Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.35: pañcatriṃśo'dhyāyaḥ | harividhimohanivāraṇam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.35

Language
Sanskrit

Contents

pañcatriṃśo'dhyāyaḥ | harividhimohanivāraṇam

7.2.35.1

upamanyuruvāca |
athāvirabhavattatra sanādaṃ śabdalakṣaṇam |
omityekākṣaraṃ brahma brahmaṇaḥ pratipādakam ||

7.2.35.2

tadapyaviditaṃ tāvad brahmaṇā viṣṇunā tathā |
rajasā tamasā cittaṃ tayoryasmāttiraskṛtam ||

7.2.35.3

tadā vibhaktamabhavaccaturddhaikaṃ tadakṣaram |
a u meti trimātrābhiḥ parastāccārddhamātrayā ||

7.2.35.4

tatrākāraḥ śrito bhāge jvalalliṅgasya dakṣiṇe |
ukāraścottare tadvanmakārastasya madhyataḥ ||

7.2.35.5

ardhamātrātmako nādaḥ śrūyate liṅgamūrdhani |
vibhakte'pi tadā tasmin praṇave paramākṣare ||

7.2.35.6

vibhāvārthaṃ ca tau devau na kiñcidavajagmatuḥ |
vedātmanā tadāvyaktaḥ praṇavo vikṛtiṃ gataḥ ||

7.2.35.7

tatrākāro ṛgabhavadukāro yajuravyayaḥ |
makāraḥ sāma sañjāto nādastvātharvaṇī śrutiḥ ||

7.2.35.8

ṛgayaṃ sthāpayāmāsa samāsāttvarthamātmanaḥ |
rajoguṇeṣu brahmāṇaṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi ||

7.2.35.9

sṛṣṭiṃ lokeṣu pṛthivīṃ tattveṣvātmānamavyayam |
kalādhvani nivṛttiṃ ca sadyaṃ brahmasu pañcasu ||

7.2.35.10

liṅgabhāgeṣvadhobhāgaṃ bījākhyaṃ kāraṇatraye |
catuḥṣaṣṭiguṇaiśvaryaṃ bauddhaṃ yadaṇimādiṣu ||

7.2.35.11

taditthamarthairdaśabhirvyāptaṃ viśvamṛcā jagat |
athopasthāpayāmāsa svārthaṃ daśavidhaṃ yajuḥ ||

7.2.35.12

sattvaṃ guṇeṣu viṣṇuṃ ca mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi |
sthitiṃ lokeṣvantarikṣaṃ vidyāṃ tattveṣu ca triṣu ||

7.2.35.13

kalādhvasu pratiṣṭhāṃ ca vāmaṃ brahmasu pañcasu |
madhyaṃ tu liṅgabhāgeṣu yoniṃ ca triṣu hetuṣu ||

7.2.35.14

prākṛtaṃ ca yathaiśvaryaṃ tasmādviśvaṃ yajurmayam |
tatopasthāpayāmāsa sāmārthaṃ daśadhātmanaḥ ||

7.2.35.15

tamoguṇeṣvatho rudraṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsu ca |
saṃhṛtiṃ triṣu lokeṣu tattveṣu śivamuttamam ||

7.2.35.16

vidyākalāsvaghoraṃ ca tathā brahmasu pañcasu |
liṅgabhāgeṣu pīṭhorddhvaṃ bījinaṃ kāraṇatraye ||

7.2.35.17

pauruṣaṃ ca tathaiśvaryamitthaṃ sāmnā tataṃ jagat |
athātharvāha nairguṇyamarthaṃ prathamamātmanaḥ ||

7.2.35.18

tato maheśvaraṃ sākṣāt mūrtiṣvapi sadāśivam |
kriyāsu niṣkriyasyāpi śivasya paramātmanaḥ ||

7.2.35.19

bhūtānugrahaṇaṃ caiva mucyante yena jantavaḥ |
lokeṣvapi yato vāco nivṛttā manasā saha ||

7.2.35.20

tadūrdhvamunmanālokāt somalokamalaukikam |
somaḥ sahomayā yatra nityaṃ nivasatīśvaraḥ ||

7.2.35.21

tadūrdhvamunmanālokādyaṃ prāpto na nivartate |
śāntiṃ ca śāntyatītāṃ ca vyāpikāṃ cai kalāsvapi ||

7.2.35.22

tatpūruṣaṃ tatheśānaṃ brahma brahmasu pañcasu |
mūrddhānamapi liṅgasya nādabhāgeṣvanuttamam ||

7.2.35.23

yatrāvāhya samārādhyaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ |
tatteṣvapi tadā bindornādāt śaktestataḥ parāt ||

7.2.35.24

tattvādapi paraṃ tattvamatattvaṃ paramārthataḥ |
kāraṇeṣu trayātītān māyāvikṣobhakāraṇāt ||

7.2.35.25

anantāt śuddhavidyāyāḥ parastācca maheśvarāt |
sarvavidyeśvarādhīśānna parācca sadāśivāt ||

7.2.35.26

sarvamantratanordevāt śaktitrayasamanvitāt |
pañcavaktrāddaśabhujāt sākṣāt sakalaniṣkalāt ||

7.2.35.27

tasmādapi parādbindorardhedośca tataḥ parāt |
tataḥ parānniśādhīśānnādākhyācca tataḥ parāt ||

7.2.35.28

tataḥ parāt suṣumneśād brahmarandhreśvarādapi |
tataḥ parasmāt śakteśca parastāt śivatattvataḥ ||

7.2.35.29

paramaṃ kāraṇaṃ sākṣātsvayaṃ niṣkāraṇaṃ śivam |
kāraṇānāṃ ca dhātāraṃ dhyātārāṃ dhyeyamavyayam ||

7.2.35.30

paramākāśamadhyasthaṃ paramātmopari sthitam |
sarvaiśvaryeṇa sampannaṃ sarveśvaramanīśvaram ||

7.2.35.31

aiśvaryāccāpi māyeyādaśuddhān mānuṣādikāt |
aparācca parāttyājyādaviśuddhādhvagocarāt ||

7.2.35.32

tatparāt śuddhavidyādyādunmanāntātparātparāt |
paramaṃ paramaiśvaryamunmanādyamanādi ca ||

7.2.35.33

apāramaparādhīnaṃ nirastātiśayaṃ sthiram |
itthamarthairdaśavidhairiyamātharvaṇī śrutiḥ ||

7.2.35.34

yasmād garīyasī tasmādviśvaṃ vyāptamatharvaṇā |
ṛgvedaḥ punarāhedaṃ jāgradrūpaṃ mayocyate ||

7.2.35.35

yenāhamātmatattvasya nityamasmyabhidhāyakaḥ |
yajurvedo'vadattadvatsvapnāvasthā mayocyate ||

7.2.35.36

bhogyātmanā pariṇatā vidyā vedyā yato mayi |
sāma cāha suṣuptyākhyamevaṃ sarvaṃ mayocyate ||

7.2.35.37

mamārthena śivenedaṃ tāmasenābhidhīyate |
atharvāha turīyākhyaṃ turīyātītameva ca ||

7.2.35.38

mayābhidhīyate tasmādadhvātītapado'smyaham |
adhvātmakaṃ tu tritayaṃ śivavidyātmasaṃjñitam ||

7.2.35.39

tattraiguṇyaṃ trayīsādhyaṃ saṃśodhyaṃ ca padaiṣiṇā |
adhvātītaṃ turīyākhyaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ padam ||

7.2.35.40

tadatītaṃ ca nairguṇyādadhvanosya viśodhakam |
dvayoḥ pramāpako nādo nādāntaśca madātmakaḥ ||

7.2.35.41

tasmāt mamārthasvātantryāt pradhānaḥ parameśvaraḥ |
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇaprādhānyayogataḥ ||

7.2.35.42

samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate |
sarvārthavācakaṃ tasmādekaṃ brahmaitadakṣaram ||

7.2.35.43

tenomiti jagatkṛtsnaṃ kurute prathamaṃ śivaḥ |
śivo hi praṇavo hyeṣa praṇavo hi śivaḥ smṛtaḥ ||

7.2.35.44

vācyavācakayorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ |
cintayā rahito rudro vāco yanmanasā saha ||

7.2.35.45

aprāpya tannivartante vācyastvekākṣareṇa saḥ |
ekākṣarādakārākhyādātmā brahmābhidhīyate ||

7.2.35.46

ekākṣarādukārākhyād vidyā viṣṇurudīryate |
ekākṣarānmakārākhyāt śivo rudra udāhṛtaḥ ||

7.2.35.47

dakṣiṇāṅgān maheśasya jāto brahmātmasaṃjñakaḥ |
vāmāṅgādabhavadviṣṇustato vidyeti saṃjñitaḥ ||

7.2.35.48

hṛdayānnīlarudro'bhūcchivasya śivasaṃjñakaḥ |
sṛṣṭeḥ pravartako brahmā sthiterviṣṇurvimohakaḥ ||

7.2.35.49

saṃhārasya tathā rudrastayornityaṃ niyāmakaḥ ||

7.2.35.50

tasmāttrayaste kathyante jagataḥ kāraṇāni ca |
kāraṇatrayahetuśca śivaḥ paramakāraṇam ||

7.2.35.51

arthametamavijñāya rajasā baddhavairayoḥ |
yuvayoḥ pratibodhāya madhye liṅgamupasthitam ||

7.2.35.52

evamomiti māṃ prāhuryadihoktamatharvaṇā |
ṛco yajūṃṣi sāmāni śākhāścānyāḥ sahasraśaḥ ||

7.2.35.53

vedeṣvevaṃ svayaṃ vaktrairvyaktamitthaṃ vadatsvapi |
svapnānubhūtamiva tattābhyāṃ nādhyavasīyate ||

7.2.35.54

tayostatra prabodhāya tamopanayanāya ca |
liṅge'pi mudritaṃ sarvaṃ yathā vedairudāhṛtam ||

7.2.35.55

tad dṛṣṭvā mudritaṃ liṅge prasādālliṅginastadā |
praśāntamanasau devau prabuddhau sambabhūvatuḥ ||

7.2.35.56

utpattiṃ vilayaṃ caiva yathātmyaṃ ca ṣaḍadhvanām |
tataḥ parataraṃ dhāma dhāmavantaṃ ca pūruṣam ||

7.2.35.57

niruttarataraṃ brahma niṣkalaṃ śivamīśvaram |
paśupāśamayasyāsya prapañcasya sadā patim ||

7.2.35.58

akutobhayamatyantamavṛddhikṣayamavyayam |
vāhyamābhyantaraṃ vyāptaṃ bāhyābhyantaravarjitam ||

7.2.35.59

nirastātiśayaṃ śaśvadviśvalokavilakṣaṇam |
alakṣaṇamanirdeśyamavāṅmanasagocaram ||

7.2.35.60

prakāśaikarasaṃ śāntaṃ prasannaṃ satatoditam |
sarvakalyāṇanilayaṃ śaktyā tādṛśayānvitam ||

7.2.35.61

jñātvā devaṃ virūpākṣaṃ brahmanārāyaṇau tadā |
racayitvāñjaliṃ mūrdhni bhītau tau vācamūcatuḥ ||

7.2.35.62

brahmovāca |
ajño vāhamabhijño vā tvayādau deva nirmitaḥ |
īdṛśīṃ bhrāntimāpanna iti ko'trāparādhyati ||

7.2.35.63

āstāṃ mamedamajñānaṃ tvayi sannihate prabho |
nirbhayaḥ ko'bhibhāṣeta kṛtyaṃ svasya parasya vā ||

7.2.35.64

āvayordevadevasya vivādo'pi hi śobhanaḥ |
pādapraṇāmaphalado nāthasya bhavato yataḥ ||

7.2.35.65

viṣṇuruvāca |
stotuṃ deva na vāgasti mahimnaḥ sadṛśī tava |
prabhoragre vidheyānāṃ tūṣṇīmbhāvo vyatikramaḥ ||

7.2.35.66

kimatra saṅghaṭetkṛtyamityevāvasarocitam |
ajānannapi yatkiñcit pralapya tvāṃ nato'smyaham ||

7.2.35.67

kāraṇatvaṃ tvayā dattaṃ vismṛtaṃ tava māyayā |
mohito'haṅkṛtaścāpi punarevāsmi śāsitaḥ ||

7.2.35.68

vijñāpitaiḥ kiṃ bahubhirbhīto'smi bhṛśamīśvara |
yato'hamaparicchedyaṃ tvāṃ paricchettumudyataḥ ||

7.2.35.69

tvāmuśanti mahādevaṃ bhītānāmārtināśanam |
ato vyatikramaṃ me'dya kṣantumarhasi śaṅkara ||

7.2.35.70

iti vijñāpitastābhyāmīśvarābhyāṃ maheśvaraḥ |
prīto'nugṛhya tau devau smitapūrvamabhāṣata ||

7.2.35.71

īśvara uvāca |
vatsa vatsa vidhe viṣṇo māyayā mama mohitau |
yuvāṃ prabhutve'haṅkṛtya buddhavairau parasparam ||

7.2.35.72

vivādaṃ yuddhaparyantaṃ kṛtvā noparatau kila |
tataścchinnā prajāsṛṣṭirjagatkāraṇabhūtayoḥ ||

7.2.35.73

ajñānamānaprabhavādvaimatyādyuvayorapi |
tannivartayituṃ yuṣmaddarpamohau mayaiva tu ||

7.2.35.74

evaṃ nivāritāvadyaliṅgāvirbhāvalīlayā |
tasmādbhūyo vivādaṃ ca vrīḍāṃ cotsṛjya kṛtsnaśaḥ ||

7.2.35.75

yathāsvaṃ karma kuryātāṃ bhavantau vītamatsarau |
purā mamājñayā sārddhaṃ samastajñānasaṃhitāḥ ||

7.2.35.76

yuvābhyāṃ hi mayā dattāḥ kāraṇatvaprasiddhaye |
mantraratnaṃ ca sūtrākhyaṃ pañcākṣaramayaṃ param ||

7.2.35.77

mayopadiṣṭaṃ sarvaṃ tadyuvayoradya vismṛtam |
dadāmi ca punaḥ sarvaṃ yathāpūrvaṃ mamājñayā ||

7.2.35.78

yato vinā yuvāṃ tena na kṣamau sṛṣṭirakṣaṇe |
evamuktvā mahādevo nārāyaṇapitāmahau ||

7.2.35.79

mantrarājaṃ dadau tābhyāṃ jñānasaṃhitayā saha |
tau labdhvā mahatīṃ divyāmājñāṃ māheśvarīṃ parām ||

7.2.35.80

mahārthaṃ mantraratnaṃ ca tathaiva sakalāḥ kalāḥ |
daṇḍavatpraṇatiṃ kṛtvā devadevasya pādayoḥ ||

7.2.35.81

atiṣṭhatāṃ vītabhayāvānandāstimitau tadā |
etasminnantare citramindrajālavadaiśvaram ||

7.2.35.82

liṅgaṃ kvāpi tirobhūtaṃ na tābhyāmupalabhyate |
tato vilapya hāheti sadyaḥpraṇayabhaṅgataḥ ||

7.2.35.83

kimadbhutamidaṃ vṛttamiti coktvā parasparam |
acintyavaibhavaṃ śambhorvicintya ca gatavyathau ||

7.2.35.84

abhyupetya parāṃ maitrīmāliṅgya ca parasparam |
jagadvyāpāramuddiśya jagmaturdevapuṅgavau ||

7.2.35.85

tataḥ prabhṛti śakrādyāḥ sarva eva surāsurāḥ |
ṛṣayaśca narā nāgā nāryaścāpi vidhānataḥ |
liṅgapratiṣṭhāṃ kurvanti liṅge taṃ pūjayanti ca ||

7.2.35.85.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe harividhimohanivāraṇaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ ||

7.2.35.85.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.35.85.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.35.85.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)