Shivapurana 5.41: ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | saptavyādhagativarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.41
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.41.53 — 4 parts
ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | saptavyādhagativarṇanam
5.41.1
sanatkumāra uvāca |
sapta te tapatāṃ śreṣṭha svarge pitṛgaṇāḥ smṛtāḥ |
catvāro mūrttimanto vai trayaścaiva hyamūrtayaḥ ||
5.41.2
tānyajante devagaṇā ādyā viprādayastathā |
āpyāyayanti te pūrvaṃ somaṃ yogabalena vai ||
5.41.3
tasmācchrāddhāni deyāni yogināṃ tu viśeṣataḥ |
sarveṣāṃ rājataṃ pātramathavā rajatānvitam ||
5.41.4
dattaṃ svadhāṃ purodhāya śrāddhaṃ prīṇāti vai pitṛn |
vahnerāpyāyanaṃ kṛtvā somasya tu yamasya vai ||
5.41.5
udagāyanamapyagnāvagnyabhāve'psu vā punaḥ |
pitṝnprīṇāti yo bhaktyā pitaraḥ prīṇayanti tam ||
5.41.6
yacchanti pitaraḥ puṣṭiṃ prajāśca vipulāstathā |
svargamārogyavṛddhiṃ ca yadanyadapi cepsitam ||
5.41.7
devakāryādapi mune pitṛkāryaṃ viśiṣyate |
pitṛbhakto'si viprarṣe tena tvamajarāmaraḥ ||
5.41.8
na yogena gatiḥ sā tu pitṛbhaktasya yā mune |
pitṛbhaktirviśeṣeṇa tasmātkāryā mahāmune ||
5.41.9
mārkaṇḍeya uvāca |
evamuktvāśu deveśo devānāmapi durlabham |
cakṣurdattvā savijñānaṃ jagāma yaugikīṃ gatim ||
5.41.10
śṛṇu bhīṣma purā bhūyo bhāradvājātmajā dvijāḥ |
yogadharmamanuprāpya bhraṣṭā duścaritena vai ||
5.41.11
vāgduṣṭaḥ krodhano hiṃsraḥ piśunaḥ kavireva ca |
khasṛṣaḥ pitṛvartī ca nāmabhiḥ karmabhistathā ||
5.41.12
kauśikasya sutāstāta śiṣyā gargasya cābhavan |
pitaryuparate sarve pravasantastadābhavan ||
5.41.13
viniyogād gurostasya gāṃ dogdhrīṃ samakālayan |
samānavatsāṃ kapilāṃ sarve'nyāyāgatāstadā ||
5.41.14
teṣāṃ pathi kṣudhārtānāṃ bālyānmohācca bhārata |
krūrā buddhiḥ samutpannā tāṃ gāṃ vai hiṃsituṃ tadā ||
5.41.15
tāṃ kaviḥ khasṛpaścaiva yācete naiti vai tadā |
na cāśakyāstu tābhyāṃ vā tadā vārayituṃ nijāḥ ||
5.41.16
pitṛvartī tu yasteṣāṃ nityaṃ śrāddhāhniko dvijaḥ |
sa sarvānabravītkopāt pitṛbhaktisamanvitaḥ ||
5.41.17
yadyaśakyaṃ prakartavyaṃ pitṛnuddiśya sādhyatām |
prakurvanto hi śrāddhaṃ tu sarva eva samāhitāḥ ||
5.41.18
evameṣā ca gaurdharmaṃ prāpsyate nātra saṃśayaḥ |
pitṝnabhyarcya dharmeṇa nādharmo no bhaviṣyati ||
5.41.19
evamuktāśca te sarve prokṣayitvā ca gāṃ tadā |
pitṛbhyaḥ kalpayitvā tu hyupāyuñjata bhārata ||
5.41.20
upayujya ca gāṃ sarve gurostasya nyavedayan |
śārdūlena hatā dhenurvatsā vai gṛhyatāmiti ||
5.41.21
ārjavātsa tu taṃ vatsaṃ pratijagrāha vai dvijaḥ |
mithyopacārataḥ pāpamabhūtteṣāṃ ca goghnatām ||
5.41.22
tataḥ kālena kiyatā kāladharmamupāgatāḥ |
te sapta bhrātarastāta babhūvuḥ svāyuṣaḥ kṣaye ||
5.41.23
te vai krūratayā haiṃstryātsvānāryatvād gurostathā |
ugrahiṃsāvihārāśca jātāḥ sapta sahodarāḥ ||
5.41.24
lubdhakasya sutāstāvad balavanto manasvinaḥ |
jātā vyādhā daśārṇeṣu sapta dharmavicakṣaṇāḥ ||
5.41.25
svadharmaniratāḥ sarve mṛgā mohavivarjitāḥ |
āsannudvegasaṃvignā ramye kālañjare girau ||
5.41.26
tamevārthamanudhyāya jñātismaraṇasambhavam |
āsanvanacarāḥ kṣāntā nirdvandvā niṣparigrahāḥ ||
5.41.27
te sarve śubhakarmāṇaḥ saddharmāṇo vanecarāḥ |
vidharmācaraṇairhīnā jātismaraṇasiddhayaḥ ||
5.41.28
pūrvajātiṣu yo dharmaḥ śruto gurukuleṣu vai |
tathaiva cāsthitā buddhiḥ saṃsāre'pi nivartane ||
5.41.29
girimadhye jahuḥ prāṇām̐llabdhāhārāstapasvinaḥ |
teṣāṃ tu patitānāṃ ca yāni sthānāni bhārata ||
5.41.30
tathaivādyāpi dṛśyante girau kālañjare nṛpa |
karmaṇā tena te jātāḥ śubhāśubhavivarjakāḥ ||
5.41.31
śubhācchubhatarāṃ yoniṃ cakravākatvamāgatāḥ |
śubhe deśe śaradvīpe saptaivāsañjalaukasaḥ ||
5.41.32
tyaktvā sahacarīdharmaṃ munayo dharmadhāriṇaḥ |
niḥsaṅgo nirmamaśśānto nirdvandvo niṣparigrahaḥ ||
5.41.33
nivṛttinirvṛtaścaiva śakunā nāmataḥ smṛtāḥ |
te brahmacāriṇaḥ sarve śakunā dharmacāriṇaḥ ||
5.41.34
jātismarāḥ susaṃvṛddhāḥ saptaiva brahmacāriṇaḥ |
sthitā ekatra saddharmā vikārarahitāḥ sadā ||
5.41.35
viprayonau tu yanmohānmithyāpacaritaṃ gurau |
tiryagyonau tathā janma śrāddhājjñānaṃ ca lebhire ||
5.41.36
tathā tu pitṛkāryārthaṃ kṛtaṃ śrāddhaṃ vyavasthitaiḥ |
tadā jñānaṃ ca jātiṃ ca kramātprāptaṃ guṇottaram ||
5.41.37
pūrvajātiṣu yadbrahma śrutaṃ gurukuleṣu vai |
tathaiva saṃsthita jñānaṃ tasmājjñānaṃ samabhyaset ||
5.41.38
sumanāśca suvākchuddhaḥ pañcamaśchidradarśakaḥ |
svatantraśca suyajñaśca kulīṅgā nāmataḥ smṛtāḥ ||
5.41.39
teṣāṃ tatra vihaṅgānāṃ caratāṃ dharmacāriṇām |
suvṛttamabhavattatra tacchṛṇuṣva mahāmune ||
5.41.40
nīpānāmīśvaro rājā prabhāveṇa samanvitaḥ |
śrīmānantaḥpuravṛto vanaṃ tatrāviveśa ha ||
5.41.41
svatantraścakravākaḥ sa spṛhayāmāsa taṃ nṛpam |
dṛṣṭvā yāntaṃ sukhopetaṃ rājyaśobhāsamanvitam ||
5.41.42
yadyasti sukṛtaṃ kiñcittapo vā niyamo'pi vā |
khinno'hamupavāsena tapasā niścalena ca ||
5.41.43
tasya sarvasya pūrṇena phalenāpi kṛtena hi |
sarvasaubhāgyapātraśca bhaveyamahamīdṛśaḥ ||
5.41.44
mārkaṇḍeya uvāca |
tatastu cakravākau dvāvāsatuḥ sahacāriṇau |
āvāṃ vai sacivau syāva tava priyahitaiṣiṇau ||
5.41.45
tathetyuktvā tu tasyāsīttadā yogātmano gatiḥ |
evaṃ tau cakravākau ca svavākyaṃ pratyabhāṣatām ||
5.41.46
yasmātkarma bruvāṇastvaṃ yogadharmamavāpya tam |
evaṃ varaṃ prārthayase tasmādvākyaṃ nibodha me ||
5.41.47
rājā tvaṃ bhavitā tāta kāmpilye nagarottame |
etau te sacivau syātāṃ vyabhicārapradharṣitau ||
5.41.48
na tānūcustrayo rājyaṃ caturaḥ sahacāriṇaḥ |
sa prasādaṃ punaścakre tanmadhye sumanābravīt ||
5.41.49
antavān bhavitā śāpaḥ punaryogamavāpsyatha |
sarvasattvarutajñaśca svatantro'yaṃ bhaviṣyati ||
5.41.50
pitṛprasādādyuṣmābhiḥ samprāptaṃ sukṛtaṃ bhavet |
gāṃ prokṣayitvā dharmeṇa pitṛbhyaścopakalpitāḥ ||
5.41.51
asmākaṃ jñānasaṃyogaḥ sarveṣāṃ yogasādhanam |
idaṃ ca vākyaṃ saṃrabdhaṃ ślokamekamudāhṛtam ||
5.41.52
puruṣāntaritaṃ śrutvā tato yogamavāpsyatha |
ityuktvā sa tu mauno'bhūdvihaṅgaḥ sumanā budhaḥ ||
5.41.53
mārkaṇḍeya uvāca |
lokānāṃ svastaye tāta śantanupravarātmaja |
ityuktaṃ taccaritraṃ me kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi ||
5.41.53.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ pitṛsargavarṇanaṃ saptavyādhagativarṇanaṃ nānaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
5.41.53.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.41.53.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.41.53.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (2)
- Vulgate — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit