Shivapurana 5.7: saptamo'dhyāyaḥ | narakalokamārgayamadūtasvarūpavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 5.7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.7.59 — 4 parts
saptamo'dhyāyaḥ | narakalokamārgayamadūtasvarūpavarṇanam
5.7.1
sanatkumāra uvāca |
atha pāpairnarā yānti yamalokaṃ caturvidhaiḥ |
santrāsajananaṃ ghoraṃ vivaśāḥ sarvadehinaḥ ||
5.7.2
garbhasthairjāyamānaiśca bālaistaruṇamadhyamaiḥ |
strīpunnapuṃsakairjīvairjñātavyaṃ sarvajantuṣu ||
5.7.3
śubhāśubhaphalaṃ cātra dehināṃ saṃvicāryate |
citraguptādibhiḥ sarvaiḥ vasiṣṭhapramukhaistathā ||
5.7.4
na kecitprāṇinaḥ santi ye na yānti yamakṣayam |
avaśyaṃ hi kṛtaṃ karma bhoktavyaṃ tadvicāryatām ||
5.7.5
tatra ye śubhakarmāṇaḥ saumyacittā dayānvitāḥ |
te narā yānti saumyena pūrvaṃ yamaniketanam ||
5.7.6
ye punaḥ pāpakarmāṇaḥ pāpā dānavivarjitāḥ |
te ghoreṇa pathā yānti dakṣiṇena yamālayam ||
5.7.7
ṣaḍaśītisahasrāṇi yojanānāmatītya tat |
vaivasvatapuraṃ jñeyaṃ nānārūpamavasthitam ||
5.7.8
samīpasthamivābhāti narāṇāṃ puṇyakarmaṇām |
pāpināmatidūrasthaṃ yathā raudreṇa gacchatām ||
5.7.9
tīkṣṇakaṇṭakayuktena śarkarāvicitena ca |
kṣuradhārānibhaistīkṣṇaiḥ pāṣāṇai racitena ca ||
5.7.10
kvacitpaṅkena mahatā jalaukābhiśca saṅkulaiḥ |
lohasūcīnibhairdarbhaiḥ sampannena pathā kvacit ||
5.7.11
taṭaprāyātiviṣamaiḥ parvatairvṛkṣasaṅkulaiḥ |
prataptāṅgārayuktena yānti mārgeṇa duḥkhitāḥ ||
5.7.12
kvacidviṣamagartaiśca kvacilloṣṭhaiḥ suduṣkaraiḥ |
sutaptabālukābhiśca tathā tīkṣṇaiśca śaṅkubhiḥ ||
5.7.13
anekaśākhāvitatairvyāptaṃ vaṃśavanaiḥ kvacit |
kaṣṭena tamasā mārgeṇānālambena kutracit ||
5.7.14
ayaḥ śṛṅgāṭakaistīkṣṇaiḥ kvaciddāvāgninā punaḥ |
kvacittaptaśilābhiśca kvacidvyāptaṃ himena ca ||
5.7.15
kvacidvālukayā vyāptamākaṇṭhāntaḥ praveśayā |
kvacidduṣṭāmbunā vyāptaṃ kvacicca kariṣāgninā ||
5.7.16
kvacit sihairvṛkairvyāghrairmaśakaiśca sudāruṇaiḥ |
kvacinmahājalaukābhiḥ kvaciccājagaraistathā ||
5.7.17
makṣikābhiśca raudrābhiḥ kvacit sarpairviṣolbaṇaiḥ |
mattamātaṅgayūthaiśca balonmattaiḥ pramāthibhiḥ ||
5.7.18
panthānamullikhadbhiśca sūkaraistīkṣṇadaṃṣṭribhiḥ |
tīkṣṇaśṛṅgaiśca mahiṣaiḥ sarvabhūtaiśca śvāpadaiḥ ||
5.7.19
ḍākinībhiśca raudrābhirvikarālaiśca rākṣasaiḥ |
vyādhibhiśca mahāghoraiḥ pīḍyamānā vrajanti hi ||
5.7.20
mahādhūlivimiśreṇa mahācaṇḍena vāyunā |
mahāpāṣāṇavarṣeṇa hanyamānā nirāśrayāḥ ||
5.7.21
kvacidvidyutprapātena dahyamānā vrajanti ca |
mahatā bāṇavarṣeṇa vidhyamānāśca sarvataḥ ||
5.7.22
patadbhirvajrapātaiśca ulkāpātaiśca dāruṇaiḥ |
pradīptāṅgāravarṣeṇa dahyamānāśca santi hi ||
5.7.23
mahatā pāṃsuvarṣeṇa pūryamāṇā rudanti ca |
mahāmegharavairghoraistrasyante ca muhurmuhuḥ ||
5.7.24
niśitāyudhavarṣeṇa bhidyamānāśca sarvataḥ |
mahākṣārāmbudhārābhiḥ sicyamānā vrajanti ca ||
5.7.25
mahīśītena marutā rūkṣeṇa paruṣeṇa ca |
samantād bādhyamānāśca śuṣyante saṅkucanti ca ||
5.7.26
itthaṃ mārgeṇa raudreṇa pātheyarahitena ca |
nirālambena durgeṇa nirjalena samantataḥ ||
5.7.27
viṣameṇaiva mahatā nirjanāpāśrayeṇa ca |
tamorūpeṇa kaṣṭena sarvaduṣṭāśrayeṇa ca ||
5.7.28
nīyante dehinaḥ sarve ye mūḍhāḥ pāpakarmiṇaḥ |
yamadūtairmahāghoraistadājñākāribhirbalāt ||
5.7.29
ekākinaḥ parādhīnā mitrabandhuvivarjitāḥ |
śocantaḥ svāni karmāṇi rudantaśca muhurmuhuḥ ||
5.7.30
pretā bhūtvā vivastrāśca śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ |
asaumyā bhayabhītāśca dahyamānāḥ kṣudhānvitāḥ ||
5.7.31
baddhāḥ śṛṅkhalayā keciduttā napādakā narāḥ |
kṛṣyante kṛṣyamāṇāśca yamadūtairbalotkaṭaiḥ ||
5.7.32
urasādhomukhāścānye ghṛṣyamāṇāḥ suduḥkhitāḥ |
keśapāśanibandhena saṅkṛṣyante ca rajjunā ||
5.7.33
lalāṭe cāṅkuśenānye bhinnā duṣyanti dehinaḥ |
uttānāḥ kaṇṭakapathā kvacidaṅgāravartmanā ||
5.7.34
paścād bāhunibaddhāśca jaṭhareṇa prapīḍitāḥ |
pūritāḥ śṛṅkhalābhiśca hastayośca sukīlitāḥ ||
5.7.35
grīvāpāśena kṛṣyante prayāntyanye suduḥkhitāḥ |
jihvāṅkuśapraveśena rajjvākṛṣyanta eva te ||
5.7.36
nāsābhedena rajjvā ca tvākṛṣyante tathāpare |
bhinnāḥ kapolayo rajjvā kṛṣyante'nye tathauṣṭhayoḥ ||
5.7.37
chinnāgrapādahastāśca chinnakarṇoṣṭhanāsikāḥ |
sañchinnaśiśnavṛṣaṇāḥ chinnabhinnāṅgasandhayaḥ ||
5.7.38
ābhidyamānāḥ kuntaiśca bhidyamānāśca sāyakaiḥ |
itaścetaśca dhāvantaḥ krandamānā nirāśrayāḥ ||
5.7.39
mudgarairlohadaṇḍaiśca hanyamānā muhurmuhuḥ |
kaṇṭakairvividhairghorairjvalanārkasamaprabhaiḥ ||
5.7.40
bhindipālairvibhidyante sravataḥ pūyaśoṇitam |
śakṛtā kṛmidigdhāśca nīyante vivaśā narāḥ ||
5.7.41
yācamānāśca salilamannaṃ vāpi bubhukṣitāḥ |
chāyāṃ prārthayamānāśca śītārtāścānalaṃ punaḥ ||
5.7.42
dānahīnāḥ prayāntyevaṃ prārthayantaḥ sukhaṃ narāḥ |
gṛhītadānapātheyāḥ sukhaṃ yānti yamālayam ||
5.7.43
evaṃ nyāyena kaṣṭena prāptāḥ pretapuraṃ yadā |
prajñāpitāstato dūtairniveśyante yamāgrataḥ ||
5.7.44
tatra ye śubhakarmāṇastāṃstu sammānayedyamaḥ |
svāgatāsanadānena pādyārghyeṇa priyeṇa ca ||
5.7.45
dhanyā yūyaṃ mahātmāno nigamoditakāriṇaḥ |
yaiśca divyasukhārthāya bhavadbhiḥ sukṛtaṃ kṛtam ||
5.7.46
divyaṃ vimānamāruhya divyastrībhogabhūṣitam |
svargaṃ gacchadhvamamalaṃ sarvakāmasamanvitam ||
5.7.47
tatra bhuktvā mahābhogānante puṇyasya saṅkṣayāt |
yatkiñcidalpamaśubhaṃ punastadiha bhokṣyatha ||
5.7.48
dharmātmāno narā ye ca mitrabhūtā ivātmanaḥ |
saumyaṃ mukhaṃ prapaśyanti dharmarājanameva ca ||
5.7.49
ye punaḥ krūrakarmāṇaste paśyanti bhayānakam |
daṃṣṭrākarālavadanaṃ bhṛkuṭīkuṭilekṣaṇam ||
5.7.50
ūrdhvakeśaṃ mahāśmaśrumūrdhvaprasphuritādharam |
aṣṭādaśabhujaṃ kruddhaṃ nīlāñjanacayopamam ||
5.7.51
sarvāyudhoddhṛtakaraṃ sarvadaṇḍena tarjayan |
mahāmahiṣamārūḍhaṃ dīptāgnisamalocanam ||
5.7.52
raktamālyāmbaradharaṃ mahāmerumivocchritam |
pralayāmbudanirghoṣaṃ pibanniva mahodadhim ||
5.7.53
grasantamiva śailendramudgirantamivānalam |
mṛtyuścaiva samīpasthaḥ kālānalasamaprabhaḥ ||
5.7.54
kālaścāñjanasaṅkāśaḥ kṛtāntaśca bhayānakaḥ |
mārī cogramahāmārī kālarātriśca dāruṇā ||
5.7.55
vividhā vyādhayaḥ kuṣṭhā nānārūpā bhayāvahāḥ |
śaktiśūlāṅkuśadharāḥ pāśacakrāsipāṇayaḥ ||
5.7.56
vajratuṇḍadharā raudrāḥ kṣuratūṇadhanurddharāḥ |
nānāyudhadharāḥ sarve mahāvīrā bhayaṅkarāḥ ||
5.7.57
asaṅkhyātā mahāvīrāḥ kālāñjanasamaprabhāḥ |
sarvāyudhodyatakarā yamadūtā bhayānakāḥ ||
5.7.58
anena paricāreṇa vṛtaṃ taṃ ghoradarśanam |
yamaṃ paśyanti pāpiṣṭhāścitraguptaṃ ca bhīṣaṇam ||
5.7.59
nirbhartsayati cātyantaṃ yamastānpāpakarmaṇaḥ |
citraguptaśca bhagavān dharmavākyaiḥ prabodhayet ||
5.7.59.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ narakalokamārgayamadūtasvarūpavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ ||
5.7.59.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.7.59.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.7.59.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Linked texts (3)
- Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa) — Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit
- Bṛhannāradīyapurāṇa — Sanskrit