Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.48: aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | sarasvatīprādurbhāvavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 5.48

Language
Sanskrit

Contents

aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | sarasvatīprādurbhāvavarṇanam

5.48.p1

rājovāca ||

5.48.1

dhūmrākṣaṃ caṇḍamuṇḍaṃ ca raktabījāsuraṃ tathā |
bhagavannihataṃ devyā śrutvā śumbhaḥ surārdanaḥ ||

5.48.2

kimakārṣīttato brahmannetanme brūhi sāmpratam |
śuśrūṣave jagadyoneścaritraṃ pāpanāśanam ||

5.48.3

ṛṣiruvāca |
hatānimāndaityavarānmahāsuro niśamya rājanmahanīyavikramaḥ |
ajijñapatsvīyagaṇāndurāsadān raṇābhidhoccāraṇajātasammadān ||

5.48.4

balānvitāḥ sammilitā mamājñayā jayāśayā kālakavaṃśasambhavāḥ |
sakālakeyāsuramauryadaurhṛdāḥ tathā pare'pyāśu prayāṇayantu te ||

5.48.5

niśumbhaśumbhau ditijānnideśya tān rathādhirūḍhau nirayāmbabhūvatuḥ |
balānyanūkābalinostayordharād vināśavantaḥ śalabhā ivotthitāḥ ||

5.48.6

pravādayāmāsa mṛdaṅgamardalaṃ sabherikāḍiṇḍimajharjharānakam |
raṇasthale sañjahṛṣū raṇapriyā asupriyāḥ saṅgarataḥ parāyayuḥ ||

5.48.7

bhaṭāśca te yuddhapaṭāvṛtāstadā raṇasthalīmāpurapāpavigrahāḥ |
gṛhītaśastrāstracayā jigīṣayā parasparaṃ vigrahayanta ulbaṇam ||

5.48.8

gajādhirūḍhāsturagādhirohiṇo rathādhirūḍhāśca tathāpare'surāḥ |
alakṣayantaḥ svaparāñjanānmudā'-sureśasaṅge samare'bhirebhire ||

5.48.9

dhvaniḥ śataghnījanito muhurmuhu-rbabhūva tena tridaśāḥ samejitāḥ |
mahāndhakāraḥ samapadyatāmbare vilokyate no rathamaṇḍalaṃ raveḥ ||

5.48.10

padātayo nirva vajurhi koṭiśaḥ prabhūtamānā vijayābhilāṣiṇaḥ |
rathāśvagā vāraṇagā athāpare'-surā nirīyuḥ kati koṭiśo mudā ||

5.48.11

aśuklaśailā eva mattavāraṇā atāniṣuścītkṛtiśabdamāhave |
kramelakāścāpi galadgaladhvaniṃ vitanvate kṣudramahīdharopamāḥ ||

5.48.12

hayāśca hreṣanta udagrabhūmijā viśālakaṇṭhābharaṇā gatervidaḥ |
padāni dantāvalamūrdhni bibhrataḥ suḍiḍyire vyomapathā yathāvayaḥ ||

5.48.13

samīkṣya śatrorbalamitthamāpatat cakāra sajyaṃ dhanurambikā tadā |
nanāda ghaṇṭāṃ ripusādadāyinīṃ jagarja siṃho'pi saṭāṃ vidhūnayan ||

5.48.14

tato niśumbhastuhinācalasthitāṃ vilokya ramyābharaṇāyudhāṃ śivām |
giraṃ babhāṣe rasanirbharāṃ parāṃ vilāsanībhāvavicakṣaṇo yathā ||

5.48.15

bhavādṛśīnāṃ ramaṇīyavigrahe dunoti kīrṇaṃ khalu mālatīdalam |
kathaṃ karālāhavamātanoṣyase maheśi tenaiva manojñavarṣmaṇā ||

5.48.16

itīrayitvā vacanaṃ mahāsuro babhūva maunī tamuvāca caṇḍikā |
vṛthā kimātthāsura mūḍha saṅgaraṃ kuruṣva nāgālayamanyathā vraja ||

5.48.17

tato'tiruṣṭaḥ samare mahāratha-ścakāra bāṇāvalivṛṣṭimadbhutām |
ghanāghanāḥ saṃvavṛṣuryathodakaṃ raṇasthale prāvṛḍivāgatāstadā ||

5.48.18

śaraiśśitaiḥ śūlaparaśvadhāyudhaiḥ sabhindipālaiḥ parighaiḥ śarāsanaiḥ |
bhuśuṇḍikāprāsakṣuraprasaṃjñakai-rmahāsibhiḥ saṃyuyudhe madoddhataiḥ ||

5.48.19

vibabhramustatsamare mahāgajā vibhinnakumbhā asitādrisannibhāḥ |
caladbalākādhavalā viketavo visetavaḥ śumbhaniśumbhaketavaḥ ||

5.48.20

vibhinnadehā ditijā jhaṣopamā vikandharā vājigaṇā bhayaṅkarāḥ |
parāsavaḥ kālikayā kṛtā raṇe mṛgāriṇā cāmiṣatāṃ pare'surāḥ ||

5.48.21

visusruvū raktavahāstadantare sariccayāstatra vipupluve hataiḥ |
kacā bhaṭānāṃ jalanīlikopamā-staduttarīyaṃ sitaphenasannibham ||

5.48.22

turaṅgasādī turagādhirohiṇaṃ gajasthitānabhyapatangajāruhaḥ |
rathī ratheśaṃ khalu pattiraṅghrigān samapratidvandvikalirmahānabhūt ||

5.48.23

tato niśumbho hṛdaye vyacintayat karālakālo'yamupāgato'dhunā |
bhaveddaridro'pi mahādhano mahā-dhano daridro viparītakālataḥ ||

5.48.24

jaḍo bhavetsphītamatirmahāmati-rjaḍo nṛśaṃso bahumantusaṃstutaḥ |
parājayaṃ yānti raṇe mahābalā jayanti saṅgrāmamukhe ca durbalāḥ ||

5.48.25

jayo'jayo vā parameśvarecchayā bhavatyanāyāsata eva dehinām |
na kālamullaṅghya śaśāka jīvituṃ maheśvaraḥ padmajanī ramāpatiḥ ||

5.48.26

upetya saṅgrāmamukhaṃ palāyanaṃ na sādhu vīrā hṛdaye'numanvate |
parantu yuddhe kathametayā jayo vināśitaṃ me sakalaṃ balaṃ yathā ||

5.48.27

iyaṃ hi nūnaṃ surakarma sādhituṃ samāgatā daityabalaṃ ca bādhitum |
purāṇamūrtiḥ prakṛtiḥ parā śivā na laukikīyaṃ vanitā kadāpi vā ||

5.48.28

vadho'pi nārīvihito'yaśaskaraḥ pragīyate yuddharasaṃ lilikṣubhiḥ |
tathāpyakṛtvā samaraṃ kathaṃ mukhaṃ pradarśayāmo'surarājasannidhau ||

5.48.29

vicārayitveti mahāratho rathaṃ mahāntamadhyāsya niyantṛcoditam |
yayau drutaṃ yatra maheśvarāṅganā surāṅganāprārthitayauvanodgamā ||

5.48.30

avocadenāṃ sa maheśi kiṃ bhave-debhirhatairvetanajīvibhirbhaṭaiḥ |
tavāsti kāṅkṣā yadi yoddhumāvayo-stadā raṇaḥ syāddhṛtayuddhasatpaṭaiḥ ||

5.48.31

uvāca kālīṃ prati kauśikī tadā samīkṣyatāmeṣa durāgraho'nayoḥ |
karoti kālo vipadāgame matiṃ vibhinnavṛttiṃ sadasatpravartakaḥ ||

5.48.32

tato niśumbho'bhijaghāna caṇḍikāṃ śaraiḥ sahasraiśca tathaiva kālikām |
bibheda bāṇānasurapracoditān sahasrakhaṇḍaṃ svaśarotkaraiḥ śivā ||

5.48.33

tataḥ samutthāpya kṛpāṇamujjvalaṃ sacarma kaṇṭhīravamūrdhnyatāḍayat |
bibheda taṃ cāpi mahāsināmbikā yathā kuṭhāreṇa taruṃ taruśchidaḥ ||

5.48.34

sa bhinnakhaḍgo nicakhāna mārgaṇaṃ parāmbikāvakṣasi so'pi cicchide |
punastriśūlaṃ hṛdaye'kṣipattada-pyacūrṇayanmuṣṭinipātanena sā ||

5.48.35

gadāṃ samādāya punarmahāratho-'bhyadhāvadambāṃ maraṇonmukho'suraḥ |
acūrṇayattāmapi śūladhārayā punastriśūlaṃ vidadāra so'nyayā ||

5.48.36

tato'mbikā bhīmabhujaṅgamopamaiḥ suradviṣāṃ śoṇitacūṣaṇocitaiḥ |
niśumbhamātmīyaśilīmukhaiḥ śitai-rnihatya bhūmīmanayadviṣokṣitaiḥ ||

5.48.37

nipātite'mānabale'suraprabhuḥ kanīyasi bhrātari roṣapūritaḥ |
rathasthito bāhubhiraṣṭabhirvṛto jagāma yatra pramadā maheśituḥ ||

5.48.38

avādayacchaṅkhamarindamaṃ tadā dhanuḥsvanaṃ cāpi cakāra duḥsaham |
nanāda siṃho'pi saṭāṃ vidhūnayan babhūva nādatrayanāditaṃ nabhaḥ ||

5.48.39

tato'ṭṭahāsaṃ jagadambikā'karo-dvitatrasustena surārayo'khilāḥ |
jayeti śabdaṃ jagadustadā surā yadāmbikovāca raṇe sthiro bhava ||

5.48.40

sa daityarājo mahatīṃ jvalacchikhāṃ mumoca śaktiṃ nihatā ca solkayā |
bibheda śumbhaprahitān śarān śivā śiveritānso'pi sahasradhā śarān ||

5.48.41

triśūlamutkṣipya jaghāna caṇḍikā mahāsuraṃ taṃ sa papāta mūrcchitaḥ |
vibhinnapakṣo hariṇā yathā nagaḥ prakampayan dyāṃ vasudhāṃ savāridhim ||

5.48.42

tato mṛṣitvā triśikhodbhavāṃ vyathāṃ vidhāya bāhūnayutaṃ mahābalaḥ |
sa kālikāṃ siṃhayutāṃ maheśvarīṃ jaghāna cakrairamarakṣayaṅkaraiḥ ||

5.48.43

tadasya cakrāṇi vibhidya līlayā triśūlamudgūrya jaghāna sāsuram |
śivājagatpāvanapāṇipaṅkajā-dupāttamṛtyū paramaṃ padaṃ gatau ||

5.48.44

hate tasminmahāvīrye niśumbhe bhīmavikrame |
śumbhe ca sakalā daityā viviśurbalisadmani ||

5.48.45

bhakṣitā apare kālīsiṃhādyairamaradviṣaḥ |
palāyitāstathānye ca daśadikṣu bhayākulāḥ ||

5.48.46

babhūvurmārgavāhinyaḥ saritaḥ svacchapāthasaḥ |
vavurvātāḥ sukhasparśā nirmalatvaṃ yayau nabhaḥ ||

5.48.47

punaryāgaḥ samārebhe devairbrahmarṣibhistathā |
sukhinaścābhavansarve mahendrādyā divaukasaḥ ||

5.48.48

pavitraṃ paramaṃ puṇyamumāyāścaritaṃ prabho |
daityarājavadhopetaṃ śraddhayā yaḥ samabhyaset ||

5.48.49

sa bhuktvehākhilānbhogāṃstridaśairapi durlabhān |
paratromālayaṃ gacchenmahāmāyāprasādataḥ ||

5.48.50

ṛṣiruvāca |
evaṃ devī samutpannā śumbhāsuranibarhiṇī |
proktā sarasvatī sākṣādumāṃśāvirbhavā nṛpa ||

5.48.50.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ niśumbhaśumbhavadhopākhyāne sarasvatīprādurbhāvavarṇanaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

5.48.50.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

5.48.50.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

5.48.50.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||