Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.45: pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | mahākālikāvatāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.45

Language
Sanskrit

Contents

pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | mahākālikāvatāravarṇanam

5.45.1

munaya ūcuḥ |
śrutā śambhoḥ kathā ramyā nānākhyānasamanvitā |
nānāvatārasaṃyuktā bhuktimuktipradā nṛṇām ||

5.45.2

idānīṃ śrotumicchāmastvatto brahmavidāṃvara |
caritraṃ jagadambāyā bhagavatyā manoharam ||

5.45.3

parabrahmamaheśasya śaktirādyā sanātanī |
umā yā samabhikhyātā trailokyajananī parā ||

5.45.4

satī haimavatī tasyā avatāradvayaṃ śrutam |
aparānavatārāṃstvaṃ brūhi sūta mahāmate ||

5.45.5

ko virajyeta matimān guṇaśravaṇakarmaṇi |
śrīmāturjñānino yāni na tyajanti kadācana ||

5.45.6

sūta uvāca |
dhanyā yūyaṃ mahātmānaḥ kṛtakṛtyāḥ stha sarvadā |
yatpṛcchatha parāmbāyā umāyāścaritaṃ mahat ||

5.45.7

śṛṇvatāṃ pṛcchatāṃ caiva tathā vācayatāṃ ca tat |
pādāmbujarajāṃsyeva tīrthāni munayo viduḥ ||

5.45.8

te dhanyā kṛtakṛtyāḥ syurdhanyā teṣāṃ prasūḥ kulam |
yeṣāṃ cittaṃ bhavellīnaṃ śrīdevyāṃ parasaṃvidi ||

5.45.9

ye na stuvanti deveśīṃ sarvakāraṇakāraṇām |
māyāguṇairmohitāḥ syurhatabhāgyā na saṃśayaḥ ||

5.45.10

na bhajanti mahādevīṃ karuṇārasasāgarām |
andhakūpe patantyete ghore saṃsārarūpiṇi ||

5.45.11

gaṅgāṃ vihāya tṛptyarthaṃ maruvāri yathā vrajet |
vihāya devīṃ tadbhinnaṃ tathā devāntaraṃ vrajet ||

5.45.12

yasyāḥ smaraṇamātreṇa puruṣārthacatuṣṭayam |
anāyāsena labhate kastyajettāṃ narottamaḥ ||

5.45.13

etatpṛṣṭaḥ purā medhāḥ surathena mahātmanā |
yaduktaṃ medhasā pūrvaṃ tacchṛṇuṣva vadāmi te ||

5.45.14

svārociṣe'ntare pūrvaṃ viratho nāma pārthivaḥ |
surathastasya putro'bhūnmahābalaparākramaḥ ||

5.45.15

dānaśauṇḍaḥ satyavādī svadharmakuśalaḥ kṛtī |
devībhakto dayāsindhuḥ prajānāṃ paripālakaḥ ||

5.45.16

pṛthivīṃ śāsatastasya pākaśāsanatejasaḥ |
babhūvurnava ye bhūpāḥ pṛthvīgrahaṇatatparāḥ ||

5.45.17

kolānāmnīṃ rājadhānīṃ rurudhustasya bhūpateḥ |
taiḥ samaṃ tumulaṃ yuddhaṃ samapadyata dāruṇam ||

5.45.18

yuddhe sa nirjito bhūpaḥ prabalaistairdviṣadgaṇaiḥ |
ujjāsitaśca kolāyā hṛtvā rājyamaśeṣataḥ ||

5.45.19

sa rājā svapurīmetyākarodrājyaṃ svamantribhiḥ |
tatrāpi ca mahāpakṣairvipakṣaiḥ sa parājitaḥ ||

5.45.20

daivācchatrutvamāpannairamātyapramukhairgaṇaiḥ |
kośasthitaṃ ca yadvittaṃ tatsarvaṃ cātmasātkṛtam ||

5.45.21

tataḥ sa nirgato rājā nagarānmṛgayāchalāt |
asahāyo'śvamāruhya jagāma gahanaṃ vanam ||

5.45.22

itastatastatra gacchanrājā munivarāśramam |
dadarśa kusumārāmabhrājitaṃ sarvatodiśam ||

5.45.23

vedadhvanisamākīrṇaṃ śāntajantusamāśritam |
śiṣyaiḥ praśiṣyaistacchiṣyaiḥ samantātpariveṣṭitam ||

5.45.24

vyāghrādayo mahāvīryā alpavīryānmahāmate |
tadāśrame na bādhante dvijavaryaprabhāvataḥ ||

5.45.25

uvāsa tatra nṛpatirmahākāruṇiko budhaḥ |
satkṛto munināthena suvaco bhojanāsanaiḥ ||

5.45.26

ekadā sa mahārājaścintāmāpa duratyayām |
aho me hīnabhāgyasya durbuddherhīnatejasaḥ ||

5.45.27

hṛtaṃ rājyamaśeṣeṇa śatruvargairmadoddhataiḥ |
matpūrvai rakṣitaṃ rājyaṃ śatrubhirbhujyate'dhunā ||

5.45.28

mādṛśaścaitravaṃśe'sminna ko'pyāsīnmahīpatiḥ |
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ rājyaṃ labheya hi ||

5.45.29

amātyā mantriṇaścaiva māmakā ye sanātanāḥ |
na jāne kaṃ ca nṛpatiṃ samāsādyādhunāsate ||

5.45.30

vināśya rājyamadhunā na jāne kāṃ gatiṃ gatāḥ |
raṇabhūmimahotsāhā arivarganikartanāḥ ||

5.45.31

māmakā ye mahāśūrā nṛpamanyaṃ bhajanti te |
parvatābhā gajā aśvā vātavadvegagāminaḥ ||

5.45.32

pūrvapūrvārjitaḥ kośaḥ pālyate tairna vādhunā |
evaṃ mohavaśaṃ yāto rājā paramadhārmikaḥ ||

5.45.33

etasminnantare tatra vaiśyaḥ kaścitsamāgataḥ |
rājā papraccha kastvaṃ bhoḥ kimarthamiha cāgataḥ ||

5.45.34

durmanā lakṣyase kasmādetanme brūhi sāmpratam |
ityākarṇya vaco ramyaṃ narapālena bhāṣitam ||

5.45.35

dṛgbhyāṃ vimuñcannaśrūṇi samādhirvaiśyapuṅgavaḥ |
pratyuvāca mahīpālaṃ praṇayāvanatāṃ giram ||

5.45.36

vaiśya uvāca |
samādhirnāma vaiśyo'haṃ dhanivaṃśasamudbhavaḥ |
putradārādibhistyakto dhanalobhānmahīpate ||

5.45.37

vanamabhyāgato rājanduḥkhitaḥ svena karmaṇā |
so'haṃ putraprapautrāṇāṃ kalatrāṇāṃ tathaiva ca ||

5.45.38

bhrātṛṇāṃ bhrātṛputrāṇāṃ pareṣāṃ suhṛdāṃ tathā |
na vedmi kuśalaṃ samyak karuṇāsāgara prabho ||

5.45.39

rājovāca |
niṣkāsito yaiḥ putrādyairdurvṛttairdhanagardhibhiḥ |
teṣu kiṃ bhavatā prītiḥ kriyate mūrkhajantuvat ||

5.45.40

vaiśya uvāca |
samyaguktaṃ tvayā rājanvacaḥ sārārthabṛṃhitam |
tathāpi snehapāśena mohyate'tīva me manaḥ ||

5.45.41

evaṃ mohākulau vaiśyapārthivau munisattama |
jagmaturmunivaryasya medhasaḥ sannidhiṃ tadā ||

5.45.42

sa vaiśyarājasahito nararājaḥ pratāpavān |
praṇanāma mahāvīraḥ śirasā yogināṃ varam ||

5.45.43

baddhvāñjalimimāṃ vācamuvāca nṛpatirmunim |
bhagavannāvayormohaṃ chettumarhasi sāmpratam ||

5.45.44

ahaṃ rājaśriyā tyakto gahanaṃ vanamāśritaḥ |
tathāpi hṛtarājyasya toṣo naivābhijāyate ||

5.45.45

ayaṃ ca vaiśyaḥ svajanairdārādyairniṣkṛto gṛhāt |
tathāpyetasya mamatā na nivṛttiṃ samaśnute ||

5.45.46

kimatra kāraṇaṃ brūhi jñāninorapi no manaḥ |
mohena vyākulaṃ jātaṃ mahatyeṣā hi mūrkhatā ||

5.45.47

ṛṣiruvāca |
mahāmāyā jagaddhātrī śaktirūpā sanātanī |
sā mohayati sarveṣāṃ samākṛṣya manāṃsi vai ||

5.45.48

brahmādayaḥ surāḥ sarve yanmāyāmohitāḥ prabho |
na jānanti paraṃ tattvaṃ manuṣyāṇāṃ ca kā kathā ||

5.45.49

sā sṛjatyakhilaṃ viśvaṃ saiva pālayatīti ca |
saiva saṃharate kāle triguṇā parameśvarī ||

5.45.50

yasyopari prasannā sā varadā kāmarūpiṇī |
sa eva mohamatyeti nānyathā nṛpasattama ||

5.45.51

rājovāca |
kā sā devī mahāmāyā yā ca mohayate'khilān |
kathaṃ jātā ca sā devī kṛpayā vada me mune ||

5.45.52

ṛṣiruvāca |
jagatyekārṇave jāte śeṣamāstīrya yogarāṭ |
yoganidrāmupāśritya yadā suṣvāpa keśavaḥ ||

5.45.53

tadā dvāvasurau jātau viṣṇoḥ karṇamalena vai |
madhukaiṭabhanāmānau vikhyātau pṛthivītale ||

5.45.54

pralayārkaprabhau ghorau mahākāyau mahāhanū |
daṃṣṭrākarālavadanau bhakṣayantau jaganti vā ||

5.45.55

tau dṛṣṭvā bhagavannābhipaṅkaje kamalāsanam |
hananāyodyatāvāstāṃ kastvaṃ bhoriti vādinau ||

5.45.56

samālokya tu tau daityau surajyeṣṭho janārdanam |
śayānaṃ ca payombhodhau tuṣṭāva parameśvarīm ||

5.45.57

brahmovāca |
rakṣa rakṣa mahāmāye śaraṇāgatavatsale |
etābhyāṃ ghorarūpābhyāṃ daityābhyāṃ jagadambike ||

5.45.58

praṇamāmi mahāmāyāṃ yoganidrāmumāṃ satīm |
kālarātriṃ mahārātriṃ moharātriṃ parātparām ||

5.45.59

tridevajananīṃ nityāṃ bhaktābhīṣṭaphalapradām |
pālinīṃ sarvadevānāṃ karuṇāvaruṇālayām ||

5.45.60

tvatprabhāvādahaṃ brahmā mādhavo girijāpatiḥ |
sṛjatyavati saṃsāraṃ kāle saṃharatīti ca ||

5.45.61

tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hrīstvaṃ buddhirvimalā matā |
tuṣṭiḥ puṣṭistvamevāmba śāntiḥ kṣāntiḥ kṣudhā dayā ||

5.45.62

viṣṇumāyā tvamevāmba tvameva cetanā matā |
tvaṃ śaktiḥ paramā proktā lajjā tṛṣṇā tvameva ca ||

5.45.63

bhrāntistvaṃ smṛtirūpā tvaṃ mātṛrūpeṇa saṃsthitā |
tvaṃ lakṣmīrbhavane puṃsāṃ puṇyācārapravartinām ||

5.45.64

tvaṃ jātistvaṃ matā vṛttirvyāptirūpā tvameva hi |
tvameva cittirūpeṇa vyāpya kṛtsnaṃ pratiṣṭhitā ||

5.45.65

sā tvametau durādharṣāvasurau mohayāmbike |
prabodhaya jagadyone nārāyaṇamajaṃ vibhum ||

5.45.66

ṛṣiruvāca |
brahmaṇā prārthitā seyaṃ madhukaiṭabhanāśane |
mahāvidyā jagaddhātrī sarvavidyādhidevatā ||

5.45.67

dvādaśyāṃ phālgunasyaiva śuklāyāṃ samabhūnnṛpa |
mahākālīti vikhyātā śaktistrailokyamohinī ||

5.45.68

tato'bhavadviyadvāṇī mā bhaiṣīḥ kamalāsana |
kaṇṭakaṃ nāśayāmyadya hatvājau madhukaiṭabhau ||

5.45.69

ityuktvā sā mahāmāyā netravaktrādito hareḥ |
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ ||

5.45.70

uttasthau ca hṛṣīkeśo devadevo janārdanaḥ |
sa dadarśa puro daityau madhukaiṭabhasaṃjñakau ||

5.45.71

tābhyāṃ pravavṛtte yuddhaṃ viṣṇoratulatejasaḥ |
pañcavarṣasahasrāṇi bāhuyuddhamabhūttadā ||

5.45.72

mahāmāyāprabhāveṇa mohitau dānavottamau |
jajalpatū ramākāntaṃ gṛhāṇa varamīpsitam ||

5.45.73

nārāyaṇa uvāca |
mayi prasannau yadi vāṃ dīyatāmeṣa me varaḥ |
mama vadhyāvubhau nānyaṃ yuvābhyāṃ prārthaye varam ||

5.45.74

ṛṣiruvāca |
ekārṇavāṃ mahīṃ dṛṣṭvā procatuḥ keśavaṃ vacaḥ |
āvāṃ jahi na yatrāsau dharaṇī payasāplutā ||

5.45.75

tathāstu procya bhagavāṃścakramutthāpya sūjjvalam |
ciccheda śirasī kṛtvā svakīyajaghane tayoḥ ||

5.45.76

evaṃ te kathito rājan kālikāyāḥ samudbhavaḥ |
mahālakṣmyāstathotpattiṃ niśāmaya mahāmate ||

5.45.75_2

nirvikārādi sākārā nirākārāpi devyumā |
devānāṃ tāpanāśārthaṃ prādurāsīdyuge yuge ||

5.45.78

yadicchāvaibhavaṃ sarvaṃ tasyā dehagrahaḥ smṛtaḥ |
līlayā sāpi bhaktānāṃ guṇavarṇanahetave ||

5.45.78.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ madhukaiṭabhavadhe mahākālikāvatāravarṇanaṃ nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

5.45.78.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.45.78.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.45.78.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Linked texts (4)