Shivapurana 7.1.8: aṣṭamo'dhyāyaḥ | kālaprabhāve tridevāyurvarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.1.8
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.1.8.31 — 4 parts
aṣṭamo'dhyāyaḥ | kālaprabhāve tridevāyurvarṇanam
7.1.8.1
ṛṣaya ūcuḥ |
kena mānena kāle'sminnāyuḥ saṅkhyā prakalpyate |
saṅkhyārūpasya kālasya kaḥ punaḥ paramo'vadhiḥ ||
7.1.8.2
vāyuruvāca |
āyuṣo'tra nimeṣākhyamādyamānaṃ pracakṣate |
saṅkhyārūpasya kālasya śāntyatītakalāvadhi ||
7.1.8.3
akṣipakṣmaparikṣepo nimeṣaḥ parikalpitaḥ |
tādṛśānāṃ nimeṣāṇāṃ kāṣṭhā daśa ca pañca ca ||
7.1.8.4
kāṣṭhāstriṃśatkalā nāma kalāstriṃśanmuhūrtakaḥ |
muhūrttānāmapi triṃśadahorātraṃ pracakṣate ||
7.1.8.5
triṃśatsaṅkhyairahorātrairmāsaḥ pakṣadvayātmakaḥ ||
7.1.8.6
jñeyaṃ pitryamahorātraṃ māsaḥ kṛṣṇasitātmakaḥ ||
7.1.8.7
māsaistairayanaṃ ṣaḍbhirvarṣaṃ dve cāyanaṃ matam |
laukikenaiva mānena hyabdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ ||
7.1.8.8
etaddivyamahorātramiti śāstrasya niścayaḥ |
dakṣiṇaṃ cāyanaṃ rātristathodagayanaṃ dinam ||
7.1.8.9
māsastriṃśadahorātrairdivyo mānuṣavatsmṛtaḥ |
saṃvatsaro'pi devānāṃ māsairdvādaśabhistathā ||
7.1.8.10
trīṇi varṣaśatānyeva ṣaṣṭivarṣayutānyapi |
divyaḥ saṃvatsaro jñeyo mānuṣeṇa prakīrtitaḥ ||
7.1.8.11
divyenaiva pramāṇena yugasaṅkhyā pravartate |
catvāri bhārate varṣe yugāni kavayo viduḥ ||
7.1.8.12
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate |
dvāparaṃ ca kaliścaiva yugānyetāni kṛtsnaśaḥ ||
7.1.8.13
catvāri tu sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam |
tasya tāvacchatī sandhyā sandhyāṃśaśca tathāvidhaḥ ||
7.1.8.14
itareṣu sasandhyeṣu sasandhyāṃśeṣu ca triṣu |
ekāpāyena vartante sahasrāṇi śatāni ca ||
7.1.8.15
etaddvādaśasāhasraṃ sādhikaṃ ca caturyugam |
caturyugasahasraṃ yatsaṅkalpa iti kathyate ||
7.1.8.16
caturyugaikasaptatyā manorantaramucyate |
kalpe caturdaśaikasminmanūnāṃ parivṛttayaḥ ||
7.1.8.17
etena kramayogena kalpamanvantarāṇi ca |
saprajāni vyatītāni śataśo'tha sahasraśaḥ ||
7.1.8.18
ajñeyatvācca sarveṣāmasaṅkhyeyatayā punaḥ |
śakyo naivānupūrvyādvai teṣāṃ vaktuṃ suvistaraḥ ||
7.1.8.19
kalpo nāma divā prokto brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ |
kalpānāṃ vai sahasraṃ ca brāhmaṃ varṣamihocyate ||
7.1.8.20
varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ yacca tadbrahmaṇo yugam |
savanaṃ yugasāhasraṃ brahmaṇaḥ padmajanmanaḥ ||
7.1.8.21
savanānāṃ sahasraṃ ca triguṇaṃ trivṛtaṃ tathā |
kalpyate sakalaḥ kālo brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ ||
7.1.8.22
tasya vai divase yānti caturdaśa purandarāḥ |
śatāni māse catvāri viṃśatyā sahitāni ca ||
7.1.8.23
abde pañca sahasrāṇi catvāriṃśadyutāni ca |
catvāriṃśatsahasrāṇi pañca lakṣāṇi cāyuṣi ||
7.1.8.24
brahmā viṣṇordine caiko viṣṇū rudradine tathā |
īśvarasya dine rudraḥ sadākhyasya tatheśvaraḥ ||
7.1.8.25
sākṣācchivasya tatsaṅkhyastathā so'pi sadāśivaḥ |
catvāriṃśatsahasrāṇi pañcalakṣāṇi cāyuṣi ||
7.1.8.26
tasminsākṣācchivenaiṣa kālātmā sampravartate |
yattatsṛṣṭeḥ samākhyātaṃ kālāntaramiha dvijāḥ ||
7.1.8.27
etatkālāntaraṃ jñeyamaharvai pārameśvaram |
rātriśca tāvatī jñeyā parameśasya kṛtsnaśaḥ ||
7.1.8.28
ahastasya tu yā sṛṣṭī rātriśca pralayaḥ smṛtaḥ |
aharna vidyate tasya na rātririti dhārayet ||
7.1.8.29
eṣopacāraḥ kriyate lokānāṃ hitakāmyayā |
prajāḥ prajānāṃ patayo mūrtayaśca surāsurāḥ ||
7.1.8.30
indriyāṇīndriyārthāśca mahābhūtāni pañca ca |
tanmātrāṇyatha bhūtādirbuddhiśca saha daivataiḥ ||
7.1.8.31
ahastiṣṭhanti sarvāṇi parameśasya dhīmataḥ |
aharante pralīyante rātryante viśvasambhavaḥ ||
7.1.8.31.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe kālaprabhāve tridevāyurvarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ ||
7.1.8.31.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.1.8.31.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.1.8.31.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit