Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 5.51: ekapañcāśattamo'dhyāyaḥ | kriyāyoganirūpaṇam

Śivapurāṇa (complete text) 5.51

Language
Sanskrit

Contents

ekapañcāśattamo'dhyāyaḥ | kriyāyoganirūpaṇam

5.51.1

munaya ūcuḥ |
vyāsaśiṣya mahābhāga sūta paurāṇikottama |
aparaṃ śrotumicchāmaḥ kimapyākhyānamīśituḥ ||

5.51.2

umāyā jagadambāyāḥ kriyāyogamanuttamam |
proktaṃ sanatkumāreṇa vyāsāya ca mahātmane ||

5.51.3

sūta uvāca |
dhanyā yūyaṃ mahātmāno devībhaktidṛḍhavratāḥ |
parāśakteḥ paraṃ guptaṃ rahasyaṃ śṛṇutādarāt ||

5.51.4

vyāsa uvāca |
sanatkumāra sarvajña brahmaputra mahāmate |
umāyāḥ śrotumicchāmi kriyāyogaṃ mahādbhutam ||

5.51.5

kīdṛkca lakṣaṇaṃ tasya kiṃ kṛte ca phalaṃ bhavet |
priyaṃ yacca parāmbāyāstadaśeṣaṃ vadasva me ||

5.51.6

sanatkumāra uvāca |
dvaipāyana yadetattvaṃ rahasyaṃ paripṛcchasi |
tacchṛṇuṣva mahābuddhe sarvaṃ me varṇayiṣyataḥ ||

5.51.7

jñānayogaḥ kriyāyogo bhaktiyogastathaiva ca |
trayo mārgāḥ samākhyātāḥ śrīmāturbhuktimuktidāḥ ||

5.51.8

jñānayogastu saṃyogaścittasyaivātmanā tu yaḥ |
yastu bāhyārthasaṃyogaḥ kriyāyogaḥ sa ucyate ||

5.51.9

bhaktiyogo mato devyā ātmanaścaikyabhāvanam |
trayāṇāmapi yogānāṃ kriyāyogaḥ sa ucyate ||

5.51.5.51.10

karmaṇā jāyate bhaktirbhaktyā jñānaṃ prajāyate |
jñānātprajāyate muktiriti śāstreṣu niścayaḥ ||

5.51.11

pradhānaṃ kāraṇaṃ yogo vimuktermunisattama |
kriyāyogastu yogasya paramaṃ dhyeyasādhanam ||

5.51.12

māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyānmāyāvī brahma śāśvatam |
abhinnaṃ tadvapurjñātvā mucyate bhavabandhanāt ||

5.51.13

yastu devyālayaṃ kuryātpāṣāṇaṃ dāravaṃ tathā |
mṛnmayaṃ vātha kāleya tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu |
ahanyahani yogena yajato yanmahāphalam ||

5.51.14

prāpnoti tatphalaṃ devyā yaḥ kārayati mandiram |
sahasrakulamāgāmi vyatītaṃ ca sahasrakam |
sa tārayati dharmātmā śrīmāturdhāma kārayan ||

5.51.15

koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu |
śrīmāturmandirārambhakṣaṇādeva praṇaśyati ||

5.51.16

nadīṣu ca yathā gaṅgā śoṇaḥ sarvanadeṣu ca |
kṣamāyāṃ ca yathā pṛthvī gāmbhīrye ca yathodadhiḥ ||

5.51.17

grahāṇāṃ ca samastānāṃ yathā sūryo viśiṣyate |
tathā sarveṣu deveṣu śrīparāmbā viśiṣyate ||

5.51.18

sarvadeveṣu sā mukhyā yastasyāḥ kārayed gṛham |
pratiṣṭhāṃ samavāpnoti sa ca janmani janmani ||

5.51.19

vārāṇasyāṃ kurukṣetre prayāge puṣkare tathā |
gaṅgāsamudratīre ca naimiṣe'marakaṇṭake ||

5.51.5.51.20

śrīparvate mahāpuṇye gokarṇe jñānaparvate |
mathurāyāmayodhyāyāṃ dvārāvatyāṃ tathaiva ca ||

5.51.21

ityādipuṇyadeśeṣu yatra kutra sthale'pi vā |
kārayanmāturāvāsaṃ mukto bhavati bandhanāt ||

5.51.22

iṣṭakānāṃ tu vinyāso yāvadvarṣāṇi tiṣṭhati |
tāvadvarṣasahasrāṇi maṇidvīpe mahīyate ||

5.51.23

pratimāḥ kārayedyastu sarvalakṣaṇalakṣitāḥ |
sa umāyāḥ paraṃ lokaṃ nirbhayo vrajati dhuvam ||

5.51.24

devīmūrtiṃ pratiṣṭhāpya śubhartugrahatārake |
kṛtakṛtyo bhavenmartyo yogamāyāprasādataḥ ||

5.51.25

ye bhaviṣyanti ye'tītā ākalpātpuruṣāḥ kule |
tāṃstāṃstārayate devyā mūrtiṃ saṃsthāpya śobhanām ||

5.51.26

trilokīsthāpanātpuṇyaṃ yadbhavenmunipuṅgava |
tatkoṭiguṇitaṃ puṇyaṃ śrīdevīsthāpanādbhavet ||

5.51.27

madhye devīṃ sthāpayitvā pañcāyatanadevatāḥ |
caturdikṣu sthāpayedyastasya puṇyaṃ na gaṇyate ||

5.51.28

viṣṇornāmnāṃ koṭijapād grahaṇe candrasūryayoḥ |
yatphalaṃ labhyate tasmācchatakoṭiguṇottaram ||

5.51.29

śivanāmno japādeva tasmātkoṭiguṇottaram |
śrīdevīnāmajāpāttu tataḥ koṭiguṇottaram ||

5.51.5.51.30

devyāḥ prāsādakaraṇātpuṇyaṃ tu samavāpyate |
sthāpitā yena sā devī jaganmātā trayīmayī ||

5.51.31

na tasya durlabhaṃ kiñcit śrīmātuḥ karuṇāvaśāt |
vardhante putrapautrādyā naśyatyakhilakaśmalam ||

5.51.32

manasā ye cikīrṣanti mūrtisthāpanamuttamam |
te'tyumāyāḥ paraṃ lokaṃ prayānti munidurlabham ||

5.51.33

kriyamāṇaṃ tu yaḥ prekṣya cetasā hyanucintayet |
kārayiṣyāmyahaṃ yarhi sampanme sambhaviṣyati ||

5.51.34

evaṃ tasya kulaṃ sadyo yāti svargaṃ na saṃśayaḥ |
mahāmāyāprabhāveṇa durlabhaṃ kiṃ jagattraye ||

5.51.35

śrīparāmbāṃ jagadyoniṃ kevalaṃ ye samāśritāḥ |
te manuṣyā na mantavyāḥ sākṣāddevīgaṇāśca te ||

5.51.36

ye vrajantaḥ svapantaśca tiṣṭhanto vāpyaharniśam |
umeti dvyakṣaraṃ nāma bruvate te śivāgaṇāḥ ||

5.51.37

nitye naimittike devīṃ ye yajanti parāṃ śivām |
puṣpairdhūpaistathā dīpaiste prayāsyantyumālayam ||

5.51.38

ye devīmaṇḍapaṃ nityaṃ gomayena mṛdāthavā |
upalimpanti mārjanti te prayāsyantyumālayam ||

5.51.39

yairdevyā mandiraṃ ramyaṃ nirmāpitamanuttamam |
tatkulīnāñjanānmātā hyāśiṣaḥ samprayacchati ||

5.51.5.51.40

madīyāḥ śatavarṣāṇi jīvantu premabhājanāḥ |
nāpadāmayanānītthaṃ śrīmātā vaktyaharniśam ||

5.51.41

yena mūrtirmahādebyā umāyāḥ kāritā śubhā |
narāyutaṃ tatkulajaṃ maṇidvīpe mahīyate ||

5.51.42

sthāpayitvā mahāmāyāmūrtiṃ samyakprapūjya ca |
yaṃ yaṃ prārthayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti sādhakaḥ ||

5.51.43

yaḥ snāpayati śrīmātuḥ sthāpitāṃ mūrtimuttamām |
ghṛtena madhunāktena tatphalaṃ gaṇayettu kaḥ ||

5.51.44

candanāgurukarpūramāṃsīmustādiyugjalaiḥ |
ekavarṇagavāṃ kṣīraiḥ snāpayetparameśvarīm ||

5.51.45

dhūpenāṣṭādaśāṅgena dadyādāhutimuttamām |
nīrājanaṃ careddevyāḥ sājyakarpūravartibhiḥ ||

5.51.46

kṛṣṇāṣṭamyāṃ navamyāṃ vāmāyāṃ vā pañcadiktithau |
pūjayejjagatāṃ dhātrīṃ gandhapuṣpairviśeṣataḥ ||

5.51.47

sampaṭhañjananīsūktaṃ śrīsūktamathavā paṭhan |
devīsūktamatho vāpi mūlamantramathāpi vā ||

5.51.48

viṣṇukrāntāṃ ca tulasīṃ varjayitvākhilaṃ sumam |
devīprītikaraṃ jñeyaṃ kamalaṃ tu viśeṣataḥ ||

5.51.49

arpayetsvarṇapuṣpaṃ yo devyai rājatameva vā |
sa yāti paramaṃ dhāma siddhakoṭibhiranvitam ||

5.51.5.51.50

pūjanānte sadā kāryaṃ dāsairenaḥ kṣamāpanam |
prasīda parameśāni jagadānandadāyini ||

5.51.51

iti vākyaiḥ stuvanmantrī devībhaktiparāyaṇaḥ |
dhyāyetkaṇṭhīravārūḍhāṃ varadābhayapāṇikām ||

5.51.52

itthaṃ dhyātvā maheśānīṃ bhaktābhīṣṭaphalapradām |
nānāphalāni pakvāni naivedyatve prakalpayet ||

5.51.53

naivedyaṃ bhakṣayedyastu śambhuśakteḥ parātmanaḥ |
sa nirdhūyākhilaṃ paṅkaṃ nirmalo mānavo bhavet ||

5.51.54

caitraśuklatṛtīyāyāṃ yo bhavānīvrataṃ caret |
bhavabandhananirmuktaḥ prāpnuyātparamaṃ padam ||

5.51.55

asyāmeva tṛtīyāyāṃ kuryāddolotsavaṃ budhaḥ |
pūjayejjagatāṃ dhātrīmumāṃ śaṅkarasaṃyutām ||

5.51.56

kusumaiḥ kuṅkumairvastraiḥ karpūrāgurucandanaiḥ |
dhūpairddīpaiḥ sanaivedyaiḥ sraggandhairaparairapi ||

5.51.57

āndolayettato devīṃ mahāmāyāṃ maheśvarīm |
śrīgaurīṃ śivasaṃyuktāṃ sarvakalyāṇakāriṇīm ||

5.51.58

pratyabdaṃ kurute yo'syāṃ vratamāndolanaṃ tathā |
niyamena śivā tasmai sarvamiṣṭaṃ prayacchati ||

5.51.59

mādhavasya site pakṣe tṛtīyā yākṣayābhidhā |
tasyāṃ yo jagadambāyā vrataṃ kuryādatandritaḥ ||

5.51.5.51.60

mallikāmālatīcampājapābandhūkapaṅkajaiḥ |
kusumaiḥ pūjayedgaurīṃ śaṅkareṇa samanvitām ||

5.51.61

koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ manovākkāyasambhavam |
nirdhūya caturo vargānakṣayāniha so'śnute ||

5.51.62

jyeṣṭhe śuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ kṛtvā maheśvarīm |
yo'rcayetparamaprītyā tasyāsādhyaṃ na kiñcana ||

5.51.63

āṣāḍhaśuklapakṣīyatṛtīyāyāṃ rathotsavama |
devyāḥ priyatamaṃ kuryādyathāvittānusārataḥ ||

5.51.64

rathaṃ pṛthvīṃ vijānīyādrathāṅge candrabhāskarau |
vedānaśvānvijānīyātsārathiṃ padmasambhavam ||

5.51.65

nānāmaṇigaṇākīrṇaṃ puṣpamālāvirājitam |
evaṃ rathaṃ kalpayitvā tasmin saṃsthāpayecchivām ||

5.51.66

lokasaṃrakṣaṇārthāya lokaṃ draṣṭuṃ parāmbikā |
rathamadhye saṃsthiteti bhāvayenmatimānnaraḥ ||

5.51.67

rathe pracalite mandaṃ jayaśabdamudīrayet |
pāhi devi janānasmānprapannāndīnavatsale ||

5.51.68

iti vākyaistoṣayecca nānāvāditraniḥsvanaiḥ |
sīmānte tu rathaṃ nītvā tatra sampūjayedrathe ||

5.51.69

nānāstotraistataḥ stutvāpyānayettāṃ svaveśmani |
praṇipātaśataṃ kṛtvā prārthayejjagadambikām ||

5.51.5.51.70

evaṃ yaḥ kurute vidvānpūjāvratarathotsavam |
iha bhuktvākhilānbhogānso'nte devīpadaṃ vrajet ||

5.51.71

śuklāyāṃ tu tṛtīyāyāmevaṃ śrāvaṇabhādrayoḥ |
yo vrataṃ kurute'mbāyāḥ pūjanaṃ ca yathāvidhi ||

5.51.72

modate putrapautrādyairdhanādyairiha santatam |
so'nte gacchedumālokaṃ sarvalokopari sthitam ||

5.51.73

āśvine dhavale pakṣe navarātravrataṃ caret |
yatkṛte sakalāḥ kāmāḥ siddhyantyeva na saṃśayaḥ ||

5.51.74

navarātravratasyāsya prabhāvaṃ vaktumīśvaraḥ |
caturāsyo na pañcāsyo na ṣaḍāsyo na ko'paraḥ ||

5.51.75

navarātravrataṃ kṛtvā bhūpālo virathātmajaḥ |
hṛtaṃ rājyaṃ nijaṃ lebhe suratho munisattamāḥ ||

5.51.76

dhruvasandhisuto dhīmānayodhyādhipatirnṛpaḥ |
sudarśano hṛtaṃ rājyaṃ prāpadasya prabhāvataḥ ||

5.51.77

vratarājamimaṃ kṛtvā samārādhya maheśvarīm |
saṃsārabandhanānmuktaḥ samādhirmuktibhāgabhūt ||

5.51.78

tṛtīyāyāṃ ca pañcamyāṃ saptamyāmaṣṭamītithau |
navamyāṃ vā caturdaśyāṃ yo devī pūjayennaraḥ ||

5.51.79

āśvinasya site pakṣe vrataṃ kṛtvā vidhānataḥ |
tasya sarvaṃ mano'bhīṣṭaṃ pūrayatyaniśaṃ śivā ||

5.51.5.51.80

yaḥ kārttikasya mārgasya pauṣasya tapasastathā |
tapasyasya site pakṣe tṛtīyāyāṃ vrataṃ caret ||

5.51.81

lohitaiḥ karavīrādyaiḥ puṣpairdhūpaiḥ sugandhitaiḥ |
pūjayenmaṅgalāṃ devīṃ sa sarvaṃ maṅgalaṃ labhet ||

5.51.82

saubhāgyāya sadā strībhiḥ kāryametanmahāvratam |
vidyādhanasutāptyarthaṃ vidheyaṃ puruṣairapi ||

5.51.83

umāmaheśvarādīni vratānyanyāni yānyapi |
devīpriyāṇi kāryāṇi svabhaktyaivaṃ mumukṣubhiḥ ||

5.51.84

saṃhiteyaṃ mahāpuṇyā śivabhaktivivardhinī |
nānākhyānasamāyuktā bhuktimuktipradā śivā ||

5.51.85

ya enāṃ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ |
paṭhedvā pāṭhayedvāpi sa yāti paramāṃ gatim ||

5.51.86

yasya gehe sthitā ceyaṃ likhitā lalitākṣaraiḥ |
sampūjitā ca vidhivatsarvānkāmānsa āpnuyāt ||

5.51.87

bhūtapretapiśācādiduṣṭebhyo na bhayaṃ kvacit |
putrapautrādisampattīrlabhatyeva na saṃśayaḥ ||

5.51.88

tasmādiyaṃ mahāpuṇyā ramyomāsaṃhitā sadā |
śrotavyā paṭhitavyā ca śivabhaktimabhīpsubhiḥ ||

5.51.88.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ kriyāyoganirūpaṇaṃ nāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ ||

5.51.88.c2

samāpteyaṃ pañcamyumāsaṃhitā ||

Linked texts (2)