Shivapurana 7.1.7: saptamo'dhyāyaḥ | kālamahimavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.7.26 — 4 parts
saptamo'dhyāyaḥ | kālamahimavarṇanam
7.1.7.1
munaya ūcuḥ |
kālādutpadyate sarvaṃ kālādeva vipadyate |
na kālanirapekṣaṃ hi kvacitkiñcana vidyate ||
7.1.7.2
yadāsyāntargataṃ viśvaṃ śaśvatsaṃsāramaṇḍalam |
sargasaṃhṛtimudrābhyāṃ cakravatparivartate ||
7.1.7.3
brahmā hariśca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ |
yatkṛtāṃ niyatiṃ prāpya prabhavo nātivartitum ||
7.1.7.4
bhūtabhavyabhaviṣyādyairvibhajya jarayan prajāḥ |
atiprabhuriti svairaṃ vartate'tibhayaṅkaraḥ ||
7.1.7.5
ka eṣa bhagavān kālaḥ kasya vā vaśavartyayam |
ka evāsya vaśe na syātkathayaitadvicakṣaṇa ||
7.1.7.6
vāyuruvāca |
kālakāṣṭhānimeṣādikalākalitavigraham |
kālātmeti samākhyātaṃ tejo māheśvaraṃ param ||
7.1.7.7
yadalaṅghyamaśeṣasya sthāvarasya carasya ca |
niyogarūpamīśasya balaṃ viśvaniyāmakam ||
7.1.7.8
tasyāṃśāṃśamayī śaktiḥ kālātmani mahātmani |
tato niṣkramya saṅkrāntā visṛṣṭāgrerivāyasī ||
7.1.7.9
tasmātkālavaśe viśvaṃ na sa viśvavaśe sthitaḥ |
śivasya tu vaśe kālo na kālasya vaśe śivaḥ ||
7.1.7.10
yato'pratihataṃ śārvaṃ tejaḥ kāle pratiṣṭhitam |
mahatī tena kālasya maryādā hi duratyayā ||
7.1.7.11
kālaṃ prajñāviśeṣeṇa ko'tivartitumarhati |
kālena tu kṛtaṃ karma na kaścidativartate ||
7.1.7.12
ekacchatrāṃ mahīṃ kṛtsnāṃ ye parākramya śāsati |
te'pi naivātivartante kālaṃ velāmivābdhayaḥ ||
7.1.7.13
ye nigṛhyendriyagrāmaṃ jayanti sakalaṃ jagat |
na jayantyapi te kālaṃ kālo jayati tānapi ||
7.1.7.14
āyurvedavido vaidyāḥ tvanuṣṭhitarasāyanāḥ |
na mṛtyumativartante kālo hi duratikramaḥ ||
7.1.7.15
śriyā rūpeṇa śīlena balena ca kulena ca |
anyaccintayate jantuḥ kālo'nyatkurute balāt ||
7.1.7.16
apriyaiśca priyaiścaiva hyacintitasamāgamaiḥ |
saṃyojayati bhūtāni viyojayati ceśvaraḥ ||
7.1.7.17
yadaiva duḥkhitaḥ kaścittadaiva sukhitaḥ paraḥ |
durvijñeyasvabhāvasya kālāsyāho vicitratā ||
7.1.7.18
yo yuvā sa bhaved vṛddho yo balīyānsa durbalaḥ |
yaḥ śrīmānso'pi niḥśrīkaḥ kālaścitragatirdvijā ||
7.1.7.19
nābhijātyaṃ na vai śīlaṃ na balaṃ na ca naipuṇam |
bhavetkāryāya paryāptaṃ kālaścat pratirodhakaḥ ||
7.1.7.20
ye sanāthāśca dātāro gītavādyairupasthitāḥ |
ye cānāthāḥ parānnādāḥ kālasteṣu samakriyaḥ ||
7.1.7.21
phalantyakāle na rasāyanāni samyak prayuktānyapi cauṣadhāni |
tānyeva kālena samāhṛtāni siddhiṃ prayāntyāśu sukhaṃ diśanti ||
7.1.7.22
nākālato'yaṃ mriyate jāyate vā nākālataḥ puṣṭimagryāmupaiti |
nākālataḥ sukhitaṃ duḥkhitaṃ vā nākālikaṃ vastu samasti kiñcit ||
7.1.7.23
kālena śītaḥ prativāti vātaḥ kālena vṛṣṭirjaladānupaiti |
kālena coṣmā praśamaṃ prayāti kālena sarvaṃ saphalatvameti ||
7.1.7.24
kālaśca sarvasya bhavasya hetuḥ kālena sasyāni bhavanti nityam |
kālena sasyāni layaṃ prayānti kālena sañjīvati jīvalokaḥ ||
7.1.7.25
itthaṃ kālātmanastattvaṃ yo vijānāti tattvataḥ |
kālātmānamatikramya kālātītaṃ sa paśyati ||
7.1.7.26
na yasya kālo na ca bandhamuktī na yaḥ pumānna prakṛtirna viśvam |
vicitrarūpāya śivāya tasmai namaḥparasmai parameśvarāya ||
7.1.7.26.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe kālamahimavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ ||
7.1.7.26.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.7.26.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.7.26.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit