Shivapurana 7.1.34: catustriṃśo'dhyāyaḥ | upamanyutapovarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.34
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.34.59 — 4 parts
catustriṃśo'dhyāyaḥ | upamanyutapovarṇanam
7.1.34.1
ṛṣaya ūcuḥ |
dhaumyāgrajena śiśunā kṣīrārthaṃ hi tapaḥ kṛtam |
tasmāt kṣīrārṇavo dattastasmai devena śūlinā ||
7.1.34.2
sa kathaṃ śiśuko lebhe śivaśāstrapravaktṛtām |
kathaṃ vā śivasadbhāvaṃ jñātvā tapasi niṣṭhitaḥ ||
7.1.34.3
kathaṃ ca labdhavijñānastapaścaraṇaparvaṇi |
rudrāgneryatparaṃ vīryaṃ labhe bhasma svarakṣakam ||
7.1.34.4
vāyuruvāca |
na hyeṣa śiśukaḥ kaścitprākṛtaḥ kṛtavāṃstapaḥ |
munivaryasya tanayo vyāghrapādasya dhīmataḥ ||
7.1.34.5
janmāntareṇa saṃsiddhaḥ kenāpi khalu hetunā |
svapadapracyuto diṣṭyā prāpto munikumāratām ||
7.1.34.6
mahādevaprasādasya bhāgyāpannasya bhāvinaḥ |
dugdhābhilāṣaprabhavadvāratāmagamattapaḥ ||
7.1.34.7
ataḥ sarvagaṇeśatvaṃ kumāratvaṃ ca śāśvatam |
saha dugdhābdhinā tasmai pradadau śaṅkaraḥ svayam ||
7.1.34.8
tasya jñānāgamo'pyasya prasādādeva śāṅkarāt |
kaumāraṃ hi paraṃ sākṣājjñānaṃ śaktimayaṃ viduḥ ||
7.1.34.9
śivaśāstrapravaktṛtvamapi tasya hi tatkṛtam |
kumāromukhato labdhajñānābdheriva nandinaḥ ||
7.1.34.10
dṛṣṭaṃ tu kāraṇaṃ tasya śivajñānasamanvaye |
svamātṛvacanaṃ sākṣācchokajaṃ kṣīrakāraṇāt ||
7.1.34.11
kadācitkṣīramatyalpaṃ pītavānmātulāśrame |
īrṣyayā mātulasutaṃ santṛptakṣīramuttamam ||
7.1.34.12
pītvā sthitaṃ yathākāmaṃ dṛṣṭvā vai mātulātmajam |
upamanyurvyāghrapādiḥ prītyā provāca mātaram ||
7.1.34.13
upamanyuruvāca |
mātarmātarmahābhāge mama dehi tapasvini |
gavyaṃ kṣīramatisvādu nālpamuṣṇaṃ pibāmyaham ||
7.1.34.14
vāyuruvāca |
tacchrutvā putravacanaṃ tanmātā ca tapasvinī |
vyāghrapādasya mahiṣī duḥkhamāpattadā ca sā ||
7.1.34.15
upalālyātha suprītyā putramāliṅgya sādaram |
duḥkhitā vilalāpātha smṛtvā nairdhanyamātmanaḥ ||
7.1.34.16
smṛtvā smṛtvā punaḥ kṣīramupamanyuḥ sa bālakaḥ |
dehi dehīti tāmāha rudranbhūyo mahādyutiḥ ||
7.1.34.17
tad haṭhaṃ sā parijñāya dvijapatnī tapasvinī |
śāntaye tad haṭhasyātha śubhopāyamarīracat ||
7.1.34.18
uñchavṛttyārjitānbījānsvayaṃ dṛṣṭvā ca sā tadā |
bījapiṣṭamathāloḍya toyena kalabhāṣiṇī ||
7.1.34.19
ehyehi mama putreti sāmapūrvaṃ tataḥ sutam |
āliṅgyādāya duḥkhārtā pradadau kṛtrimaṃ payaḥ ||
7.1.34.20
pītvā ca kṛtrimaṃ kṣīraṃ mātrāṃ dattaṃ sa bālakaḥ |
naitatkṣīramiti prāha mātaraṃ cātivihvalaḥ ||
7.1.34.21
duḥkhitā sā tadā prāha samprekṣyāghrāya mūrddhani |
sammārjya netra putrasya karābhyāṃ kamalāyate ||
7.1.34.22
jananyuvāca |
taṭinī ratnapūrṇāstāḥ svargapātālagocarāḥ |
bhāgyahīnā na paśyanti bhaktihīnāśca ye śive ||
7.1.34.23
rājyaṃ svargaṃ ca mokṣaṃ ca bhojanaṃ kṣīrasambhavam |
na labhante priyāṇyeṣāṃ na tuṣyati yadā śivaḥ ||
7.1.34.24
bhavaprasādajaṃ sarvaṃ nānyaddevaprasādajam |
anyadeveṣu niratā duḥkhārtā vibhramanti ca ||
7.1.34.25
kṣīraṃ tatra kuto'smākaṃ vane nivasatāṃ sadā |
kva dugdhasādhanaṃ vatsa kva vayaṃ vanavāsinaḥ ||
7.1.34.26
kṛtsnābhāvena dāridryānmayā te bhāgyahīnayā |
mithyādugdhamidaṃ dattaṃ piṣṭamāloḍya vāriṇā ||
7.1.34.27
tvaṃ mātulagṛhe svalpaṃ pītvā svādu payaḥ śrutam |
jñātvā svādu tvayā pītaṃ tajjātīyamanusmaran ||
7.1.34.28
dattaṃ na paya ityuktvā rudan duḥkhīkaroṣi mām |
prasādena vinā śambhoḥ payastava na vidyate ||
7.1.34.29
pādapaṅkajayostasya sāmbasya sagaṇasya ca |
bhaktyā samarpitaṃ yattatkāraṇaṃ sarvasampadām ||
7.1.34.30
adhunā vasudo'smābhirmahādevo na pūjitaḥ |
sakāmānāṃ yathākāmaṃ yathoktaphaladāyakaḥ ||
7.1.34.31
dhanānyuddiśya nāsmābhiritaḥ prāgarcitaḥ śivaḥ |
ato daridrāḥ sañjātā vayaṃ tasmānna te payaḥ ||
7.1.34.32
pūrvajanmani yaddattaṃ śivamuddiśya vai sutaḥ |
tadeva labhyate nānyad viṣṇumuddiśya vā prabhum ||
7.1.34.33
vāyuruvāca |
iti mātṛvacaḥ śrutvā tathyaṃ śokādisūcakam |
bālo'pyanutapannantaḥ pragalbhamidamabravīt ||
7.1.34.34
upamanyuruvāca |
śokenālamito mataḥ sāmbo yadyasti śaṅkaraḥ |
tyaja śokaṃ mahābhāge sarvaṃ bhadraṃ bhaviṣyati ||
7.1.34.35
śṛṇu mātarvaco me'dya mahādevo'sti cet kvacit |
cirādvā hyacirādvāpi kṣīrodaṃ sādhayāmyaham ||
7.1.34.36
vāyuruvāca |
iti śrutvā vacastasya bālakasya mahāmateḥ |
pratyuvāca tadā mātā suprasannā manasvinī ||
7.1.34.37
mātovāca |
śubhaṃ vicāritaṃ tāta tvayā matprītivarddhanam |
vilambaṃ mā kathāstvaṃ hi bhaja sāmbaṃ sadāśivam ||
7.1.34.38
sarvasmādadhiko'styeva śivaḥ paramakāraṇam |
tatkṛtaṃ hi jagatsarvaṃ brahmādyāstasya kiṅkarāḥ ||
7.1.34.39
tatprasādakṛtaiśvaryā dāsāstasya vayaṃ prabhoḥ |
taṃ vinānyaṃ na jānīmaḥ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram ||
7.1.34.40
anyān devānn parityajya karmaṇā manasā girā |
tameva sāmbaṃ sagaṇaṃ bhaja bhāvapurassaram ||
7.1.34.41
tasya devādhidevasya śivasya varadāyinaḥ |
sākṣānnamaḥ śivāyeti mantro'yaṃ vācakaḥ smṛtaḥ ||
7.1.34.42
saptakoṭimahāmantrāḥ sarve sapraṇavāḥ pare |
tasminneva vilīyante punastasmādvinirgatāḥ ||
7.1.34.43
saprasādāśca te mantrāḥ svādhikārādyapekṣayā |
sarvādhikārastveko'yaṃ mantra eveśvarājñayā ||
7.1.34.44
yathā nikṛṣṭānutkṛṣṭānsarvānapyātmanaḥ śivaḥ |
kṣamate rakṣituṃ tadvanmantro'yamapi sarvadā ||
7.1.34.45
prabalaśca tathā hyeṣa mantro mantrāntarādapi |
sarvarakṣākṣamo'pyeṣa nāparaḥ kaścidiṣyate ||
7.1.34.46
tasmānmantrāntarāṃstyaktvā pañcākṣaraparo bhava |
tasmin jihvāntaragate na kiñcidiha durlabham ||
7.1.34.47
aghorāstraṃ ca śaivānāṃ rakṣāheturanuttamam |
tacca tatprabhavaṃ matvā tatparo bhava nānyathā ||
7.1.34.48
bhasmedaṃ tu mayā labdhaṃ pitureva tavottamam |
virajānalasaṃsiddhaṃ mahāvyāpannivāraṇam ||
7.1.34.49
mantraṃ ca te mayā dattaṃ gṛhāṇa madanujñayā |
anenaivāśu japtena rakṣā tava bhaviṣyati ||
7.1.34.50
vāyuruvāca |
evaṃ mātrā samādiśya śivamastvityudīrya ca |
visṛṣṭastadvaco mūrdhni kurvanneva tadā muniḥ ||
7.1.34.51
tāṃ praṇamyaivamuktvā ca tapaḥ kartuṃ pracakrame |
tamāha ca tadā mātā śubhaṃ kurvantu te surāḥ ||
7.1.34.52
anujñātastayā tatra tapastepe sa duścaram |
himavatparvataṃ prāpya vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ ||
7.1.34.53
aṣṭeṣṭakābhiḥ prāsādaṃ kṛtvā liṅgaṃ ca mṛṇmayam |
tatrāvāhya mahādevaṃ sāmbaṃ sagaṇamavyayam ||
7.1.34.54
bhaktyā pañcākṣareṇaiva putraiḥ puṣpairvanodbhavaiḥ |
samabhyarcya ciraṃ kālaṃ cacāra paramaṃ tapaḥ ||
7.1.34.55
tatastapaścarattaṃ taṃ bālamekākinaṃ kṛśam |
upamanyuṃ dvijavaraṃ śivasaṃsaktamānasam ||
7.1.34.56
purā marīcinā śaptāḥ kecinmunipiśācakāḥ |
sampīḍya rākṣasairbhāvaistapaso vighnamācaran ||
7.1.34.57
sa ca taiḥ pīḍyamāno'pi tapaḥ kurvankathañcana |
sadā namaḥ śivāyeti krośati smārtanādavat ||
7.1.34.58
tannādaśravaṇādeva tapaso vighnakāriṇaḥ |
te taṃ bālaṃ samutsṛjya munayaḥ samupācaran ||
7.1.34.59
tapasā tasya viprasya copamanyormahātmanaḥ |
carācaraṃ ca munayaḥ pradīpitamabhūjjagat ||
7.1.34.59.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe upamanyutapovarṇanaṃ nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.1.34.59.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.34.59.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.34.59.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Puruṣārthasudhānidhi — Sāyaṇācārya, Sanskrit