Shivapurana 7.2.11: ekādaśo'dhyāyaḥ | śivajñānavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.11
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.11.56 — 4 parts
ekādaśo'dhyāyaḥ | śivajñānavarṇanam
7.2.11.1
īśvara uvāca |
atha vakṣyāmi deveśi bhaktānāmadhikāriṇām |
viduṣāṃ dvijamukhyānāṃ varṇadharmasamāsataḥ ||
7.2.11.2
triḥsnānaṃ cāgnikāryaṃ ca liṅgārcanamanukramam |
dānamīśvarabhāvaśca dayā sarvatra sarvadā ||
7.2.11.3
satyaṃ santoṣamāstikyamahiṃsā sarvajantuṣu |
hrīḥśraddhādhyayanaṃ yogaḥ sadādhyāpanameva ca ||
7.2.11.4
vyākhyānaṃ brahmacaryaṃ ca śravaṇaṃ ca tapaḥ kṣamā |
śaucaṃ śikhopavītaṃ ca uṣṇīṣaṃ cottarīyakam ||
7.2.11.5
niṣiddhāsevanaṃ caiva bhasmarudrākṣadhāraṇam |
parvaṇyabhyarcanaṃ devi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ ||
7.2.11.6
pānaṃ ca brahmakūrcasya māsi māsi yathāvidhi |
abhyarcanaṃ viśeṣeṇa tenaiva snāpya māṃ priye ||
7.2.11.7
sarvakriyānnasantyāgaḥ śrāddhānnasya ca varjanam |
tathā paryuṣitānnasya yāvakasya viśeṣataḥ ||
7.2.11.8
madyasya madyagandhasya naivedyasya ca varjanam |
sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ ||
7.2.11.9
kṣamā śāntiśca santoṣaḥ satyamasteyameva ca |
brahmacaryaṃ mama jñānaṃ vairāgyaṃ bhasmasevanam ||
7.2.11.10
sarvasaṅganivṛttiśca daśaitāni viśeṣataḥ |
liṅgāni yogināṃ bhūyo divā bhikṣāśanaṃ tathā ||
7.2.11.11
vānaprasthāśramasthānāṃ samānamidamiṣyate |
rātrau na bhojanaṃ kāryaṃ sarveṣāṃ brahmacāriṇām ||
7.2.11.12
adhyāpanaṃ yājanaṃ ca kṣatriyasyāpratigrahaḥ |
vaiśyasya ca viśeṣeṇa mayā nātra vidhīyate ||
7.2.11.13
rakṣaṇaṃ sarvavarṇānāṃ yuddhe śatruvadhastathā |
duṣṭapakṣimṛgāṇāṃ ca duṣṭānāṃ śātanaṃ nṛṇām ||
7.2.11.14
aviśvāsaśca sarvatra viśvāso mama yogiṣu |
strīsaṃsargaśca kāleṣu camūrakṣaṇameva ca ||
7.2.11.15
sadā sañcāritaiścārairlokavṛttāntavedanam |
sadāstradhāraṇaṃ caiva bhasmakañcukadhāraṇam ||
7.2.11.16
rājñāṃ mamāśramasthānāmeṣa dharmasya saṅgrahaḥ |
gorakṣaṇaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṣirvaiśyasya kathyate ||
7.2.11.17
śuśrūṣetaravarṇānāṃ dharmaḥ śūdrasya kathyate |
udyānakaraṇaṃ caiva mama kṣetrasamāśrayaḥ ||
7.2.11.18
dharmapatnyāstu gamanaṃ gṛhasthasya vidhīyate |
brahmacaryaṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām ||
7.2.11.19
strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānyaḥ sanātanaḥ |
mamārcanaṃ ca kalyāṇi niyogo bharturasti cet ||
7.2.11.20
yā nārī bhartṛśuśrūṣāṃ vihāya vratatatparā |
sā nārī narakaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā ||
7.2.11.21
atha bhartṛvihīnāyā vakṣye dharmaṃ sanātanam |
vrataṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ bhūśayyānaktabhojanam ||
7.2.11.22
brahmacaryaṃ sadā snānaṃ bhasmanā salilena vā |
śāntirmaunaṃ kṣamā nityaṃ saṃvibhāgo yathāvidhi ||
7.2.11.23
aṣṭābhyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ |
ekādaśyāṃ ca vidhivadupavāso mamārcanam ||
7.2.11.24
iti saṅkṣepataḥ prokto mayāśramaniṣeviṇām |
brahmakṣatraviśāṃ devi yatīnāṃ brahmacāriṇām ||
7.2.11.25
tathaiva vānaprasthānāṃ gṛhasthānāṃ ca sundari |
śūdrāṇāmatha nārīṇāṃ dharma eṣa sanātanaḥ ||
7.2.11.26
dhyeyastvayā'haṃ deveśi sadā jāpyaḥ ṣaḍakṣaraḥ |
vedoktamakhilaṃ dharmamiti dharmārthasaṅgrahaḥ ||
7.2.11.27
atha ye mānavā loke svecchayā dhṛtavigrahāḥ |
bhāvātiśayasampannāḥ pūrvasaṃskārasaṃyutāḥ ||
7.2.11.28
viraktā vānuraktā vā stryādīnāṃ viṣayeṣvapi |
pāpairna te vilimpante padmapatramivāmbhasā ||
7.2.11.29
teṣāṃ mamātmavijñānaṃ viśuddhānāṃ vivekinām |
matprasādādviśuddhānāṃ duḥkhamāśramarakṣaṇam ||
7.2.11.30
nāsti kṛtyamakṛtyaṃ ca samādhirvā parāyaṇam |
na vidhirna niṣedhaśca teṣāṃ mama yathā tathā ||
7.2.11.31
tatheha paripūrṇasya sādhyaṃ mama na vidyate |
tathaiva kṛtakṛtyānāṃ teṣāmapi na saṃśayaḥ ||
7.2.11.32
madbhaktānāṃ hitārthāya mānuṣaṃ bhāvamāśritāḥ |
rudralokātparibhraṣṭāste rudrā nātra saṃśayaḥ ||
7.2.11.33
mamānuśāsanaṃ yadvad brahmādīnāṃ pravartakam |
tathā narāṇāmanyeṣāṃ tanniyogaḥ pravartakaḥ ||
7.2.11.34
mamājñādhārabhāvena sadbhāvātiśayena ca |
madālokanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet ||
7.2.11.35
pratyayāśca pravartante praśastaphalasūcakāḥ |
mayi bhāvavatāṃ puṃsāṃ prāgadṛṣṭārthagocarāḥ ||
7.2.11.36
kampasvedo'śrupātaśca kaṇṭhe ca svaravikriyā |
ānandādyupalabdhiśca bhavedākasmikī muhuḥ ||
7.2.11.37
sa tairvyastaiḥ samastairvā liṅgairavyabhicāribhiḥ |
mandamadhyottamairbhāvairvijñeyāste narottamāḥ ||
7.2.11.38
yathāyo'gnisamāveśānnāyo bhavati kevalam |
tathaiva mama sānnidhyānna te kevalamānuṣāḥ ||
7.2.11.39
hastapādādisādharmyād rudrān martyavapurdharān |
prākṛtāniva manvāno nāvajānīta paṇḍitaḥ ||
7.2.11.40
avajñānaṃ kṛtaṃ teṣu narairvyāmūḍhacetanaiḥ |
āyuḥ śriyaṃ kulaṃ śīlaṃ hitvā nirayamāvahet ||
7.2.11.41
brahmaviṣṇusureśānāmapi tūlāyate padam |
matto'nyadanapekṣāṇāmuddhṛtānāṃ mahātmanām ||
7.2.11.42
aśuddhaṃ bauddhamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ pauruṣaṃ tathā |
guṇeśānāmatastyājyaṃ guṇātītapadaiṣiṇām ||
7.2.11.43
atha kiṃ bahunoktena śreyaḥ prāptyaikasādhanam |
mayi cittasamāsaṅgo yena kenāpi hetunā ||
7.2.11.44
upamanyuruvāca |
itthaṃ śrīkaṇṭhanāthena śivena paramātmanā |
hitāya jagatāmukto jñānasārārthasaṅgrahaḥ ||
7.2.11.45
vijñānasaṅgrahasyāsya vedaśāstrāṇi kṛtsnaśaḥ |
setihāsapurāṇāni vidyā vyākhyānavistaraḥ ||
7.2.11.46
jñānaṃ jñeyamanuṣṭheyamadhikāro'tha sādhanam |
sādhyaṃ ceti ṣaḍarthānāṃ saṅgrahatveṣa saṅgrahaḥ ||
7.2.11.47
guroradhikṛtaṃ jñānaṃ jñeyaṃ pāśaḥ paśuḥ patiḥ |
liṅgārcanādyanuṣṭheyaṃ bhaktastvadhikṛto'pi yaḥ ||
7.2.11.48
sādhanaṃ śivamantrādyaṃ sādhyaṃ śivasamānatā |
ṣaḍarthasaṅgrahasyāsya jñānātsarvajñatocyate ||
7.2.11.49
prathamaṃ karmayajñāderbhaktyā vittānusārataḥ |
bāhye'bhyarcya śivaṃ paścādantaryāgarato bhavet ||
7.2.11.50
ratirabhyantare yasya na bāhye puṇyagauravāt |
na karma karaṇīyaṃ hi bahistasya mahātmanā ||
7.2.11.51
jñānāmṛtena tṛptasya bhaktyā śaivaśivātmanaḥ |
nāntarna ca bahiḥ kṛṣṇa kṛtyamasti kadācana ||
7.2.11.52
tasmāt krameṇa santyajya bāhyamābhyantaraṃ tathā |
jñānena jñeyamālokya jñānaṃ cāpi parityajet ||
7.2.11.53
naikāgraṃ cecchive cittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā |
ekāgrameva ceccittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā ||
7.2.11.54
tasmātkarmāṇyakṛtvā vā kṛtvā vāntarbahiḥkramāt |
yena kenāpyupāyena śive cittaṃ niveśayet ||
7.2.11.55
śive niviṣṭacittānāṃ pratiṣṭhitadhiyāṃ satām |
paratreha ca sarvatra nirvṛtiḥ paramā bhavet ||
7.2.11.56
ihonnamaḥ śivāyeti mantreṇānena siddhayaḥ |
sa tasmādadhigantavyaḥ parāvaravibhūtaye ||
7.2.11.56.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivajñānavarṇanaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ ||
7.2.11.56.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.11.56.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.11.56.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (7)
- Kriyāsāraḥ — Sanskrit
- Śrītattvanidhi — Sanskrit
- Liṅgadhāraṇacandrikā — Nandikeśvara 1625, Sanskrit
- Śaivaparibhāṣā — Śivāgrayogin 1500, Sanskrit
- Ānandarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit
- Tattvanidhi — Kṛṣṇadevarāya, Sanskrit
- Siddhāntaśikhāmaṇi — Śivayogi Śivācārya, Sanskrit