Shivapurana 7.1.33: trayastriṃśo'dhyāyaḥ | paśupativratavidhānavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.33
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.33.98 — 4 parts
trayastriṃśo'dhyāyaḥ | paśupativratavidhānavarṇanam
7.1.33.1
ṛṣaya ūcuḥ |
bhagavañchrotumicchāmo vrataṃ pāśupataṃ param |
brahmādayo'pi yatkṛtvā sarve pāśupatāḥ smṛtāḥ ||
7.1.33.2
vāyuruvāca |
rahasyaṃ vaḥ pravakṣyāmi sarvapāpanikṛntanam |
vrataṃ pāśupataṃ śrautamatharvaśirasi śrutam ||
7.1.33.3
kālaścaitrī paurṇamāsī deśaḥ śivaparigrahaḥ |
kṣetrārāmādyaraṇyaṃ vā praśastaḥ śubhalakṣaṇaḥ ||
7.1.33.4
tatra pūrvaṃ trayodaśyāṃ susnātaḥ sukṛtāhnikaḥ |
anujñāpya svamācāryaṃ sampūjya praṇipatya ca ||
7.1.33.5
pūjāṃ vaiśeṣikīṃ kṛtvā śuklāmbaradharaḥ svayam |
śuklayajñopavītī ca śuklamālyānulepanaḥ ||
7.1.33.6
darbhāsane samāsīno darbhamuṣṭiṃ pragṛhya ca |
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ |
dhyātvā devaṃ ca devīṃ ca tadvijñāpanavartmanā ||
7.1.33.7
vratametatkaromīti bhavetsaṅkalpya dīkṣitaḥ |
yāvaccharīrapātaṃ vā dvādaśābdamathāpi vā ||
7.1.33.8
tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā māsadvādaśakaṃ tu vā |
tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā māsamekamathāpi vā ||
7.1.33.9
dinadvādaśakaṃ vātha dinaṣaṭkamathāpi vā |
tadardhaṃ dinamekaṃ vā vratasaṅkalpanāvadhi ||
7.1.33.10
agnimādhāya vidhivadvirajāhomakāraṇāt |
hutvājyena samidbhiśca caruṇā ca yathākramam ||
7.1.33.11
pūrṇāmāpūrya tāṃ bhūyastattvānāṃ śuddhimuddiśan |
juhuyānmūlamantreṇa taireva samidādibhiḥ ||
7.1.33.12
tattvānyetāni maddehe śuddhyantāmityanusmaran |
pañcabhūtāni tanmātrāḥ pañcakarmendriyāṇi ca ||
7.1.33.13
jñānakarmavibhedena pañcakarmavibhāgaśaḥ |
tvagādidhātavaḥ sapta pañca prāṇādivāyavaḥ ||
7.1.33.14
manobuddhirahaṅkhyātirguṇāḥ prakṛtipūruṣau |
rāgo vidyākale caiva niyatiḥ kāla eva ca ||
7.1.33.15
māyā ca śuddhividyā ca maheśvarasadāśivau |
śaktiśca śivatattvaṃ ca tattvāni kramaśo viduḥ ||
7.1.33.16
mantraistu virajairhutvā hotāsau virajā bhavet |
śivānugrahamāsādya jñānavānsa hi jāyate ||
7.1.33.17
atha gomayamādāya piṇḍīkṛtyābhimantrya ca |
vinyasyāgnau ca samprokṣya dine tasminhaviṣyabhuk ||
7.1.33.18
prabhāte tu caturdaśyāṃ kṛtvā sarvaṃ puroditam |
dine tasminnirāhāraḥ kālaṃ śeṣaṃ samāpayet ||
7.1.33.19
prātaḥ parvaṇi cāpyevaṃ kṛtvā homāvasānataḥ |
upasaṃhṛtya rudrāgniṃ gṛhṇīyādbhasma yatnataḥ ||
7.1.33.20
tataśca jaṭilo muṇḍī śikhaikajaṭa eva vā |
bhūtvā snātvā tato vītalajjaścetsyāddigambaraḥ ||
7.1.33.21
api kāṣāyavasanaścarmacīrāmbaro'tha vā |
ekāmbaro valkalī vā bhaveddaṇḍī ca mekhalī ||
7.1.33.22
prakṣālya caraṇau paścād dvirācamyātmanastanum |
saṅkulīkṛtya tadbhasma virajānalasambhavam ||
7.1.33.23
agnirityādibhirmantraiḥ ṣaḍbhirātharvaṇaiḥ kramāt |
vimṛjyāṅgāni mūrddhādicaraṇāntāni taiḥ spṛśet ||
7.1.33.24
tatastena krameṇaiva samuddhṛtya ca bhasmanā |
sarvāṅgoddhūlanaṃ kuryātpraṇavena śivena vā ||
7.1.33.25
tatastripuṇḍraṃ racayettriyāyuṣasamāhvayam |
śivabhāvaṃ samāgamya śivayogamathācaret ||
7.1.33.26
kuryāt trisandhyamapyevametatpāśupataṃ vratam |
bhuktimuktipradaṃ caitatpaśutvaṃ vinivartayet ||
7.1.33.27
tatpaśutvaṃ parityajya kṛtvā pāśupataṃ vratam |
pūjanīyo mahādevo liṅgamūrtiḥ sanātanaḥ ||
7.1.33.28
padmamaṣṭadalaṃ haimaṃ navaratnairalaṅkṛtam |
karṇikākeśaropetamāsanaṃ parikalpayet ||
7.1.33.29
vibhave tadabhāve tu raktaṃ sitamathāpi vā |
padmaṃ tasyāpyabhāve tu kevalaṃ bhāvanāmayam ||
7.1.33.30
tatpadmakarṇikāmadhye kṛtvā liṅgaṃ kanīyasam |
sphīṭikaṃ pīṭhikopetaṃ pūjayedvidhivatkramāt ||
7.1.33.31
pratiṣṭhāpya vidhānena talliṅgaṃ kṛtaśodhanam |
parikalpyāsanaṃ mūrtiṃ pañcavaktraprakārataḥ ||
7.1.33.32
pañcagavyādibhiḥ pūrṇairyathāvibhavasambhṛtaiḥ |
snāpayetkalaśaiḥ pūrṇairaṣṭāpadasamudbhavaiḥ ||
7.1.33.33
gandhadravyaiḥ sakarpūraiścandanādyaiḥ sakuṅkumaiḥ |
savedikaṃ samālipya liṅgaṃ bhūṣaṇabhūṣitam ||
7.1.33.34
bilvapatraiśca padmaiśca raktaiḥ śvetaistathotpalaiḥ |
nīlotpalaistathānyaiśca puṣpaistaistaissugandhibhiḥ ||
7.1.33.35
puṇyaiḥ praśastaiḥ patraiśca citrairdūrvākṣatādibhiḥ |
samabhyarcya yathālābhaṃ mahāpūjāvidhānataḥ ||
7.1.33.36
dhūpaṃ dīpaṃ tathā cāpi naivedyaṃ ca samādiśet |
nivedayitvā vibhave kalyāṇaṃ ca samācaret ||
7.1.33.37
iṣṭāni ca viśiṣṭāni nyāyenopārjitāni ca |
sarvadravyāṇi deyāni vrate tasminviśeṣataḥ ||
7.1.33.38
śrīpatrotpalapadmānāṃ saṅkhyā sāhasrikī matā |
pratyekamaparā saṅkhyā śatamaṣṭottaraṃ dvijāḥ ||
7.1.33.39
tatrāpi ca viśeṣeṇa na tyajedbilvapatrakam |
haimamekaṃ paraṃ prāhuḥ padmaṃ padmasahasrakāt ||
7.1.33.40
nīlotpalādiṣvapyetatsamānaṃ bilbapatrakaiḥ |
puṣpāntare na niyamo yathālābhaṃ nivedayet ||
7.1.33.41
aṣṭāṅgamarghyamutkṛṣṭaṃ dhūpālepau viśeṣataḥ |
candanaṃ vāmadevākhye haritālaṃ ca pauruṣe ||
7.1.33.42
īśāne bhasitaṃ kecidālepanamitīdṛśam |
na dhūpamiti manyante dhūpāntaravidhānataḥ |
sitāgurumaghorākhye mukhe kṛṣṇāguruṃ punaḥ ||
7.1.33.43
pauruṣe guggulaṃ sadye saumye saugandhikaṃ mukhe |
īśāne'pi hyuśīrādi deyād dhūpaṃ viśeṣataḥ ||
7.1.33.44
śarkarāmadhukarpūrakapilāghṛtasaṃyutam |
candanāgarukāṣṭhādyaṃ sāmānyaṃ sampracakṣate ||
7.1.33.45
karpūravartirājyāḍhyā deyā dīpāvalistataḥ |
arghyamācamanaṃ deyaṃ prativaktramataḥ param ||
7.1.33.46
prathamāvaraṇe pūjyau kramāddherambaṣaṇmukhau |
brahmāṅgāni tataścaiva prathamāvaraṇe'rcite ||
7.1.33.47
dvitīyāvaraṇe pūjyā vighneśāścakravartinaḥ |
tṛtīyāvaraṇe pūjyā bhavādyā aṣṭamūrtayaḥ ||
7.1.33.48
mahādevādayastatra tathaikādaśamūrtayaḥ |
caturthāvaraṇe pūjyāḥ sarva eva gaṇeśvarāḥ ||
7.1.33.49
bahireva tu padmasya pañcamāvaraṇe kramāt |
daśadikpatayaḥ pūjyāḥ sāstrāḥ sānucarāstathā ||
7.1.33.50
brahmaṇo mānasāḥ putrāḥ sarve'pi jyotiṣāṃ gaṇāḥ |
sarvā devyaśca devāśca sarve sarve ca khecarāḥ ||
7.1.33.51
pātālavāsinaścānye sarve munigaṇā api |
yogino hi makhāḥ sarve pataṅgā mātarastathā ||
7.1.33.52
kṣetrapālāśca sagaṇāḥ sarvaṃ caitaccarācaram |
pūjanīyaṃ śivaprītyā matvā śambhuvibhūtimat ||
7.1.33.53
athāvaraṇapūjānte sampūjya parameśvaram |
sājyaṃ savyajanaṃ hṛdyaṃ havirbhaktyā nivedayet ||
7.1.33.54
mukhavāsādikaṃ dattvā tāmbūlaṃ sopadaṃśakam |
alaṅkṛtya ca bhūyo'pi nānāpuṣpavibhūṣaṇaiḥ ||
7.1.33.55
nīrājanānte vistīrya pūjāśeṣaṃ samāpayet |
caṣakaṃ sopakāraṃ ca śayanaṃ ca samarpayet ||
7.1.33.56
candrasaṅkāśahāraṃ ca śayanīyaṃ samarpayet |
ādyaṃ nṛpocitaṃ hṛdyaṃ tatsarvamanurūpataḥ ||
7.1.33.57
kṛtvā ca kārayitvā ca hutvā ca pratipūjanam |
vyomeśastavaṃ japtvā vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet ||
7.1.33.58
pradakṣiṇāṃ praṇāmaṃ ca kṛtvātmānaṃ samarpayet |
tataḥ purastāddevasya guruviprau ca pūjayet ||
7.1.33.59
dattvārghyamaṣṭau puṣpāṇi devamudvāsya liṅgataḥ |
agneścāgniṃ susaṃyamya hyudvāsya ca tamapyuta ||
7.1.33.60
pratyahaṃ ca janastvevaṃ kuryātsevāṃ puroditām |
tatastatsāmbujaṃ liṅgaṃ sarvopakaraṇānvitam ||
7.1.33.61
samarpayetsvagurave sthāpayedvā śivālaye |
sampūjya ca gurūnviprān vratinaśca viśeṣataḥ ||
7.1.33.62
bhaktāndvijāṃśca śaktaśceddīnānāthāṃśca toṣayet |
svayaṃ cānaśane śaktaḥ phalamūlāśano'tha vā ||
7.1.33.63
payovrato vā bhikṣāśī bhavedekāśanastathā |
naktaṃ yuktāśano nityaṃ bhūśayyānirataḥ śuciḥ ||
7.1.33.64
bhasmaśāyī tṛṇeśāyī cīrājinadhṛto'tha vā |
brahmacaryavrato nityaṃ vratametatsamācaret ||
7.1.33.65
arkavāre tathārdrāyāṃ pañcadaśyāṃ ca pakṣayoḥ |
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ śaktastūpavasedapi ||
7.1.33.66
pākhaṇḍipatitodakyāḥ sūtakāntyajapūrvakān |
varjayetsarvayatnena manasā karmaṇā girā ||
7.1.33.67
kṣamādānadayāsatyāhiṃsāśīlaḥ sadā bhavet |
santuṣṭaśca praśāntaśca japadhyānaratastathā ||
7.1.33.68
kuryāttriṣavaṇasnānaṃ bhasmasnānamathāpi vā |
pūjāṃ vaiśeṣikīṃ caiva manasā vacasā girā ||
7.1.33.69
bahunātra kimuktena nācaredaśivaṃ vratī |
pramādāttu tathācāre nirūpya gurulāghave ||
7.1.33.70
ucitāṃ niṣkṛtiṃ kuryātpūjāhomajapādibhiḥ |
āsamāptervratasyaivamācarenna pramādataḥ ||
7.1.33.71
godānaṃ ca vṛṣotsargaṃ kuryātpūjāṃ ca sampadā |
bhaktaśca śivaprītyarthaṃ sarvakāmavivarjitaḥ ||
7.1.33.72
sāmānyametatkathitaṃ vratasyāsya samāsataḥ |
pratimāsaṃ viśeṣaṃ ca pravadāmi yathāśrutam ||
7.1.33.73
vaiśākhe vajraliṅgaṃ tu jyeṣṭhe mārakataṃ śubham |
āṣāḍhe mauktikaṃ vidyācchrāvaṇe nīlanirmitam ||
7.1.33.74
māse bhādrapade caiva padmarāgamayaṃ param |
āśvine māsi vidyādvai liṅgaṃ gomedakaṃ varam ||
7.1.33.75
kārtikyāṃ vaidrumaṃ liṅgaṃ vaidūryaṃ mārgaśīrṣake |
puṣparāgamayaṃ pauṣe māghe dyumaṇijaṃ tathā ||
7.1.33.76
phālguṇe candrakāntotthaṃ caitre tadvyatyayo'thavā |
sarvamāseṣu ratnānāmalābhe haimameva vā ||
7.1.33.77
haimābhāve rājataṃ vā tāmrajaṃ śailajaṃ tathā |
mṛṇmayaṃ vā yathālābhaṃ jātuṣaṃ cānyadeva vā ||
7.1.33.78
sarvagandhamayaṃ vātha liṅgaṃ kuryādyathāruci |
vratāvasānasamaye samācaritanityakaḥ ||
7.1.33.79
kṛtvā vaiśeṣikīṃ pūjāṃ hutvā caiva yathā purā |
sampūjya ca tathācāryaṃ vratinaśca viśeṣataḥ ||
7.1.33.80
deśikenāpyanujñātaḥ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ |
darbhāsano darbhapāṇiḥ prāṇāpānau niyamya ca ||
7.1.33.81
japitvā śaktito mūlaṃ dhyātvā sāmbaṃ triyambakam |
anujñāpya yathāpūrvaṃ namaskṛtya kṛtāñjaliḥ ||
7.1.33.82
samutsṛjāmi bhagavan vratametattvadājñayā |
ityuktvā liṅgamūlasthāndarbhānuttaratastyajet ||
7.1.33.83
tato daṇḍajaṭācīramekhalā api cotsṛjet |
punarācamya vidhivatpañcākṣaramudīrayet ||
7.1.33.84
yaḥ kṛtvātyantikīṃ dīkṣāmādehāntamanākulaḥ |
vratametatprakurvīta sa tu vai naiṣṭhikaḥ smṛtaḥ ||
7.1.33.85
so'tyāśramī ca vijñeyo mahāpāśupatastathā |
sa eva tapatāṃ śreṣṭhaḥ sa eva ca mahāvratī ||
7.1.33.86
na tena sadṛśaḥ kaścitkṛtakṛtyo mumukṣuṣu |
yo yatirnaiṣṭhiko jātastamāhurnaiṣṭhikottamam ||
7.1.33.87
yo'nvahaṃ dvādaśāhaṃ vā vratametatsamācaret |
so'pi naiṣṭhikatulyaḥ syāttīvravratasamanvayāt ||
7.1.33.88
ghṛtākto yaścaredetad vrataṃ vrataparāyaṇaḥ |
dvitraikadivasaṃ vāpi sa ca kaścana naiṣṭhikaḥ ||
7.1.33.89
kṛtyamityeva niṣkāmo yaścared vratamuttamam |
śivārpitātmā satataṃ na tena sadṛśaḥ kvacit ||
7.1.33.90
bhasmacchanno dvijo vidvānmahāpātakasambhavaiḥ |
pāpaiḥ sudāruṇaiḥ sadyo mucyate nātra saṃśayaḥ ||
7.1.33.91
rudrāgniryatparaṃ vīryaṃ tadbhasma parikīrtitam |
tasmātsarveṣu kāleṣu vīryavānbhasmasaṃyutaḥ ||
7.1.33.92
bhasmaniṣṭhasya naśyanti deṣā bhasmāgnisaṅgamāt |
bhasmasnānaviśuddhātmā bhasmaniṣṭha iti smṛtaḥ ||
7.1.33.93
bhasmanā digdhasarvāṅgo bhasmadīptatripuṇḍrakaḥ |
bhasmasnāyī ca puruṣo bhasmaniṣṭha iti smṛtaḥ ||
7.1.33.94
bhūtapretapiśāsāśca rogāścātīva dussahāḥ |
bhasmaniṣṭhasya sānnidhyād vidravanti na saṃśayaḥ ||
7.1.33.95
bhāsanādbhasitaṃ proktaṃ bhasma kalmaṣabhakṣaṇāt |
bhūtiḥ bhūtikarī caiva rakṣā rakṣākarī param ||
7.1.33.96
kimanyadiha vaktavyaṃ bhasmamāhātmyakāraṇam |
vratī ca bhasmanā snātaḥ svayaṃ devo maheśvaraḥ ||
7.1.33.97
paramāstraṃ ca śaivānāṃ bhasmaitatpārameśvaram |
dhaumyāgrajasya tapasi vyāpado yannivāritāḥ ||
7.1.33.98
tasmātsarvaprayatnena kṛtvā pāśupatavratam |
dhanavadbhasma saṅgṛhya bhasmasnānarato bhavet ||
7.1.33.98.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe paśupativratavidhānavarṇanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.1.33.98.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.33.98.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.33.98.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Kriyāsāraḥ — Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Viraktotpattikriyālakṣaṇa — Sanskrit