Shivapurana 7.2.30: triṃśo'dhyāyaḥ | śaivānāṃ kāmyakarmavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.30
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.30.103 — 4 parts
triṃśo'dhyāyaḥ | śaivānāṃ kāmyakarmavarṇanam
7.2.30.1
tatrādau śivayoḥ pārśve dakṣiṇe vāmataḥ kramāt |
gandhādyairarcayet pūrvaṃ devau herambaṣaṇmukhau ||
7.2.30.2
tato brahmāṇi parita īśānādi yathākramam |
saśaktikāni sadyāntaṃ prathamāvaraṇe yajet ||
7.2.30.3
ṣaḍaṅgānyapi tatraiva hṛdayādīnyanukramāt |
śivasya ca śivāyāśca vāhneyādi samarcayet ||
7.2.30.4
tatra vāmādikān rudrānaṣṭau vāmādiśaktibhiḥ |
arcayedvā na vā paścātpūrvādiparitaḥ kramāt ||
7.2.30.5
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ mayā te yadunandana |
dvitīyāvaraṇaṃ prītyā procyate śraddhayā śṛṇu ||
7.2.30.6
anantaṃ pūrvadikpatre tacchaktiṃ tasya vāmataḥ |
sūkṣmaṃ dakṣiṇadikpatre saha śaktyā samarcayet ||
7.2.30.7
tataḥ paścimadikpatre saha śaktyā śivottamam |
tathaivottaradikpatre caikanetraṃ samarcayet ||
7.2.30.8
ekarudraṃ ca tacchaktiṃ paścādīśadale'rcayet |
trimūrtiṃ tasya śaktiṃ ca pūjayedagnidigdale ||
7.2.30.9
śrīkaṇṭhaṃ nairṛte patre tacchaktiṃ tasya vāmataḥ |
tathaiva mārute patre śikhaṇḍīśaṃ samarcayet ||
7.2.30.10
dvitīyāvaraṇe cejyāḥ sarvartaścakravartinaḥ |
tṛtīyāvaraṇe pūjyāḥ śaktibhiścāṣṭamūrtayaḥ ||
7.2.30.11
aṣṭasu kramaśo dikṣu pūrvādiparitaḥ kramāt |
bhavaḥ śarvastatheśāno rudraḥ paśupatistataḥ ||
7.2.30.12
ugro bhīmo mahādeva ityaṣṭau mūrtayaḥ kramāt |
anantaraṃ tataścaiva mahādevādayaḥ kramāt |
śaktibhiḥ saha sampūjyāstatraikādaśamūrtayaḥ ||
7.2.30.13
mahādevaḥ śivo rudraḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ |
īśāno vijayo bhīmo devadevo bhavodbhavaḥ ||
7.2.30.14
kapardīśaśca kathyante tathaikādaśaśaktayaḥ |
tatrāṣṭau prathamaṃ pūjyāḥ vāhneyādi yathākramam ||
7.2.30.15
devadevaḥ pūrvapatre īśānaṃ cāgnigocare |
bhavodbhavastayormadhye kapālīśastataḥ param ||
7.2.30.16
tasminnāvaraṇe bhūyo vṛṣendraṃ purato yajet |
nandinaṃ dakṣiṇe tasya mahākālaṃ tathottare ||
7.2.30.17
śāstāraṃ vahnidikpatre mātṛrdakṣiṇadigdale |
gajāsyaṃ nairṛte patre ṣaṇmukhaṃ vāruṇe punaḥ ||
7.2.30.18
jyeṣṭhāṃ vāyudale gaurīmuttare caṇḍamaiśvare |
śāstṛnandīśayormadhye munīndraṃ vṛṣabhaṃ yajet ||
7.2.30.19
mahākālasyottarataḥ piṅgalaṃ tu samarcayet |
śāstṛmātṛsamūhasya madhye bhṛṅgīśvaraṃ tataḥ ||
7.2.30.20
mātṛvighneśamadhye tu vīrabhadraṃ samarcayet |
skandavighneśayormadhye yajeddevīṃ sarasvatīm ||
7.2.30.21
jyeṣṭhākumārayormadhye śriyaṃ śivapadārcitām |
jyeṣṭhāgaṇāmbayormadhye mahāmoṭīṃ samarcayet ||
7.2.30.22
gaṇāmbācaṇḍayormadhye devīṃ durgāṃ prapūjayet |
atraivāvaraṇe bhūyaḥ śivānucarasaṃhatim ||
7.2.30.23
rudraprathamabhūtākhyāṃ vividhāṃ ca saśaktikām |
śivāyāśca sakhīvargaṃ japeddhyātvā samāhitaḥ ||
7.2.30.24
evaṃ tṛtīyāvaraṇaṃ vitate pūjite sati |
caturthāvaraṇaṃ dhyātvā bahistasya samarcayet ||
7.2.30.25
bhānuḥ pūrvadale pūjyo dakṣiṇe caturānanaḥ |
rudro varuṇadikpatre viṣṇuruttaradigdale ||
7.2.30.26
caturṇāmapi devānāṃ pṛthagāvaraṇānyatha |
tasyāṅgāni ṣaḍevādau dīptādyābhiśca śaktibhiḥ ||
7.2.30.27
dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvimalā kramāt |
amoghā vidyutā caiva pūrvādiparitaḥ sthitāḥ ||
7.2.30.28
dvitīyāvaraṇe pūjyāścatasro mūrtayaḥ kramāt |
pūrvādyuttaraparyantāḥ śaktayaśca tataḥ param ||
7.2.30.29
ādityo bhāskaro bhānū raviścetyanupūrvaśaḥ |
arko brahmā tathā rudro viṣṇuścaite vivasvataḥ ||
7.2.30.30
vistārā pūrvadigbhāge sutārā dakṣiṇe sthitā |
bodhanī paścime bhāge āpyāyinyuttare punaḥ ||
7.2.30.31
uṣāṃ prabhāṃ tathā prājñāṃ sandhyāmapi tataḥ param |
aiśānādiṣu vinyasya dvitīyāvaraṇe yajet ||
7.2.30.32
somamaṅgārakaṃ caiva budhaṃ buddhimatāṃ varam |
bṛhaspatiṃ bṛhadbuddhiṃ bhārgavaṃ tejasāṃ nidhim ||
7.2.30.33
śanaiścaraṃ tathā rāhuṃ ketuṃ dhūmraṃ bhayaṅkaram |
samantato yajedetāṃstṛtīyāvaraṇe kramāt ||
7.2.30.34
athavā dvādaśādityān dvitīyāvaraṇe yajet |
tṛtīyāvaraṇe caiva rāśīndvādaśa pūjayet ||
7.2.30.35
saptasapta gaṇāṃścaiva bahistasya samantataḥ |
ṛṣīndevāṃśca gandharvānpannagānapsarogaṇān ||
7.2.30.36
grāmaṇyaśca tathā yakṣānyātudhānāṃstathā hayān |
saptacchandomayāṃścaiva vālakhilyāṃśca pūjayet ||
7.2.30.37
evaṃ tṛtīyāvaraṇe samabhyarcya divākaram |
brahmāṇamarcayetpaścāt tribhirāvaraṇaiḥ sahaḥ ||
7.2.30.38
hiraṇyagarbhaṃ pūrvasyāṃ virājaṃ dakṣiṇe tataḥ |
kālaṃ paścimadigbhāge puruṣaṃ cottare yajet ||
7.2.30.39
hiraṇyagarbhaḥ prathamo brahmā kamalasannibhaḥ |
kālo jātyañjanaprakhyaḥ puruṣaḥ sphaṭikopamaḥ ||
7.2.30.40
triguṇo rājasaścaiva tāmasaḥ sāttvikastathā |
catvāra ete kramaśaḥ prathamāvaraṇe sthitāḥ ||
7.2.30.41
dvitīyāvaraṇe pūjyāḥ pūrvādiparitaḥ kramāt |
sanatkumāraḥ sanakaḥ sanandaśca sanātanaḥ ||
7.2.30.42
tṛtīyāvaraṇe paścādarcayecca prajāpatīn |
aṣṭau pūrvāśca pūrvādau trīn prākpaścādanukramāt ||
7.2.30.43
dakṣo rucirbhṛguścaiva marīciśca tathāṅgirāḥ |
pulastyaḥ pulahaścaiva kraturatriśca kaśyapaḥ ||
7.2.30.44
vasiṣṭhaśceti vikhyātāḥ prajānāṃ patayastvime |
teṣāṃ bhāryyāśca taiḥ sārddhaṃ pūjanīyā yathākramam ||
7.2.30.45
prasūtiśca tathā''kūtiḥ khyātiḥ sambhūtireva ca |
dhṛtiḥ smṛtiḥ kṣamā caiva sannatiścānasūyakā ||
7.2.30.46
devamātārundhatī ca sarvāḥ khalu pativratāḥ |
śivārcanaratā nityaṃ śrīmatyaḥ priyadarśanāḥ ||
7.2.30.47
prathamāvaraṇe vedāṃścaturo vā prapūjayet |
itihāsapurāṇāni dvitīyāvaraṇe punaḥ ||
7.2.30.48
tṛtīyāvaraṇe paścāddharmaśāstrapuraḥsarāḥ |
vaidikyo nikhilā vidyāḥ pūjyā eva samantataḥ ||
7.2.30.49
pūrvādipurato vedāstadanye tu yathāruci |
aṣṭadhā vā caturdhā vā kṛtvā pūjāṃ samantataḥ ||
7.2.30.50
evaṃ brahmāṇamabhyarcya tribhirāvaraṇairyutam |
dakṣiṇe paścime paścād rudraṃ sāvaraṇaṃ yajet ||
7.2.30.51
tasya brahmaṣaḍaṅgāni prathamāvaraṇaṃ smṛtam |
dvitīyāvaraṇaṃ caiva vidyeśvaramayaṃ tathā ||
7.2.30.52
tṛtīyāvaraṇe bhedo vidyate sa tu kathyate |
catasro mūrtayastasya pūjyāḥ pūrvāditaḥ kramāt ||
7.2.30.53
triguṇāḥ sakalo devaḥ purastācchivasaṃjñakaḥ |
rājaso dakṣiṇe brahmā sṛṣṭikṛtpūjyate bhavaḥ ||
7.2.30.54
tāmasaḥ paścime cāgniḥ pūjyaḥ saṃhārako haraḥ |
sāttvikaḥ sukhakṛtsaumye viṣṇurviśvapatirmṛḍaḥ ||
7.2.30.55
evaṃ paścimadigbhāge śambhoḥ ṣaḍviṃśakaṃ śivam |
samabhyarcyottare pārśve tato vaikuṇṭhamarcayet ||
7.2.30.56
vāsudevaṃ puraskṛtvā prathamāvaraṇe yajet |
aniruddhaṃ dakṣiṇataḥ pradyumnaṃ paścime tataḥ ||
7.2.30.57
saumye saṅkarṣaṇaṃ paścād vyatyastau vā yajedimau |
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ dvitīyāvaraṇaṃ śubham ||
7.2.30.58
matsyaḥ kūrmo varāhaśca narasiṃho'tha vāmanaḥ |
rāmaścānyatamaḥ kṛṣṇo bhavānaśvamukho'pi ca ||
7.2.30.59
tṛtīyāvaraṇe cakraṃ pūrvabhāge samarcayet |
nārāyaṇākhyāṃ yāmye'straṃ kvacidavyāhataṃ yajet ||
7.2.30.60
paścime pāñcajanyaṃ ca śārṅgaṃ dhanurathottare |
evaṃ tryāvaraṇaiḥ sākṣādviśvākhyāṃ paramaṃ harim ||
7.2.30.61
mahāviṣṇuṃ sadāviṣṇuṃ mūrttīkṛtya samarcayet |
itthaṃ viṣṇoścaturvyūhakramānmūrticatuṣṭayam |
pūjayitvā ca tacchaktīścatasraḥ pujayetkramāt ||
7.2.30.62
prabhāmāgneyadigbhāge nairṛte tu sarasvatīm |
gaṇāmbikāṃ ca vāyavye lakṣmīṃ raudre samarcayet ||
7.2.30.63
evaṃ bhānvādimūrttīnāṃ tacchaktīnāmanantaram |
pūjāṃ vidhāya lokeśāṃstatraivāvaraṇe yajet ||
7.2.30.64
indramagniṃ yamaṃ caiva nirṛtiṃ varuṇaṃ tathā |
vāyuṃ somaṃ kuberaṃ ca paścādīśānamarcayet ||
7.2.30.65
evaṃ caturthāvaraṇaṃ pūjayitvā vidhānataḥ |
āyudhāni maheśasya paścād brāhye samarcayet ||
7.2.30.66
śrīmat triśūlamaiśāne vajraṃ māhendradiṅmukhe |
paraśuṃ vahnidigbhāge yāmye sāyakamarcayet ||
7.2.30.67
nairṛte tu yajetkhaḍgaṃ pāśaṃ vāruṇagocare |
aṅkuśaṃ mārute bhāge pinākaṃ cottare yajet ||
7.2.30.68
paścimābhimukhaṃ raudraṃ kṣetrapālaṃ samarcayet |
pañcamāvaraṇaṃ caiva sampūjyānantaraṃ bahiḥ ||
7.2.30.69
sarvāvaraṇadevānāṃ bahirvā pañcame'thavā |
pañcame mātṛbhiḥ sārddhaṃ mahokṣaṃ purato yajet ||
7.2.30.70
tataḥ samantataḥ pūjyāḥ sarvā vai devayonayaḥ |
khecarā ṛṣayaḥ siddhā daityā yakṣāśca rākṣasāḥ ||
7.2.30.71
anantādyāśca nāgendrā nāgaistattatkulodbhavaiḥ |
ḍākinī bhūtavetālapretabhairavanāyakāḥ ||
7.2.30.72
pātālavāsinaścānye nānāyonisamudbhavāḥ |
nadyaḥ samudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca ||
7.2.30.73
paśavaḥ pakṣiṇo vṛkṣāḥ kīṭādyāḥ kṣudrayonayaḥ |
narāśca vividhākārā mṛgāśca kṣudrayonayaḥ ||
7.2.30.74
bhuvanānyantaraṇḍasya tato brahmāṇḍakoṭayaḥ |
bahiraṇḍānyasaṅkhyāni bhuvanāni sahādhipaiḥ ||
7.2.30.75
brahmāṇḍādhārakā rudrā daśadikṣu vyavasthitāḥ |
yadgauṇaṃ yacca māmeyaṃ yadvā śāktaṃ tataḥ param ||
7.2.30.76
yatkiñcidasti śabdasya vācyaṃ cidacidātmakam |
tatsarvaṃ śivayoḥ pārśve buddhvā sāmānyato yajet ||
7.2.30.77
kṛtāñjalipuṭāḥ sarve'cintyāḥ smitamukhāstathā |
prītyā samprekṣamāṇāśca devaṃ devīṃ ca sarvadā ||
7.2.30.78
itthamāvaraṇābhyarcāṃ kṛtvā vikṣepaśāntaye |
punarabhyarcya deveśaṃ pañcākṣaramudīrayet ||
7.2.30.79
nivedayettataḥ paścācchivayoramṛtopamam |
suvyañjanasamāyuktaṃ śuddhaṃ cāru mahācarum ||
7.2.30.80
dvātriṃśadāḍhakairmukhyamadhamaṃ tvāḍhakāvaram |
sādhayitvā yathāsampacchraddhayā vinivedayet ||
7.2.30.81
tato nivedya pānīyaṃ tāmbūlaṃ copadaṃśakaiḥ |
nīrājanādikaṃ kṛtvā pūjāśeṣaṃ samāpayet ||
7.2.30.82
bhogopayogyadravyāṇi viśiṣṭānyeva sādhayet |
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta bhaktimānvibhave sati ||
7.2.30.83
śaṭhasyopekṣakasyāpi vyaṅgaṃ caivānutiṣṭhataḥ |
na phalantyeva karmāṇi kāmyānīti satāṃ kathā ||
7.2.30.84
tasmātsamyagupekṣāṃ ca tyaktvā sarvāṅgayogataḥ |
kuryātkāmyāni karmāṇi phalasiddhiṃ yadīcchati ||
7.2.30.85
itthaṃ pūjāṃ samāpyātha devaṃ devīṃ praṇamya ca |
bhaktyā manaḥ samādhāya paścātstotramudīrayet ||
7.2.30.86
tataḥ stotramupāsyānte tvaṣṭottaraśatāvarām |
japetpañcākṣarīṃ vidyāṃ sahasrottaramutsukaḥ ||
7.2.30.87
vidyāpūjāṃ guroḥ pūjāṃ kṛtvā paścādyathākramam |
yathodayaṃ yathāśraddhaṃ sadasyānapi pūjayet ||
7.2.30.88
tata udvāsya deveśaṃ sarvairāvaraṇaiḥ saha |
maṇḍalaṃ gurave dadyādyāgopakaraṇaiḥ saha ||
7.2.30.89
śivāśritebhyo vā dadyātsarvamevānupūrvaśaḥ |
athavā tacchivāyaiva śivakṣetre samarpayet ||
7.2.30.90
śivāgnau vā yajeddevaṃ homadravyaiśca saptabhiḥ |
samabhyarcya yathānyāyaṃ sarvāvaraṇadevatāḥ ||
7.2.30.91
eṣa yogeśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
na tasmādadhikaḥ kaścidyāgo'sti bhuvane kvacit ||
7.2.30.92
na tadasti jagatyasminnasādhyaṃ yadanena tu |
aihikaṃ vā phalaṃ kiñcidāmuṣmikaphalaṃ tu vā ||
7.2.30.93
idamasya phalaṃ nedamiti naiva niyamyate |
śreyorūpasya kṛtsnasya tadidaṃ śreṣṭasādhanam ||
7.2.30.94
idaṃ na śakyate vaktuṃ puruṣeṇa yadarcyate |
cintāmaṇerivaitasmāttattena prāpyate phalam ||
7.2.30.95
tathāpi kṣudramuddiśya phalaṃ naitatprayojayet |
laghvarthī mahato yasmātsvayaṃ laghutaro bhavet ||
7.2.30.96
mahadvā phalamalpaṃ vā kṛtaṃ cetkarma sidhyati |
mahādevaṃ samuddiśya kṛtaṃ karma prayujyatām ||
7.2.30.97
tasmādananyalabhyeṣu śatrumṛtyuñjayādiṣu |
phaleṣu dṛṣṭādṛṣṭeṣu kuryyādetadvicakṣaṇaḥ ||
7.2.30.98
mahatsvapi ca pāpeṣu mahārogabhayādiṣu |
durbhikṣādiṣu śāntyarthaṃ śāntiṃ kuryyādanena tu ||
7.2.30.99
bahunā kiṃ pralāpena mahāvyāpannivārakam |
ātmīyamastraṃ śaivānāmidamāha maheśvaraḥ ||
7.2.30.100
tasmāditaḥ paraṃ nāsti paritrāṇamihātmanaḥ |
iti matvā prayuñjānaḥ karmedaṃ śubhamaśnute ||
7.2.30.101
stotramātraṃ śucirbhūtvā yaḥ paṭhetsusamāhitaḥ |
so'pyabhīṣṭatamādarthādaṣṭāṃśaphalamāpnuyāt ||
7.2.30.102
arthaṃ tasyānusandhāya parvaṇyanaśanaḥ paṭhet |
aṣṭāmyāṃ vā caturdaśyāṃ phalamarddhaṃ samāpnuyāt ||
7.2.30.103
yastvarthamanusandhāya parvādiṣu tathā vratī |
māsamekaṃ japetstotraṃ sa kṛtsnaṃ phalamāpnuyāt ||
7.2.30.103.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śaivānāṃ kāmyakarmavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.30.103.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.30.103.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.30.103.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit