Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.11: ekādaśo'dhyāyaḥ | śivajñānavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.11

Language
Sanskrit

Contents

ekādaśo'dhyāyaḥ | śivajñānavarṇanam

7.2.11.1

īśvara uvāca |
atha vakṣyāmi deveśi bhaktānāmadhikāriṇām |
viduṣāṃ dvijamukhyānāṃ varṇadharmasamāsataḥ ||

7.2.11.2

triḥsnānaṃ cāgnikāryaṃ ca liṅgārcanamanukramam |
dānamīśvarabhāvaśca dayā sarvatra sarvadā ||

7.2.11.3

satyaṃ santoṣamāstikyamahiṃsā sarvajantuṣu |
hrīḥśraddhādhyayanaṃ yogaḥ sadādhyāpanameva ca ||

7.2.11.4

vyākhyānaṃ brahmacaryaṃ ca śravaṇaṃ ca tapaḥ kṣamā |
śaucaṃ śikhopavītaṃ ca uṣṇīṣaṃ cottarīyakam ||

7.2.11.5

niṣiddhāsevanaṃ caiva bhasmarudrākṣadhāraṇam |
parvaṇyabhyarcanaṃ devi caturdaśyāṃ viśeṣataḥ ||

7.2.11.6

pānaṃ ca brahmakūrcasya māsi māsi yathāvidhi |
abhyarcanaṃ viśeṣeṇa tenaiva snāpya māṃ priye ||

7.2.11.7

sarvakriyānnasantyāgaḥ śrāddhānnasya ca varjanam |
tathā paryuṣitānnasya yāvakasya viśeṣataḥ ||

7.2.11.8

madyasya madyagandhasya naivedyasya ca varjanam |
sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ ||

7.2.11.9

kṣamā śāntiśca santoṣaḥ satyamasteyameva ca |
brahmacaryaṃ mama jñānaṃ vairāgyaṃ bhasmasevanam ||

7.2.11.10

sarvasaṅganivṛttiśca daśaitāni viśeṣataḥ |
liṅgāni yogināṃ bhūyo divā bhikṣāśanaṃ tathā ||

7.2.11.11

vānaprasthāśramasthānāṃ samānamidamiṣyate |
rātrau na bhojanaṃ kāryaṃ sarveṣāṃ brahmacāriṇām ||

7.2.11.12

adhyāpanaṃ yājanaṃ ca kṣatriyasyāpratigrahaḥ |
vaiśyasya ca viśeṣeṇa mayā nātra vidhīyate ||

7.2.11.13

rakṣaṇaṃ sarvavarṇānāṃ yuddhe śatruvadhastathā |
duṣṭapakṣimṛgāṇāṃ ca duṣṭānāṃ śātanaṃ nṛṇām ||

7.2.11.14

aviśvāsaśca sarvatra viśvāso mama yogiṣu |
strīsaṃsargaśca kāleṣu camūrakṣaṇameva ca ||

7.2.11.15

sadā sañcāritaiścārairlokavṛttāntavedanam |
sadāstradhāraṇaṃ caiva bhasmakañcukadhāraṇam ||

7.2.11.16

rājñāṃ mamāśramasthānāmeṣa dharmasya saṅgrahaḥ |
gorakṣaṇaṃ ca vāṇijyaṃ kṛṣirvaiśyasya kathyate ||

7.2.11.17

śuśrūṣetaravarṇānāṃ dharmaḥ śūdrasya kathyate |
udyānakaraṇaṃ caiva mama kṣetrasamāśrayaḥ ||

7.2.11.18

dharmapatnyāstu gamanaṃ gṛhasthasya vidhīyate |
brahmacaryaṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām ||

7.2.11.19

strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānyaḥ sanātanaḥ |
mamārcanaṃ ca kalyāṇi niyogo bharturasti cet ||

7.2.11.20

yā nārī bhartṛśuśrūṣāṃ vihāya vratatatparā |
sā nārī narakaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā ||

7.2.11.21

atha bhartṛvihīnāyā vakṣye dharmaṃ sanātanam |
vrataṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ bhūśayyānaktabhojanam ||

7.2.11.22

brahmacaryaṃ sadā snānaṃ bhasmanā salilena vā |
śāntirmaunaṃ kṣamā nityaṃ saṃvibhāgo yathāvidhi ||

7.2.11.23

aṣṭābhyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ |
ekādaśyāṃ ca vidhivadupavāso mamārcanam ||

7.2.11.24

iti saṅkṣepataḥ prokto mayāśramaniṣeviṇām |
brahmakṣatraviśāṃ devi yatīnāṃ brahmacāriṇām ||

7.2.11.25

tathaiva vānaprasthānāṃ gṛhasthānāṃ ca sundari |
śūdrāṇāmatha nārīṇāṃ dharma eṣa sanātanaḥ ||

7.2.11.26

dhyeyastvayā'haṃ deveśi sadā jāpyaḥ ṣaḍakṣaraḥ |
vedoktamakhilaṃ dharmamiti dharmārthasaṅgrahaḥ ||

7.2.11.27

atha ye mānavā loke svecchayā dhṛtavigrahāḥ |
bhāvātiśayasampannāḥ pūrvasaṃskārasaṃyutāḥ ||

7.2.11.28

viraktā vānuraktā vā stryādīnāṃ viṣayeṣvapi |
pāpairna te vilimpante padmapatramivāmbhasā ||

7.2.11.29

teṣāṃ mamātmavijñānaṃ viśuddhānāṃ vivekinām |
matprasādādviśuddhānāṃ duḥkhamāśramarakṣaṇam ||

7.2.11.30

nāsti kṛtyamakṛtyaṃ ca samādhirvā parāyaṇam |
na vidhirna niṣedhaśca teṣāṃ mama yathā tathā ||

7.2.11.31

tatheha paripūrṇasya sādhyaṃ mama na vidyate |
tathaiva kṛtakṛtyānāṃ teṣāmapi na saṃśayaḥ ||

7.2.11.32

madbhaktānāṃ hitārthāya mānuṣaṃ bhāvamāśritāḥ |
rudralokātparibhraṣṭāste rudrā nātra saṃśayaḥ ||

7.2.11.33

mamānuśāsanaṃ yadvad brahmādīnāṃ pravartakam |
tathā narāṇāmanyeṣāṃ tanniyogaḥ pravartakaḥ ||

7.2.11.34

mamājñādhārabhāvena sadbhāvātiśayena ca |
madālokanamātreṇa sarvapāpakṣayo bhavet ||

7.2.11.35

pratyayāśca pravartante praśastaphalasūcakāḥ |
mayi bhāvavatāṃ puṃsāṃ prāgadṛṣṭārthagocarāḥ ||

7.2.11.36

kampasvedo'śrupātaśca kaṇṭhe ca svaravikriyā |
ānandādyupalabdhiśca bhavedākasmikī muhuḥ ||

7.2.11.37

sa tairvyastaiḥ samastairvā liṅgairavyabhicāribhiḥ |
mandamadhyottamairbhāvairvijñeyāste narottamāḥ ||

7.2.11.38

yathāyo'gnisamāveśānnāyo bhavati kevalam |
tathaiva mama sānnidhyānna te kevalamānuṣāḥ ||

7.2.11.39

hastapādādisādharmyād rudrān martyavapurdharān |
prākṛtāniva manvāno nāvajānīta paṇḍitaḥ ||

7.2.11.40

avajñānaṃ kṛtaṃ teṣu narairvyāmūḍhacetanaiḥ |
āyuḥ śriyaṃ kulaṃ śīlaṃ hitvā nirayamāvahet ||

7.2.11.41

brahmaviṣṇusureśānāmapi tūlāyate padam |
matto'nyadanapekṣāṇāmuddhṛtānāṃ mahātmanām ||

7.2.11.42

aśuddhaṃ bauddhamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ pauruṣaṃ tathā |
guṇeśānāmatastyājyaṃ guṇātītapadaiṣiṇām ||

7.2.11.43

atha kiṃ bahunoktena śreyaḥ prāptyaikasādhanam |
mayi cittasamāsaṅgo yena kenāpi hetunā ||

7.2.11.44

upamanyuruvāca |
itthaṃ śrīkaṇṭhanāthena śivena paramātmanā |
hitāya jagatāmukto jñānasārārthasaṅgrahaḥ ||

7.2.11.45

vijñānasaṅgrahasyāsya vedaśāstrāṇi kṛtsnaśaḥ |
setihāsapurāṇāni vidyā vyākhyānavistaraḥ ||

7.2.11.46

jñānaṃ jñeyamanuṣṭheyamadhikāro'tha sādhanam |
sādhyaṃ ceti ṣaḍarthānāṃ saṅgrahatveṣa saṅgrahaḥ ||

7.2.11.47

guroradhikṛtaṃ jñānaṃ jñeyaṃ pāśaḥ paśuḥ patiḥ |
liṅgārcanādyanuṣṭheyaṃ bhaktastvadhikṛto'pi yaḥ ||

7.2.11.48

sādhanaṃ śivamantrādyaṃ sādhyaṃ śivasamānatā |
ṣaḍarthasaṅgrahasyāsya jñānātsarvajñatocyate ||

7.2.11.49

prathamaṃ karmayajñāderbhaktyā vittānusārataḥ |
bāhye'bhyarcya śivaṃ paścādantaryāgarato bhavet ||

7.2.11.50

ratirabhyantare yasya na bāhye puṇyagauravāt |
na karma karaṇīyaṃ hi bahistasya mahātmanā ||

7.2.11.51

jñānāmṛtena tṛptasya bhaktyā śaivaśivātmanaḥ |
nāntarna ca bahiḥ kṛṣṇa kṛtyamasti kadācana ||

7.2.11.52

tasmāt krameṇa santyajya bāhyamābhyantaraṃ tathā |
jñānena jñeyamālokya jñānaṃ cāpi parityajet ||

7.2.11.53

naikāgraṃ cecchive cittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā |
ekāgrameva ceccittaṃ kiṃ kṛtenāpi karmaṇā ||

7.2.11.54

tasmātkarmāṇyakṛtvā vā kṛtvā vāntarbahiḥkramāt |
yena kenāpyupāyena śive cittaṃ niveśayet ||

7.2.11.55

śive niviṣṭacittānāṃ pratiṣṭhitadhiyāṃ satām |
paratreha ca sarvatra nirvṛtiḥ paramā bhavet ||

7.2.11.56

ihonnamaḥ śivāyeti mantreṇānena siddhayaḥ |
sa tasmādadhigantavyaḥ parāvaravibhūtaye ||

7.2.11.56.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivajñānavarṇanaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ ||

7.2.11.56.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.11.56.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.11.56.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (7)