Shivapurana 5.40: catvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.40
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.40.60 — 4 parts
catvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam
5.40.1
vyāsa uvāca |
ityākarṇya śrāddhadevasūryānvayamanuttamam |
paryapṛcchanmuniśreṣṭhaḥ śaunakaḥ sūtamādarāt ||
5.40.2
śaunaka uvāca |
sūta sūta cirañjīva vyāsaśiṣya namo'stu te |
śrāvitā paramā divyā kathā paramapāvanī ||
5.40.3
tvayā proktaḥ śrāddhadevaḥ sūryaḥ sadvaṃśavardhanaḥ |
saṃśayastatra me jātastaṃ bravīmi tvadagrataḥ ||
5.40.4
kuto vai śrāddhadevatvamādityasya vivasvataḥ |
śrotumicchāmi tatprītyā chindhi me saṃśayaṃ tvimam ||
5.40.5
śrāddhasyāpi ca māhātmyaṃ tatphalaṃ ca vada prabho |
prītāśca pitaro yena śreyasā yojayanti tam ||
5.40.6
etacca śrotumicchāmi pitṛṇāṃ sargamuttamam |
kathaya tvaṃ viśeṣeṇa kṛpāṃ kuru mahāmate ||
5.40.7
sūta uvāca |
vacmi tatte'khilaṃ prītyā pitṛsargaṃ tu śaunaka |
mārkaṇḍeyena kathitaṃ bhīṣmāya paripṛcchate ||
5.40.8
gītaṃ sanatkumāreṇa mārkaṇḍeyāya dhīmate |
tatte'haṃ sampravakṣyāmi sarvakāmaphalapradam ||
5.40.9
yudhiṣṭhireṇa sampṛṣṭo bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
śaraśayyāsthitaḥ proce tacchṛṇuṣva vadāmi te ||
5.40.10
yudhiṣṭhira uvāca |
puṣṭikāmena puṃsāṃ vai kathaṃ puṣṭiravāpyate |
etacchrotuṃ samicchāmi kiṃ kurvāṇo na sīdati ||
5.40.11
sūta uvāca |
yudhiṣṭhireṇa sampṛṣṭaṃ praśnaṃ śrutvā sa dharmavit |
bhīṣmaḥ provāca suprītyā sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ ||
5.40.12
bhīṣma uvāca |
ye kurvanti narāḥ śrāddhānyapi prītyā yudhiṣṭhira |
śrāddhaiḥ prīṇāti tatsarvaṃ pitṝṇāṃ hi prasādataḥ ||
5.40.13
śrāddhāni caiva kurvanti phalakāmāḥ sadā narāḥ |
abhisandhāya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā ||
5.40.14
pituḥ pitāmahañcaiva triṣu piṇḍeṣu nityadā |
pitaro dharmakāmasya prajākāmasya ca prajām ||
5.40.15
puṣṭikāmasya puṣṭiṃ ca prayacchanti yudhiṣṭhira ||
5.40.16
yudhiṣṭhira uvāca |
vartante pitaraḥ svarge keṣāñcinnarake punaḥ |
prāṇināṃ niyataṃ cāpi karmajaṃ phalamucyate ||
5.40.17
tāni śrāddhāni dattāni kathaṃ gacchanti vai pitṝn |
kathaṃ śaktāstamāharttuṃ narakasthāḥ phalaṃ punaḥ ||
5.40.18
devā api pitṛnsvarge yajanta iti me śrutam |
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa bravīhi me ||
5.40.19
bhīṣma uvāca |
atra te kīrtayiṣyāmi yathā śrutamarindama |
pitrā mama purā gītaṃ lokāntaragatena vai ||
5.40.20
śrāddhakāle mama piturmayā piṇḍaḥ samudyataḥ |
matpitā mama hastena bhittvā bhūmimayācata ||
5.40.21
naiṣa kalpavidhirdṛṣṭa iti niścitya cāpyaham |
kuśeṣveva tataḥ piṇḍaṃ dattavānavicārayan ||
5.40.22
tataḥ pitā me santuṣṭo vācā madhurayā tadā |
uvāca bharataśreṣṭha prīyamāṇo mayānagha ||
5.40.23
tvayā dāyādavānasmi dharmajñena vipaścitā |
tārito'haṃ tu jijñāsā kṛtā me puruṣottama ||
5.40.24
pramāṇaṃ yaddhi kurute dharmācāreṇa pārthivaḥ |
prajāstadanuvartante pramāṇācaritaṃ sadā ||
5.40.25
śṛṇu tvaṃ bharataśreṣṭha vedadharmāṃśca śāśvatān |
pramāṇaṃ vedadharmasya putra nirvarttitaṃ tvayā ||
5.40.26
tasmāttavāhaṃ suprītaḥ prītyā varamanuttamam |
dadāmi tvaṃ pratīcchasva triṣu lokeṣu durlabham ||
5.40.27
na te prabhavitā mṛtyuryāvajjīvitumicchasi |
tvatto'bhyanujñāṃ samprāpya mṛtyuḥ prabhavitā punaḥ ||
5.40.28
kiṃ vā te prārthitaṃ bhūyo dadāmi varamuttamam |
tad brūhi bharataśreṣṭha yatte manasi vartate ||
5.40.29
ityuktavati tasmiṃstu abhivādya kṛtāñjaliḥ |
avocaṃ kṛtakṛtyo'haṃ prasanne tvayi mānada |
praśnaṃ pṛcchāmi vai kañcidvācyaḥ sa bhavatā svayam ||
5.40.30
sa māmuvāca tad brūhi yadīcchasi vadāmi te |
ityuktena mayā tatra pṛṣṭaḥ provāca taṃ nṛpaḥ ||
5.40.31
śantanuruvāca |
śṛṇu tāta pravakṣyāmi praśnaṃ te'haṃ yathārthataḥ |
pitṛkalpaṃ ca nikhilaṃ mārkaṇḍeyena me śrutam ||
5.40.32
yattvaṃ pṛcchasi māṃ tāta tadevāhaṃ mahāmunim |
mārkaṇḍeyamapṛcchaṃ hi sa māṃ provāca dharmavit ||
5.40.33
mārkaṇḍeya uvāca |
śṛṇu rājanmayā dṛṣṭaṃ kadācitpaśyatā divam |
vimānaṃ mahadāyāntamantareṇa girestadā ||
5.40.34
tasminvimāne paryakṣaṃ jvalitāṅgāravarcasam |
mahātejaḥ prajvalantaṃ nirviśeṣaṃ manoharam ||
5.40.35
apaśyaṃ caiva tatrāhaṃ śayānaṃ dīptatejasam |
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣamagnāvagnimivāhitam ||
5.40.36
so'haṃ tasmai namaḥ kṛtvā praṇamya śirasā prabhum |
apṛcchaṃ caiva tamahaṃ vidyāma tvāṃ kathaṃ vibho ||
5.40.37
sa māmuvāca dharmātmā te na tadvidyate tapaḥ |
yena tvaṃ budhyase māṃ hi mune vai brahmaṇaḥ sutam ||
5.40.38
sanatkumāramiti māṃ viddhi kiṃ karavāṇi te |
ye tvanye brahmaṇaḥ putrāḥ kanīyāṃsastu te mama ||
5.40.39
bhrātaraḥ sapta durdharṣā yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ |
vayaṃ tu yatidharmāṇaḥ saṃyamyātmānamātmani ||
5.40.40
yathotpannastathaivāhaṃ kumāra iti viśrutaḥ |
tasmātsanatkumāraṃ me nāmaitatkathitaṃ mune ||
5.40.41
yadbhaktyā te tapaścīrṇaṃ mama darśanakāṅkṣayā |
eṣa dṛṣṭo'smi bhadraṃ te kaṃ kāmaṃ karavāṇi te ||
5.40.42
ityuktavantaṃ taṃ cāhaṃ prāvocaṃ tvaṃ śṛṇu prabho |
pitṝṇāmādisargaṃ ca kathayasva yathātatham ||
5.40.43
ityuktaḥ sa tu māṃ prāha śṛṇu sarvaṃ yathātatham |
vacmi te tattvatastāta pitṛsargaṃ śubhāvaham ||
5.40.44
sanatkumāra uvāca |
devānpurāsṛjadbrahmā māṃ yakṣadhvaṃ sa cāha tān |
tamutsṛjya tamātmānamayajaṃste phalārthinaḥ ||
5.40.45
te śaptā brahmaṇā mūḍhā naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha |
tasmātkiñcidajānanto naṣṭasaṃjñāḥ pitāmaham ||
5.40.46
procustaṃ praṇatāḥ sarve kuruṣvānugrahaṃ hi naḥ |
ityuktastānuvācedaṃ prāyaścittārthameva hi ||
5.40.47
putrānsvānparipṛcchadhvaṃ tato jñānamavāpsyatha |
ityuktā naṣṭasaṃjñāste putrānpapracchurojasā ||
5.40.48
prāyaścittārthamevādhilabdhasaṃjñā divaukasaḥ |
gamyatāṃ putrakā evaṃ putrairuktāśca te'nagha ||
5.40.49
abhiśaptāstu te devāḥ putrakāmena vedhasam |
papracchuruktāḥ putraiste gatāste putrakā iti ||
5.40.50
tatastānabravīddevo devānbrahmā sasaṃśayān |
śṛṇudhvaṃ nirjarāḥ sarve yūyaṃ na brahmavādinaḥ ||
5.40.51
tasmādyaduktaṃ yuṣmākaṃ putraistairjñānisattamaiḥ |
mantavyaṃ saṃśayaṃ tyaktvā tathā na ca tadanyathā ||
5.40.52
devāśca pitaraścaiva yajadhvaṃ tridivaukasaḥ |
parasparaṃ mahāprītyā sarvakāmaphalapradāḥ ||
5.40.53
sanatkumāra uvāca |
tataste chinnasandehāḥ prītimantaḥ parasparam |
babhūvurmuniśārdūla brahmavākyātsukhapradāḥ ||
5.40.54
tato devā hi procustānyaduktāḥ putrakā vayam |
tasmādbhavantaḥ pitaro bhaviṣyatha na saṃśayaḥ ||
5.40.55
pitṛśrāddhe kriyāṃ kaścitkariṣyati na saṃśayaḥ |
śrāddhairāpyāyitaḥ somo lokānāpyāyayiṣyati ||
5.40.56
samudraṃ parvatavanaṃ jaṅgamājaṅgamairvṛtam |
śrāddhāni puṣṭikāmāśca ye kariṣyanti mānavāḥ ||
5.40.57
tebhyaḥ puṣṭipradāścaiva pitaraḥ prīṇitāḥ sadā |
śrāddhe ye ca pradāsyanti trīnpiṇḍānnāmagotrataḥ ||
5.40.58
sarvatra vartamānāste pitaraḥ prapitāmahāḥ |
bhāvayiṣyanti satataṃ śrāddhadānena tarpitāḥ ||
5.40.59
iti tadvacanaṃ satyaṃ bhavatvatha divaukasaḥ |
putrāśca pitaraścaiva vayaṃ sarve parasparam ||
5.40.60
evaṃ te pitaro devā dharmataḥ putratāṃ gatāḥ |
anyo'nyaṃ pitaro vai te prathitāḥ kṣitimaṇḍale ||
5.40.60.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ śrāddhakalpe pitṛprabhāvavarṇanaṃ nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
5.40.60.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.40.60.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.40.60.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (2)
- Vulgate — Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit