Shivapurana 7.1.3: tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.3.63 — 4 parts
tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam
7.1.3.1
brahmovāca |
yato vāco nivartante aprāpya manasā saha |
ānandaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana ||
7.1.3.2
yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam |
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ samprasūyate ||
7.1.3.3
kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam |
na samprasūyate'nyasmātkutaścana kadācana ||
7.1.3.4
sarvaiśvaryeṇa sampanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam |
sarvairmumukṣubhirdhyeyaḥ śambhurākāśamadhyagaḥ ||
7.1.3.5
yo'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me |
tatprasādānmayā labdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam ||
7.1.3.6
īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati |
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā ||
7.1.3.7
eko bahūnāṃ jantūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ |
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ ||
7.1.3.8
jīvairebhirimāṃllokānsarvānīśo ya īśate |
ya eko bhāgavān rudro na dvitīyo'sti kaścana ||
7.1.3.9
sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭo'pi yaḥ paraiḥ |
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā ||
7.1.3.10
yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi |
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati ||
7.1.3.11
na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ |
svābhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api ||
7.1.3.12
yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram |
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ ||
7.1.3.13
īśate tadabhidhyānād yojanāttatvabhāvanaḥ |
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivartate ||
7.1.3.14
yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ |
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ ||
7.1.3.15
eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ |
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate ||
7.1.3.16
ayamādiranādyantaḥ svabhāvādeva nirmalaḥ |
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ ||
7.1.3.17
aprākṛtavapuḥ śrīmāṃllakṣyalakṣaṇavarjitaḥ |
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ ||
7.1.3.18
sarvoparikṛtāvāsaḥ sarvāvāsaśca sarvavit |
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ ||
7.1.3.19
uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ |
anantānantasandohamakarandamadhruvrataḥ ||
7.1.3.20
akhaṇḍajagadaṇḍānāṃ piṇḍīkaraṇapaṇḍitaḥ |
audāryavīryagāmbhīryamādhuryamakarālayaḥ ||
7.1.3.21
naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiñcana |
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati ||
7.1.3.22
anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
antakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyati ||
7.1.3.23
asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ |
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit ||
7.1.3.24
vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā |
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ ||
7.1.3.25
hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ |
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṅkṣiṇaḥ ||
7.1.3.26
adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ |
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ sambhāṣya eva ca ||
7.1.3.27
tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param |
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ ||
7.1.3.28
tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānandamavyayam |
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tad vratamāśritaiḥ ||
7.1.3.29
bahunā'tra kimuktena guhyādguhyataraṃ param |
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate ||
7.1.3.30
prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisambhavaḥ |
yathā cāṅkurato bījaṃ bījato vā yathāṅkuraḥ ||
7.1.3.31
prasādapūrvikā eva paśoḥ sarvatra siddhayaḥ |
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate ||
7.1.3.32
prasādasādhanaṃ dharmaḥ sa ca vedena darśitaḥ |
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ ||
7.1.3.33
sāmyātprasādasamparko dharmasyātiśayastataḥ |
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ ||
7.1.3.34
evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt |
sāmbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate ||
7.1.3.35
bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate |
prasādātkarmasantyāgaḥ phalato na svarūpataḥ ||
7.1.3.36
tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ |
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā ||
7.1.3.37
tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ |
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ ||
7.1.3.38
jñānānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam |
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam ||
7.1.3.39
bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi |
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate ||
7.1.3.40
yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanantaram |
prasādānmucyate janturmuktaḥ śivasamo bhavet ||
7.1.3.41
anugrahaprakārasya kramo'yamavivakṣitaḥ |
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ ||
7.1.3.42
garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ |
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ ||
7.1.3.43
tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako'paraḥ |
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye ||
7.1.3.44
kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate |
kaścidadhvagatastasmin sthitvā sthitvā vimucyate ||
7.1.3.45
tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate |
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ ||
7.1.3.46
tasmādasya prasādārthaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ |
dhyāyantaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ ||
7.1.3.47
tanniṣṭhāstatparāḥ sarve tadyuktāstadupāśrayāḥ |
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasā gatāḥ ||
7.1.3.48
dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam |
satrānte mantrayogena vāyustatra gamiṣyati ||
7.1.3.49
sa eva bhavatāṃ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati |
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā ||
7.1.3.50
gantavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk |
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt ||
7.1.3.51
tatrāścaryaṃ mahad dṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha |
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāyaṃ dvijottamāḥ ||
7.1.3.52
yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā |
anekajanmasaṃsārabandhanirmokṣakāriṇī ||
7.1.3.53
etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate |
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaḥ śubhaḥ ||
7.1.3.54
ityuktvā sūryasaṅkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam |
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ ||
7.1.3.55
te'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum |
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata ||
7.1.3.56
cakraṃ tadapi saṅkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale |
vimalasvādupānīye nipapāta vane kvacit ||
7.1.3.57
tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam |
anekayakṣagandharvavidyādharasamākulam ||
7.1.3.58
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ |
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ ||
7.1.3.59
akrameṇāharanmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam |
munibhiryatra saṅkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ ||
7.1.3.60
viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā |
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ ||
7.1.3.61
ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ |
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ ||
7.1.3.62
yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān |
vādajalpabalairghnanti vacobhirativādinaḥ ||
7.1.3.63
sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ prasaradamṛtakalpasvacchapānīyaramyam |
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ tanmunīnām ||
7.1.3.63.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
7.1.3.63.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.3.63.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.3.63.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (1)
- Siddhāntaśikhāmaṇi — Śivayogi Śivācārya, Sanskrit