Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.2: dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.2

Language
Sanskrit

Contents

dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam

7.2.2.1

ṛṣaya ūcuḥ |
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiḥ śivaḥ |
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā ||

7.2.2.2

etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṅkaravigraha |
tvatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ ||

7.2.2.3

sūta uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhañjanaḥ |
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame ||

7.2.2.4

vāyuruvāca |
purā sākṣāt maheśena śrīkaṇṭhākhyena mandare |
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param ||

7.2.2.5

tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā |
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca ||

7.2.2.6

yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā |
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamatandritāḥ ||

7.2.2.7

puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ |
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt ||

7.2.2.8

śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam |
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ ||

7.2.2.9

kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ |
kaiḥ pāśaiste nibadhyante vimucyante ca te katham ||

7.2.2.10

iti sañcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā |
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā ||

7.2.2.11

upamanyuruvāca |
brahmādyāḥ sthāvarāntāśca devadevasya śūlinaḥ |
paśavaḥ parikīrtyante saṃsāravaśavartinaḥ ||

7.2.2.12

teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ |
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūn patiḥ ||

7.2.2.13

sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ |
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī ||

7.2.2.14

viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ |
brahmādistambaparyantān paśūn baddhvā maheśvaraḥ ||

7.2.2.15

pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam |
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām ||

7.2.2.16

buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṅkāramahaṅkṛtiḥ |
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā ||

7.2.2.17

śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ |
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā ||

7.2.2.18

mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayantyanupūrvaśaḥ |
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṅgatim ||

7.2.2.19

mahābhūtānyaśeṣāṇi janayanti śivājñayā |
adhyavasyati vai buddhirahaṅkārobhimanyate ||

7.2.2.20

cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṅkalpayatyapi |
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak ||

7.2.2.21

svāneva nānyān devasya divyenājñābalena vai |
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca ||

7.2.2.22

yathāsvaṃ karma kurvanti nānyatkiñcid śivājñayā |
śabdādayo'pi gṛhyante kriyante vacanādayaḥ ||

7.2.2.23

avilaṅghyā hi sarveṣāmājñā śambhorgarīyasī |
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ samprayacchati ||

7.2.2.24

ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ |
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairantarbahirjagat ||

7.2.2.25

bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ |
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi ||

7.2.2.26

pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt |
sañjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā ||

7.2.2.27

viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā |
devān yātyasurān hanti trilokamabhirakṣati ||

7.2.2.28

ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṅghyayā |
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇaḥ sadā ||

7.2.2.29

pāśairbadhnāti ca yathā daṇḍyāṃstasyaiva śāsanāt |
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ ||

7.2.2.30

puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt |
karoti sampadaḥ śaśvat jñānaṃ cāpi sumedhasām ||

7.2.2.31

nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaḥ śivaśāsanāt |
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ ||

7.2.2.32

yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimantakarīṃ hareḥ |
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ ||

7.2.2.33

anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cānte nihanti ca |
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt ||

7.2.2.34

sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ |
haratyante jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt ||

7.2.2.35

sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati |
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ ||

7.2.2.36

kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt |
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan ||

7.2.2.37

divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt |
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi ||

7.2.2.38

devaiśca pīyate candraścandrabhūṣaṇaśāsanāt |
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā ||

7.2.2.39

khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ |
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca ||

7.2.2.40

nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca |
vedāḥ sāṅgāśca śāstrāṇi mantrastomamakhādayaḥ ||

7.2.2.41

kālāgnyādiśivāntāni bhuvanāni sahādhipaiḥ |
brahmāṇḍānyapyasaṅkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca ||

7.2.2.42

vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ |
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ ||

7.2.2.43

yacca kiñcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā |
tatsarvaṃ śaṅkarasyājñābalena samadhiṣṭhitam ||

7.2.2.44

ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ |
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti ||

7.2.2.45

upamanyuruvāca |
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śambhoramitakarmaṇaḥ |
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā ||

7.2.2.46

purā kila surāḥ sendrā vivadantaḥ parasparam |
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta ||

7.2.2.47

tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk |
svalakṣaṇairvihīnāṅgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat ||

7.2.2.48

sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale |
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit ||

7.2.2.49

yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ |
kiñcit kruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ ||

7.2.2.50

na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate |
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo'sṛjat ||

7.2.2.51

tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ |
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha ||

7.2.2.52

tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ |
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ ||

7.2.2.53

prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṇḍaḥ pavano vavau |
pravṛddho'pāmpatiryadvatpralaye samupasthite ||

7.2.2.54

evaṃ devaiḥ samārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ |
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai ||

7.2.2.55

tadāha yakṣaṃ devendraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ |
tataḥ sa paśyatāmeva teṣāmantaradhādatha ||

7.2.2.56

tadantare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā |
āvirāsīnnabhoraṅge śobhamānā śucismitā ||

7.2.2.57

tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ |
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ ||

7.2.2.58

sā'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ |
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram ||

7.2.2.59

tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ |
na tanniyantā kaścit syāttena sarvaṃ niyamyate ||

7.2.2.60

ityuktvā sā mahādevī tatraivāntaradhatta vai |
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ ||

7.2.2.60.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

7.2.2.60.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.2.60.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.2.60.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (3)