Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.1.3: tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam

Śivapurāṇa (complete text) 7.1.3

Language
Sanskrit

Contents

tṛtīyo'dhyāyaḥ | naimiṣopākhyānam

7.1.3.1

brahmovāca |
yato vāco nivartante aprāpya manasā saha |
ānandaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana ||

7.1.3.2

yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam |
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ samprasūyate ||

7.1.3.3

kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam |
na samprasūyate'nyasmātkutaścana kadācana ||

7.1.3.4

sarvaiśvaryeṇa sampanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam |
sarvairmumukṣubhirdhyeyaḥ śambhurākāśamadhyagaḥ ||

7.1.3.5

yo'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me |
tatprasādānmayā labdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam ||

7.1.3.6

īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati |
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā ||

7.1.3.7

eko bahūnāṃ jantūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ |
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ ||

7.1.3.8

jīvairebhirimāṃllokānsarvānīśo ya īśate |
ya eko bhāgavān rudro na dvitīyo'sti kaścana ||

7.1.3.9

sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭo'pi yaḥ paraiḥ |
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā ||

7.1.3.10

yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi |
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati ||

7.1.3.11

na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ |
svābhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api ||

7.1.3.12

yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram |
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ ||

7.1.3.13

īśate tadabhidhyānād yojanāttatvabhāvanaḥ |
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivartate ||

7.1.3.14

yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ |
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ ||

7.1.3.15

eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ |
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate ||

7.1.3.16

ayamādiranādyantaḥ svabhāvādeva nirmalaḥ |
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ ||

7.1.3.17

aprākṛtavapuḥ śrīmāṃllakṣyalakṣaṇavarjitaḥ |
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ ||

7.1.3.18

sarvoparikṛtāvāsaḥ sarvāvāsaśca sarvavit |
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ ||

7.1.3.19

uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ |
anantānantasandohamakarandamadhruvrataḥ ||

7.1.3.20

akhaṇḍajagadaṇḍānāṃ piṇḍīkaraṇapaṇḍitaḥ |
audāryavīryagāmbhīryamādhuryamakarālayaḥ ||

7.1.3.21

naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiñcana |
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati ||

7.1.3.22

anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat |
antakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyati ||

7.1.3.23

asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ |
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit ||

7.1.3.24

vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā |
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ ||

7.1.3.25

hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ |
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṅkṣiṇaḥ ||

7.1.3.26

adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ |
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ sambhāṣya eva ca ||

7.1.3.27

tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param |
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ ||

7.1.3.28

tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānandamavyayam |
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tad vratamāśritaiḥ ||

7.1.3.29

bahunā'tra kimuktena guhyādguhyataraṃ param |
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate ||

7.1.3.30

prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisambhavaḥ |
yathā cāṅkurato bījaṃ bījato vā yathāṅkuraḥ ||

7.1.3.31

prasādapūrvikā eva paśoḥ sarvatra siddhayaḥ |
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate ||

7.1.3.32

prasādasādhanaṃ dharmaḥ sa ca vedena darśitaḥ |
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ ||

7.1.3.33

sāmyātprasādasamparko dharmasyātiśayastataḥ |
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ ||

7.1.3.34

evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt |
sāmbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate ||

7.1.3.35

bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate |
prasādātkarmasantyāgaḥ phalato na svarūpataḥ ||

7.1.3.36

tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ |
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā ||

7.1.3.37

tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ |
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ ||

7.1.3.38

jñānānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam |
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam ||

7.1.3.39

bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi |
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate ||

7.1.3.40

yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanantaram |
prasādānmucyate janturmuktaḥ śivasamo bhavet ||

7.1.3.41

anugrahaprakārasya kramo'yamavivakṣitaḥ |
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ ||

7.1.3.42

garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ |
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ ||

7.1.3.43

tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako'paraḥ |
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye ||

7.1.3.44

kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate |
kaścidadhvagatastasmin sthitvā sthitvā vimucyate ||

7.1.3.45

tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate |
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ ||

7.1.3.46

tasmādasya prasādārthaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ |
dhyāyantaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ ||

7.1.3.47

tanniṣṭhāstatparāḥ sarve tadyuktāstadupāśrayāḥ |
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasā gatāḥ ||

7.1.3.48

dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam |
satrānte mantrayogena vāyustatra gamiṣyati ||

7.1.3.49

sa eva bhavatāṃ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati |
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā ||

7.1.3.50

gantavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk |
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt ||

7.1.3.51

tatrāścaryaṃ mahad dṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha |
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāyaṃ dvijottamāḥ ||

7.1.3.52

yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā |
anekajanmasaṃsārabandhanirmokṣakāriṇī ||

7.1.3.53

etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate |
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaḥ śubhaḥ ||

7.1.3.54

ityuktvā sūryasaṅkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam |
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ ||

7.1.3.55

te'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum |
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata ||

7.1.3.56

cakraṃ tadapi saṅkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale |
vimalasvādupānīye nipapāta vane kvacit ||

7.1.3.57

tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam |
anekayakṣagandharvavidyādharasamākulam ||

7.1.3.58

aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ |
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ ||

7.1.3.59

akrameṇāharanmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam |
munibhiryatra saṅkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ ||

7.1.3.60

viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā |
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ ||

7.1.3.61

ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ |
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ ||

7.1.3.62

yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān |
vādajalpabalairghnanti vacobhirativādinaḥ ||

7.1.3.63

sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ prasaradamṛtakalpasvacchapānīyaramyam |
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ tanmunīnām ||

7.1.3.63.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||

7.1.3.63.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.3.63.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.3.63.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)