Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.22: dvāviṃśo'dhyāyaḥ | śivaśāstroktanityanaimittikakarmavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.22

Language
Sanskrit

Contents

dvāviṃśo'dhyāyaḥ | śivaśāstroktanityanaimittikakarmavarṇanam

7.2.22.1

upamanyuruvāca |
nyāsastu trividhaḥ proktaḥ sthityutpattilayakramāt |
sthitirnyāso gṛhasthānāmutpattirbrahmacāriṇām ||

7.2.22.2

yatīnāṃ saṃhṛtinyāso vanasthānāṃ tathaiva ca |
sa eva bhartṛhīnāyāḥ kuṭumbinyāḥ sthitirbhavet ||

7.2.22.3

kanyāyāḥ punarutpattiṃ vakṣye nyāsasya lakṣaṇam |
aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntaṃ sthitinyāsa udāhṛtaḥ ||

7.2.22.4

dakṣiṇāṅguṣṭhamārabhya vāmāṅguṣṭhāntameva ca |
utpattinyāsa ākhyāto viparītastu saṃhṛtiḥ ||

7.2.22.5

sabindukānnakārādīn varṇān nyasyedanukramāt |
aṅgulīṣu śivaṃ nyasyet talayorapyanāmayoḥ ||

7.2.22.6

astranyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśadikṣvastramantrataḥ |
nivṛttyādikalāḥ pañca pañcabhūtasvarūpiṇīḥ ||

7.2.22.7

pañcabhūtādhipaiḥ sārddhaṃ tattaccihnasamanvitāḥ |
hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamāśrayāḥ ||

7.2.22.8

tattadbījena saṅgranthīṃstattadbījeṣu bhāvayet |
tāsāṃ viśodhanārthāya vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet ||

7.2.22.9

niruddhvā prāṇavāyuṃ ca guṇasaṅkhyānusārataḥ |
bhūtagranthiṃ tataḥ chindyādastreṇaivāstramudrayā ||

7.2.22.10

nāḍyāḥ suṣumṇayātmānaṃ preritaṃ prāṇavāyunā |
nirgataṃ brahmarandhreṇa yojayet śivatejasā ||

7.2.22.11

viśoṣya vāyunā paścāddehaṃ kālāgninā dahet |
tataścoparibhāvena kalāḥ saṃhṛtya vāyunā ||

7.2.22.12

dehaṃ saṃhṛtya vai dagdhaṃ kalāḥ spṛṣṭvā sahādhipam |
plāvayitvāmṛtairdehaṃ yathāsthānaṃ niveśayet ||

7.2.22.13

atha saṃhṛtya vai dagdhaḥ kalāsargaṃ vinaiva tu |
amṛtaplāvanaṃ kuryād bhasmībhūtasya vai tataḥ ||

7.2.22.14

tato vidyāmaye tasmin dehe dīpaśikhākṛtim |
śivānnirgatamātmānaṃ brahmarandhreṇa yojayet ||

7.2.22.15

dehasyāntaḥ praviṣṭaṃ taṃ dhyātvā hṛdayapaṅkaje |
punaścāmṛtavarṣeṇa siñced vidyāmayaṃ vapuḥ ||

7.2.22.16

tataḥ kuryāt karanyāsaṃ karaśodhanapūrvakam |
dehanyāsaṃ tataḥ paścānmahatyā mudrayā caret ||

7.2.22.17

aṅganyāsaṃ tataḥ kṛtvā śivoktena tu vartmanā |
varṇanyāsaṃ tataḥ kuryāddhastapādādisandhiṣu ||

7.2.22.18

ṣaḍaṅgāni tato nyasya jātiṣaṭkayutāni ca |
digbandhamācaretpaścādāgneyādi yathākramam ||

7.2.22.19

yadvā mūrddhādipañcāṅgaṃ nyāsameva samācaret |
tathā ṣaḍaṅganyāsaṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ vinā ||

7.2.22.20

evaṃ samāsarūpeṇa kṛtvā dehātmaśodhanam |
śivabhāvamupāgamya pūjayetparameśvaram ||

7.2.22.21

atha yasyāstyavasaro nāsti vā mativibhramaḥ |
sa vistīrṇena kalpena nyāsakarma samācaret ||

7.2.22.22

tatrādyo mātṛkānyāso brahmanyāsastataḥ paraḥ |
tṛtīyaḥ praṇavanyāso haṃsanyāsastaduttaraḥ ||

7.2.22.23

pañcamaḥ kathyate sadbhirnyāsaḥ pañcākṣarātmakaḥ |
eteṣvekamanekaṃ vā kuryāt pūjādikarmasu ||

7.2.22.24

akāraṃ mūrdhni vinyasya ākāraṃ ca lalāṭake |
iṃ īṃ ca netrayostadvat uṃ ūṃ śravaṇayostathā ||

7.2.22.25

ṛṃ ṝṃ kapolayoścaiva ḷṃ ḹṃ nāsāpuṭadvaye |
emaimmoṣṭhadvayoromauṃ dantapaṅktidvayoḥ kramāt ||

7.2.22.26

aṃ jihvāyāmatho tālunyaḥ prayojyo yathākramam |
kavargaṃ dakṣiṇe haste nyasetpañcasu sandhiṣu ||

7.2.22.27

cavargaṃ ca tathā vāmahastasandhiṣu vinyaset |
ṭavargaṃ ca tavargaṃ ca pādayorubhayorapi ||

7.2.22.28

paphau tu pārśvayoḥ pṛṣṭhe nābhau cāpi babhau tataḥ |
nyasenmakāraṃ hṛdaye tvagādiṣu yathākramam ||

7.2.22.29

yakārādisakārāntān nyasetsaptasu dhātuṣu |
haṅkāraṃ hṛdayasyāntaḥ kṣakāraṃ bhrūyugāntare ||

7.2.22.30

evaṃ varṇān pravinyasya pañcāśat rudravartmanā |
aṅgavaktrakalābhedāt pañca brahmāṇi vinyaset ||

7.2.22.31

karanyāsādyamapi taiḥ kṛtvā vātha na vā kramāt |
śirovadanahṛdguhyapādeṣvetāni kalpayet ||

7.2.22.32

tataścordhvādivaktrāṇi paścimāntāni kalpayet |
īśānasya kalāḥ pañca pañcasveteṣu ca kramāt ||

7.2.22.33

tataścaturṣu vaktreṣu puruṣasya kalā api |
catasraḥ praṇidhātavyāḥ pūrvādikramayogataḥ ||

7.2.22.34

hṛtkaṇṭhāṃseṣu nābhau ca kukṣau pṛṣṭhe ca vakṣasi |
aghorasya kalāścāṣṭau pādayorapi hastayoḥ ||

7.2.22.35

paścāt trayodaśakalāḥ pāyumeḍhrorujānuṣu |
jaṅghāsphikkaṭipārśveṣu vāmadevasya bhāvayet ||

7.2.22.36

sadyasyā'pi kalāścāṣṭau pādayorapi hastayoḥ |
ghrāṇe śirasi bāhvośca kalpayetkalpavittamaḥ |
aṣṭatriṃśatkalānyāsamevaṃ kṛtvānupūrvaśaḥ ||

7.2.22.37

paścāt praṇavaviddhīmān praṇavanyāsamācaret |
bāhudvaye kūrparayostathā ca maṇibandhayoḥ ||

7.2.22.38

pārśvodarorujaṅgheṣu pādayoḥ pṛṣṭhatastathā |
itthaṃ praṇavavinyāsaṃ kṛtvā nyāsavicakṣaṇaḥ ||

7.2.22.39

haṃsanyāsaṃ prakurvīta śivaśāstre yathoditam |
bījaṃ vibhajya haṃsasya netrayorghrāṇayorapi ||

7.2.22.40

vibhajya bāhunetrāsyalalāṭe karṇayorapi |
kakṣayoḥ skandhayoścaiva pārśvayoḥ stanayostathā ||

7.2.22.41

kaṭyāṃ pāṇyorgulphayośca yadvā pañcāṅgavartmanā |
haṃsanyāsamimaṃ kṛtvā nyaset pañcākṣarīṃ tataḥ ||

7.2.22.42

yathā pūrvoktamārgeṇa śivatvaṃ yena jāyate |
nāśivaḥ śivamabhyasyennāśivaḥ śivamarcayet |
nāśivastu śivaṃ dhyāyennāśivaḥ prāpnuyāt śivam ||

7.2.22.43

tasmāt śaivīṃ tanuṃ kṛtvā tyaktvā ca paśubhāvanām |
śivo'hamiti sañcintya śaivaṃ karma samācaret ||

7.2.22.44

karmayajñastapoyajño japayajñastaduttaraḥ |
dhyānayajño jñānayajñaḥ pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ ||

7.2.22.45

karmayajñaratāḥ kecittapoyajñaratāḥ pare |
japayajñaratāścānye dhyānayajñaratāstathā ||

7.2.22.46

jñānayajñaratāścānye viśiṣṭāścottarottaram |
karmayajño dvidhā proktaḥ kāmākāmavibhedataḥ ||

7.2.22.47

kāmān kāmī tato bhuktvā kāmāsaktaḥ punarbhavet |
akāmo rudrabhavane bhogān bhuktvā tataścyutaḥ ||

7.2.22.48

tapoyajñarato bhūtvā jāyate nātra saṃśayaḥ |
tapasvī ca punastasmin bhogān bhuktvā tataścyutaḥ ||

7.2.22.49

japadhyānarato bhūtvā jāyate bhuvi mānavaḥ |
japadhyānarato martyastadvaiśiṣṭyavaśādiha ||

7.2.22.50

jñānaṃ labdhvācirādeva śivasāyujyamāpnuyāt |
tasmānmukto śivājñaptaḥ karmayajño'pi dehinām ||

7.2.22.51

akāmaḥ kāmasaṃyukto bandhāyaiva bhaviṣyati |
tasmātpañcasu yajñeṣu dhyānajñānaparo bhavet ||

7.2.22.52

dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ |
hiṃsādidoṣanirmukto viśuddhaścittasādhanaḥ ||

7.2.22.53

dhyānayajñaḥ parastasmādapavargaphalapradaḥ |
bahiḥ karmikarā yadvannātīva phalabhāginaḥ ||

7.2.22.54

dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ |
dhyānināṃ hi vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram ||

7.2.22.55

yatheha karmiṇāṃ sthūlaṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam |
dhyānayajñaratāstasmāddevānpāṣāṇamṛṇmayān ||

7.2.22.56

nātyantaṃ pratipadyante śivayāthātmyavedanāt |
ātmasthaṃ yaḥ śivaṃ tyaktvā bahirabhyarcayennaraḥ ||

7.2.22.57

hastasthaṃ phalamutsṛjya lihetkūrparamātmanaḥ |
jñānāddhyānaṃ bhaveddhyānājjñānaṃ bhūyaḥ pravartate ||

7.2.22.58

tadubhābhyāṃ bhavenmuktistasmāddhyānarato bhavet |
dvādaśānte tathā mūrdhni lalāṭe bhrūyugāntare ||

7.2.22.59

nāsāgre vā tathāsye vā kandhare hṛdaye tathā |
nābhau vā śāśvatasthāne śraddhāviddhena cetasā ||

7.2.22.60

bahiryāgopacāreṇa devaṃ devīṃ ca pūjayet |
athavā pūjayennityaṃ liṅge vā kṛtake'pi vā ||

7.2.22.61

vahnau vā sthaṇḍile vātha bhaktyā vittānusārataḥ |
athavāntarbahiścaiva pūjayetparameśvaram |
antaryāgarataḥ pūjāṃ bahiḥ kurvīta vā na vā ||

7.2.22.61.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivaśāstroktanityanaimittikakarmavarṇanaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ ||

7.2.22.61.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.22.61.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.22.61.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (4)