Shivapurana 7.2.2: dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.2.60 — 4 parts
dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam
7.2.2.1
ṛṣaya ūcuḥ |
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiḥ śivaḥ |
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā ||
7.2.2.2
etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṅkaravigraha |
tvatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ ||
7.2.2.3
sūta uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhañjanaḥ |
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame ||
7.2.2.4
vāyuruvāca |
purā sākṣāt maheśena śrīkaṇṭhākhyena mandare |
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param ||
7.2.2.5
tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā |
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca ||
7.2.2.6
yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā |
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamatandritāḥ ||
7.2.2.7
puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ |
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt ||
7.2.2.8
śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam |
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ ||
7.2.2.9
kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ |
kaiḥ pāśaiste nibadhyante vimucyante ca te katham ||
7.2.2.10
iti sañcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā |
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā ||
7.2.2.11
upamanyuruvāca |
brahmādyāḥ sthāvarāntāśca devadevasya śūlinaḥ |
paśavaḥ parikīrtyante saṃsāravaśavartinaḥ ||
7.2.2.12
teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ |
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūn patiḥ ||
7.2.2.13
sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ |
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī ||
7.2.2.14
viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ |
brahmādistambaparyantān paśūn baddhvā maheśvaraḥ ||
7.2.2.15
pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam |
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām ||
7.2.2.16
buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṅkāramahaṅkṛtiḥ |
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā ||
7.2.2.17
śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ |
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā ||
7.2.2.18
mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayantyanupūrvaśaḥ |
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṅgatim ||
7.2.2.19
mahābhūtānyaśeṣāṇi janayanti śivājñayā |
adhyavasyati vai buddhirahaṅkārobhimanyate ||
7.2.2.20
cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṅkalpayatyapi |
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak ||
7.2.2.21
svāneva nānyān devasya divyenājñābalena vai |
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca ||
7.2.2.22
yathāsvaṃ karma kurvanti nānyatkiñcid śivājñayā |
śabdādayo'pi gṛhyante kriyante vacanādayaḥ ||
7.2.2.23
avilaṅghyā hi sarveṣāmājñā śambhorgarīyasī |
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ samprayacchati ||
7.2.2.24
ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ |
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairantarbahirjagat ||
7.2.2.25
bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ |
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi ||
7.2.2.26
pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt |
sañjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā ||
7.2.2.27
viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā |
devān yātyasurān hanti trilokamabhirakṣati ||
7.2.2.28
ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṅghyayā |
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇaḥ sadā ||
7.2.2.29
pāśairbadhnāti ca yathā daṇḍyāṃstasyaiva śāsanāt |
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ ||
7.2.2.30
puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt |
karoti sampadaḥ śaśvat jñānaṃ cāpi sumedhasām ||
7.2.2.31
nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaḥ śivaśāsanāt |
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ ||
7.2.2.32
yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimantakarīṃ hareḥ |
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ ||
7.2.2.33
anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cānte nihanti ca |
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt ||
7.2.2.34
sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ |
haratyante jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt ||
7.2.2.35
sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati |
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ ||
7.2.2.36
kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt |
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan ||
7.2.2.37
divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt |
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi ||
7.2.2.38
devaiśca pīyate candraścandrabhūṣaṇaśāsanāt |
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā ||
7.2.2.39
khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ |
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca ||
7.2.2.40
nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca |
vedāḥ sāṅgāśca śāstrāṇi mantrastomamakhādayaḥ ||
7.2.2.41
kālāgnyādiśivāntāni bhuvanāni sahādhipaiḥ |
brahmāṇḍānyapyasaṅkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca ||
7.2.2.42
vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ |
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ ||
7.2.2.43
yacca kiñcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā |
tatsarvaṃ śaṅkarasyājñābalena samadhiṣṭhitam ||
7.2.2.44
ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ |
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti ||
7.2.2.45
upamanyuruvāca |
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śambhoramitakarmaṇaḥ |
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā ||
7.2.2.46
purā kila surāḥ sendrā vivadantaḥ parasparam |
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta ||
7.2.2.47
tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk |
svalakṣaṇairvihīnāṅgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat ||
7.2.2.48
sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale |
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit ||
7.2.2.49
yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ |
kiñcit kruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ ||
7.2.2.50
na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate |
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo'sṛjat ||
7.2.2.51
tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ |
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha ||
7.2.2.52
tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ |
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ ||
7.2.2.53
prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṇḍaḥ pavano vavau |
pravṛddho'pāmpatiryadvatpralaye samupasthite ||
7.2.2.54
evaṃ devaiḥ samārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ |
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai ||
7.2.2.55
tadāha yakṣaṃ devendraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ |
tataḥ sa paśyatāmeva teṣāmantaradhādatha ||
7.2.2.56
tadantare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā |
āvirāsīnnabhoraṅge śobhamānā śucismitā ||
7.2.2.57
tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ |
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ ||
7.2.2.58
sā'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ |
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram ||
7.2.2.59
tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ |
na tanniyantā kaścit syāttena sarvaṃ niyamyate ||
7.2.2.60
ityuktvā sā mahādevī tatraivāntaradhatta vai |
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ ||
7.2.2.60.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
7.2.2.60.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.2.60.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.2.60.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Yogavāsiṣṭha (vulgate) — Sanskrit
- Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi) — Kumāra Kavi, Sanskrit