Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 6.13: trayodaśo'dhyāyaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 6.13

Language
Sanskrit

Contents

trayodaśo'dhyāyaḥ

6.13.p1

subrahmaṇya uvāca |
atha madhyāhnasamaye snātvā niyatamānasaḥ ||

6.13.1

gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇyupāhareta ||

6.13.2

nairṛtye pūjayeddevaṃ vighneśaṃ devapūjitam |
gaṇānāṃ tveti mantreṇāvāhayetsuvidhānataḥ ||

6.13.3

raktavarṇaṃ mahākāyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam |
pāśāṅkuśākṣābhīṣṭaṃ ca dadhānaṃ karapaṅkajaiḥ ||

6.13.4

evamāvāhya sandhyāya śambhuputraṃ gajānanam |
abhyarcya pāyasāpūpanālikeraguḍādibhiḥ ||

6.13.5

naivedyamuttamaṃ dadyāttāmbūlādimathāparam |
paritoṣya namaskṛtya nirvighnaṃ prārthayettataḥ ||

6.13.6

aupāsanāgnau karttavyaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ |
ājyabhāgāntamāgneyaṃ makhatantramataḥ param ||

6.13.7

bhūḥsvāheti tryṛcā pūrṇāhutiṃ hutvā samāpya ca |
gāyatrīṃ prajapedyāvadaparāhṇamatandritaḥ ||

6.13.8

atha sāyantanīṃ sandhyāmupāsya snānapūrvakam |
sāyamaupāsanaṃ hutvā maunī vijñāpayed gurum ||

6.13.9

śrapayitvā caruṃ tasminsamidannājyabhedataḥ |
juhuyādraudrasūktena sadyojātādipañcabhiḥ ||

6.13.6.13.10

brahmabhiśca mahādevaṃ sāmbaṃ vahnau vibhāvayet |
gaurīrmimāya mantreṇa hutvā gaurīmanusmaran ||

6.13.11

tato'gnaye sviṣṭakṛte svāheti juhuyātsakṛt |
hutvopariṣṭāttantraṃ tu tato'gneruttare budhaḥ ||

6.13.12

sthitvāsane japenmaunī cailājinakuśottare |
ābrāhmaṃ ca muhūrte tu gāyatrī dṛḍhamānasaḥ ||

6.13.13

tataḥ snātvā tvaśaktaścedbhasmanā vā vidhānataḥ |
śrapayitvā caruṃ tasminnagnāvevābhidhāritam ||

6.13.14

udagudvāsya barhiṣyāsādyājyena caruṃ tataḥ |
abhighārya vyāhṛtīśca raudrasūktaṃ ca pañca ca ||

6.13.15

japed brahmāṇi sandhārya cittaṃ śivapadāmbuje |
prajāpatimathendraṃ ca viśvedevāstataḥ param ||

6.13.16

brahmāṇaṃ sacaturthyantaṃ svāhāntān praṇavādikān |
sañjapya vācayitvātha puṇyāhaṃ ca tataḥ param ||

6.13.17

parastāttantramagnaye svāhetyagnimukhāvadhi |
nirvartya paścātprāṇāya svāhetyārabhya pañcabhiḥ ||

6.13.18

sājyena caruṇā paścādagniṃ sviṣṭakṛtaṃ hunet |
punaśca prajapetsūktaṃ raudraṃ brahmāṇi pañca ca ||

6.13.19

maheśādi caturvyūhamantrāṃśca prajapetpunaḥ |
hutvopariṣṭāttantraṃ tu svaśākhoktena vartmanā ||

6.13.6.13.20

tattaddevānsamuddiśya sāṅgaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ |
evamagnimukhādyaṃ yatkarmatantraṃ pravarttitam ||

6.13.21

ataḥ paraṃ prajuhuyādvirajāhomamātmanaḥ |
ṣaḍviṃśatattvarūpesmindehe līnasya śuddhaye ||

6.13.22

tattvānyetāni maddehe śudhyantāmityanusmaran |
tatrātmatattvaśuddhyarthaṃ mantrairāruṇaketukaiḥ ||

6.13.23

paṭhyamānaiḥ pṛthivyādipuruṣāntaṃ kramānmune |
sājyena caruṇā maunī śivapādāmbujaṃ smaran ||

6.13.24

pṛthivyādi ca śabdādi vāgādyaṃ pañcakaṃ punaḥ |
śrotrādyaṃ ca śiraḥ pārśvapṛṣṭhodaracatuṣṭayam ||

6.13.25

jaṅghāṃ ca yojayetpaścāttvagādyaṃ dhātusaptakam |
prāṇādyaṃ pañcakaṃ paścādannādyaṃ kośapañcakam ||

6.13.26

manaścittaṃ ca buddhiścāhaṅkṛtiḥ khyātireva ca |
saṅkalpaṃ tu guṇāḥ paścātprakṛtiḥ puruṣastataḥ ||

6.13.27

puruṣasya tu bhoktṛtvaṃ pratipannasya bhojane |
antaraṅgatayā tattvapañcakaṃ parikīrtitam ||

6.13.28

niyatiḥ kālarāgaśca vidyā ca tadanantaram |
kalā ca pañcakamidaṃ mayotpannaṃ munīśvara ||

6.13.29

māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyāditi māyā śrutīritā |
tajjānyetāni tattvāni śrutyuktāni na saṃśayaḥ ||

6.13.6.13.30

kālasvabhāvo niyatiriti ca śrutirabravīt |
etatpañcakamevāsya pañcakañcukamucyate ||

6.13.31

ajānanpañcatattvāni vidvānapi ca mūḍhadhīḥ |
nipatyādhastātprakṛterupariṣṭātpumānayam ||

6.13.32

kākākṣinyāyamāśritya vartate pārśvato'nvaham |
vidyātattvamidaṃ proktaṃ śuddhavidyāmaheśvarau ||

6.13.33

sadāśivaśca śaktiśca śivaścedaṃ tu pañcakam |
śivatattvamidaṃ brahman prajñānaṃ brahma vāgyataḥ ||

6.13.34

pṛthivyādiśivāntaṃ yattattvajātaṃ munīśvara |
svakāraṇalayadvārā śuddhirasya vidhīyatām ||

6.13.35

ekādaśānāṃ mantrāṇāṃ parasmaipadapūrvakam |
śivajyotiścaturthyantamidaṃ padamathoccaret ||

6.13.36

na mameti vadetpaścāduddeśatyāga īritaḥ |
ataḥ paraṃ vividyaiti karṣotkāyeti mantrayoḥ ||

6.13.37

vyāpakāya padasyānte paramātmana ityapi |
śivajyotiścaturthyantaṃ viśvabhūtapadaṃ punaḥ ||

6.13.38

ghasanotsukaśabdaśca caturthyantamatho vadet |
parasmaipadamuccārya devāya padamuccaret ||

6.13.39

uttiṣṭhasveti mantrasya viśvarūpāya śabdataḥ |
puruṣāya padaṃ brūyādoṃsvāhetyasya saṃvadet ||

6.13.6.13.40

lokatrayapadasyānte vyāpine paramātmane |
śivāyedaṃ na mama ca padaṃ brūyādataḥ param ||

6.13.41

svaśākhoktaprakāreṇa purastāttantrakarma ca |
nirvartya sarpiṣā miśraṃ caruṃ prāśya purodhase ||

6.13.42

pradadyād dakṣiṇāṃ tasmai hemādiparibṛṃhitām |
brahmāṇamudvāsya tataḥ prātaraupāsanaṃ hunet ||

6.13.43

saṃ mā siñcantu maruta iti mantraṃ japennaraḥ |
yāte agna ityanena mantreṇāgnau pratāpya ca ||

6.13.44

hastamagnau samāropya svātmanyadvaitadhāmani |
prābhātikīṃ tataḥ sandhyāmupāsyādityamapyatha ||

6.13.45

upasthāya praviśyāpsu nābhidaghnaṃ praveśayan |
tanmantrāṃ perajapetprītyā niścalātmā samutsukaḥ ||

6.13.46

āhitāgnistu yaḥ kuryātprājāpatyeṣṭimāhite |
śraute vaiśvānare samyak sarvavedasadakṣiṇām ||

6.13.47

athāgnimātmanyāropya brāhmaṇaḥ pravrajed guhāt |
sāvitrīprathamaṃ pādaṃ sāvitrīmityudīrya ca ||

6.13.48

praveśayāmi śabdānte bhūromiti ca saṃvadet |
dvitīyaṃ pādamuccārya sāvitrīmiti pūrvavat ||

6.13.49

praveśayāmi śabdānte bhūromiti ca saṃvadet |
tṛtīyaṃ pādamuccārya sāvitrīmityataḥ param ||

6.13.6.13.50

praveśayāmi śabdānte suvaromityudīrayet |
tripādamuccaretpūrvaṃ sāvitrīmityataḥ param ||

6.13.51

praveśayāmi śabdānte bhūrbhuvaḥ suvaromiti |
udīrayetparaṃ prītyā niścalātmā munīśvara ||

6.13.52

iyaṃ bhagavatī sākṣācchaṅkarārddhaśarīriṇī |
pañcavaktrā daśabhujā tripañcanayanojjvalā ||

6.13.53

navaratnakirīṭodyaccandralekhāvataṃsinī |
śuddhasphaṭikasaṅkāśā daśāyudhadharā śubhā ||

6.13.54

hārakeyūrakaṭakakiṅkiṇīnūpurādibhiḥ |
bhūṣitāvayavā divyavasanā ratnabhūṣaṇā ||

6.13.55

viṣṇunā vidhinā devaṛṣigandharvadānavaiḥ |
mānavaiśca sadā sevyā sarvātmavyāpinī śivā ||

6.13.56

sadāśivasya devasya dharmapatnī manoharā |
jagadambā trijananī triguṇā nirguṇāpyajā ||

6.13.57

ityevaṃ saṃvicāryātha gāyatrīṃ prajapetsudhīḥ |
ādidevīṃ ca tripadāṃ brāhmaṇatvādidāmajām ||

6.13.58

yo hyanyathā japetpāpo gāyatrīṃ śivarūpiṇīm |
sa pacyate mahāghore narake kalpasaṅkhyayā ||

6.13.59

sā vyāhṛtibhyaḥ sañjātā tāsveva vilayaṃ gatā |
tāśca praṇavasambhūtā praṇave vilayaṃ gatāḥ ||

6.13.6.13.60

praṇavaḥ sarvavedādiḥ praṇavaḥ śivavācakaḥ |
mantrādhirājarājaśca mahābījaṃ manuḥ paraḥ ||

6.13.61

śivo vā praṇavo hyeṣa praṇavo vā śivaḥ smṛtaḥ |
vācyavācakayorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ ||

6.13.62

enameva mahāmantraṃ jīvānāṃ ca tanutyajām |
kāśyāṃ saṃśrāvya maraṇe datte muktiṃ parāṃ śivaḥ ||

6.13.63

tasmādekākṣaraṃ devaṃ śivaṃ paramakāraṇam |
upāsate yatiśreṣṭhā hṛdayāmbhojamadhyagam ||

6.13.64

mumukṣavo'pare dhīrā viraktā laukikā narāḥ |
viṣayānmanasā jñātvopāsate paramaṃ śivam ||

6.13.65

evaṃ vilāpya gāyatrīṃ praṇave śivavācake |
ahaṃ vṛkṣasya rerivetyanuvākaṃ japetpunaḥ ||

6.13.66

yaśchandasāmāmṛṣabha ityanuvākamupakramāt |
gopāyāntaṃ japanpaścādutthitohamitīrayet ||

6.13.67

vadejjapet tridhā mandamadhyocchrāyakramānmune |
praṇavaṃ pūrvamuddhatya sṛṣṭisthitilayakramāt ||

6.13.68

teṣāmatha kramādbhūyādbhūḥ saṃnyastambhuvastathā |
saṃnyastaṃ suvarityuktvā sannyastaṃ padamuccaram ||

6.13.69

sarvamantrānta pradeśe mayeti ca padaṃ vadet |
praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya samaṣṭivyāhṛtīrvadet ||

6.13.6.13.70

samastamityato brūyānmayeti ca samabravīt |
sadāśivaṃ hṛdi dhyātvā mandādīti tato mune ||

6.13.71

praiṣamantrāṃstu japtvaivaṃ sāvadhānena cetasā |
abhayaṃ sarvabhūtebhyo mattaḥ svāheti sañjapan ||

6.13.72

prācyāṃ diśyapa uddhṛtya prakṣipedajaliṃ tataḥ |
śikhāṃ yajñopavītaṃ ca yatrotpāṭya ca pāṇinā ||

6.13.73

gṛhītvā praṇavaṃ bhūśca samudraṃ gaccha saṃvadet |
vahnijāyāṃ samuccāryya sodakāñjalinā tataḥ ||

6.13.74

apsu hūyādatha preṣairabhimantrya tridhā tvapaḥ |
prāśya tīre samāgatya bhūmau vastrādikaṃ tyajet ||

6.13.75

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā gacchessaptapadādhikam |
kiñciddūramathācāryastiṣṭha tiṣṭheti saṃvadet ||

6.13.76

lokasya vyavahārārthaṃ kaupīnaṃ daṇḍameva ca |
bhagavansvīkuruṣveti dadyātsvenaiva pāṇinā ||

6.13.77

dattvā sudoraṃ kaupīnaṃ kāṣāyavasanaṃ tataḥ |
ācchādyācamya ca dvedhā ta śiṣyamiti saṃvadet ||

6.13.78

indrasya vajro'si tata iti mantramudāharet |
samprārthya daṇḍaṃ gṛhṇīyātsakhāya iti sañjapan ||

6.13.79

atha gatvā guroḥ pārśvaṃ śivapādāmbujaṃ smaran |
praṇameddaṇḍavadbhūmau trivāraṃ saṃyatātmavān ||

6.13.6.13.80

punarutthāya ca śanaiḥ premṇā paśyanguruṃ nijam |
kṛtāñjalipuṭastiṣṭhedgurupāda samīpataḥ ||

6.13.81

karmmārambhātpūrvameva gṛhītvā gomayaṃ śubham |
sthūlāmalakamātreṇa kṛtvā piṇḍānviśoṣayeta ||

6.13.82

sauraistu kiraṇaireva homārambhāgnimadhyagān |
nikṣipya homasampūrttau bhasma saṅgṛhya gopayet ||

6.13.83

tato gurussamādāya virajānalajaṃ sitam |
bhasma tenaiva taṃ śiṣyamagnirityādibhiḥ kramāt ||

6.13.84

mantrairaṅgāni saṃspṛśya mūrddhādicaraṇāntataḥ |
īśānādyaiḥ pañcamantrai śira ārabhya sarvataḥ ||

6.13.85

samuddhṛtya vidhānena tripuṇḍraṃ dhārayettataḥ |
triyāyuṣaistryambakaiśca mūrdhna ārabhya ca kramāt ||

6.13.86

tatassadbhaktiyuktena cetasā śiṣyasattamaḥ |
hṛtpaṅkaje samāsīnaṃ dhyāyecchivamumāsakham ||

6.13.87

hastaṃ nidhāya śirasi śiṣyasya sa gururvadet |
trivāraṃ praṇavaṃ dakṣakarṇe ṛṣyādisaṃyutam ||

6.13.88

tataḥ kṛtvā ca karuṇāṃ praṇavasyārtha mādiśet |
ṣaḍvidhārtthapari jñānasahitaṃ gurusattamaḥ ||

6.13.89

dviṣaṭprakāraṃ sa guruṃ praṇamedbhuvi daṇḍavat |
tadadhīno bhavennityaṃ nānyatkarmma samācaret ||

6.13.6.13.90

tadājñayā tataḥ śiṣyo vedāntārthānusārataḥ |
śivajñānaparo bhūyātsaguṇāguṇabhedataḥ ||

6.13.91

tatastenaiva śiṣyeṇa śravaṇādyaṅgapūrvvakam |
prabhātikādyanuṣṭhānaṃ japānte kārayedguruḥ ||

6.13.92

pūjāṃ ca maṇḍale tasminkailāsaprastarāhvaye |
śivoditena mārgeṇa śiṣyastatraiva pūjayet ||

6.13.93

devannityamaśaktaścetpūjituṃ guruṇā śubham |
sphāṭikaṃ pīṭhikopetaṃ gṛhṇīyālliṅgamaiśvaram ||

6.13.94

varaṃ prāṇaparityāgaśchedanaṃ śiraso'pi me |
na tvanabhyarcya bhuñjīyāṃ bhagavantaṃ trilocanam ||

6.13.95

evantrivāramuccāryya śapathaṃ gurusannidhau |
kuryyāddṛḍhamanāśśiṣyaḥ śivabhaktisamudvahan ||

6.13.96

tata eva mahādevaṃ nityamudyuktamānasaḥ |
pūjayetparayā bhaktyā pañcāvaraṇamārgataḥ ||

6.13.96.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ trayodaśo'dhyāyaḥ ||

6.13.96.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

6.13.96.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

6.13.96.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (6)