<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva) › [Shivapurana (complete text)](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2) › 7.2.2

# Shivapurana 7.2.2: dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.2

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [7.2.2.60](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60) — 4 parts

### dvitīyo'dhyāyaḥ | śivamāhātmyavarṇanam

### [7.2.2.1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.1)

ṛṣaya ūcuḥ |  
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiḥ śivaḥ |  
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā ||

### [7.2.2.2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.2)

etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṅkaravigraha |  
tvatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ ||

### [7.2.2.3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.3)

sūta uvāca |  
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhañjanaḥ |  
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame ||

### [7.2.2.4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.4)

vāyuruvāca |  
purā sākṣāt maheśena śrīkaṇṭhākhyena mandare |  
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param ||

### [7.2.2.5](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.5)

tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā |  
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca ||

### [7.2.2.6](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.6)

yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā |  
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamatandritāḥ ||

### [7.2.2.7](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.7)

puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ |  
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt ||

### [7.2.2.8](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.8)

śrīkṛṣṇa uvāca |  
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam |  
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ ||

### [7.2.2.9](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.9)

kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ |  
kaiḥ pāśaiste nibadhyante vimucyante ca te katham ||

### [7.2.2.10](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.10)

iti sañcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā |  
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā ||

### [7.2.2.11](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.11)

upamanyuruvāca |  
brahmādyāḥ sthāvarāntāśca devadevasya śūlinaḥ |  
paśavaḥ parikīrtyante saṃsāravaśavartinaḥ ||

### [7.2.2.12](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.12)

teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ |  
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūn patiḥ ||

### [7.2.2.13](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.13)

sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ |  
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī ||

### [7.2.2.14](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.14)

viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ |  
brahmādistambaparyantān paśūn baddhvā maheśvaraḥ ||

### [7.2.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.15)

pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam |  
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām ||

### [7.2.2.16](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.16)

buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṅkāramahaṅkṛtiḥ |  
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā ||

### [7.2.2.17](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.17)

śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ |  
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā ||

### [7.2.2.18](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.18)

mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayantyanupūrvaśaḥ |  
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṅgatim ||

### [7.2.2.19](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.19)

mahābhūtānyaśeṣāṇi janayanti śivājñayā |  
adhyavasyati vai buddhirahaṅkārobhimanyate ||

### [7.2.2.20](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.20)

cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṅkalpayatyapi |  
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak ||

### [7.2.2.21](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.21)

svāneva nānyān devasya divyenājñābalena vai |  
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca ||

### [7.2.2.22](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.22)

yathāsvaṃ karma kurvanti nānyatkiñcid śivājñayā |  
śabdādayo'pi gṛhyante kriyante vacanādayaḥ ||

### [7.2.2.23](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.23)

avilaṅghyā hi sarveṣāmājñā śambhorgarīyasī |  
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ samprayacchati ||

### [7.2.2.24](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.24)

ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ |  
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairantarbahirjagat ||

### [7.2.2.25](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.25)

bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ |  
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi ||

### [7.2.2.26](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.26)

pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt |  
sañjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā ||

### [7.2.2.27](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.27)

viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā |  
devān yātyasurān hanti trilokamabhirakṣati ||

### [7.2.2.28](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.28)

ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṅghyayā |  
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇaḥ sadā ||

### [7.2.2.29](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.29)

pāśairbadhnāti ca yathā daṇḍyāṃstasyaiva śāsanāt |  
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ ||

### [7.2.2.30](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.30)

puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt |  
karoti sampadaḥ śaśvat jñānaṃ cāpi sumedhasām ||

### [7.2.2.31](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.31)

nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaḥ śivaśāsanāt |  
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ ||

### [7.2.2.32](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.32)

yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimantakarīṃ hareḥ |  
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ ||

### [7.2.2.33](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.33)

anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cānte nihanti ca |  
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt ||

### [7.2.2.34](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.34)

sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ |  
haratyante jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt ||

### [7.2.2.35](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.35)

sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati |  
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ ||

### [7.2.2.36](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.36)

kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt |  
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan ||

### [7.2.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.37)

divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt |  
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi ||

### [7.2.2.38](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.38)

devaiśca pīyate candraścandrabhūṣaṇaśāsanāt |  
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā ||

### [7.2.2.39](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.39)

khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ |  
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca ||

### [7.2.2.40](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.40)

nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca |  
vedāḥ sāṅgāśca śāstrāṇi mantrastomamakhādayaḥ ||

### [7.2.2.41](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.41)

kālāgnyādiśivāntāni bhuvanāni sahādhipaiḥ |  
brahmāṇḍānyapyasaṅkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca ||

### [7.2.2.42](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.42)

vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ |  
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ ||

### [7.2.2.43](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.43)

yacca kiñcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate'pi vā |  
tatsarvaṃ śaṅkarasyājñābalena samadhiṣṭhitam ||

### [7.2.2.44](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.44)

ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ |  
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti ||

### [7.2.2.45](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.45)

upamanyuruvāca |  
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śambhoramitakarmaṇaḥ |  
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā ||

### [7.2.2.46](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.46)

purā kila surāḥ sendrā vivadantaḥ parasparam |  
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta ||

### [7.2.2.47](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.47)

tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk |  
svalakṣaṇairvihīnāṅgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat ||

### [7.2.2.48](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.48)

sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale |  
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit ||

### [7.2.2.49](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.49)

yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ |  
kiñcit kruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ ||

### [7.2.2.50](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.50)

na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate |  
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo'sṛjat ||

### [7.2.2.51](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.51)

tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ |  
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha ||

### [7.2.2.52](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.52)

tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ |  
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ ||

### [7.2.2.53](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.53)

prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṇḍaḥ pavano vavau |  
pravṛddho'pāmpatiryadvatpralaye samupasthite ||

### [7.2.2.54](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.54)

evaṃ devaiḥ samārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ |  
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai ||

### [7.2.2.55](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.55)

tadāha yakṣaṃ devendraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ |  
tataḥ sa paśyatāmeva teṣāmantaradhādatha ||

### [7.2.2.56](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.56)

tadantare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā |  
āvirāsīnnabhoraṅge śobhamānā śucismitā ||

### [7.2.2.57](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.57)

tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ |  
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ ||

### [7.2.2.58](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.58)

sā'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ |  
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram ||

### [7.2.2.59](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.59)

tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ |  
na tanniyantā kaścit syāttena sarvaṃ niyamyate ||

### [7.2.2.60](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60)

ityuktvā sā mahādevī tatraivāntaradhatta vai |  
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ ||

### [7.2.2.60.c1](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60.c1)

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

### [7.2.2.60.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60.p2)

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

### [7.2.2.60.p3](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60.p3)

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

### [7.2.2.60.p4](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2.60.p4)

śrīśivamahāpurāṇam ||

## Other recensions (1)

- [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.2.2.1) — Vyāsa, Sanskrit

## Linked texts (3)

- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.2.9.10) — Vyāsa, Sanskrit
- [Yogavāsiṣṭha (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.lit.ramayana.upajivya.yogavasistha*vulgate.7.136.22) — Sanskrit
- [Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi)](https://indike.org/pramana/in.purana.skandapurana.71.3) — Kumāra Kavi, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2](https://indike.org/pramana/in.purana.siva*complete-2.7.2.2) · Pramāṇa
