Shivapurana 7.1.29: ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | vāgarthātmakatattvavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.29.37 — 4 parts
ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | vāgarthātmakatattvavarṇanam
7.1.29.1
vāyuruvāca |
nivedayāmi jagato vāgarthātmyaṃ kṛtaṃ yathā |
ṣaḍadhvavedanaṃ samyak samāsānna tu vistarāt ||
7.1.29.2
nāsti kaścidaśabdārtho nāpi śabdo nirarthakaḥ |
tato hi samaye śabdaḥ sarvaḥ sarvārthabodhakaḥ ||
7.1.29.3
prakṛteḥ pariṇāmo'yaṃ dvidhā śabdārthabhāvanā |
tāmāhuḥ prākṛtīṃ mūrtiṃ śivayoḥ paramātmanoḥ ||
7.1.29.4
śabdātmikā vibhūtiryā sā tridhā kathyate budhaiḥ |
sthūlā sūkṣmā parā ceti sthūlā yā śrutigocarā ||
7.1.29.5
sūkṣmā cintāmayī proktā cintayā rahitā parā |
yā śaktiḥ sā parā śaktiḥ śivatattvasamāśrayā ||
7.1.29.6
jñānaśaktisamāyogādicchopodbalikā tathā |
sarvaśaktisamaṣṭyātmā śaktitattvasamākhyayā ||
7.1.29.7
samastakāryajātasya mūlaprakṛtitāṃ gatā |
saiva kuṇḍalinī māyā śuddhādhvaparamā satī ||
7.1.29.8
sā vibhāgasvarūpaiva ṣaḍadhvātmā vijṛmbhate |
tatra śabdāstrayo'dhvānastrayaścārthāḥ samīritāḥ ||
7.1.29.9
sarveṣāmapi vai puṃsāṃ naijaśuddhyanurūpataḥ |
layabhogādhikārāḥ syuḥ sarvatattvavibhāgataḥ ||
7.1.29.10
kalābhistāni tattvāni vyāptānyeva yathātatham |
parasyāḥ prakṛterādau pañcadhā pariṇāmataḥ ||
7.1.29.11
kalāśca tā nivṛttyādyāḥ paryyāptā iti niścayaḥ |
mantrādhvā ca padādhvā ca varṇādhvā ceti śabdataḥ ||
7.1.29.12
bhuvanādhvā ca tattvādhvā kalādhvā cārthataḥ kramāt |
atrānyo'nyaṃ ca sarveṣāṃ vyāpyavyāpakatocyate ||
7.1.29.13
mantrāḥ sarve padairvyāptā vākyabhāvātpadāni ca |
varṇairvarṇasamūhaṃ hi padamāhurvipaścitaḥ ||
7.1.29.14
varṇāstu bhuvanairvyāptāsteṣāṃ teṣūpalambhanāt |
bhuvanānyapi tattvaughairutpattyāntarbahiṣkramāt ||
7.1.29.15
vyāptāni kāraṇaistattvairārabdhatvādanekaśaḥ |
antarādutthitānīha bhuvanāni tu kānicit ||
7.1.29.16
paurāṇikāni cānyāni vijñeyāni śivāgame |
sāṅkhyayogaprasiddhāni tattvānyapi ca kānicit ||
7.1.29.17
śivaśāstraprasiddhāni tato'nyānyapi kṛtsnaśaḥ |
kalābhistāni tattvāni vyāptānyeva yathātatham ||
7.1.29.18
parasyāḥ prakṛterādau pañcadhā pariṇāmataḥ |
kalāśca tā nivṛttyādyā vyāptāḥ pañca yathottaram ||
7.1.29.19
vyāpikātaḥ parāśaktiravibhaktā ṣaḍadhvanām |
paraprakṛtibhāvasya tatsattvācchivatattvataḥ ||
7.1.29.20
śaktyādi ca pṛthivyantaṃ śivatattvasamudbhavam |
vyāptamekena tenaiva mṛdā kumbhādikaṃ yathā ||
7.1.29.21
śaivaṃ tatparamaṃ dhāma yatprāpyaṃ ṣaḍbhiradhvabhiḥ |
vyāpikā'vyāpikā śaktiḥ pañcatattvaviśodhanāt ||
7.1.29.22
nivṛttyā rudraparyantaṃ sthitiraṇḍasya śodhyate |
pratiṣṭhayā tadūrdhvaṃ tu yāvadavyaktagocaram ||
7.1.29.23
tadūrdhvaṃ vidyayā madhye yāvadviśveśvarāvadhi |
śāntyā tadūrdhvammadhvānte viśuddhiḥ śāntyatītayā ||
7.1.29.24
yāmāhuḥ paramaṃ vyoma paraprakṛtiyogataḥ |
etāni pañcatattvāni yairvyāptamakhilaṃ jagat ||
7.1.29.25
atraiva sarvamevedaṃ draṣṭavyaṃ khalu sādhakaiḥ |
adhvavyāptimavijñāya śuddhiṃ yaḥ kartumicchati ||
7.1.29.26
sa vipralambhakaḥ śuddhernālaṃ prāpayituṃ phalam |
vṛthā pariśramastasya nirayāyaiva kevalam ||
7.1.29.27
śaktipātasamāyogādṛte tattvāni tattvataḥ |
tadvyāptistadvivṛddhiśca jñātumevaṃ na śakyate ||
7.1.29.28
śaktirājñā parā śaivī cidrūpā parameśvarī |
śivo'dhitiṣṭhatyakhilaṃ yayā kāraṇabhūtayā ||
7.1.29.29
nātmano naiva māyaiṣā na vikāro vicārataḥ |
na bandho nāpi muktiśca bandhamuktividhāyinī ||
7.1.29.30
sarvaiśvaryaparākāṣṭhā śivasyāvyabhicāriṇī |
samānadharmiṇī tasya taistairbhāvairviśeṣataḥ ||
7.1.29.31
sa tayaiva gṛhī sāpi tenaiva gṛhiṇī sadā |
tayorapatyaṃ yatkāryaṃ paraprakṛtijaṃ jagat ||
7.1.29.32
sa kartā kāraṇaṃ seti tayorbhedo vyavasthitaḥ |
eka eva śivaḥ sākṣād dvidhā'sau samavasthitaḥ ||
7.1.29.33
strīpuṃsabhāvena tayorbheda ityapi kecana |
apare tu parā śaktiḥ śivasya samavāyinī ||
7.1.29.34
prabheva bhānościdrūpā bhinnaiveti vyavasthitaḥ |
tasmācchivaḥ paro hetustasyājñā parameśvarī ||
7.1.29.35
tayaiva preritā śaivī mūlaprakṛtiravyayā |
mahāmāyā ca māyā ca prakṛtistriguṇeti ca ||
7.1.29.36
trividhā kāryabhedena sā prasūte ṣaḍadhvanaḥ |
sa vāgarthamayaścādhvā ṣaḍvidho nikhilaṃ jagat ||
7.1.29.37
asyaiva vistaraṃ prāhuḥ śāstrajātamaśeṣataḥ ||
7.1.29.37.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe vāgarthātmakatattvavarṇanaṃ nāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.1.29.37.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.29.37.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.29.37.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit