Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.40: catvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.40

Language
Sanskrit

Contents

catvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam

5.40.1

vyāsa uvāca |
ityākarṇya śrāddhadevasūryānvayamanuttamam |
paryapṛcchanmuniśreṣṭhaḥ śaunakaḥ sūtamādarāt ||

5.40.2

śaunaka uvāca |
sūta sūta cirañjīva vyāsaśiṣya namo'stu te |
śrāvitā paramā divyā kathā paramapāvanī ||

5.40.3

tvayā proktaḥ śrāddhadevaḥ sūryaḥ sadvaṃśavardhanaḥ |
saṃśayastatra me jātastaṃ bravīmi tvadagrataḥ ||

5.40.4

kuto vai śrāddhadevatvamādityasya vivasvataḥ |
śrotumicchāmi tatprītyā chindhi me saṃśayaṃ tvimam ||

5.40.5

śrāddhasyāpi ca māhātmyaṃ tatphalaṃ ca vada prabho |
prītāśca pitaro yena śreyasā yojayanti tam ||

5.40.6

etacca śrotumicchāmi pitṛṇāṃ sargamuttamam |
kathaya tvaṃ viśeṣeṇa kṛpāṃ kuru mahāmate ||

5.40.7

sūta uvāca |
vacmi tatte'khilaṃ prītyā pitṛsargaṃ tu śaunaka |
mārkaṇḍeyena kathitaṃ bhīṣmāya paripṛcchate ||

5.40.8

gītaṃ sanatkumāreṇa mārkaṇḍeyāya dhīmate |
tatte'haṃ sampravakṣyāmi sarvakāmaphalapradam ||

5.40.9

yudhiṣṭhireṇa sampṛṣṭo bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
śaraśayyāsthitaḥ proce tacchṛṇuṣva vadāmi te ||

5.40.10

yudhiṣṭhira uvāca |
puṣṭikāmena puṃsāṃ vai kathaṃ puṣṭiravāpyate |
etacchrotuṃ samicchāmi kiṃ kurvāṇo na sīdati ||

5.40.11

sūta uvāca |
yudhiṣṭhireṇa sampṛṣṭaṃ praśnaṃ śrutvā sa dharmavit |
bhīṣmaḥ provāca suprītyā sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ ||

5.40.12

bhīṣma uvāca |
ye kurvanti narāḥ śrāddhānyapi prītyā yudhiṣṭhira |
śrāddhaiḥ prīṇāti tatsarvaṃ pitṝṇāṃ hi prasādataḥ ||

5.40.13

śrāddhāni caiva kurvanti phalakāmāḥ sadā narāḥ |
abhisandhāya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā ||

5.40.14

pituḥ pitāmahañcaiva triṣu piṇḍeṣu nityadā |
pitaro dharmakāmasya prajākāmasya ca prajām ||

5.40.15

puṣṭikāmasya puṣṭiṃ ca prayacchanti yudhiṣṭhira ||

5.40.16

yudhiṣṭhira uvāca |
vartante pitaraḥ svarge keṣāñcinnarake punaḥ |
prāṇināṃ niyataṃ cāpi karmajaṃ phalamucyate ||

5.40.17

tāni śrāddhāni dattāni kathaṃ gacchanti vai pitṝn |
kathaṃ śaktāstamāharttuṃ narakasthāḥ phalaṃ punaḥ ||

5.40.18

devā api pitṛnsvarge yajanta iti me śrutam |
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa bravīhi me ||

5.40.19

bhīṣma uvāca |
atra te kīrtayiṣyāmi yathā śrutamarindama |
pitrā mama purā gītaṃ lokāntaragatena vai ||

5.40.20

śrāddhakāle mama piturmayā piṇḍaḥ samudyataḥ |
matpitā mama hastena bhittvā bhūmimayācata ||

5.40.21

naiṣa kalpavidhirdṛṣṭa iti niścitya cāpyaham |
kuśeṣveva tataḥ piṇḍaṃ dattavānavicārayan ||

5.40.22

tataḥ pitā me santuṣṭo vācā madhurayā tadā |
uvāca bharataśreṣṭha prīyamāṇo mayānagha ||

5.40.23

tvayā dāyādavānasmi dharmajñena vipaścitā |
tārito'haṃ tu jijñāsā kṛtā me puruṣottama ||

5.40.24

pramāṇaṃ yaddhi kurute dharmācāreṇa pārthivaḥ |
prajāstadanuvartante pramāṇācaritaṃ sadā ||

5.40.25

śṛṇu tvaṃ bharataśreṣṭha vedadharmāṃśca śāśvatān |
pramāṇaṃ vedadharmasya putra nirvarttitaṃ tvayā ||

5.40.26

tasmāttavāhaṃ suprītaḥ prītyā varamanuttamam |
dadāmi tvaṃ pratīcchasva triṣu lokeṣu durlabham ||

5.40.27

na te prabhavitā mṛtyuryāvajjīvitumicchasi |
tvatto'bhyanujñāṃ samprāpya mṛtyuḥ prabhavitā punaḥ ||

5.40.28

kiṃ vā te prārthitaṃ bhūyo dadāmi varamuttamam |
tad brūhi bharataśreṣṭha yatte manasi vartate ||

5.40.29

ityuktavati tasmiṃstu abhivādya kṛtāñjaliḥ |
avocaṃ kṛtakṛtyo'haṃ prasanne tvayi mānada |
praśnaṃ pṛcchāmi vai kañcidvācyaḥ sa bhavatā svayam ||

5.40.30

sa māmuvāca tad brūhi yadīcchasi vadāmi te |
ityuktena mayā tatra pṛṣṭaḥ provāca taṃ nṛpaḥ ||

5.40.31

śantanuruvāca |
śṛṇu tāta pravakṣyāmi praśnaṃ te'haṃ yathārthataḥ |
pitṛkalpaṃ ca nikhilaṃ mārkaṇḍeyena me śrutam ||

5.40.32

yattvaṃ pṛcchasi māṃ tāta tadevāhaṃ mahāmunim |
mārkaṇḍeyamapṛcchaṃ hi sa māṃ provāca dharmavit ||

5.40.33

mārkaṇḍeya uvāca |
śṛṇu rājanmayā dṛṣṭaṃ kadācitpaśyatā divam |
vimānaṃ mahadāyāntamantareṇa girestadā ||

5.40.34

tasminvimāne paryakṣaṃ jvalitāṅgāravarcasam |
mahātejaḥ prajvalantaṃ nirviśeṣaṃ manoharam ||

5.40.35

apaśyaṃ caiva tatrāhaṃ śayānaṃ dīptatejasam |
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣamagnāvagnimivāhitam ||

5.40.36

so'haṃ tasmai namaḥ kṛtvā praṇamya śirasā prabhum |
apṛcchaṃ caiva tamahaṃ vidyāma tvāṃ kathaṃ vibho ||

5.40.37

sa māmuvāca dharmātmā te na tadvidyate tapaḥ |
yena tvaṃ budhyase māṃ hi mune vai brahmaṇaḥ sutam ||

5.40.38

sanatkumāramiti māṃ viddhi kiṃ karavāṇi te |
ye tvanye brahmaṇaḥ putrāḥ kanīyāṃsastu te mama ||

5.40.39

bhrātaraḥ sapta durdharṣā yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ |
vayaṃ tu yatidharmāṇaḥ saṃyamyātmānamātmani ||

5.40.40

yathotpannastathaivāhaṃ kumāra iti viśrutaḥ |
tasmātsanatkumāraṃ me nāmaitatkathitaṃ mune ||

5.40.41

yadbhaktyā te tapaścīrṇaṃ mama darśanakāṅkṣayā |
eṣa dṛṣṭo'smi bhadraṃ te kaṃ kāmaṃ karavāṇi te ||

5.40.42

ityuktavantaṃ taṃ cāhaṃ prāvocaṃ tvaṃ śṛṇu prabho |
pitṝṇāmādisargaṃ ca kathayasva yathātatham ||

5.40.43

ityuktaḥ sa tu māṃ prāha śṛṇu sarvaṃ yathātatham |
vacmi te tattvatastāta pitṛsargaṃ śubhāvaham ||

5.40.44

sanatkumāra uvāca |
devānpurāsṛjadbrahmā māṃ yakṣadhvaṃ sa cāha tān |
tamutsṛjya tamātmānamayajaṃste phalārthinaḥ ||

5.40.45

te śaptā brahmaṇā mūḍhā naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha |
tasmātkiñcidajānanto naṣṭasaṃjñāḥ pitāmaham ||

5.40.46

procustaṃ praṇatāḥ sarve kuruṣvānugrahaṃ hi naḥ |
ityuktastānuvācedaṃ prāyaścittārthameva hi ||

5.40.47

putrānsvānparipṛcchadhvaṃ tato jñānamavāpsyatha |
ityuktā naṣṭasaṃjñāste putrānpapracchurojasā ||

5.40.48

prāyaścittārthamevādhilabdhasaṃjñā divaukasaḥ |
gamyatāṃ putrakā evaṃ putrairuktāśca te'nagha ||

5.40.49

abhiśaptāstu te devāḥ putrakāmena vedhasam |
papracchuruktāḥ putraiste gatāste putrakā iti ||

5.40.50

tatastānabravīddevo devānbrahmā sasaṃśayān |
śṛṇudhvaṃ nirjarāḥ sarve yūyaṃ na brahmavādinaḥ ||

5.40.51

tasmādyaduktaṃ yuṣmākaṃ putraistairjñānisattamaiḥ |
mantavyaṃ saṃśayaṃ tyaktvā tathā na ca tadanyathā ||

5.40.52

devāśca pitaraścaiva yajadhvaṃ tridivaukasaḥ |
parasparaṃ mahāprītyā sarvakāmaphalapradāḥ ||

5.40.53

sanatkumāra uvāca |
tataste chinnasandehāḥ prītimantaḥ parasparam |
babhūvurmuniśārdūla brahmavākyātsukhapradāḥ ||

5.40.54

tato devā hi procustānyaduktāḥ putrakā vayam |
tasmādbhavantaḥ pitaro bhaviṣyatha na saṃśayaḥ ||

5.40.55

pitṛśrāddhe kriyāṃ kaścitkariṣyati na saṃśayaḥ |
śrāddhairāpyāyitaḥ somo lokānāpyāyayiṣyati ||

5.40.56

samudraṃ parvatavanaṃ jaṅgamājaṅgamairvṛtam |
śrāddhāni puṣṭikāmāśca ye kariṣyanti mānavāḥ ||

5.40.57

tebhyaḥ puṣṭipradāścaiva pitaraḥ prīṇitāḥ sadā |
śrāddhe ye ca pradāsyanti trīnpiṇḍānnāmagotrataḥ ||

5.40.58

sarvatra vartamānāste pitaraḥ prapitāmahāḥ |
bhāvayiṣyanti satataṃ śrāddhadānena tarpitāḥ ||

5.40.59

iti tadvacanaṃ satyaṃ bhavatvatha divaukasaḥ |
putrāśca pitaraścaiva vayaṃ sarve parasparam ||

5.40.60

evaṃ te pitaro devā dharmataḥ putratāṃ gatāḥ |
anyo'nyaṃ pitaro vai te prathitāḥ kṣitimaṇḍale ||

5.40.60.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ śrāddhakalpe pitṛprabhāvavarṇanaṃ nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

5.40.60.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.40.60.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.40.60.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (2)