa smṛtāḥ ||
5.37.6
uttarāpathadeśasya rakṣitāro mahīkṣitaḥ |
ayodhasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān ||
5.37.7
arinābhaḥ kakutsthasya pṛthuretasya vai sutaḥ |
viṣṭarāśvaḥ pṛthoḥ putrastasmādindraḥ prajāpatiḥ ||
5.37.8
indrasya yuvanāśvastu śrāvastasya prajāpatiḥ |
jajñe śrāvastakaḥ prājñaḥ śrāvastī yena nirmitā |
śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahāyaśāḥ ||
5.37.9
yuvanāśvaḥ sutastasya kuvalāśvaśca tatsutaḥ |
sa hi dhundhuvadhādbhūto dhundhumāro nṛpottamaḥ ||
5.37.10
kuvalāśvasya putrāṇāṃ śatamuttamadhanvinām |
babhūvātha pitā rājye kuvalāśvaṃ nyayojayat ||
5.37.11
putrasaṅkrāmitaśrīko vanaṃ rājā samāviśat |
tamuttaṅko'tha rājarṣiḥ prayāntaṃ pratyavārayat ||
5.37.12
uttaṅka uvāca |
bhavatā rakṣaṇaṃ kāryaṃ pṛthivyā dharmataḥ śṛṇu |
tvayā hi pṛthivī rājan rakṣyamāṇā mahātmanā ||
5.37.13
bhaviṣyati nirudvignā nāraṇyaṃ gantumarhasi |
mamāśramasamīpe tu sameṣu marudhanvasu ||
5.37.14
samudravālukāpūrṇe dānavo baladarpitaḥ |
devatānāmavadhyo hi mahākāyo mahābalaḥ ||
5.37.15
antarbhūmigatastatra vālukāntarhitaḥ sthitaḥ |
rākṣasasya madhoḥ putro dhundhunāmā sudāruṇaḥ ||
5.37.16
śete lokavināśāya tapa āsthāya dāruṇam |
saṃvatsarasya paryante sa niśvāsaṃ vimuñcati ||
5.37.17
yadā tadā bhūścalati saśailavanakānanā |
savisphuliṅgaṃ sāṅgāraṃ sadhūmamatidāruṇam ||
5.37.18
tena rāyanna śaknomi tasminn sthātuṃ sva āśrame |
taṃ māraya mahābāho lokānāṃ hitakāmyayā ||
5.37.19
lokāḥ svasthā bhavantvadya tasmin vinihate tvayā |
tvaṃ hi tasya vadhāyaiva samarthaḥ pṛthivīpate ||
5.37.20
viṣṇunā ca varo datto mahya pūrvayuge'nagha |
tejasā svena te viṣṇusteja āpyāyayiṣyati ||
5.37.21
pālane hi mahān dharmaḥ prajānāmiha dṛśyate |
na tathā dṛśyate'raṇye mā te'bhūd buddhirīdṛśī ||
5.37.22
īdṛśo na hi rājendra kvaciddharmaḥ pravidyate |
prajānāṃ pālane yādṛk purā rājarṣibhiḥ kṛtaḥ ||
5.37.23
sa evamukto rājarṣiruttaṅkena mahātmanā |
kuvalāśvaṃ sutaṃ prādāttasmai dhundhunivāraṇe ||
5.37.24
bhagavannyastaśastro'hamayaṃ tu tanayo mama |
bhaviṣyati dvijaśreṣṭha dhundhumāro na saṃśayaḥ ||
5.37.25
ityuktvā putramādiśya yayau sa tapase nṛpaḥ |
kuvalāśvaśca sottaṅko yayau dhundhuvinigrahe ||
5.37.26
tamāviśattadā viṣṇurbhagavāṃstejasā prabhuḥ |
uttaṅkasya niyogādvai lokānāṃ hitakāmyayā ||
5.37.27
tasminprayāte durdharṣe divi śabdo mahānabhūt |
eṣa śrīmānnṛpasuto dhundhumāro bhaviṣyati ||
5.37.28
divyairmālyaiśca taṃ devāḥ samantātsamavārayan |
praśaṃsāṃ cakrire tasya jaya jīveti vādinaḥ ||
5.37.29
sa gatvā jayatāṃ śreṣṭhastanayaiḥ saha pārthivaḥ |
samudraṃ khanayāmāsa vālukārṇavamadhyataḥ ||
5.37.30
nārāyaṇasya viprarṣestejasāpyāyitastu saḥ |
babhūva sumahātejā bhūyo balasamanvitaḥ ||
5.37.31
tasya putraiḥ khanadbhistu vālukāntargatastu saḥ |
dhundhurāsādito brahman diśamāśritya paści mām ||
5.37.32
mukhajenāgninā krodhāllokān saṃvartayanniva |
vāri susrāva vegena vidhoḥ kadhirivodaye ||
5.37.33
tato'nalairabhihataṃ dagdhaṃ putraśataṃ hi tat |
traya evāvaśiṣṭāśca teṣu madhye munīśvara ||
5.37.34
tataḥ sa rājā viprendra rākṣasaṃ taṃ mahābalam |
āsasāda mahātejā dhundhuṃ vipravināśanam ||
5.37.35
tasya vārimayaṃ vegamāpīya sa narādhipaḥ |
vahnibāṇena vahniṃ tu śamayāmāsa vāriṇā ||
5.37.36
taṃ nihatya mahākāyaṃ balenodakarākṣasam |
uttaṅkasyekṣayāmāsa kṛtaṃ karma narādhipaḥ ||
5.37.37
uttaṅkastu varaṃ prādāttasmai rājñe mahāmune |
adadaccākṣayaṃ vittaṃ śatrubhiścāparājayam ||
5.37.38
dharme matiṃ ca satataṃ svarge vāsaṃ tathākṣayam |
putrāṇāṃ cākṣayaṃ lokaṃ rakṣasā ye tu saṃhatāḥ ||
5.37.39
tasya putrāstrayaḥ śiṣṭāḥ dṛḍhāśvaḥ śreṣṭha ucyate |
haṃsāśvakapilāśvau ca kumārau tatkanīyasau ||
5.37.40
dhaundhumārirdṛḍhāśvo yo haryaśvastasya cātmajaḥ |
haryaśvasya nikumbho'bhūtputro dharmarataḥ sadā ||
5.37.41
saṃhatāśvo nikumbhasya putro raṇaviśāradaḥ |
akṣāśvaśca kṛtāśvaśca saṃhatāśvasutau dvijāḥ ||
5.37.42
tasya haimavatī bhāryā satāṃ mānyā dṛṣadvatī |
vikhyātā triṣu lokeṣu putrastasyāḥ prasenajit ||
5.37.43
lebhe prasenajidbhāryāṃ gaurīṃ nāma pativratām |
abhiśaptā tu sā bhartrā nadī sā bāhudā kṛtā ||
5.37.44
tasya putro mahānāsīdyuvanāśvo mahīpatiḥ |
māndhātā yuvanāśvasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ ||
5.37.45
tasya caitrarathī bhāryā śaśabindusutā'bhavat |
pativratā ca jyeṣṭhā ca bhrātṝṇāmayutasya sā ||
5.37.46
tasyāmutpādayāmāsa māndhātā dvau sutau tadā |
purukutsaṃ ca dharmajñaṃ mucukundaṃ ca dhārmikam ||
5.37.47
purukutsasutastvāsīdvidvāṃstrayyāruṇiḥ kaviḥ |
tasya satyavrato nāma kumāro'bhūnmahābalī ||
5.37.48
pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ vighraṃ cakre mahātmabhiḥ |
yena bhāryā hṛtā pūrvaṃ kṛtodvāhaḥ parasya vai ||
5.37.49
balātkāmācca mohācca saṃharṣācca yadotkaṭāt |
jahāra kanyāṃ kāmācca kasyacitpuravāsinaḥ ||
5.37.50
adharmasaṅginaṃ taṃ tu rājā trayyāruṇistyajan |
apadhvaṃseti bahuśo'vadatkrodhasamanvitaḥ ||
5.37.51
pitaraṃ so'bravīnd duṣṭaḥ kva gacchāmīti vai tadā |
vasa śvapākanikaṭe rājā prāheti taṃ tadā ||
5.37.52
sa hi satyavratastena śvapākavasathāntike |
pitrā tyakto'vasadvīro dharmapālena bhūbhujā ||
5.37.53
tatastrayyāruṇī rājā viraktaḥ putrakarmaṇā |
sa śaṅkaratapaḥ kartuṃ sarvaṃ tyaktvā vanaṃ yayau ||
5.37.54
tatastasya svaviṣaye nāvarṣatpākaśāsanaḥ |
samā dvādaśa viprarṣe tenādharmeṇa vai tadā ||
5.37.55
dārāṃstasya tu viṣaye viśvāmitro mahātapāḥ |
santyajya sāgarānūpe cacāra vipulaṃ tapaḥ ||
5.37.56
tasya patnī gale baddhvā madhyamaṃ putramaurasam |
śeṣasya bharaṇārthāya vyakrīṇādgośatena ca ||
5.37.57
tāṃ tu dṛṣṭvā gale baddhaṃ vikrīṇantīṃ svamātmajam |
maharṣiputraṃ dharmātmā mocayāmāsa taṃ tadā ||
5.37.58
satyavrato mahābāhurbharaṇaṃ tasya cākarot |
viśvāmitrasya tuṣṭyarthamanukrośārthameva ca ||
5.37.59
tadārabhya sa putrastu viśvāmitrasya vai muneḥ |
abhavadgālavo nāma galabandhānmahātapāḥ ||
5.37.59.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ manuvaṃśavarṇanannāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||
5.37.59.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.37.59.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.37.59.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (5)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit