Shivapurana 6.14: caturdaśo'dhyāyaḥ | śivarūpapraṇavavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 6.14
- Language
- Sanskrit
Contents
caturdaśo'dhyāyaḥ | śivarūpapraṇavavarṇanam
6.14.1
vāmadeva uvāca |
bhagavanṣaṇmukhāśeṣavijñānāmṛtavāridhe |
viśvāmareśvarasuta praṇatārttiprabhañjana ||
6.14.2
ṣaḍvidhārtthaparijñānamiṣṭadaṃ kimudāhṛtam |
ke tatra ṣaḍvidhā arthāḥ parijñānaṃ ca kiṃ prabho ||
6.14.3
pratipādyaśca kastasya parijñāne ca kiṃ phalam |
etatsarvaṃ samācakṣva yadyatpṛṣṭaṃ mayā guha ||
6.14.4
etamartthamavijñāya paśuśāstravimohitaḥ |
adyāpyahaṃ mahāsena bhrāntaśca śivamāyayā ||
6.14.5
ahaṃ śivapadadvandvajñānāmṛtarasāyanam |
pīttvā vigatasammoho bhaviṣyāmi yathā tathā ||
6.14.6
kṛpāmṛtārdrayā dṛṣṭyā vilokya suciraṃ mayi |
karttavyo'nugrahaḥ śrīmatpādābjaśaraṇāgate ||
6.14.7
iti śrutvā munīndroktaṃ jñānaśaktidharo vibhuḥ |
prāhānyadarśanamahāsantrāsajanakaṃ vacaḥ ||
6.14.8
subrahmaṇya uvāca |
śrūyatāṃ muniśārdūla tvayā yatpṛṣṭamādarāt |
samaṣṭivyaṣṭibhāvena parijñānammaheśituḥ ||
6.14.9
praṇavārtthaparijñānarūpaṃ tadvistarādaham |
vadāmi ṣaḍvidhārthaikyaparijñānena suvrata ||
6.14.6.14.10
prathamo mantrarūpaḥ syād dvitīyo mantrabhāvitaḥ |
devatārtthastṛtīyo'rthaḥ prapañcārthastataḥ param ||
6.14.11
caturthaḥ pañcamārthaḥ syād gururūpapradarśakaḥ |
ṣaṣṭhaḥ śiṣyātmarūpo'rthaḥ ṣaḍvidhārthāḥ prakīrtitāḥ ||
6.14.12
tatra mantrasvarūpaṃ te vadāmi munisattama |
yena vijñātamātreṇa mahājñānī bhavennaraḥ ||
6.14.13
ādyaḥ svaraḥ pañcamaśca pañcamāntastataḥ paraḥ |
bindunādau ca pañcārṇāḥ proktā vedairna cānyathā ||
6.14.14
etatsamaṣṭirūpo hi vedādiḥ samudāhṛtaḥ |
nādaḥ sarvasamaṣṭiḥ syād bindvāḍhyaṃ yaccatuṣṭayam ||
6.14.15
vyaṣṭirūpeṇa saṃsiddhaṃ praṇave śivavācake |
yantrarūpaṃ śṛṇu prājña śivaliṅgaṃ tadeva hi ||
6.14.16
sarvādhastāllikhetpīṭhaṃ tadūrdhvaṃ prathamaṃ svaram |
uvarṇaṃ ca tadūrdhvasthaṃ pavargāntaṃ tadūrdhvagam ||
6.14.17
tanmastakasthaṃ binduṃ ca tadūrdhvaṃ nādamālikhet |
yantre sampūrṇatāṃ yāte sarvakāmaḥ prasidhyati ||
6.14.18
evaṃ yantraṃ samālikhya praṇave nava veṣṭayet | ta-va tadutthenaiva nādena vidyannādāvasānakam ||
6.14.19
devatārtthaṃ pravakṣyāmi gūḍhaṃ sarvatra yanmune |
tava snehād vāmadeva yathā śaṅkarabhāṣitam ||
6.14.6.14.20
sadyojātaṃ prapadyāmītyupakramya sadāśivom |
iti prāha śrutistāraṃ brahmapañcakavācakam ||
6.14.21
vijñeyā brahmarūpiṇyaḥ sūkṣmāḥ pañcaiva devatāḥ |
etā eva śivasyāpi mūrtitvenopabṛṃhitāḥ ||
6.14.22
śivasya vācako mantraḥ śivamūrtteśca vācakaḥ |
mūrttimūrtimatorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ ||
6.14.23
īśānamukuṭopeta ityārabhya puroditaḥ |
śivasya vigrahaḥ pañcavaktrāṇi śṛṇu sāmpratam ||
6.14.24
pañcamādi samārabhya sadyojātādyanukramāt |
ūrdhvāntamīśānāntaṃ ca mukhapañcakamīritam ||
6.14.25
īśānasyaiva devasya caturvyūhapade sthitam |
puruṣādyaṃ ca sadyāntaṃ brahmarūpaṃ catuṣṭayam ||
6.14.26
pañca brahmasamaṣṭiḥ syādīśānaṃ brahma viśrutam |
puruṣādyaṃ tu tadvyaṣṭiḥ sadyojātāntikaṃ mune ||
6.14.27
anugrahamayaṃ cakramidaṃ pañcārthakāraṇam |
parabrahmātmakaṃ sūkṣmaṃ nirvikāramanāmayam ||
6.14.28
anugraho'pi dvividhastirobhāvādigocaraḥ |
prabhuścānyastu jīvānāṃ parāvaravimuktidaḥ ||
6.14.29
etatsadāśivasyaiva kṛtyadvayamudāhṛtam |
anugrahe'pi sṛṣṭyādikṛtyānāṃ pañcakaṃ vibhoḥ ||
6.14.6.14.30
mune tatrāpi sadyādyā devatāḥ parikīrtitāḥ |
parabrahmasvarūpāstāḥ pañca kalyāṇadāḥ sadā ||
6.14.31
anugrahamayaṃ cakraṃ śāntyatītakalāmayam |
sadāśivādhiṣṭhitaṃ ca paramaṃ padamucyate ||
6.14.32
etadeva padaṃ prāpya yatīnāṃ bhavitātmanām |
sadāśivopāsakānāṃ praṇavāsaktacetasām ||
6.14.33
etadeva padaṃ prāpya tena sākaṃ munīśvarāḥ |
bhuktvā suvipulānbhogāndevena brahmarūpiṇā ||
6.14.34
mahāpralayasambhūtau śivasāmyaṃ bhajanti hi |
na patanti punaḥ kvāpi saṃsārābdhau janāśca te ||
6.14.35
te brahmaloka iti ca śrutirāha sanātanī |
aiśvaryaṃ tu śivasyāpi samaṣṭiridameva hi ||
6.14.36
sarvaiśvaryeṇa sampanna ityāhātharvaṇī śikhā |
sarvaiśvaryapradātṛtvamasyaiva pravadanti hi ||
6.14.37
camakasya padānnānyadadhikaṃ vidyate padam |
brahmapañcakavistāraprapañcaḥ khalu dṛśyate ||
6.14.38
brahmabhya evaṃ sañjātā nivṛttyādyāḥ kalā matāḥ |
sūkṣmabhūtasvarūpiṇyaḥ kāraṇatvena viśrutāḥ ||
6.14.39
sthūlarūpasvarūpasya prapañcasyāsya suvrata |
pañcadhāvasthitaṃ yattad brahmapañcakamiṣyate ||
6.14.6.14.40
puruṣaḥ śrotravāṇyau ca śabdakāśau ca pañcakam |
vyāptamīśānarūpeṇa brahmaṇā munisattama ||
6.14.41
prakṛtistvakca pāṇiśca sparśo vāyuśca pañcakam |
vyāptaṃ puruṣarūpeṇa brahmaṇaiva munīśvara ||
6.14.42
ahaṅkārastathā cakṣuḥ pādo rūpaṃ ca pāvakaḥ |
aghorabrahmaṇā vyāptametatpañcakamañcitam ||
6.14.43
buddhiśca rasanā pāyū rasa āpaśca pañcakam |
brahmaṇā vāmadevena vyāptaṃ bhavati nityaśaḥ ||
6.14.44
mano nāsā tathopastho gandho bhūmiśca pañcakam |
sadyena brahmaṇā vyāptaṃ pañcabrahmamayaṃ jagat ||
6.14.45
yantrarūpeṇopadiṣṭaḥ praṇavaḥ śivavācakaḥ |
samaṣṭiḥ pañcavarṇānāṃ bindvādyaṃ yaccatuṣṭayam ||
6.14.46
śivopadiṣṭamārgeṇa yantrarūpaṃ vibhāvayet |
praṇavaṃ paramaṃ mantrādhirājaṃ śivarūpiṇam ||
6.14.46.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ śivarūpapraṇavavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||
6.14.46.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.14.46.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.14.46.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (2)
- Kailāsasaṃhitā — Sanatkumāra, Sanskrit
- Kailasasamhita (print) — Sanskrit