Shivapurana 7.1.32: dvātriṃśo'dhyāyaḥ | śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.32
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.32.56 — 4 parts
dvātriṃśo'dhyāyaḥ | śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam
7.1.32.1
ṛṣaya ūcuḥ |
kiṃ tacchreṣṭhamanuṣṭhānaṃ mokṣo yenāparokṣitaḥ |
tattasya sādhanaṃ cādya vaktumarhasi māruta ||
7.1.32.2
vāyuruvāca |
śaivo hi paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ |
yatrāparokṣo lakṣyeta sākṣānmokṣapradaḥ śivaḥ ||
7.1.32.3
sa tu pañcavidho jñeyaḥ pañcabhiḥ parvabhiḥ kramāt |
kriyātapojapadhyānajñānātmabhiranuttaraiḥ ||
7.1.32.4
taireva sottaraiḥ siddho dharmastu paramo mataḥ |
parokṣamaparokṣaṃ ca jñānaṃ yatra ca mokṣadam ||
7.1.32.5
paramo'paramaścobhau dharmau hi śruticoditau |
dharmaśabdābhidheye'rthe pramāṇaṃ śrutireva naḥ ||
7.1.32.6
paramo yogaparyanto dharmaḥ śrutiśirogataḥ |
dharmastvaparamastadvadadhaḥ śrutimukhotthitaḥ ||
7.1.32.7
apaśvātmādhikāratvādyo dharmaḥ paramo mataḥ |
sādhāraṇastato'nyastu sarveṣāmadhikārataḥ ||
7.1.32.8
sa cāyaṃ paramo dharmaḥ paradharmasya sādhanam |
dharmaśāstrādibhiḥ samyak sāṅga evopabṛṃhitaḥ ||
7.1.32.9
śaivo yaḥ paramo dharmaḥ śreṣṭhānuṣṭhānaśabditaḥ |
itihāsapurāṇābhyāṃ kathañcidupabṛṃhitaḥ ||
7.1.32.10
śaivāgamaistu sampannaḥ sahāṅgopāṅgavistaraḥ |
tatsaṃskārādhikāraiśca samyagevopabṛṃhitaḥ ||
7.1.32.11
śaivāgamo hi dvividhaḥ śrauto'śrautaśca saṃskṛtaḥ |
śrutisāramayaḥ śrautaḥ svatantra itaro mataḥ ||
7.1.32.12
svatantro daśadhā pūrvaṃ tathāṣṭādaśadhā punaḥ |
kāmikādisamākhyābhiḥ siddhaḥ siddhāntasaṃjñitaḥ ||
7.1.32.13
śrutisāramayo yastu śatakoṭipravistaraḥ |
paraṃ pāśupataṃ yatra vrataṃ jñānaṃ ca kathyate ||
7.1.32.14
yugāvarteṣu śiṣyeta yogācāryasvarūpiṇā |
tatra tatrāvatīrṇena śivenaiva pravartyate ||
7.1.32.15
saṅkṣipyāsya pravaktāraścatvāraḥ paramarṣayaḥ |
rururdadhīco'gastyaśca upamanyurmahāyaśāḥ ||
7.1.32.16
te ca pāśupatā jñeyāḥ saṃhitānāṃ pravartakāḥ |
tatsantatīyā guravaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ ||
7.1.32.17
tatroktaḥ paramo dharmaścaryādyātmā caturvidhaḥ |
teṣu pāśupato yogaḥ śivaṃ pratyakṣayed dṛḍham ||
7.1.32.18
tasmācchreṣṭhamanuṣṭhānaṃ yogaḥ pāśupato mataḥ |
tatrāpyupāyako yukto brahmaṇā sa tu kathyate ||
7.1.32.19
nāmāṣṭakamayo yogaḥ śivena parikalpitaḥ |
tena yogena sahasā śaivī prajñā prajāyate ||
7.1.32.20
prajñayā paramaṃ jñānamacirāllabhate sthiram |
prasīdati śivastasya yasya jñānaṃ pratiṣṭhitam ||
7.1.32.21
prasādātparamo yogo yaḥ śivaṃ cāparokṣayet |
śivāparokṣātsaṃsārakāraṇena viyujyate ||
7.1.32.22
tataḥ syānmuktasaṃsāro muktaḥ śivasamo bhavet |
brahmaprokta ityupāyaḥ sa eva pṛthagucyate ||
7.1.32.23
śivo maheśvaraścaiva rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ |
saṃsāravaidyaḥ sarvajñaḥ paramātmeti mukhyataḥ ||
7.1.32.24
nāmāṣṭakamidaṃ mukhyaṃ śivasya pratipādakam |
ādyaṃ tu pañcakaṃ jñeyaṃ śāntyatītādyanukramāt ||
7.1.32.25
saṃjñā sadāśivādīnāṃ pañcopādhiparigrahāt |
upādhivinivṛttau tu yathāsvaṃ vinivartate ||
7.1.32.26
padameva hi taṃ nityamanityāḥ padinaḥ smṛtāḥ |
padānāṃ parivṛttau tu mucyante padino yataḥ ||
7.1.32.27
parivṛttyantare bhūyastatpadaprāptirucyate |
ātmāntarābhidhānaṃ syādyadādyaṃ nāmapañcakam ||
7.1.32.28
anyattu tritayaṃ nāmnāmupādānādiyogataḥ |
trividhopādhivacanācchiva evānuvartate ||
7.1.32.29
anādimalasaṃśleṣaḥ prāgabhāvātsvabhāvataḥ |
atyantaṃ pariśuddhātmetyato'yaṃ śiva ucyate ||
7.1.32.30
athavāśeṣakalyāṇaguṇaikadhana īśvaraḥ |
śiva ityucyate sadbhiḥ śivatattvārthavādibhiḥ ||
7.1.32.31
trayoviṃśatitattvebhyaḥ prakṛtirhi parā matā |
prakṛtestu paraṃ prāhuḥ puruṣaṃ pañcaviṃśakam ||
7.1.32.32
yaṃ vedādau svaraṃ prāhurvācyavācakabhāvataḥ |
vedaikavedyayāthātmyādvedānte ca pratiṣṭhitaḥ ||
7.1.32.33
tasya prakṛtilīnasya yaḥ paraḥ sa maheśvaraḥ |
tadadhīnapravṛttitvātprakṛteḥ puruṣasya ca ||
7.1.32.34
athavā triguṇaṃ tattvamupeyamidamavyayam |
māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tu maheśvaram ||
7.1.32.35
māyāvikṣobhako'nanto maheśvarasamanvayāt |
kālātmā paramātmādiḥ sthūlaḥ sūkṣmaḥ prakīrtitaḥ ||
7.1.32.36
rud duḥkhaṃ duḥkhaheturvā tadrāvayati naḥ prabhuḥ |
rudra ityucyate sadbhiḥ śivaḥ paramakāraṇam ||
7.1.32.37
tattvādibhūtaparyantaṃ śarīrādiṣvatandritaḥ |
vyāpyādhitiṣṭhati śivastato rudra itastataḥ ||
7.1.32.38
jagataḥ pitṛbhūtānāṃ śivo mūrtyātmanāmapi |
pitṛbhāvena sarveṣāṃ pitāmaha udīritaḥ ||
7.1.32.39
nidānajño yathā vaidyo rogasya vinivartakaḥ |
upāyairbheṣajaistadvallayabhogādhikārataḥ ||
7.1.32.40
saṃsārasyeśvaro nityaṃ samūlasya nivartakaḥ |
saṃsāravaidya ityuktaḥ sarvatattvārthavedibhiḥ ||
7.1.32.41
daśārthajñānasiddhyarthamindriyeṣveṣu satsvapi |
trikālabhāvino bhāvānsthūlānsūkṣmānaśeṣataḥ ||
7.1.32.42
aṇavo naiva jānanti māyayaiva malāvṛtāḥ |
asatsvapi ca sarveṣu sarvārthajñānahetuṣu ||
7.1.32.43
yadyathāvasthitaṃ vastu tattathaiva sadāśivaḥ |
ayatnenaiva jānāti tasmātsarvajña ucyate ||
7.1.32.44
sarvātmā paramairebhirguṇairnityasamanvayāt |
svasmātparātmavirahātparamātmā śivaḥ svayam ||
7.1.32.45
nāmāṣṭakamidaṃ caiva labdhvācāryaprasādataḥ |
nivṛttyādikalāgranthiṃ śivādyaiḥ pañcanāmabhiḥ ||
7.1.32.46
yathāsvaṃ kramaśaśchitvā śodhayitvā yathāguṇam |
guṇitaireva soddhātaiḥ niruddhairathāpi vā ||
7.1.32.47
hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamanvitām |
chittvā paryaṣṭakākāraṃ svātmānaṃ ca suṣumṇayā ||
7.1.32.48
dvādaśāntaḥ sthitasyendornītvopari śivaujasi |
saṃhṛtya vadanaṃ paścādyathāsaṃskaraṇaṃ layāt ||
7.1.32.49
śāktenāmṛtavarṣeṇa saṃsiktāyāṃ tanau punaḥ |
avatārya svamātmānamamṛtātmākṛtiṃ hṛdi ||
7.1.32.50
dvādaśāntaḥsthitasyendoḥ parastācchvetapaṅkaje |
samāsīnaṃ mahādevaṃ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||
7.1.32.51
ardhanārīśvaraṃ devaṃ nirmalaṃ madhurākṛtim |
śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ prasannaṃ śītaladyutim ||
7.1.32.52
dhyātvā hi mānase devaṃ svasthacitto'tha mānavaḥ |
śivanāmāṣṭakenaiva bhāvapuṣpaiḥ samarcayet ||
7.1.32.53
abhyarccanānte tu punaḥ prāṇānāyamya mānavaḥ |
samyak cittaṃ samādhāya śārvaṃ nāmāṣṭakaṃ japet ||
7.1.32.54
nābhau cāṣṭāhutīrhutvā pūrṇāhutyā namastataḥ |
aṣṭapuṣpapradānena kṛtvābhyarccanamantimam ||
7.1.32.55
nivedayetsvamātmānaṃ culukodakavartmanā |
evaṃ kṛtvācirādeva jñānaṃ pāśupataṃ śubham ||
7.1.32.56
labhate tatpratiṣṭhāṃ ca vṛttaṃ cānuttamaṃ tathā |
yogaṃ ca paramaṃ labdhvā mucyate nātra saṃśayaḥ ||
7.1.32.56.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.1.32.56.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.32.56.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.32.56.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (1)
- Niśvāsatattvasaṃhitā — Sanskrit