Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 6.14: caturdaśo'dhyāyaḥ | śivarūpapraṇavavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 6.14

Language
Sanskrit

Contents

caturdaśo'dhyāyaḥ | śivarūpapraṇavavarṇanam

6.14.1

vāmadeva uvāca |
bhagavanṣaṇmukhāśeṣavijñānāmṛtavāridhe |
viśvāmareśvarasuta praṇatārttiprabhañjana ||

6.14.2

ṣaḍvidhārtthaparijñānamiṣṭadaṃ kimudāhṛtam |
ke tatra ṣaḍvidhā arthāḥ parijñānaṃ ca kiṃ prabho ||

6.14.3

pratipādyaśca kastasya parijñāne ca kiṃ phalam |
etatsarvaṃ samācakṣva yadyatpṛṣṭaṃ mayā guha ||

6.14.4

etamartthamavijñāya paśuśāstravimohitaḥ |
adyāpyahaṃ mahāsena bhrāntaśca śivamāyayā ||

6.14.5

ahaṃ śivapadadvandvajñānāmṛtarasāyanam |
pīttvā vigatasammoho bhaviṣyāmi yathā tathā ||

6.14.6

kṛpāmṛtārdrayā dṛṣṭyā vilokya suciraṃ mayi |
karttavyo'nugrahaḥ śrīmatpādābjaśaraṇāgate ||

6.14.7

iti śrutvā munīndroktaṃ jñānaśaktidharo vibhuḥ |
prāhānyadarśanamahāsantrāsajanakaṃ vacaḥ ||

6.14.8

subrahmaṇya uvāca |
śrūyatāṃ muniśārdūla tvayā yatpṛṣṭamādarāt |
samaṣṭivyaṣṭibhāvena parijñānammaheśituḥ ||

6.14.9

praṇavārtthaparijñānarūpaṃ tadvistarādaham |
vadāmi ṣaḍvidhārthaikyaparijñānena suvrata ||

6.14.6.14.10

prathamo mantrarūpaḥ syād dvitīyo mantrabhāvitaḥ |
devatārtthastṛtīyo'rthaḥ prapañcārthastataḥ param ||

6.14.11

caturthaḥ pañcamārthaḥ syād gururūpapradarśakaḥ |
ṣaṣṭhaḥ śiṣyātmarūpo'rthaḥ ṣaḍvidhārthāḥ prakīrtitāḥ ||

6.14.12

tatra mantrasvarūpaṃ te vadāmi munisattama |
yena vijñātamātreṇa mahājñānī bhavennaraḥ ||

6.14.13

ādyaḥ svaraḥ pañcamaśca pañcamāntastataḥ paraḥ |
bindunādau ca pañcārṇāḥ proktā vedairna cānyathā ||

6.14.14

etatsamaṣṭirūpo hi vedādiḥ samudāhṛtaḥ |
nādaḥ sarvasamaṣṭiḥ syād bindvāḍhyaṃ yaccatuṣṭayam ||

6.14.15

vyaṣṭirūpeṇa saṃsiddhaṃ praṇave śivavācake |
yantrarūpaṃ śṛṇu prājña śivaliṅgaṃ tadeva hi ||

6.14.16

sarvādhastāllikhetpīṭhaṃ tadūrdhvaṃ prathamaṃ svaram |
uvarṇaṃ ca tadūrdhvasthaṃ pavargāntaṃ tadūrdhvagam ||

6.14.17

tanmastakasthaṃ binduṃ ca tadūrdhvaṃ nādamālikhet |
yantre sampūrṇatāṃ yāte sarvakāmaḥ prasidhyati ||

6.14.18

evaṃ yantraṃ samālikhya praṇave nava veṣṭayet | ta-va tadutthenaiva nādena vidyannādāvasānakam ||

6.14.19

devatārtthaṃ pravakṣyāmi gūḍhaṃ sarvatra yanmune |
tava snehād vāmadeva yathā śaṅkarabhāṣitam ||

6.14.6.14.20

sadyojātaṃ prapadyāmītyupakramya sadāśivom |
iti prāha śrutistāraṃ brahmapañcakavācakam ||

6.14.21

vijñeyā brahmarūpiṇyaḥ sūkṣmāḥ pañcaiva devatāḥ |
etā eva śivasyāpi mūrtitvenopabṛṃhitāḥ ||

6.14.22

śivasya vācako mantraḥ śivamūrtteśca vācakaḥ |
mūrttimūrtimatorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ ||

6.14.23

īśānamukuṭopeta ityārabhya puroditaḥ |
śivasya vigrahaḥ pañcavaktrāṇi śṛṇu sāmpratam ||

6.14.24

pañcamādi samārabhya sadyojātādyanukramāt |
ūrdhvāntamīśānāntaṃ ca mukhapañcakamīritam ||

6.14.25

īśānasyaiva devasya caturvyūhapade sthitam |
puruṣādyaṃ ca sadyāntaṃ brahmarūpaṃ catuṣṭayam ||

6.14.26

pañca brahmasamaṣṭiḥ syādīśānaṃ brahma viśrutam |
puruṣādyaṃ tu tadvyaṣṭiḥ sadyojātāntikaṃ mune ||

6.14.27

anugrahamayaṃ cakramidaṃ pañcārthakāraṇam |
parabrahmātmakaṃ sūkṣmaṃ nirvikāramanāmayam ||

6.14.28

anugraho'pi dvividhastirobhāvādigocaraḥ |
prabhuścānyastu jīvānāṃ parāvaravimuktidaḥ ||

6.14.29

etatsadāśivasyaiva kṛtyadvayamudāhṛtam |
anugrahe'pi sṛṣṭyādikṛtyānāṃ pañcakaṃ vibhoḥ ||

6.14.6.14.30

mune tatrāpi sadyādyā devatāḥ parikīrtitāḥ |
parabrahmasvarūpāstāḥ pañca kalyāṇadāḥ sadā ||

6.14.31

anugrahamayaṃ cakraṃ śāntyatītakalāmayam |
sadāśivādhiṣṭhitaṃ ca paramaṃ padamucyate ||

6.14.32

etadeva padaṃ prāpya yatīnāṃ bhavitātmanām |
sadāśivopāsakānāṃ praṇavāsaktacetasām ||

6.14.33

etadeva padaṃ prāpya tena sākaṃ munīśvarāḥ |
bhuktvā suvipulānbhogāndevena brahmarūpiṇā ||

6.14.34

mahāpralayasambhūtau śivasāmyaṃ bhajanti hi |
na patanti punaḥ kvāpi saṃsārābdhau janāśca te ||

6.14.35

te brahmaloka iti ca śrutirāha sanātanī |
aiśvaryaṃ tu śivasyāpi samaṣṭiridameva hi ||

6.14.36

sarvaiśvaryeṇa sampanna ityāhātharvaṇī śikhā |
sarvaiśvaryapradātṛtvamasyaiva pravadanti hi ||

6.14.37

camakasya padānnānyadadhikaṃ vidyate padam |
brahmapañcakavistāraprapañcaḥ khalu dṛśyate ||

6.14.38

brahmabhya evaṃ sañjātā nivṛttyādyāḥ kalā matāḥ |
sūkṣmabhūtasvarūpiṇyaḥ kāraṇatvena viśrutāḥ ||

6.14.39

sthūlarūpasvarūpasya prapañcasyāsya suvrata |
pañcadhāvasthitaṃ yattad brahmapañcakamiṣyate ||

6.14.6.14.40

puruṣaḥ śrotravāṇyau ca śabdakāśau ca pañcakam |
vyāptamīśānarūpeṇa brahmaṇā munisattama ||

6.14.41

prakṛtistvakca pāṇiśca sparśo vāyuśca pañcakam |
vyāptaṃ puruṣarūpeṇa brahmaṇaiva munīśvara ||

6.14.42

ahaṅkārastathā cakṣuḥ pādo rūpaṃ ca pāvakaḥ |
aghorabrahmaṇā vyāptametatpañcakamañcitam ||

6.14.43

buddhiśca rasanā pāyū rasa āpaśca pañcakam |
brahmaṇā vāmadevena vyāptaṃ bhavati nityaśaḥ ||

6.14.44

mano nāsā tathopastho gandho bhūmiśca pañcakam |
sadyena brahmaṇā vyāptaṃ pañcabrahmamayaṃ jagat ||

6.14.45

yantrarūpeṇopadiṣṭaḥ praṇavaḥ śivavācakaḥ |
samaṣṭiḥ pañcavarṇānāṃ bindvādyaṃ yaccatuṣṭayam ||

6.14.46

śivopadiṣṭamārgeṇa yantrarūpaṃ vibhāvayet |
praṇavaṃ paramaṃ mantrādhirājaṃ śivarūpiṇam ||

6.14.46.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ śivarūpapraṇavavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||

6.14.46.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

6.14.46.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

6.14.46.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (2)