Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.1.32: dvātriṃśo'dhyāyaḥ | śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.1.32

Language
Sanskrit

Contents

dvātriṃśo'dhyāyaḥ | śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam

7.1.32.1

ṛṣaya ūcuḥ |
kiṃ tacchreṣṭhamanuṣṭhānaṃ mokṣo yenāparokṣitaḥ |
tattasya sādhanaṃ cādya vaktumarhasi māruta ||

7.1.32.2

vāyuruvāca |
śaivo hi paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ |
yatrāparokṣo lakṣyeta sākṣānmokṣapradaḥ śivaḥ ||

7.1.32.3

sa tu pañcavidho jñeyaḥ pañcabhiḥ parvabhiḥ kramāt |
kriyātapojapadhyānajñānātmabhiranuttaraiḥ ||

7.1.32.4

taireva sottaraiḥ siddho dharmastu paramo mataḥ |
parokṣamaparokṣaṃ ca jñānaṃ yatra ca mokṣadam ||

7.1.32.5

paramo'paramaścobhau dharmau hi śruticoditau |
dharmaśabdābhidheye'rthe pramāṇaṃ śrutireva naḥ ||

7.1.32.6

paramo yogaparyanto dharmaḥ śrutiśirogataḥ |
dharmastvaparamastadvadadhaḥ śrutimukhotthitaḥ ||

7.1.32.7

apaśvātmādhikāratvādyo dharmaḥ paramo mataḥ |
sādhāraṇastato'nyastu sarveṣāmadhikārataḥ ||

7.1.32.8

sa cāyaṃ paramo dharmaḥ paradharmasya sādhanam |
dharmaśāstrādibhiḥ samyak sāṅga evopabṛṃhitaḥ ||

7.1.32.9

śaivo yaḥ paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ |
itihāsapurāṇābhyāṃ kathañcidupabṛṃhitaḥ ||

7.1.32.10

śaivāgamaistu sampannaḥ sahāṅgopāṅgavistaraḥ |
tatsaṃskārādhikāraiśca samyagevopabṛṃhitaḥ ||

7.1.32.11

śaivāgamo hi dvividhaḥ śrauto'śrautaśca saṃskṛtaḥ |
śrutisāramayaḥ śrautaḥ svatantra itaro mataḥ ||

7.1.32.12

svatantro daśadhā pūrvaṃ tathāṣṭādaśadhā punaḥ |
kāmikādisamākhyābhiḥ siddhaḥ siddhāntasaṃjñitaḥ ||

7.1.32.13

śrutisāramayo yastu śatakoṭipravistaraḥ |
paraṃ pāśupataṃ yatra vrataṃ jñānaṃ ca kathyate ||

7.1.32.14

yugāvarteṣu śiṣyeta yogācāryasvarūpiṇā |
tatra tatrāvatīrṇena śivenaiva pravartyate ||

7.1.32.15

saṅkṣipyāsya pravaktāraścatvāraḥ paramarṣayaḥ |
rururdadhīco'gastyaśca upamanyurmahāyaśāḥ ||

7.1.32.16

te ca pāśupatā jñeyāḥ saṃhitānāṃ pravartakāḥ |
tatsantatīyā guravaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ ||

7.1.32.17

tatroktaḥ paramo dharmaścaryādyātmā caturvidhaḥ |
teṣu pāśupato yogaḥ śivaṃ pratyakṣayed dṛḍham ||

7.1.32.18

tasmācchreṣṭhamanuṣṭhānaṃ yogaḥ pāśupato mataḥ |
tatrāpyupāyako yukto brahmaṇā sa tu kathyate ||

7.1.32.19

nāmāṣṭakamayo yogaḥ śivena parikalpitaḥ |
tena yogena sahasā śaivī prajñā prajāyate ||

7.1.32.20

prajñayā paramaṃ jñānamacirāllabhate sthiram |
prasīdati śivastasya yasya jñānaṃ pratiṣṭhitam ||

7.1.32.21

prasādātparamo yogo yaḥ śivaṃ cāparokṣayet |
śivāparokṣātsaṃsārakāraṇena viyujyate ||

7.1.32.22

tataḥ syānmuktasaṃsāro muktaḥ śivasamo bhavet |
brahmaprokta ityupāyaḥ sa eva pṛthagucyate ||

7.1.32.23

śivo maheśvaraścaiva rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ |
saṃsāravaidyaḥ sarvajñaḥ paramātmeti mukhyataḥ ||

7.1.32.24

nāmāṣṭakamidaṃ mukhyaṃ śivasya pratipādakam |
ādyaṃ tu pañcakaṃ jñeyaṃ śāntyatītādyanukramāt ||

7.1.32.25

saṃjñā sadāśivādīnāṃ pañcopādhiparigrahāt |
upādhivinivṛttau tu yathāsvaṃ vinivartate ||

7.1.32.26

padameva hi taṃ nityamanityāḥ padinaḥ smṛtāḥ |
padānāṃ parivṛttau tu mucyante padino yataḥ ||

7.1.32.27

parivṛttyantare bhūyastatpadaprāptirucyate |
ātmāntarābhidhānaṃ syādyadādyaṃ nāmapañcakam ||

7.1.32.28

anyattu tritayaṃ nāmnāmupādānādiyogataḥ |
trividhopādhivacanācchiva evānuvartate ||

7.1.32.29

anādimalasaṃśleṣaḥ prāgabhāvātsvabhāvataḥ |
atyantaṃ pariśuddhātmetyato'yaṃ śiva ucyate ||

7.1.32.30

athavāśeṣakalyāṇaguṇaikadhana īśvaraḥ |
śiva ityucyate sadbhiḥ śivatattvārthavādibhiḥ ||

7.1.32.31

trayoviṃśatitattvebhyaḥ prakṛtirhi parā matā |
prakṛtestu paraṃ prāhuḥ puruṣaṃ pañcaviṃśakam ||

7.1.32.32

yaṃ vedādau svaraṃ prāhurvācyavācakabhāvataḥ |
vedaikavedyayāthātmyādvedānte ca pratiṣṭhitaḥ ||

7.1.32.33

tasya prakṛtilīnasya yaḥ paraḥ sa maheśvaraḥ |
tadadhīnapravṛttitvātprakṛteḥ puruṣasya ca ||

7.1.32.34

athavā triguṇaṃ tattvamupeyamidamavyayam |
māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tu maheśvaram ||

7.1.32.35

māyāvikṣobhako'nanto maheśvarasamanvayāt |
kālātmā paramātmādiḥ sthūlaḥ sūkṣmaḥ prakīrtitaḥ ||

7.1.32.36

rud duḥkhaṃ duḥkhaheturvā tadrāvayati naḥ prabhuḥ |
rudra ityucyate sadbhiḥ śivaḥ paramakāraṇam ||

7.1.32.37

tattvādibhūtaparyantaṃ śarīrādiṣvatandritaḥ |
vyāpyādhitiṣṭhati śivastato rudra itastataḥ ||

7.1.32.38

jagataḥ pitṛbhūtānāṃ śivo mūrtyātmanāmapi |
pitṛbhāvena sarveṣāṃ pitāmaha udīritaḥ ||

7.1.32.39

nidānajño yathā vaidyo rogasya vinivartakaḥ |
upāyairbheṣajaistadvallayabhogādhikārataḥ ||

7.1.32.40

saṃsārasyeśvaro nityaṃ samūlasya nivartakaḥ |
saṃsāravaidya ityuktaḥ sarvatattvārthavedibhiḥ ||

7.1.32.41

daśārthajñānasiddhyarthamindriyeṣveṣu satsvapi |
trikālabhāvino bhāvānsthūlānsūkṣmānaśeṣataḥ ||

7.1.32.42

aṇavo naiva jānanti māyayaiva malāvṛtāḥ |
asatsvapi ca sarveṣu sarvārthajñānahetuṣu ||

7.1.32.43

yadyathāvasthitaṃ vastu tattathaiva sadāśivaḥ |
ayatnenaiva jānāti tasmātsarvajña ucyate ||

7.1.32.44

sarvātmā paramairebhirguṇairnityasamanvayāt |
svasmātparātmavirahātparamātmā śivaḥ svayam ||

7.1.32.45

nāmāṣṭakamidaṃ caiva labdhvācāryaprasādataḥ |
nivṛttyādikalāgranthiṃ śivādyaiḥ pañcanāmabhiḥ ||

7.1.32.46

yathāsvaṃ kramaśaśchitvā śodhayitvā yathāguṇam |
guṇitaireva soddhātaiḥ niruddhairathāpi vā ||

7.1.32.47

hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamanvitām |
chittvā paryaṣṭakākāraṃ svātmānaṃ ca suṣumṇayā ||

7.1.32.48

dvādaśāntaḥ sthitasyendornītvopari śivaujasi |
saṃhṛtya vadanaṃ paścādyathāsaṃskaraṇaṃ layāt ||

7.1.32.49

śāktenāmṛtavarṣeṇa saṃsiktāyāṃ tanau punaḥ |
avatārya svamātmānamamṛtātmākṛtiṃ hṛdi ||

7.1.32.50

dvādaśāntaḥsthitasyendoḥ parastācchvetapaṅkaje |
samāsīnaṃ mahādevaṃ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||

7.1.32.51

ardhanārīśvaraṃ devaṃ nirmalaṃ madhurākṛtim |
śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ prasannaṃ śītaladyutim ||

7.1.32.52

dhyātvā hi mānase devaṃ svasthacitto'tha mānavaḥ |
śivanāmāṣṭakenaiva bhāvapuṣpaiḥ samarcayet ||

7.1.32.53

abhyarccanānte tu punaḥ prāṇānāyamya mānavaḥ |
samyak cittaṃ samādhāya śārvaṃ nāmāṣṭakaṃ japet ||

7.1.32.54

nābhau cāṣṭāhutīrhutvā pūrṇāhutyā namastataḥ |
aṣṭapuṣpapradānena kṛtvābhyarccanamantimam ||

7.1.32.55

nivedayetsvamātmānaṃ culukodakavartmanā |
evaṃ kṛtvācirādeva jñānaṃ pāśupataṃ śubham ||

7.1.32.56

labhate tatpratiṣṭhāṃ ca vṛttaṃ cānuttamaṃ tathā |
yogaṃ ca paramaṃ labdhvā mucyate nātra saṃśayaḥ ||

7.1.32.56.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||

7.1.32.56.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.32.56.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.32.56.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)