Shivapurana 7.2.25: pañcaviṃśo'dhyāyaḥ | śivaśāstroktapūjanavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.25
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.25.65 — 4 parts
pañcaviṃśo'dhyāyaḥ | śivaśāstroktapūjanavarṇanam
7.2.25.1
upamanyuruvāca |
anuktaṃ cātra pūjāyāḥ kramalopabhayādiva |
yattadanyatpravakṣyāmi samāsānna tu vistarāt ||
7.2.25.2
havirnivedanātpūrvaṃ dīpadānādanantaram |
kuryādāvaraṇābhyarcāṃ prāpte nīrājane'thavā ||
7.2.25.3
tatreśānādisadyāntaṃ rudrādyastrāntameva ca |
śivasya vā śivāyāśca prathamāvaraṇe yajet ||
7.2.25.4
aiśānyāṃ pūrvabhāge ca dakṣiṇe cottare tathā |
paścime ca tathāgneyyāmaiśānyāṃ nairṛte tathā ||
7.2.25.5
vāyavyāṃ punaraiśānyāṃ caturdikṣu tataḥ param |
garbhāvaraṇamākhyātaṃ mantrasaṅghātameva vā ||
7.2.25.6
hṛdayādyastraparyantamathavāpi samarcayet |
tadbahiḥ pūrvataḥ śakraṃ yamaṃ dakṣiṇato yajet ||
7.2.25.7
varuṇaṃ vāruṇe bhāge dhanadaṃ cottare budhaḥ |
īśamaiśe'nalaṃ svīye nairṛte nirṛtiṃ yajet ||
7.2.25.8
mārute mārutaṃ viṣṇuṃ nairṛte vidhimaiśvare |
bahiḥpadmasya vajrādyānyābjāntānyāyudhānyapi ||
7.2.25.9
prasiddharūpāṇyāśāsu lokeśānāṃ kramādyajet |
devaṃ devīṃ ca samprekṣya sarvāvaraṇadevatāḥ ||
7.2.25.10
baddhāñjalipuṭā dhyeyāḥ samāsīnā yathāsukham |
sarvāvaraṇadevānāṃ svābhidhānairnamoyutaiḥ ||
7.2.25.11
puṣpaiḥ sampūjanaṃ kuryānnatvā sarvānyathākramam |
garbhāvaraṇamevāpi yajetsvāvaraṇena vā ||
7.2.25.12
yoge dhyāne jape home bāhye vābhyantare'pi vā |
haviśca ṣaḍvidhaṃ deyaṃ śuddhaṃ mudgānnameva ca ||
7.2.25.13
pāyasaṃ dadhisammiśraṃ gauḍaṃ ca madhunāplutam |
eteṣvekamanekaṃ vā nānāvyañjanasaṃyutam ||
7.2.25.14
guḍakhaṇḍānvitaṃ dadyānmathitaṃ dadhi cottamam |
bhakṣyāṇyapūpamukhyāni svādumanti phalāni ca ||
7.2.25.15
raktacandanapuṣpāḍhyaṃ pānīyaṃ cātiśītalam |
mṛdu elārasāktaṃ ca khaṇḍaṃ pūgaphalasya ca ||
7.2.25.16
dalāni nāgavallyāśca yuktāni khadirādibhiḥ |
gaurāṇi svarṇavarṇāni vihitāni śivāni ca |
śailameva sitaṃ cūrṇaṃ nātirūkṣaṃ na dūṣitam ||
7.2.25.17
karpūraṃ cātha kaṅkolaṃ jātyādi ca navaṃ śubham |
ālepanaṃ candanaṃ syānmūlakāṣṭhaṃ rajomayam ||
7.2.25.18
kastūrikā kuṅkumaṃ ca raso mṛgamadātmakaḥ |
puṣpāṇi surabhīṇyeva pavitrāṇi śubhāni ca ||
7.2.25.19
nirgandhānyugragandhāni dūṣitānyuṣitāni ca |
svayameva viśīrṇāni na deyāni śivārcane ||
7.2.25.20
vāsāṃsi ca mṛdūnyeva tapanīyamayāni ca |
vidyudvalayakalpāni bhūṣaṇāni viśeṣataḥ ||
7.2.25.21
sarvāṇyetāni karpūraniryāsāgurucandanaiḥ |
ādhūpitāni puṣpaughairvāsitāni samantataḥ ||
7.2.25.22
candanāgurukarpūrakāṣṭhaguggulucūrṇakaiḥ |
ghṛtena madhunā caiva siddho dhūpaḥ praśasyate ||
7.2.25.23
kapilāsambhavenaiva ghṛtenātisugandhinā |
nityaṃ pradīpitā dīpāḥ śastāḥ karpūrasaṃyutāḥ ||
7.2.25.24
pañcagavyaṃ ca madhuraṃ payo dadhi ghṛtaṃ tathā |
kapilāsambhavaṃ śambhoriṣṭaṃ snāne ca pānake ||
7.2.25.25
āsanāni ca bhadrāṇi gajadantamayāni ca |
suvarṇaratnayuktāni citrāṇyāstaraṇāni ca ||
7.2.25.26
mṛdūpadhānayuktāni sūkṣmatūlamayāni ca |
uccāvacāni ramyāṇi śayanāni sukhāni ca ||
7.2.25.27
nadyaḥ samudragāminyā nadādvāmbhaḥ samāhṛtam |
śītañca vastrapūtaṃ tadviśiṣṭaṃ snānapānayoḥ ||
7.2.25.28
chatraṃ śaśinibhaṃ cāru muktādāmavirājitam |
navaratnacitaṃ divyaṃ hemadaṇḍamanoharam ||
7.2.25.29
cāmare ca site sūkṣme cāmīkarapariṣkṛte |
rājahaṃsadvayākāre ratnadaṇḍopaśobhite ||
7.2.25.30
darpaṇaṃ cāpi susnigdhaṃ divyagandhānulepanam |
samantādratnasañchannaṃ sragvaraiścāpi bhūṣitam ||
7.2.25.31
gambhīraninadaḥ śaṅkho haṃsakundendusannibhaḥ |
āsyapṛṣṭhādideśeṣu ratnacāmīkarācitaḥ ||
7.2.25.32
kāhalāni ca ramyāṇi nānānādakarāṇi ca |
suvarṇanirmitānyeva mauktikālaṅkṛtāni ca ||
7.2.25.33
bherīmṛdaṅgamurajatimicchapaṭahādayaḥ |
samudrakalpasannādāḥ kalpanīyāḥ prayatnataḥ ||
7.2.25.34
bhāṇḍānyapi ca ramyāṇi pātrāṇyapi ca kṛtsnaśaḥ |
tadādhārāṇi sarvāṇi sauvarṇānyeva sādhayet ||
7.2.25.35
ālayaṃ ca maheśasya śivasya paramātmanaḥ |
rājāvasathavatkalpyaṃ śilpaśāstroktalakṣaṇam ||
7.2.25.36
uccaprākārasambhinnaṃ bhūdharākāragopuram |
anekaratnasañcchannaṃ hemadvārakapāṭakam ||
7.2.25.37
taptajāmbūnadamayaṃ ratnastambhaśatāvṛtam |
muktādāmavitānāḍhyaṃ vidrumadvāratoraṇam ||
7.2.25.38
cāmīkaramayairdivyairmukuṭaiḥ kumbhalakṣaṇaiḥ |
alaṅkṛtaśirobhāgamastrarājena cihnitam ||
7.2.25.39
rājanyārhanivāsaiśca rājavīthyādiśobhitaiḥ |
procchritaprāṃśuśikharaiḥ prāsādaiśca samantataḥ ||
7.2.25.40
āsthānasthānavaryaiśca sthitairdikṣu vidikṣu ca |
atyantālaṅkṛtaprāntamantarāvaraṇairiva ||
7.2.25.41
uttamastrīsahasraiśca nṛtyageyaviśāradaiḥ |
veṇuvīṇāvidagdhaiśca puruṣairbahubhiryutam ||
7.2.25.42
rakṣitaṃ rakṣibhirvīrairgajavājirathānvitaiḥ |
anekapuṣpavāṭībhiranekaiśca sarovaraiḥ ||
7.2.25.43
dīrghikābhiranekābhirdigvidikṣu virājitam |
vedavedāntatattvajñaiḥ śivaśāstraparāyaṇaiḥ ||
7.2.25.44
śivāśramaratairbhaktaiḥ śivaśāstroktalakṣaṇaiḥ |
śāntaiḥ smitamukhaiḥ sphītaiḥ sadācāraparāyaṇaiḥ ||
7.2.25.45
śaivairmāheśvaraiścaiva śrīmadbhiḥ sevitaṃ dvijaiḥ |
evamantarbahirvātha yathāśaktivinirmitaiḥ ||
7.2.25.46
sthāne śilāmaye dānte dārave ceṣṭakāmaye |
kevalaṃ mṛṇmaye vāpi puṇyāraṇye'thavā girau ||
7.2.25.47
nadyāṃ devālaye'nyatra deśe vātha gṛhe śubhe |
āḍhyo vātha daridro vā svakāṃ śaktimavañcayan |
dravyairnyāyārjitaireva bhaktyā devaṃ samarccayet ||
7.2.25.48
athānyāyārjitaiścāpi bhaktyā cecchivamarccayet |
na tasya pratyavāyo'sti bhāvavaśyo yataḥ prabhuḥ ||
7.2.25.49
nyāyārjitairapi dravyairabhaktyā pūjayedyadi |
na tatphalamavāpnoti bhaktirevātra kāraṇam ||
7.2.25.50
bhaktyā vittānusāreṇa śivamuddiśya yatkṛtam |
alpe mahati vā tulyaṃ phalamāḍhyadaridrayoḥ ||
7.2.25.51
bhaktyā pracoditaḥ kuryādalpavitto'pi mānavaḥ |
mahāvibhavasāro'pi na kuryād bhaktivarjitaḥ ||
7.2.25.52
sarvasvamapi yo dadyācchive bhaktivivarjitaḥ |
na tena phalabhāk sa syād bhaktirevātra kāraṇam ||
7.2.25.53
na tattapobhiratyugrairna ca sarvairmahāmakhaiḥ |
gacchecchivapuraṃ divyaṃ muktvā bhaktiṃ śivātmikām ||
7.2.25.54
guhyādguhyataraṃ kṛṣṇa sarvatra parameśvare |
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate ||
7.2.25.55
śivamantrajapo dhyānaṃ homo yajñastapaḥśrutam |
dānamadhyayanaṃ sarve bhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ ||
7.2.25.56
bhāvahīno naraḥ sarvaṃ kṛtvāpi na vimucyate |
bhāvayuktaḥ punaḥ sarvamakṛtvāpi vimucyate ||
7.2.25.57
cāndrāyaṇasahasraiśca prājāpatyaśataistathā |
māsopavāsaiścānyaiśca śivabhaktasya kiṃ punaḥ ||
7.2.25.58
abhaktā mānavāścāsmiṃlloke giriguhāsu ca |
tapanti cālpabhogārthaṃ bhakto bhāvena mucyate ||
7.2.25.59
sāttvikaṃ muktidaṃ karma sattve vai yoginaḥ sthitāḥ |
rājasaṃ siddhidaṃ kuryuḥ karmiṇo rajasāvṛtāḥ ||
7.2.25.60
asurā rākṣasāścaiva tamoguṇasamanvitāḥ |
aihikārthaṃ yajantīśaṃ narāścānye'pi tādṛśāḥ ||
7.2.25.61
tāmasaṃ rājasaṃ vāpi sāttvikaṃ bhāvameva ca |
āśritya bhaktyā pūjādyaṃ kurvan bhadraṃ samaśnute ||
7.2.25.62
yataḥ pāpārṇavāt trātuṃ bhaktirnauriva nirmitā |
tasmādbhaktyupapannasya rajasā tamasā ca kim ||
7.2.25.63
antyajo vādhamo vāpi mūrkho vā patito'pi vā |
śivaṃ prapannaścet kṛṣṇa pūjyaḥ sarvasurāsuraiḥ ||
7.2.25.64
tasmāt sarvaprayatnena bhaktyaiva śivamarcayet |
abhuktānāṃ kvacidapi phalaṃ nāsti yatastataḥ ||
7.2.25.65
vakṣyāmyatirahasyaṃ te śṛṇu kṛṣṇa vaco mama |
vedaiḥ śāstrairvedavidbhirvicārya suviniścitam ||
7.2.25.65.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivaśāstroktapūjanavarṇanaṃ nāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.25.65.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.25.65.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.25.65.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
7.2.16.1_2
upamanyuruvāca |
brahmaghno vā surāpo vā steyī vā gurutalpagaḥ |
mātṛhā pitṛhā vāpi vīrahā bhrūṇahāpi vā ||
7.2.16.2_2
sampūjyāmantrakaṃ bhaktyā śivaṃ paramakāraṇam |
taistaiḥ pāpaiḥ pramucyeta varṣairdvādaśabhiḥ kramāt ||
7.2.16.3_2
tasmāt sarvaprayatnena patito'pi yajet śivam |
bhaktaścennāparaḥ kaścidbhikṣāhāro jitedriyaḥ ||
7.2.16.4_2
kṛtvāpi sumahatpāpaṃ bhaktyā pañcākṣareṇa tu |
pūjayedyadi deveśaṃ tasmātpāpātpramucyate ||
7.2.16.5_2
abbhakṣā vāyubhakṣāśca ye cānye vratakarśitāḥ |
teṣāmetairvratairnāsti śivalokasamāgamaḥ ||
7.2.16.6_2
bhaktyā pañcākṣareṇaiva yaḥ śivaṃ sakṛdarcayet |
so'pi gacchecchivasthānaṃ śivamantrasya gauravāt ||
7.2.16.7_2
tasmāttapāṃsi yajñāśca sarve sarvasvadakṣiṇāḥ |
śivamūrtyarcanasyaite koṭyaṃśenāpi no samāḥ ||
7.2.16.8_2
baddho vāpyatha mukto vā pāśātpañcākṣareṇa cet |
pūjayanmucyate bhakto nātra kāryā vicāraṇā ||
7.2.16.9_2
arudro vā sarudro vā sūktena śivamarcayet |
yaḥ sakṛtpatito vāpi mūḍho vā mucyate naraḥ ||
7.2.16.10_2
ṣaḍakṣareṇa vā devaṃ sūktamantreṇa pūjayet |
śivabhakto jitakrodho hyalabdho labdha eva ca ||
7.2.16.11_2
alabdhāllabdha evātra viśiṣṭo nātra saṃśayaḥ |
sabrahmāṅgena vā tena sahaṃsena vimucyate ||
7.2.16.12_2
tasmānnityaṃ śivaṃ bhaktyā sūktamantreṇa pūjayet |
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ nityameva vā ||
7.2.16.13_2
ye'rcayanti mahādevaṃ vijñeyāste maheśvarāḥ |
jñānenātmasahāyena nārcito bhagavān śivaḥ ||
7.2.16.14_2
sa ciraṃ saṃsaratyasmin saṃsāre duḥkhasāgare |
durlabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ mūḍho nārcayate śivam ||
7.2.16.15_2
niṣphalaṃ tasya tajjanma mokṣāya na bhavedyataḥ |
durlabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ ye'rcayanti pinākinam ||
7.2.16.16_2
teṣāṃ hi saphalaṃ janma kṛtārthāste narottamāḥ |
bhavabhaktiparā ye ca bhavapraṇatacetasaḥ ||
7.2.16.17_2
bhavasaṃsmaraṇodyuktā na te duḥkhasya bhāginaḥ |
bhavanāni manojñāni vibhramābharaṇāḥ striyaḥ ||
7.2.16.18_2
dhanaṃ cātṛptiparyantaṃ śivapūjāvidheḥ phalam |
ye vāñchanti mahābhogān rājyaṃ ca tridaśālaye ||
7.2.16.19_2
te vāñchanti sadākālaṃ harasya caraṇāmbujam |
saubhāgyaṃ kāntimadrūpaṃ sattvaṃ tyāgārdrabhāvatā ||
7.2.16.20_2
śauryaṃ vai jagati khyātiḥ śivamarcayato bhavet |
tasmāt sarvaṃ parityajya śivaikāhitamānasaḥ ||
7.2.16.21_2
śivapūjāvidhiṃ kuryādyadīcchet śivamātmanaḥ |
tvaritaṃ jīvitaṃ yāti tvaritaṃ yāti yauvanam ||
7.2.16.22_2
tvaritaṃ vyādhirabhyeti tasmāt pūjyaḥ pinākadhṛk |
yāvannāyāti maraṇaṃ yāvannākramate jarā ||
7.2.16.23_2
yāvannendriyavaikalyaṃ tāvatpūjaya śaṅkaram |
na śivārcanatulyo'sti dharmo'nyo bhuvanatraye ||
7.2.16.24_2
iti vijñāya yatnena pūjanīyaḥ sadāśivaḥ |
dvārayāgaṃ ja vanikāṃ parivārabalikriyām ||
7.2.16.25_2
nityotsavaṃ ca kurvīta prāsāde yadi pūjayet |
havirnivedanādūrdhvaṃ svayaṃ cānucaro'pi vā ||
7.2.16.26_2
prāsādaparivārebhyo baliṃ dadyādyathākramam |
nirgamya saha vāditraistadāśābhimukhaḥ sthitaḥ ||
7.2.16.27_2
puṣpaṃ dhūpaṃ ca dīpaṃ ca dadyādannaṃ jalaiḥ saha |
tato dadyāt mahāpīṭhe tiṣṭhan balimudaṅmukhaḥ ||
7.2.16.28_2
tato niveditaṃ deve yattadannādikaṃ purā |
tatsarvaṃ sāvaśeṣaṃ vā caṇḍāya vinivedayet ||
7.2.16.29_2
hutvā ca vidhivatpaścātpūjāśeṣaṃ samāpayet |
kṛtvā prayogaṃ vidhivadyāvanmantraṃ japaṃ tataḥ ||
7.2.16.30_2
nityotsavaṃ prakurvīta yathoktaṃ śivaśāsane |
vipule taijase pātre raktapadmopaśobhite ||
7.2.16.31_2
astraṃ pāśupataṃ divyaṃ tatrāvāhya samarcayet |
śirasyāropya tatpātraṃ dvijasyālaṅkṛtasya ca ||
7.2.16.32_2
nyastāstravapuṣā tena dīptayaṣṭidharasya ca |
prāsādaparivārebhyo bahirmaṅgalaniḥsvanaiḥ ||
7.2.16.33_2
nṛtyageyādibhiścaiva saha dīpadhvajādibhiḥ |
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā na drutaṃ cāvilambitam ||
7.2.16.34_2
mahāpīṭhaṃ samāvṛtya triḥpradakṣiṇayogataḥ |
punaḥ praviṣṭo dvārastho yajamānaḥ kṛtāñjaliḥ |
ādāyābhyantaraṃ nītvā hyastramudvāsayettataḥ ||
7.2.16.35_2
pradakṣiṇādikaṃ kṛtvā yathāpūrvoditaṃ kramāt |
ādāya cāṣṭapuṣpāṇi pūjāmatha samāpayet ||
7.2.16.35_2.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe sāṅgopāṅgapūjāvidhānavarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.16.35_2.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.16.35_2.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.16.35_2.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit