Shivapurana 6.13: trayodaśo'dhyāyaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 6.13
- Language
- Sanskrit
Contents
trayodaśo'dhyāyaḥ
6.13.p1
subrahmaṇya uvāca |
atha madhyāhnasamaye snātvā niyatamānasaḥ ||
6.13.1
gandhapuṣpākṣatādīni pūjādravyāṇyupāhareta ||
6.13.2
nairṛtye pūjayeddevaṃ vighneśaṃ devapūjitam |
gaṇānāṃ tveti mantreṇāvāhayetsuvidhānataḥ ||
6.13.3
raktavarṇaṃ mahākāyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam |
pāśāṅkuśākṣābhīṣṭaṃ ca dadhānaṃ karapaṅkajaiḥ ||
6.13.4
evamāvāhya sandhyāya śambhuputraṃ gajānanam |
abhyarcya pāyasāpūpanālikeraguḍādibhiḥ ||
6.13.5
naivedyamuttamaṃ dadyāttāmbūlādimathāparam |
paritoṣya namaskṛtya nirvighnaṃ prārthayettataḥ ||
6.13.6
aupāsanāgnau karttavyaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ |
ājyabhāgāntamāgneyaṃ makhatantramataḥ param ||
6.13.7
bhūḥsvāheti tryṛcā pūrṇāhutiṃ hutvā samāpya ca |
gāyatrīṃ prajapedyāvadaparāhṇamatandritaḥ ||
6.13.8
atha sāyantanīṃ sandhyāmupāsya snānapūrvakam |
sāyamaupāsanaṃ hutvā maunī vijñāpayed gurum ||
6.13.9
śrapayitvā caruṃ tasminsamidannājyabhedataḥ |
juhuyādraudrasūktena sadyojātādipañcabhiḥ ||
6.13.6.13.10
brahmabhiśca mahādevaṃ sāmbaṃ vahnau vibhāvayet |
gaurīrmimāya mantreṇa hutvā gaurīmanusmaran ||
6.13.11
tato'gnaye sviṣṭakṛte svāheti juhuyātsakṛt |
hutvopariṣṭāttantraṃ tu tato'gneruttare budhaḥ ||
6.13.12
sthitvāsane japenmaunī cailājinakuśottare |
ābrāhmaṃ ca muhūrte tu gāyatrī dṛḍhamānasaḥ ||
6.13.13
tataḥ snātvā tvaśaktaścedbhasmanā vā vidhānataḥ |
śrapayitvā caruṃ tasminnagnāvevābhidhāritam ||
6.13.14
udagudvāsya barhiṣyāsādyājyena caruṃ tataḥ |
abhighārya vyāhṛtīśca raudrasūktaṃ ca pañca ca ||
6.13.15
japed brahmāṇi sandhārya cittaṃ śivapadāmbuje |
prajāpatimathendraṃ ca viśvedevāstataḥ param ||
6.13.16
brahmāṇaṃ sacaturthyantaṃ svāhāntān praṇavādikān |
sañjapya vācayitvātha puṇyāhaṃ ca tataḥ param ||
6.13.17
parastāttantramagnaye svāhetyagnimukhāvadhi |
nirvartya paścātprāṇāya svāhetyārabhya pañcabhiḥ ||
6.13.18
sājyena caruṇā paścādagniṃ sviṣṭakṛtaṃ hunet |
punaśca prajapetsūktaṃ raudraṃ brahmāṇi pañca ca ||
6.13.19
maheśādi caturvyūhamantrāṃśca prajapetpunaḥ |
hutvopariṣṭāttantraṃ tu svaśākhoktena vartmanā ||
6.13.6.13.20
tattaddevānsamuddiśya sāṅgaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ |
evamagnimukhādyaṃ yatkarmatantraṃ pravarttitam ||
6.13.21
ataḥ paraṃ prajuhuyādvirajāhomamātmanaḥ |
ṣaḍviṃśatattvarūpesmindehe līnasya śuddhaye ||
6.13.22
tattvānyetāni maddehe śudhyantāmityanusmaran |
tatrātmatattvaśuddhyarthaṃ mantrairāruṇaketukaiḥ ||
6.13.23
paṭhyamānaiḥ pṛthivyādipuruṣāntaṃ kramānmune |
sājyena caruṇā maunī śivapādāmbujaṃ smaran ||
6.13.24
pṛthivyādi ca śabdādi vāgādyaṃ pañcakaṃ punaḥ |
śrotrādyaṃ ca śiraḥ pārśvapṛṣṭhodaracatuṣṭayam ||
6.13.25
jaṅghāṃ ca yojayetpaścāttvagādyaṃ dhātusaptakam |
prāṇādyaṃ pañcakaṃ paścādannādyaṃ kośapañcakam ||
6.13.26
manaścittaṃ ca buddhiścāhaṅkṛtiḥ khyātireva ca |
saṅkalpaṃ tu guṇāḥ paścātprakṛtiḥ puruṣastataḥ ||
6.13.27
puruṣasya tu bhoktṛtvaṃ pratipannasya bhojane |
antaraṅgatayā tattvapañcakaṃ parikīrtitam ||
6.13.28
niyatiḥ kālarāgaśca vidyā ca tadanantaram |
kalā ca pañcakamidaṃ mayotpannaṃ munīśvara ||
6.13.29
māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyāditi māyā śrutīritā |
tajjānyetāni tattvāni śrutyuktāni na saṃśayaḥ ||
6.13.6.13.30
kālasvabhāvo niyatiriti ca śrutirabravīt |
etatpañcakamevāsya pañcakañcukamucyate ||
6.13.31
ajānanpañcatattvāni vidvānapi ca mūḍhadhīḥ |
nipatyādhastātprakṛterupariṣṭātpumānayam ||
6.13.32
kākākṣinyāyamāśritya vartate pārśvato'nvaham |
vidyātattvamidaṃ proktaṃ śuddhavidyāmaheśvarau ||
6.13.33
sadāśivaśca śaktiśca śivaścedaṃ tu pañcakam |
śivatattvamidaṃ brahman prajñānaṃ brahma vāgyataḥ ||
6.13.34
pṛthivyādiśivāntaṃ yattattvajātaṃ munīśvara |
svakāraṇalayadvārā śuddhirasya vidhīyatām ||
6.13.35
ekādaśānāṃ mantrāṇāṃ parasmaipadapūrvakam |
śivajyotiścaturthyantamidaṃ padamathoccaret ||
6.13.36
na mameti vadetpaścāduddeśatyāga īritaḥ |
ataḥ paraṃ vividyaiti karṣotkāyeti mantrayoḥ ||
6.13.37
vyāpakāya padasyānte paramātmana ityapi |
śivajyotiścaturthyantaṃ viśvabhūtapadaṃ punaḥ ||
6.13.38
ghasanotsukaśabdaśca caturthyantamatho vadet |
parasmaipadamuccārya devāya padamuccaret ||
6.13.39
uttiṣṭhasveti mantrasya viśvarūpāya śabdataḥ |
puruṣāya padaṃ brūyādoṃsvāhetyasya saṃvadet ||
6.13.6.13.40
lokatrayapadasyānte vyāpine paramātmane |
śivāyedaṃ na mama ca padaṃ brūyādataḥ param ||
6.13.41
svaśākhoktaprakāreṇa purastāttantrakarma ca |
nirvartya sarpiṣā miśraṃ caruṃ prāśya purodhase ||
6.13.42
pradadyād dakṣiṇāṃ tasmai hemādiparibṛṃhitām |
brahmāṇamudvāsya tataḥ prātaraupāsanaṃ hunet ||
6.13.43
saṃ mā siñcantu maruta iti mantraṃ japennaraḥ |
yāte agna ityanena mantreṇāgnau pratāpya ca ||
6.13.44
hastamagnau samāropya svātmanyadvaitadhāmani |
prābhātikīṃ tataḥ sandhyāmupāsyādityamapyatha ||
6.13.45
upasthāya praviśyāpsu nābhidaghnaṃ praveśayan |
tanmantrāṃ perajapetprītyā niścalātmā samutsukaḥ ||
6.13.46
āhitāgnistu yaḥ kuryātprājāpatyeṣṭimāhite |
śraute vaiśvānare samyak sarvavedasadakṣiṇām ||
6.13.47
athāgnimātmanyāropya brāhmaṇaḥ pravrajed guhāt |
sāvitrīprathamaṃ pādaṃ sāvitrīmityudīrya ca ||
6.13.48
praveśayāmi śabdānte bhūromiti ca saṃvadet |
dvitīyaṃ pādamuccārya sāvitrīmiti pūrvavat ||
6.13.49
praveśayāmi śabdānte bhūromiti ca saṃvadet |
tṛtīyaṃ pādamuccārya sāvitrīmityataḥ param ||
6.13.6.13.50
praveśayāmi śabdānte suvaromityudīrayet |
tripādamuccaretpūrvaṃ sāvitrīmityataḥ param ||
6.13.51
praveśayāmi śabdānte bhūrbhuvaḥ suvaromiti |
udīrayetparaṃ prītyā niścalātmā munīśvara ||
6.13.52
iyaṃ bhagavatī sākṣācchaṅkarārddhaśarīriṇī |
pañcavaktrā daśabhujā tripañcanayanojjvalā ||
6.13.53
navaratnakirīṭodyaccandralekhāvataṃsinī |
śuddhasphaṭikasaṅkāśā daśāyudhadharā śubhā ||
6.13.54
hārakeyūrakaṭakakiṅkiṇīnūpurādibhiḥ |
bhūṣitāvayavā divyavasanā ratnabhūṣaṇā ||
6.13.55
viṣṇunā vidhinā devaṛṣigandharvadānavaiḥ |
mānavaiśca sadā sevyā sarvātmavyāpinī śivā ||
6.13.56
sadāśivasya devasya dharmapatnī manoharā |
jagadambā trijananī triguṇā nirguṇāpyajā ||
6.13.57
ityevaṃ saṃvicāryātha gāyatrīṃ prajapetsudhīḥ |
ādidevīṃ ca tripadāṃ brāhmaṇatvādidāmajām ||
6.13.58
yo hyanyathā japetpāpo gāyatrīṃ śivarūpiṇīm |
sa pacyate mahāghore narake kalpasaṅkhyayā ||
6.13.59
sā vyāhṛtibhyaḥ sañjātā tāsveva vilayaṃ gatā |
tāśca praṇavasambhūtā praṇave vilayaṃ gatāḥ ||
6.13.6.13.60
praṇavaḥ sarvavedādiḥ praṇavaḥ śivavācakaḥ |
mantrādhirājarājaśca mahābījaṃ manuḥ paraḥ ||
6.13.61
śivo vā praṇavo hyeṣa praṇavo vā śivaḥ smṛtaḥ |
vācyavācakayorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ ||
6.13.62
enameva mahāmantraṃ jīvānāṃ ca tanutyajām |
kāśyāṃ saṃśrāvya maraṇe datte muktiṃ parāṃ śivaḥ ||
6.13.63
tasmādekākṣaraṃ devaṃ śivaṃ paramakāraṇam |
upāsate yatiśreṣṭhā hṛdayāmbhojamadhyagam ||
6.13.64
mumukṣavo'pare dhīrā viraktā laukikā narāḥ |
viṣayānmanasā jñātvopāsate paramaṃ śivam ||
6.13.65
evaṃ vilāpya gāyatrīṃ praṇave śivavācake |
ahaṃ vṛkṣasya rerivetyanuvākaṃ japetpunaḥ ||
6.13.66
yaśchandasāmāmṛṣabha ityanuvākamupakramāt |
gopāyāntaṃ japanpaścādutthitohamitīrayet ||
6.13.67
vadejjapet tridhā mandamadhyocchrāyakramānmune |
praṇavaṃ pūrvamuddhatya sṛṣṭisthitilayakramāt ||
6.13.68
teṣāmatha kramādbhūyādbhūḥ saṃnyastambhuvastathā |
saṃnyastaṃ suvarityuktvā sannyastaṃ padamuccaram ||
6.13.69
sarvamantrānta pradeśe mayeti ca padaṃ vadet |
praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya samaṣṭivyāhṛtīrvadet ||
6.13.6.13.70
samastamityato brūyānmayeti ca samabravīt |
sadāśivaṃ hṛdi dhyātvā mandādīti tato mune ||
6.13.71
praiṣamantrāṃstu japtvaivaṃ sāvadhānena cetasā |
abhayaṃ sarvabhūtebhyo mattaḥ svāheti sañjapan ||
6.13.72
prācyāṃ diśyapa uddhṛtya prakṣipedajaliṃ tataḥ |
śikhāṃ yajñopavītaṃ ca yatrotpāṭya ca pāṇinā ||
6.13.73
gṛhītvā praṇavaṃ bhūśca samudraṃ gaccha saṃvadet |
vahnijāyāṃ samuccāryya sodakāñjalinā tataḥ ||
6.13.74
apsu hūyādatha preṣairabhimantrya tridhā tvapaḥ |
prāśya tīre samāgatya bhūmau vastrādikaṃ tyajet ||
6.13.75
udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā gacchessaptapadādhikam |
kiñciddūramathācāryastiṣṭha tiṣṭheti saṃvadet ||
6.13.76
lokasya vyavahārārthaṃ kaupīnaṃ daṇḍameva ca |
bhagavansvīkuruṣveti dadyātsvenaiva pāṇinā ||
6.13.77
dattvā sudoraṃ kaupīnaṃ kāṣāyavasanaṃ tataḥ |
ācchādyācamya ca dvedhā ta śiṣyamiti saṃvadet ||
6.13.78
indrasya vajro'si tata iti mantramudāharet |
samprārthya daṇḍaṃ gṛhṇīyātsakhāya iti sañjapan ||
6.13.79
atha gatvā guroḥ pārśvaṃ śivapādāmbujaṃ smaran |
praṇameddaṇḍavadbhūmau trivāraṃ saṃyatātmavān ||
6.13.6.13.80
punarutthāya ca śanaiḥ premṇā paśyanguruṃ nijam |
kṛtāñjalipuṭastiṣṭhedgurupāda samīpataḥ ||
6.13.81
karmmārambhātpūrvameva gṛhītvā gomayaṃ śubham |
sthūlāmalakamātreṇa kṛtvā piṇḍānviśoṣayeta ||
6.13.82
sauraistu kiraṇaireva homārambhāgnimadhyagān |
nikṣipya homasampūrttau bhasma saṅgṛhya gopayet ||
6.13.83
tato gurussamādāya virajānalajaṃ sitam |
bhasma tenaiva taṃ śiṣyamagnirityādibhiḥ kramāt ||
6.13.84
mantrairaṅgāni saṃspṛśya mūrddhādicaraṇāntataḥ |
īśānādyaiḥ pañcamantrai śira ārabhya sarvataḥ ||
6.13.85
samuddhṛtya vidhānena tripuṇḍraṃ dhārayettataḥ |
triyāyuṣaistryambakaiśca mūrdhna ārabhya ca kramāt ||
6.13.86
tatassadbhaktiyuktena cetasā śiṣyasattamaḥ |
hṛtpaṅkaje samāsīnaṃ dhyāyecchivamumāsakham ||
6.13.87
hastaṃ nidhāya śirasi śiṣyasya sa gururvadet |
trivāraṃ praṇavaṃ dakṣakarṇe ṛṣyādisaṃyutam ||
6.13.88
tataḥ kṛtvā ca karuṇāṃ praṇavasyārtha mādiśet |
ṣaḍvidhārtthapari jñānasahitaṃ gurusattamaḥ ||
6.13.89
dviṣaṭprakāraṃ sa guruṃ praṇamedbhuvi daṇḍavat |
tadadhīno bhavennityaṃ nānyatkarmma samācaret ||
6.13.6.13.90
tadājñayā tataḥ śiṣyo vedāntārthānusārataḥ |
śivajñānaparo bhūyātsaguṇāguṇabhedataḥ ||
6.13.91
tatastenaiva śiṣyeṇa śravaṇādyaṅgapūrvvakam |
prabhātikādyanuṣṭhānaṃ japānte kārayedguruḥ ||
6.13.92
pūjāṃ ca maṇḍale tasminkailāsaprastarāhvaye |
śivoditena mārgeṇa śiṣyastatraiva pūjayet ||
6.13.93
devannityamaśaktaścetpūjituṃ guruṇā śubham |
sphāṭikaṃ pīṭhikopetaṃ gṛhṇīyālliṅgamaiśvaram ||
6.13.94
varaṃ prāṇaparityāgaśchedanaṃ śiraso'pi me |
na tvanabhyarcya bhuñjīyāṃ bhagavantaṃ trilocanam ||
6.13.95
evantrivāramuccāryya śapathaṃ gurusannidhau |
kuryyāddṛḍhamanāśśiṣyaḥ śivabhaktisamudvahan ||
6.13.96
tata eva mahādevaṃ nityamudyuktamānasaḥ |
pūjayetparayā bhaktyā pañcāvaraṇamārgataḥ ||
6.13.96.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ trayodaśo'dhyāyaḥ ||
6.13.96.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.13.96.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.13.96.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (6)
- Aṃśumadāgama (another edition) — Sanskrit
- Kailāsasaṃhitā — Sanatkumāra, Sanskrit
- Kailasasamhita (print) — Sanskrit
- Yatidharmanirṇaya — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Sannyāsadharmadarpaṇa — Paramānanda Tīrthasvāmin, Sanskrit
- Śivabhaktamāhātmya — Sanskrit