Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 6.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | yogapaṭṭavidhivarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 6.19

Language
Sanskrit

Contents

ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | yogapaṭṭavidhivarṇanam

6.19.1

subrahmaṇya uvāca |
atha mahāvākyāni prajñānaṃ brahma ||

6.19.2

ahaṃ brahmāsmi ||

6.19.3

tattvamasi ||

6.19.4

ayāmātmā brahma ||

6.19.5

īśā vāsyamidaṃ sarvaṃ ||

6.19.6

prāṇo'smi ||

6.19.7

prajñānātmā ||

6.19.8

yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha ||

6.19.9

anyadeva tadviditādatho aviditādadhi ||

6.19.10

eṣa na ātmāntaryāmyamṛtaḥ ||

6.19.11

sa yaścāyaṃ puruṣe yaścāsāvāditye sa ekaḥ ||

6.19.12

ahamasmi paraṃ brahma parāparaparātparam ||

6.19.13

vedaśāstragurutvāttu svayamānandalakṣaṇam ||

6.19.14

sarvabhūtasthitaṃ brahma tadevāhaṃ na saṃśayaḥ ||

6.19.15

tattvasya prāṇo'hamasmi pṛthivyāḥ prāṇo'hamasmi ||

6.19.16

apāṃ ca prāṇo'hamasmi tejasaśca prāṇo'hamasmi ||

6.19.17

vāyośca prāṇo'hamasmi ākāśasya prāṇo'hamasmi ||

6.19.18

triguṇasya prāṇo'hamasmi ||

6.19.19

sarvo'haṃ sarvātmako'haṃ saṃsārī yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ yadvartamānaṃ sarvātmakatvādadvitīyo'ham ||

6.19.20

sarvaṃ khalvidaṃ brahma ||

6.19.21

sarvo'haṃ vimukto'ham ||

6.19.21.p1.1

yo'sau so'haṃ haṃsaḥ so'hamasmi |
ityevaṃ sarvatra sadā dhyāyediti | atha mahāvākyānāmarthamāha |
prajñānaṃ brahmavākyārthaḥ pūrvameva prabodhitaḥ |
ahampadasyārthabhūtaḥ śaktyātmā parameśvaraḥ | 1|

6.19.21.p1.2

akāraḥ sarvavarṇāgryaḥ prakāśaḥ paramaḥ śivaḥ |
hakāro vyomarūpaḥ syācchaktyātmā samprakīrtitaḥ | 2|

6.19.21.p1.3

śivaśaktyostu saṃyogādānandaḥ satatoditaḥ |
brahmeti śivaśaktyostu sarvātmatvamiti sphuṭam | 3|

6.19.21.p1.4

pūrvamevopadiṣṭaṃ tatso'hamasmīti bhāvayet |
tattvamityatra taditi tacchabdārthaḥ prabodhitaḥ | 4|

6.19.21.p1.5

anyathā so'hamityatra viparītārthabhāvanā |
ahaṃśabdastu puruṣastaditi syānnapuṃsakam |
evamanyo'nyavairudhyādanvayo na bhavettayoḥ | 5|

6.19.21.p1.6

strīpuṃrūpasya jagataḥ kāraṇaṃ cānyathā bhavet |
sa tattvamasi ityevamupadeśārthabhāvanā | 6|

6.19.21.p1.7

ayamātmeti vākye ca puṃrūpaṃ padayugmakam |
īśena rakṣaṇīyatvādīśāvāsyamidaṃ jagat | 7|

6.19.21.p1.8

prajñānātmā yadeveha tadamutreti cintayet |
yaḥ sa eveti vidvadbhiḥ siddhāntibhirihocyate | 8|

6.19.21.p1.9

uparisthitavākye ca yo'mutra sa iha sthitaḥ |
iti pūrvavadevārthaḥ puruṣo viduṣāṃ mataḥ | 9|

6.19.21.p1.6.19.10

anyadeva tadviditādatho aviditādapi |
asminvākye phalasyāpi vaiparītyavibhāvanā | 6.19.10|

6.19.21.p1.11

yathā syāttadvadevātra vakṣyāmi śrūyatāṃ mune |
ayathāviditāśabdo pūrvavadviditāditi | 11|

6.19.21.p1.12

pravṛttaḥ syāttadviditāttathaivāviditātparam |
anyadeva hi saṃsiddhyai na bhavediti niścitam | 12|

6.19.21.p1.13

eṣa ta ātmāntaryāmī yo'mṛtaśca śivaḥ svayam |
yaścāyaṃ puruṣe śambhuryaścāditye vyavasthitaḥ | 13|

6.19.21.p1.14

sa cā'sau seti pārthakyaṃ naikaṃ sarvaṃ sa īritaḥ |
sopādhidvayamasyārtha upacārāttathocyate | 14|

6.19.21.p1.15

taṃ śambhunāthaṃ śrutayo vadanti hi hiraṇmayam |
hiraṇyabāhava iti sarvāṅgasyopalakṣalam | 15|

6.19.21.p1.16

anyathā tatpatitvaṃ tu na bhavediti yatnataḥ |
ya eṣo'ntariti śambhuśchāndogye śrūyate śivaḥ | 16|

6.19.21.p1.17

hiraṇyaśmaśruvāṃstadvaddhiraṇyamayakeśavān |
nakhamārabhya keśāntaṃ sarvatrāpi hiraṇmayaḥ | 17|

6.19.21.p1.18

ahamasmi paraṃ brahma parāparaparātparam |
iti vākyasya tātparyaṃ vadāmi śrūyatāmidam | 18|

6.19.21.p1.19

ahampadasyārthabhūtaḥ śaktyātmā śiva īritaḥ |
sa evāsmīti vākyārtha yojanā bhavati dhruvam | 19|

6.19.21.p1.6.19.20

sarvotkṛṣṭaśca sarvātmā parabrahma sa īritaḥ |
paraścāthāparaśceti parātparamiti tridhā | 6.19.20|

6.19.21.p1.21

rudro brahmā ca viṣṇuśca proktāḥ śrutyaiva nānyathā |
tebhyaśca paramo devaḥ paraśabdena bodhitaḥ | 21|

6.19.21.p1.22

vedaśāstragurūṇāṃ ca vākyābhyāsavaśācchiśoḥ |
pūrṇānandamayaḥ śambhuḥ prādurbhūto bhaveddhṛdi | 22|

6.19.21.p1.23

sarvabhūtasthitaḥ śambhuḥ sa evāhaṃ na saṃśayaḥ |
tattvajātasya sarvasya prāṇo'smyahamahaṃ śivaḥ | 23|

6.19.21.p1.24

ityuktvā punarapyāha śivastattvatrayasya ca |
prāṇo'smītyatra pṛthvyādiguṇāntagrahaṇānmune | 24|

6.19.21.p1.25

ātmatattvāni sarvāṇi gṛhītānīti bhāvaya |
punaśca sarvagrahaṇaṃ vidyātattve śivātmanoḥ | 25|

6.19.21.p1.26

tattvayoścāsmyahaṃ prāṇāḥ sarvaḥ sarvātmako hyaham |
jīvasya cāntaryāmitvājjīvo'haṃ tasya sarvadā | 26|

6.19.21.p1.27

yadbhūtaṃ yacca bhavyaṃ yadbhaviṣyatsarvameva ca |
manmayatvādahaṃ sarvaḥ sarvo vai rudra ityapi | 27|

6.19.21.p1.28

śrutirāha mune sā hi sākṣācchivamukhodgatā |
sarvātmā paramairebhirguṇairnityasamanvayāt | 28|

6.19.21.p1.29

svasmātparātmavirahādadvitīyo'hameva hi |
sarvaṃ khalvidaṃ brahmeti vākyārthaḥ pūrvamīritaḥ | 29|

6.19.21.p1.6.19.30

pūrṇo'haṃ bhāvarūpatvānnityamukto'hameva hi |
paśavo matprasādena muktā madbhāvamāśritāḥ | 6.19.30|

6.19.21.p1.31

yo'sau sarvātmakaḥ śambhuḥ so'haṃ haṃsa śivo'smyaham |
iti vai sarvavākyārtho vāmadeva śivoditaḥ | 31|

6.19.21.p1.32

itīśaśrutivākyābhvāmupadiṣṭārthamādarāt |
sākṣācchivaikyadaṃ puṃsāṃ śiśorgururupādiśet | 32|

6.19.21.p1.33

ādāya śaṅkhaṃ sādhāramastramantreṇa bhasmanā |
śodhya tatpurataḥ sthāpya caturasre samarcite | 33|

6.19.21.p1.34

omityabhyarcya gandhādyairastraṃ vastropaśobhitam |
vāsitaṃ jalamāpūrya sampūjyomiti mantrataḥ | 34|

6.19.21.p1.35

saptadhaivābhimantryātha praṇavena punaśca tam |
yastvantaraṃ kiñcidapi kurute so'tibhītibhāk | 35|

6.19.21.p1.36

ityāha śrutisattattvaṃ dṛḍhātmā gatabhīrbhava |
ityābhāṣya svayaṃ śiṣyaṃ devaṃ dhyāyan samarcayet | 36|

6.19.21.p1.37

śiṣyāsanaṃ samprapūjya ṣaḍutthāpanamārgataḥ |
śivāsanaṃ ca saṅkalpya śivamūrtiṃ prakalpayet | 37|

6.19.21.p1.38

pañca brahmāṇi vinyasya śiraḥ pādāvasānakam |
muṇḍavaktrakalābhedaiḥ praṇavasya kalā api | 38|

6.19.21.p1.39

aṣṭatriṃśanmantrarūpāḥ śiṣyadehe'tha mastake |
samāvāhya śivaṃ mudrāḥ sthāpanīyāḥ pradarśayet | 39|

6.19.21.p1.6.19.40

tataścāṅgāni vinyasya sarvajñānītyanukramāt |
kalpayedupacārāṃśca ṣoḍaśāsanapūrvakām | 6.19.40|

6.19.21.p1.41

pāyasānnaṃ ca naivedyaṃ samarpyomagnijāyayā |
gaṇḍūṣācamanārghyādi dhūpadīpādikaṃ kramāt | 41|

6.19.21.p1.42

nāmāṣṭakena sampūjya brāhmaṇairvedapāragaiḥ |
japed brahmavidāpnoti bhṛgurvai vāruṇistataḥ | 42|

6.19.21.p1.43

yo devānāmupakramya yaḥ paraḥ sa maheśvaraḥ |
ityantaṃ tasya purataḥ kahlārādivinirmitām | 43|

6.19.21.p1.44

ādāya mālāmutthāya śrīvirūpākṣanirmite |
śāstre pañcāsyake rūpe siddhiskandhaṃ japecchanaiḥ | 44|

6.19.21.p1.45

khyātiḥ pūrṇo'hamityantaṃ sānukūlena cetasā |
deśikastasya śiṣyasya kaṇṭhadeśe samarpayet | 45|

6.19.21.p1.46

tilakaṃ candanenātha sarvāṅgālepanaṃ punaḥ |
svasampradāyānuguṇaṃ kārayecca yathāvidhi | 46|

6.19.21.p1.47

tataśca deśikaḥ prītyā nāma śrīpādasaṃjñitam |
chatraṃ ca pādukāṃ dadyād dūrvākalpavikalpanam | 47|

6.19.21.p1.48

vyākhyātṛtvaṃ ca karmādi gurvāsanaparigraham |
anugṛhya gurustasmai śiṣyāya śivarūpiṇe | 48|

6.19.21.p1.49

śivo'hamasmīti sadā samādhistho bhaveti tam |
samprocyātha svayaṃ tasmai namaskāraṃ samācaret | 49|

6.19.21.p1.6.19.50

sampradāyānuguṇyena namaskuryustathāpare |
śiṣyastadā samutthāya namaskuryād guruṃ tathā |
gurorapi guruṃ tasya śiṣyāṃśca svagurorapi | 6.19.50|

6.19.21.p1.51

evaṃ kṛtanamaskāraṃ śiṣyaṃ dadyād guruḥ svayam |
suśīlaṃ yatavācaṃ taṃ vinayāvanataṃ sthitam | 51|

6.19.21.p1.52

adya prabhṛti lokānāmanugrahaparo bhava |
parīkṣya vatsaraṃ śiṣyamaṅgīkuru vidhānataḥ | 52|

6.19.21.p1.53

rāgādidoṣānsantyajya śivadhyānaparo bhava |
satsampradāyasaṃsiddhaiḥ saṅgaṃ kuru na cetaraiḥ | 53|

6.19.21.p1.54

anabhyarcya śivaṃ jātu mā bhuṅkṣvāprāṇa saṅkṣayam |
gurubhaktiṃ samāsthāya sukhī bhava sukhī bhava | 54|

6.19.21.p1.55

iti kramād guruvaro dayālurjñānasāgaraḥ |
sānukūlena cittena samaṃ śiṣyaṃ samācaret | 55|

6.19.21.p1.56

tava snehānmayāyaṃ vai vāmadeva munīśvara |
yogapaṭṭaprakāraste prokto guhyataro'pi hi | 56|

6.19.21.p1.57

ityuktvā ṣaṇmukhastasmai kṣaurasnānavidhikramam |
vaktumārabhate prītyā yatīnāṃ kṛpayā śubham | 57|

6.19.21.p1.6.19_2

iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ yogapaṭṭavidhivarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ | 6.19|

6.19.21.p1.p59

6.20 | śrīgaṇeśāya namaḥ | | śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ | | śrīśivamahāpurāṇam | | oṃ namaḥ śivāya |
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā

Linked texts (2)