Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.1.8: aṣṭamo'dhyāyaḥ | kālaprabhāve tridevāyurvarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.1.8

Language
Sanskrit

Contents

aṣṭamo'dhyāyaḥ | kālaprabhāve tridevāyurvarṇanam

7.1.8.1

ṛṣaya ūcuḥ |
kena mānena kāle'sminnāyuḥ saṅkhyā prakalpyate |
saṅkhyārūpasya kālasya kaḥ punaḥ paramo'vadhiḥ ||

7.1.8.2

vāyuruvāca |
āyuṣo'tra nimeṣākhyamādyamānaṃ pracakṣate |
saṅkhyārūpasya kālasya śāntyatītakalāvadhi ||

7.1.8.3

akṣipakṣmaparikṣepo nimeṣaḥ parikalpitaḥ |
tādṛśānāṃ nimeṣāṇāṃ kāṣṭhā daśa ca pañca ca ||

7.1.8.4

kāṣṭhāstriṃśatkalā nāma kalāstriṃśanmuhūrtakaḥ |
muhūrttānāmapi triṃśadahorātraṃ pracakṣate ||

7.1.8.5

triṃśatsaṅkhyairahorātrairmāsaḥ pakṣadvayātmakaḥ ||

7.1.8.6

jñeyaṃ pitryamahorātraṃ māsaḥ kṛṣṇasitātmakaḥ ||

7.1.8.7

māsaistairayanaṃ ṣaḍbhirvarṣaṃ dve cāyanaṃ matam |
laukikenaiva mānena hyabdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ ||

7.1.8.8

etaddivyamahorātramiti śāstrasya niścayaḥ |
dakṣiṇaṃ cāyanaṃ rātristathodagayanaṃ dinam ||

7.1.8.9

māsastriṃśadahorātrairdivyo mānuṣavatsmṛtaḥ |
saṃvatsaro'pi devānāṃ māsairdvādaśabhistathā ||

7.1.8.10

trīṇi varṣaśatānyeva ṣaṣṭivarṣayutānyapi |
divyaḥ saṃvatsaro jñeyo mānuṣeṇa prakīrtitaḥ ||

7.1.8.11

divyenaiva pramāṇena yugasaṅkhyā pravartate |
catvāri bhārate varṣe yugāni kavayo viduḥ ||

7.1.8.12

pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate |
dvāparaṃ ca kaliścaiva yugānyetāni kṛtsnaśaḥ ||

7.1.8.13

catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam |
tasya tāvacchatī sandhyā sandhyāṃśaśca tathāvidhaḥ ||

7.1.8.14

itareṣu sasandhyeṣu sasandhyāṃśeṣu ca triṣu |
ekāpāyena vartante sahasrāṇi śatāni ca ||

7.1.8.15

etaddvādaśasāhasraṃ sādhikaṃ ca caturyugam |
caturyugasahasraṃ yatsaṅkalpa iti kathyate ||

7.1.8.16

caturyugaikasaptatyā manorantaramucyate |
kalpe caturdaśaikasminmanūnāṃ parivṛttayaḥ ||

7.1.8.17

etena kramayogena kalpamanvantarāṇi ca |
saprajāni vyatītāni śataśo'tha sahasraśaḥ ||

7.1.8.18

ajñeyatvācca sarveṣāmasaṅkhyeyatayā punaḥ |
śakyo naivānupūrvyādvai teṣāṃ vaktuṃ suvistaraḥ ||

7.1.8.19

kalpo nāma divā prokto brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ |
kalpānāṃ vai sahasraṃ ca brāhmaṃ varṣamihocyate ||

7.1.8.20

varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ yacca tadbrahmaṇo yugam |
savanaṃ yugasāhasraṃ brahmaṇaḥ padmajanmanaḥ ||

7.1.8.21

savanānāṃ sahasraṃ ca triguṇaṃ trivṛtaṃ tathā |
kalpyate sakalaḥ kālo brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ ||

7.1.8.22

tasya vai divase yānti caturdaśa purandarāḥ |
śatāni māse catvāri viṃśatyā sahitāni ca ||

7.1.8.23

abde pañca sahasrāṇi catvāriṃśadyutāni ca |
catvāriṃśatsahasrāṇi pañca lakṣāṇi cāyuṣi ||

7.1.8.24

brahmā viṣṇordine caiko viṣṇū rudradine tathā |
īśvarasya dine rudraḥ sadākhyasya tatheśvaraḥ ||

7.1.8.25

sākṣācchivasya tatsaṅkhyastathā so'pi sadāśivaḥ |
catvāriṃśatsahasrāṇi pañcalakṣāṇi cāyuṣi ||

7.1.8.26

tasminsākṣācchivenaiṣa kālātmā sampravartate |
yattatsṛṣṭeḥ samākhyātaṃ kālāntaramiha dvijāḥ ||

7.1.8.27

etatkālāntaraṃ jñeyamaharvai pārameśvaram |
rātriśca tāvatī jñeyā parameśasya kṛtsnaśaḥ ||

7.1.8.28

ahastasya tu yā sṛṣṭī rātriśca pralayaḥ smṛtaḥ |
aharna vidyate tasya na rātririti dhārayet ||

7.1.8.29

eṣopacāraḥ kriyate lokānāṃ hitakāmyayā |
prajāḥ prajānāṃ patayo mūrtayaśca surāsurāḥ ||

7.1.8.30

indriyāṇīndriyārthāśca mahābhūtāni pañca ca |
tanmātrāṇyatha bhūtādirbuddhiśca saha daivataiḥ ||

7.1.8.31

ahastiṣṭhanti sarvāṇi parameśasya dhīmataḥ |
aharante pralīyante rātryante viśvasambhavaḥ ||

7.1.8.31.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe kālaprabhāve tridevāyurvarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ ||

7.1.8.31.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.1.8.31.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.1.8.31.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)