Shivapurana 7.2.10: daśamo'dhyāyaḥ | śivabhaktivarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.10.72 — 4 parts
daśamo'dhyāyaḥ | śivabhaktivarṇanam
7.2.10.1
kṛṣṇa uvāca |
bhagavan sarvayogīndra gaṇeśvara munīśvara |
ṣaḍānanasamaprakhya sarvajñānanidhe guro ||
7.2.10.2
prāyastvamavatīryorvyāṃ pāśavicchittaye nṛṇām |
maharṣivapurāsthāya sthito'si parameśvara ||
7.2.10.3
anyathā hi jagatyasmin devo vā dānavo'pi vā |
tvatto'nyaḥ paramaṃ bhāvaṃ ko jānīyāt śivātmakam ||
7.2.10.4
tasmāttava mukhodgīrṇaṃ sākṣādiva pinākinaḥ |
śivajñānāmṛtaṃ pītvā na me tṛptamabhūnmanaḥ ||
7.2.10.5
sākṣātsarvajagatkarturbharturaṅkaṃ samāśritā |
bhagavankinnu papraccha bhartāraṃ parameśvarī ||
7.2.10.6
upamanyuruvāca |
sthāne pṛṣṭaṃ tvayā kṛṣṇa tadvakṣyāmi yathātatham |
bhavabhaktasya yuktasya tava kalyāṇacetasaḥ ||
7.2.10.7
mahīdharavare divye mandare cārukandare |
devyā saha mahādevo divyo dhyānagato'bhavat ||
7.2.10.8
tadā devyāḥ priyasakhī susmitāsyā śubhāvatī |
phullānyatimanojñāni puṣpāṇi samudāharat ||
7.2.10.9
tataḥ svamaṅkamāropya devīṃ devavaroharaḥ |
alaṅkṛtya ca taiḥ puṣpairāste hṛṣṭataraḥ svayam ||
7.2.10.10
athāntaḥpuracāriṇyo devyo divyavibhūṣaṇāḥ |
antaraṅgā gaṇendrāśca sarvalokamaheśvarīm ||
7.2.10.11
bhartāraṃ paripūrṇaṃ ca sarvalokamaheśvaram |
cāmarāsaktahastāśca devīṃ devaṃ siṣevire ||
7.2.10.12
tataḥ priyāḥ kathā vṛttā vinodāya maheśayoḥ |
trāṇāya ca nṛṇāṃ loke ye śivaṃ śaraṇaṃ gatāḥ ||
7.2.10.13
tadāvasaramālokya sarvalokamaheśvarī |
bhartāraṃ paripapraccha sarvalokamaheśvaram ||
7.2.10.14
devyuvāca |
kena vaśyo mahādevo martyānāṃ mandacetasām |
ātmatattvādyaśaktānāmātmanāmakṛtātmanām ||
7.2.10.15
īśvara uvāca |
na karmaṇā na tapasā na japairnāsanādibhiḥ |
na jñānena na cānyena vaśyo'haṃ śraddhayā vinā ||
7.2.10.16
śraddhā mayyasti cetpuṃsāṃ yena kenāpi hetunā |
vaśyaḥ spṛśyaśca dṛśyaśca pūjyassambhāṣya eva ca ||
7.2.10.17
sādhyā tasmān mayi śaddhā māṃ vaśīkartumicchatā |
śraddhā hetuḥ svadharmasya rakṣaṇaṃ varṇināmiha ||
7.2.10.18
svavarṇāśramadharme'tha vartate yastu mānavaḥ |
tasyaiva bhavati śraddhā mayi nānyasya kasyacit ||
7.2.10.19
āmnāyasiddhamakhilaṃ dharmamāśramiṇāmiha |
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ mamaivājñāpuraḥ saram ||
7.2.10.20
sa tu paitāmaho dharmo bahuvittakriyānvitaḥ |
nātyantaphalabhūyiṣṭhaḥ kleśāyāsasamanvitaḥ |
tena dharmeṇa mahatā śraddhāṃ prāpya sudurllabhām ||
7.2.10.21
varṇino ye prapadyante māmananyasamāśrayāḥ |
teṣāṃ sukhena mārgeṇa dharmakāmārthamuktayaḥ ||
7.2.10.22
varṇāśramasamācāro mayā bhūyaḥ prakalpitaḥ |
tasmin bhaktimatāmeva madīyānāṃ tu varṇinām ||
7.2.10.23
adhikāro na cānyeṣāmityājñā naiṣṭhikī mama |
tadājñaptena mārgeṇa varṇino madupāśrayāḥ ||
7.2.10.24
malamāyādipāśebhyo vimuktā matprasādataḥ |
paraṃ madīyamāsādya punarāvṛttidurlabham |
paramaṃ mama sādharmyaṃ prāpya nirvṛtimāyayuḥ ||
7.2.10.25
tasmāt labdhvāpyalabdhvā vā varṇadharmaṃ mayeritam |
āśritya mama bhaktaścetsvātmanātmānamuddharet ||
7.2.10.26
alabdhalābha evaiṣa koṭikoṭiguṇādhikaḥ |
tasmānme mukhato labdhaṃ varṇadharmaṃ samācaret ||
7.2.10.27
mamāvatārā hi śubhe yogācāryacchalena tu |
sarvāntareṣu santyārye santatiśca sahasraśaḥ ||
7.2.10.28
ayuktānāmabuddhīnāmabhaktānāṃ sureśvari |
durlabhaṃ santatijñānaṃ tato yatnātsamāśrayet ||
7.2.10.29
sā hānistanmahacchidraṃ sa mohassāndhamūkatā |
yadanyatra śramaṃ kuryānmokṣamārgabahiṣkṛtaḥ ||
7.2.10.30
jñānaṃ kriyā ca caryā ca yogaśceti sureśvari |
catuṣpādaḥ samākhyāto mama dharmaḥ sanātanaḥ ||
7.2.10.31
paśupāśapatijñānaṃ jñānamityabhidhīyate |
ṣaḍadhvaśuddhirvidhinā gurvadhīnā kriyocyate ||
7.2.10.32
varṇāśramaprayuktasya mayaiva vihitasya ca |
mamārcanādidharmasya caryā caryeti kathyate ||
7.2.10.33
maduktenaiva mārgeṇa mayyavasthitacetasaḥ |
vṛttyantaranirodho yo yoga ityabhidhīyate ||
7.2.10.34
aśvamedhagaṇāt śreṣṭhaṃ devi cittaprasādhanam |
muktidaṃ ca tathā hyetadduṣprāpyaṃ viṣayaiṣiṇām ||
7.2.10.35
vijitendriyavargasya yamena niyamena ca |
pūrvapāpaharo yogo viraktasyaiva kathyate ||
7.2.10.36
vairāgyājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate ||
7.2.10.37
yogajñaḥ patito vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ |
dayā kāryātha satatamahiṃsā jñānasaṅgrahaḥ ||
7.2.10.38
satyamasteyamāstikyaṃ śraddhā cendriyanigrahaḥ |
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā ||
7.2.10.39
dhyānamīśvarabhāvaśca satataṃ jñānaśīlatā |
ya evaṃ vartate vipro jñānayogasya siddhaye ||
7.2.10.40
acirādeva vijñānaṃ labdhvā yogaṃ ca vindati |
dagdhvā dehamimaṃ jñānī kṣaṇāt jñānāgninā priye |
prasādānmama yogajñaḥ karmabandhaṃ prahāsyati ||
7.2.10.41
puṇyaḥpuṇyātmakaṃ karma muktestatpratibandhakam |
tasmānniyogato yogī puṇyāpuṇyaṃ vivarjayet ||
7.2.10.42
phalakāmanayā karmakaraṇātpratibadhyate |
na karmamātrakaraṇāttasmātkarmaphalaṃ tyajet ||
7.2.10.43
prathamaṃ karmayajñena bahiḥ sampūjya māṃ priye |
jñānayogarato bhūtvā paścādyogaṃ samabhyaset ||
7.2.10.44
vidite mama yāthātmye karmayajñena dehinaḥ |
na yajanti hi māṃ yuktāḥ samaloṣṭāśmakāñcanāḥ ||
7.2.10.45
nityayukto muniḥ śreṣṭho madbhaktaśca samāhitaḥ |
jñānayogarato yogī mama sāyujyamāpnuyāt ||
7.2.10.46
athāviraktacittā ye varṇino madupāśritāḥ |
jñānacaryā kriyāsveva te'dhikuryustadarhakāḥ ||
7.2.10.47
dvidhā matpūjanaṃ jñeyaṃ bāhyamābhyantaraṃ tathā |
vāṅmanaḥkāyabhedācca tridhā madbhajanaṃ viduḥ ||
7.2.10.48
tapaḥ karma japo dhyānaṃ jñānaṃ vetyanupūrvaśaḥ |
pañcadhā kathyate sadbhistadeva bhajanaṃ punaḥ ||
7.2.10.49
anyātmaviditaṃ bāhyamasmadabhyarcanādikam |
tadeva tu svasaṃvedyamābhyantaramudāhṛtam ||
7.2.10.50
manomatpravaṇaṃ cittaṃ na manomātramucyate |
mannāmaniratā vāṇī vāṅmatā khalu netarā ||
7.2.10.51
liṅgairmacchāsanādiṣṭaistripuṇḍrādibhiraṅkitaḥ |
mamopacāranirataḥ kāyaḥ kāyo na cetaraḥ ||
7.2.10.52
madarcā karma vijñeyaṃ bāhye yāgādinocyate |
madarthe dehasaṃśoṣastapaḥ kṛcchrādi no matam ||
7.2.10.53
japaḥ pañcākṣarābhyāsaḥ praṇavābhyāsa eva ca |
rudrādhyāyādikābhyāso na vedādhyayanādikam ||
7.2.10.54
dhyānaṃ madrūpacintādyaṃ nātmādyarthasamādhayaḥ |
mamāgamārthavijñānaṃ jñānaṃ nānyārthavedanam ||
7.2.10.55
bāhye vābhyantare vātha yatra syānmanaso ratiḥ |
prāgvāsanāvaśāddevi tattvaniṣṭhāṃ samācaret ||
7.2.10.56
bāhyādābhyantaraṃ śreṣṭhaṃ bhavecchataguṇādhikam |
asaṅkaratvāddoṣāṇāṃ dṛṣṭānāmapyasambhavāt ||
7.2.10.57
śaucamābhyantaraṃ vidyānna bāhyaṃ śaucamucyate |
antaḥ śaucavimuktātmā śucirapyaśuciryataḥ ||
7.2.10.58
bāhyamābhyaṃrtaraṃ caiva bhajanaṃ bhavapūrvakam |
na bhāvarahitaṃ devi vipralambhaikakāraṇam ||
7.2.10.59
kṛtakṛtyasya pūtasya mama kiṃ kriyate naraiḥ |
bahirvābhyantaraṃ vātha mayā bhāvo hi gṛhyate ||
7.2.10.60
bhāvaikātmā kriyā devi mama dharmaḥ sanātanaḥ |
manasā karmaṇā vācā hyanapekṣya phalaṃ kvacit ||
7.2.10.61
phaloddeśena deveśi laghurmama samāśrayaḥ |
phalārthī tadabhāve māṃ parityaktuṃ kṣamo yataḥ ||
7.2.10.62
phalārthino'pi yasyaiva mayi cittaṃ pratiṣṭhitam |
bhāvānurūpaphaladastasyāpyahamanindite ||
7.2.10.63
phalānapekṣayā yeṣāṃ mano matpravaṇaṃ bhavet |
prārthayeyuḥ phalaṃ paścādbhaktāste'pi mama priyāḥ ||
7.2.10.64
prāk saṃskāravaśādeva ye vicintya phalāphale |
vivaśā māṃ prapadyante mama priyatamā matāḥ ||
7.2.10.65
mallābhānna paro lābhasteṣāmasti yathātatham |
mamāpi lābhastallābhānnāparaḥ parameśvari ||
7.2.10.66
madanugrahatasteṣāṃ bhāvo mayi samarpitaḥ |
phalaṃ paramanirvāṇaṃ prayacchati balādiva ||
7.2.10.67
mahātmanāmananyānāṃ mayi saṃnyastacetasām |
aṣṭadhā lakṣaṇaṃ prāhurmama dharmādhikāriṇām ||
7.2.10.68
madbhaktajanavātsalyaṃ pūjāyāṃ cānumodanam |
svayamabhyarcanaṃ caiva madarthe cāṅgaceṣṭitam ||
7.2.10.69
matkathāśravaṇe bhaktiḥ svaranetrāṅgavikriyāḥ |
mamānusmaraṇaṃ nityaṃ yaśca māmupajīvati ||
7.2.10.70
evamaṣṭavidhaṃ cihnaṃ yasmin mlecche'pi vartate |
sa viprendro muniḥ śrīmān sa yatiḥ sa ca paṇḍitaḥ ||
7.2.10.71
na me priyaścaturvedī madbhakto śvapaco'pi yaḥ |
tasmai deyaṃ tato grāhyaṃ sa ca pūjyo yathā hyaham ||
7.2.10.72
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati |
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati ||
7.2.10.72.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivabhaktivarṇanaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ ||
7.2.10.72.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.10.72.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.10.72.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Viraktotpattikriyālakṣaṇa — Sanskrit
- Siddhāntaśikhāmaṇi — Śivayogi Śivācārya, Sanskrit