Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.1.1: prathamo'dhyāyaḥ | vidyāvatārakathanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.1.1

Language
Sanskrit

Contents

prathamo'dhyāyaḥ | vidyāvatārakathanam

7.1.1.1

vyāsa uvāca |
namaḥ śivāya somāya sagaṇāya sasūnave |
pradhānapuruṣeśāya sargasthityantahetave ||

7.1.1.2

śaktirapratimā yasya hyaiśvaryaṃ cāpi sarvagam |
svāmitvaṃ ca vibhutvaṃ ca svabhāvaṃ sampracakṣate ||

7.1.1.3

tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ śāśvataṃ śivamavyayam |
mahādevaṃ mahātmānaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam ||

7.1.1.4

dharmakṣetre mahātīrthe gaṅgākālindisaṅgame |
prayāge naimiṣāraṇye brahmalokasya vartmani ||

7.1.1.5

munayaḥ śaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ |
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire ||

7.1.1.6

tatra satraṃ samākarṇya teṣāmakliṣṭakarmaṇām |
sākṣātsatyavatīsūnorvedavyāsasya dhīmataḥ ||

7.1.1.7

śiṣyo mahātmā medhāvī triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
pañcāvayavayuktasya vākyasya guṇadoṣavit ||

7.1.1.8

uttarottaravaktā ca bruvato'pi bṛhaspateḥ |
madhuraśravaṇānāṃ ca manojñapadaparvaṇām ||

7.1.1.9

kathānāṃ nipuṇo vaktā kālavinnayavitkaviḥ |
ājagāma sa taṃ deśaṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ ||

7.1.1.10

taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāntaṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ |
tasmai sāma ca pūjāṃ ca yathāvatpratyapādayan ||

7.1.1.11

pratigṛhya sa tāṃ pūjāṃ munibhiḥ pratipāditām |
uddiṣṭamāsanaṃ bheje niyukto yuktamātmanaḥ ||

7.1.1.12

tatastatsaṅgamādeva munīnāṃ bhāvitātmanām |
sotkaṇṭhamabhavaccittaṃ śrotuṃ paurāṇikīṃ kathām ||

7.1.1.13

tadā tamanukūlābhirvāgbhiḥ pūjya maharṣayaḥ |
atīvābhimukhaṃ kṛtvā vacanaṃ cedamabruvan ||

7.1.1.14

ṛṣaya ūcuḥ |
romaharṣaṇa sarvajña bhavānno bhāgyagauravāt |
samprāpto'dya mahābhāga śaivarāja mahāmate ||

7.1.1.15

purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyakṣamīyivān |
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam ||

7.1.1.16

ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ |
yacca bhūtaṃ yacca bhavyaṃ yaccānyadvastu vartate ||

7.1.1.17

na tavāviditaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyate |
tvamadṛṣṭavaśādasmaddarśanārthamihāgataḥ |
akurvankimapi śreyo na vṛthā gantumarhasi ||

7.1.1.18

tasmācchrāvyataraṃ puṇyaṃ satkathājñānasaṃhitam |
vedāntasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayāśu naḥ ||

7.1.1.19

evamabhyarthitaḥ sūto munibhirvedavādibhiḥ |
ślakṣṇāṃ ca nyāyasaṃyuktāṃ pratyuvāca śubhāṃ giram ||

7.1.1.20

sūta uvāca |
pūjito'nugṛhītaśca bhavadbhiriti coditaḥ |
kasmātsamyaṅ na vibrūyāṃ purāṇamṛṣipūjitam ||

7.1.1.21

abhivandya mahādevaṃ devīṃ skandaṃ vināyakam |
nandinaṃ ca tathā vyāsaṃ sākṣātsatyavatīsutam ||

7.1.1.22

vakṣyāmi paramaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
śivajñānārṇavaṃ sākṣād bhuktimuktiphalapradam ||

7.1.1.23

śabdārthanyāyasaṃyuktairāgamārthairvibhūṣitam |
śvetakalpaprasaṅgena vāyunā kathitaṃ purā ||

7.1.1.24

vidyāsthānāni sarvāṇi purāṇānukramaṃ tathā |
tatpurāṇasya cotpattiṃ bruvato me nibodhata ||

7.1.1.25

aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ |
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyāścaitāścaturdaśa ||

7.1.1.26

āyurvedo dhanurvedo gāndharvaścetyanukramāt |
arthaśāstraṃ paraṃ tasmādvidyā hyaṣṭādaśa smṛtāḥ ||

7.1.1.27

aṣṭādaśānāṃ vidyānāmetāsāṃ bhinnavartmanām |
ādikarttā kaviḥ sākṣācchūlapāṇiriti śrutiḥ ||

7.1.1.28

sa hi sarvajagannāthaḥ sisṛkṣurakhilaṃ jagat |
brahmāṇaṃ vidadhe sākṣātputramagre sanātanam ||

7.1.1.29

tasmai prathamaputrāya brahmaṇe viśvayonaye |
vidyāścemā dadau pūrvaṃ viśvasṛṣṭyarthamīśvaraḥ ||

7.1.1.30

pālanāya hariṃ devaṃ rakṣāśaktiṃ dadau tataḥ |
madhyamaṃ tanayaṃ viṣṇuṃ pātāraṃ brahmaṇo'pi hi ||

7.1.1.31

labdhavidyena vidhinā prajāsṛṣṭiṃ vitanvatā |
prathamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇaṃ brahmaṇā smṛtam ||

7.1.1.32

anantaraṃ tu vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ |
pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ tanmukhādabhavattataḥ ||

7.1.1.33

yadāsya vistaraṃ śaktā nādhigantuṃ prajā bhuvi |
tadā vidyāsamāsārthaṃ viśveśvaraniyogataḥ ||

7.1.1.34

dvāparānteṣu viśvātmā viṣṇurviśvambharaḥ prabhuḥ |
vyāsanāmnā caratyasminnavatīrya mahītale ||

7.1.1.35

evaṃ vyastāśca vedāśca dvāpare dvāpare dvijāḥ |
nirmitāni purāṇāni anyāni ca tataḥ param ||

7.1.1.36

sa punardvāpare cāsminkṛṣṇadvaipāyanākhyayā |
araṇyāmiva havyāśī satyavatyāmajāyata ||

7.1.1.37

saṅkṣipya sa punarvedāṃścaturddhā kṛtavānmuniḥ |
saṅkṣiptān sa punardedān cakre'ṣṭādaśadhā muniḥ |
vyastavedatayā loke vedavyāsa iti śrutaḥ ||

7.1.1.38

purāṇānāṃ ca saṅkṣiptaṃ caturlakṣapramāṇataḥ |
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram ||

7.1.1.39

yo vidyāccaturo vedān sāṅgopaniṣado dvijaḥ |
na cetpurāṇaṃ saṃvidyānnaiva sa syādvicakṣaṇaḥ ||

7.1.1.40

itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet |
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ prahariṣyati ||

7.1.1.41

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca |
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam ||

7.1.1.42

daśadhā cāṣṭadhā caitatpurāṇamupadiśyate |
bṛhatsūkṣmaprabhedena munibhistattvavittamaiḥ ||

7.1.1.43

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā |
bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyamataḥ param ||

7.1.1.44

āgneyaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgaṃ vārāhameva ca |
skāndaṃ ca vāmanaṃ caiva kaurmaṃ mātsyaṃ ca gāruḍam ||

7.1.1.45

brahmāṇḍaṃ ceti puṇyo'yaṃ purāṇānāmanukramaḥ |
tatra śaivaṃ turīyaṃ yacchārvaṃ sarvārthasādhakam ||

7.1.1.46

grantho lakṣapramāṇaṃ tadvyastaṃ dvādaśasaṃhitam |
nirmitaṃ tacchivenaiva tatra dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ ||

7.1.1.47

taduktenaiva dharmeṇa śaivāstraivarṇikā narāḥ |
tasmādvimuktimanvicchan śivameva samāśrayet ||

7.1.1.48

tamāśrityaiva devānāmapi muktirna cānyathā ||

7.1.1.49

yadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasammitam |
tasya bhedānsamāsena bruvato me nibodhata ||

7.1.1.50

vidyeśvaraṃ tathā raudraṃ vaināyakamanuttamam |
aumaṃ mātṛpurāṇaṃ ca rudraikādaśakaṃ tathā ||

7.1.1.51

kailāsaṃ śatarudraṃ ca koṭirudrākhyameva ca |
sahasrakoṭirudrākhyaṃ vāyavīyaṃ tataḥ param ||

7.1.1.52

dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ cetyevaṃ dvādaśa saṃhitāḥ |
vidyeśaṃ daśasāhasramuditaṃ granthasaṅkhyayā ||

7.1.1.53

raudraṃ vaināyakaṃ caumaṃ mātṛkākhyaṃ tataḥ param |
pratyekamaṣṭasāhasraṃ trayodaśasahasrakam ||

7.1.1.54

raudrakādaśakākhyaṃ yat kailāsaṃ ṣaṭsahasrakam |
śatarudraṃ trisāhasraṃ koṭirudraṃ tataḥ param ||

7.1.1.55

sahasrairnavabhiryuktaṃ sarvārthajñānasaṃyutam |
sahasrakoṭirudrākhyamekādaśasahasrakam ||

7.1.1.56

catussahasrasaṅkhyeyaṃ vāyavīyamanuttamam |
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ yattad dvādaśasahasrakam ||

7.1.1.57

tadevaṃ lakṣamuddiṣṭaṃ śaivaṃ śākhāvibhedataḥ |
purāṇaṃ vedasāraṃ tad bhuktimuktiphalapradam ||

7.1.1.58

vyāsena tattu saṅkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam |
śaivaṃ tatra purāṇaṃ vai caturthaṃ saptasaṃhitam ||

7.1.1.59

vidyeśvarākhyā tatrādyā dvitīyā rudrasaṃhitā |
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā ||

7.1.1.60

pañcamī kathitā comā ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā |
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitā iha ||

7.1.1.61

vidyeśvaraṃ dvisāhasraṃ raudraṃ pañcaśatāyutam |
triṃśattathā dvisāhasraṃ sārddhaikaśatamīritam ||

7.1.1.62

śatarudraṃ tathā koṭirudraṃ vyomayugādhikam |
dvisāhasraṃ ca dviśataṃ tathaumaṃ bhūsahasrakam ||

7.1.1.63

catvāriṃśatsāṣṭaśataṃ kailāsaṃ bhūsahasrakam |
catvāriṃśacca dviśataṃ vāyavīyamataḥ param ||

7.1.1.64

catussāhasrasaṅkhyākamevaṃ saṅkhyāvibhedataḥ |
śrutaṃ paramapuṇyaṃ tu purāṇaṃ śivasaṃjñakam ||

7.1.1.65

catuḥsahasrakaṃ yattu vāyavīyamudīritam |
tadidaṃ varttayiṣyāmi bhāgadvayasamanvitam ||

7.1.1.66

nāvedaviduṣe vācyamidaṃ śāstramanuttamam |
na caivāśraddadhānāya nāpurāṇavide tathā ||

7.1.1.67

parīkṣitāya śiṣyāya dhārmikāyānasūyave |
pradeyaṃ śivabhaktāya śivadharmānusāriṇe ||

7.1.1.68

purāṇasaṃhitā yasya prasādānmayi vartate |
namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase ||

7.1.1.68.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe vidyāvatārakathanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

7.1.1.68.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.1.68.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.1.68.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (5)