Shivapurana 6.17: saptadaśo'dhyāyaḥ | śivādvaitajñānakathanādi sṛṣṭikathanam
Śivapurāṇa (complete text) 6.17
- Language
- Sanskrit
Contents
saptadaśo'dhyāyaḥ | śivādvaitajñānakathanādi sṛṣṭikathanam
6.17.1
vāmadeva uvāca |
niyatyadhastātprakṛteruparisthaḥ pumāniti |
pūrvatra bhavatā proktamidānīṃ kathamanyathā ||
6.17.2
māyayā saṅkucadrūpastadādhastāditi prabho |
iti me saṃśayaṃ nātha chettumarhasi tattvataḥ ||
6.17.3
śrīsubrahmaṇya uvāca |
advaitaśaivavādo'yaṃ dvaitaṃ na sahate kvacit |
dvaitaṃ ca naśvaraṃ brahmādvaitaṃ paramanaśvaram ||
6.17.4
sarvajñaḥ sarvakartā ca śivaḥ sarveśvaro'guṇaḥ |
tridevajanako brahmā saccidānandavigrahaḥ ||
6.17.5
sa eva śaṅkaro devaḥ svecchayā ca svamāyayā |
saṅkucadrūpa iva sanpuruṣaḥ sambabhūva ha ||
6.17.6
kalādipañcakenaiva bhoktṛtvena prakalpitaḥ |
prakṛtisthaḥ pumāneṣa bhuṅkte prakṛtijānguṇān ||
6.17.7
iti sthānadvayāntaḥsthaḥ puruṣo na virodhakaḥ |
saṅkucannijarūpāṇāṃ jñānādīnāṃ samaṣṭimān ||
6.17.8
sattvādiguṇasādhyaṃ ca buddhyādi tritayātmakam |
cittamprakṛtitattvaṃ tadāsītsattvādikāraṇāt ||
6.17.9
sāttvikādivibhedena guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
guṇebhyo buddhirutpannā vastuniścayakāriṇī ||
6.17.6.17.10
tato mahānahaṅkārastato buddhīndriyāṇi ca |
jātāni manaso rūpaṃ syātsaṅkalpavikalpakam ||
6.17.11
buddhīndriyāṇi śrotratvak cakṣurjihvā ca nāsikā |
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca gocaraḥ ||
6.17.12
buddhīndriyāṇāṃ kathitaḥ śrotrādikramatastataḥ |
vaikārikādahaṅkārāttanmātrāṇyabhavankramāt ||
6.17.13
tāni proktāni sūkṣmāṇi munibhistattvadarśibhiḥ |
karmendriyāṇi jñeyāni svakāryasahitāni ca ||
6.17.14
viprarṣe vākkarau pādau pāyūpasthau ca tatkriyāḥ |
vacanādānagamanavisarggānandasaṃjñitāḥ ||
6.17.15
bhūtādikādahaṅkārāttanmātrāṇyabhavankramāt |
tāni sūkṣmāṇi rūpāṇī śabdādīnāmiti sthitiḥ ||
6.17.16
tebhyaścākāśavāyvagnijalabhūmijaniḥ kramāt |
vijñeyā muniśārdūla pañcabhūtamitīṣyate ||
6.17.17
avakāśapradānaṃ ca vāhakatvaṃ ca pācanam |
saṃrambho dhāraṇaṃ teṣāṃ vyāpārāḥ parikīrtitāḥ ||
6.17.18
vāmadeva uvāca |
bhūtasṛṣṭiḥ purā proktā kalādibhyaḥ kathaṃ punaḥ |
anyathā procyate skanda sandeho'tra mahānmama ||
6.17.19
ātmatattvamakāraḥ syādvidyā syādustataḥ param |
śivatattvaṃ makāraḥ syādvāmadeveti cintyatām ||
6.17.6.17.20
bindunādau tu vijñeyau sarvatattvārthakāvubhau |
tatratyā devatā yāśca tā mune śṛṇu sāmpratam ||
6.17.21
brahmā viṣṇuśca rudraśca maheśvarasadāśivau |
te hi sākṣācchivasyaiva mūrtayaḥ śrutiviśrutāḥ ||
6.17.22
ityuktaṃ bhavatā pūrvamidānīmucyate'nyathā |
tanmātrebhyo bhavantīti sandeho'tra mahānmama ||
6.17.23
kṛtvā tatkaruṇāṃ skanda saṃśayaṃ chettumarhasi |
ityākarṇya munervākyaṃ kumāraḥ pratyabhāṣata ||
6.17.24
śrīsubrahmaṇya uvāca |
tasmādveti samārabhya bhūtasṛṣṭikrame mune |
tāñchṛṇuṣva mahāprājña sāvadhānatayādarāt ||
6.17.25
jātāni pañca bhūtāni kalābhya iti niścitam |
sthūlaprapañcarūpāṇi tāni bhūtapatervapuḥ ||
6.17.26
śivatattvādipṛthvyantaṃ tattvānāmudayakrame |
tanmātrebhyo bhavantīti vaktavyāni kramānmune ||
6.17.27
tanmātrāṇāṃ kalānāmapyaikyaṃ syād bhūtakāraṇam |
aviruddhatvamevātra viddhi brahmāvidāṃ vara ||
6.17.28
sthūlasūkṣmātmake viśve candrasūryādayo grahāḥ |
sanakṣatrāśca sañjātāstathānye jyotiṣāṃ gaṇāḥ ||
6.17.29
brahmaviṣṇumaheśādidevatā bhūtajātayaḥ |
indrādayo'pi dikpālā devāśca pitaro'surāḥ ||
6.17.6.17.30
rākṣasā mānuṣāścānye jaṅgamatvavibhāginaḥ |
paśavaḥ pakṣiṇaḥ kīṭāḥ pannagādiprabhedinaḥ ||
6.17.31
tarugulmalatauṣadhyaḥ parvatāścāṣṭa viśrutāḥ |
gaṅgādyāḥ saritaḥ sapta sāgarāśca maharddhayaḥ ||
6.17.32
yatkiñcidvastujātaṃ tatsarvamatra pratiṣṭhitam |
vicāraṇīyaṃ sadbudhyā na bahirmunisattama ||
6.17.33
strīpuṃrūpamidaṃ viśvaṃ śivaśaktyātmakaṃ budhaiḥ |
bhavādṛśairupāsyaṃ syācchivajñānaviśāradaiḥ ||
6.17.34
sarvaṃ brahmetyupāsīta sarvaṃ vai rudra ityapi |
śrutirāha mune tasmātprapañcātmā sadāśivaḥ ||
6.17.35
aṣṭatriṃśatkalānyāsasāmarthyā dvaitabhāvanāt |
sadāśivo'hameveti bhāvitātmā guruḥ śivaḥ ||
6.17.36
evaṃvicārī sacchiṣyo guruḥ syātsa śivaḥ svayam |
prapañcadevatāyantramantrātmā na hi saṃśayaḥ ||
6.17.37
ācāryakṛpayā vipra sañchinnākhilabandhanaḥ |
śiṣyaḥ śivapadāsakto gurvātmā bhavati dhruvam ||
6.17.38
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇaprādhānyayogataḥ |
samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate ||
6.17.39
rāgādidoṣarahitaṃ vedasāraḥ śivoditam |
tubhyaṃ me kathitaṃ prītyādvaitajñānaṃ śivapriyam ||
6.17.6.17.40
yo hyanyathaitanmanute madvaco madagarvitaḥ |
devo vā dānavaḥ siddho gandharvo manujo'pi vā ||
6.17.41
durātmanastasya śiraḥ chindyasamatayā dhruvam |
sacchaktyā ripukālāgnikalpayā na hi saṃśayaḥ ||
6.17.42
bhavāneva mune sākṣācchivādvaitavidāṃ varaḥ |
śivajñānopadeśe hi śivācārapradarśakaḥ ||
6.17.43
yaddehabhasmasamparkātsañchinnāghavrajo'śuciḥ |
mahāpiśācaḥ samprāpa tvatkṛpātaḥ satāṃ gatim ||
6.17.44
śivayogīti saṅkhyātatrilokavibhavo bhavān |
bhavatkaṭākṣasamparkātpaśuḥ paśupatirbhavet ||
6.17.45
tava tasya mayi pṛcchā lokāśikṣārthamādarāt |
lokopakārakaraṇe vicarantīha sādhavaḥ ||
6.17.46
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ pratiṣṭhitamatastvayi |
tvamapi śraddhayā bhaktyā praṇaveṣveva sādaram ||
6.17.47
upaviśya ca tānsarvānsaṃyojya parameśvare |
śivācāraṃ grāhayasva bhūtirudrākṣamiśritam ||
6.17.48
tvaṃ śivo hi śivācārī samprāptādvaitabhāvataḥ |
vicaram̐llokarakṣāyai sukhamakṣayamāpnuhi ||
6.17.49
sūta uvāca |
śrutvedamadbhutamataṃ hi ṣaḍānanoktaṃ vedāntaniṣṭhitamṛṣistu vinamramūrtiḥ |
bhūtvā praṇamya bahuśo bhuvi daṇḍavatta-tpādāravindaviharanmadhupatvamāpa ||
6.17.49.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ śivādvaitajñānakathanādi sṛṣṭikathanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||
6.17.49.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.17.49.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.17.49.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
6.17.49.p5
oṃ namaḥ śivāya ||
6.17.49.p6
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
Linked texts (3)
- Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit
- Kailāsasaṃhitā — Sanatkumāra, Sanskrit
- Kailasasamhita (print) — Sanskrit