Shivapurana 7.2.35: pañcatriṃśo'dhyāyaḥ | harividhimohanivāraṇam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.35
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.35.85 — 4 parts
pañcatriṃśo'dhyāyaḥ | harividhimohanivāraṇam
7.2.35.1
upamanyuruvāca |
athāvirabhavattatra sanādaṃ śabdalakṣaṇam |
omityekākṣaraṃ brahma brahmaṇaḥ pratipādakam ||
7.2.35.2
tadapyaviditaṃ tāvad brahmaṇā viṣṇunā tathā |
rajasā tamasā cittaṃ tayoryasmāttiraskṛtam ||
7.2.35.3
tadā vibhaktamabhavaccaturddhaikaṃ tadakṣaram |
a u meti trimātrābhiḥ parastāccārddhamātrayā ||
7.2.35.4
tatrākāraḥ śrito bhāge jvalalliṅgasya dakṣiṇe |
ukāraścottare tadvanmakārastasya madhyataḥ ||
7.2.35.5
ardhamātrātmako nādaḥ śrūyate liṅgamūrdhani |
vibhakte'pi tadā tasmin praṇave paramākṣare ||
7.2.35.6
vibhāvārthaṃ ca tau devau na kiñcidavajagmatuḥ |
vedātmanā tadāvyaktaḥ praṇavo vikṛtiṃ gataḥ ||
7.2.35.7
tatrākāro ṛgabhavadukāro yajuravyayaḥ |
makāraḥ sāma sañjāto nādastvātharvaṇī śrutiḥ ||
7.2.35.8
ṛgayaṃ sthāpayāmāsa samāsāttvarthamātmanaḥ |
rajoguṇeṣu brahmāṇaṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi ||
7.2.35.9
sṛṣṭiṃ lokeṣu pṛthivīṃ tattveṣvātmānamavyayam |
kalādhvani nivṛttiṃ ca sadyaṃ brahmasu pañcasu ||
7.2.35.10
liṅgabhāgeṣvadhobhāgaṃ bījākhyaṃ kāraṇatraye |
catuḥṣaṣṭiguṇaiśvaryaṃ bauddhaṃ yadaṇimādiṣu ||
7.2.35.11
taditthamarthairdaśabhirvyāptaṃ viśvamṛcā jagat |
athopasthāpayāmāsa svārthaṃ daśavidhaṃ yajuḥ ||
7.2.35.12
sattvaṃ guṇeṣu viṣṇuṃ ca mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi |
sthitiṃ lokeṣvantarikṣaṃ vidyāṃ tattveṣu ca triṣu ||
7.2.35.13
kalādhvasu pratiṣṭhāṃ ca vāmaṃ brahmasu pañcasu |
madhyaṃ tu liṅgabhāgeṣu yoniṃ ca triṣu hetuṣu ||
7.2.35.14
prākṛtaṃ ca yathaiśvaryaṃ tasmādviśvaṃ yajurmayam |
tatopasthāpayāmāsa sāmārthaṃ daśadhātmanaḥ ||
7.2.35.15
tamoguṇeṣvatho rudraṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsu ca |
saṃhṛtiṃ triṣu lokeṣu tattveṣu śivamuttamam ||
7.2.35.16
vidyākalāsvaghoraṃ ca tathā brahmasu pañcasu |
liṅgabhāgeṣu pīṭhorddhvaṃ bījinaṃ kāraṇatraye ||
7.2.35.17
pauruṣaṃ ca tathaiśvaryamitthaṃ sāmnā tataṃ jagat |
athātharvāha nairguṇyamarthaṃ prathamamātmanaḥ ||
7.2.35.18
tato maheśvaraṃ sākṣāt mūrtiṣvapi sadāśivam |
kriyāsu niṣkriyasyāpi śivasya paramātmanaḥ ||
7.2.35.19
bhūtānugrahaṇaṃ caiva mucyante yena jantavaḥ |
lokeṣvapi yato vāco nivṛttā manasā saha ||
7.2.35.20
tadūrdhvamunmanālokāt somalokamalaukikam |
somaḥ sahomayā yatra nityaṃ nivasatīśvaraḥ ||
7.2.35.21
tadūrdhvamunmanālokādyaṃ prāpto na nivartate |
śāntiṃ ca śāntyatītāṃ ca vyāpikāṃ cai kalāsvapi ||
7.2.35.22
tatpūruṣaṃ tatheśānaṃ brahma brahmasu pañcasu |
mūrddhānamapi liṅgasya nādabhāgeṣvanuttamam ||
7.2.35.23
yatrāvāhya samārādhyaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ |
tatteṣvapi tadā bindornādāt śaktestataḥ parāt ||
7.2.35.24
tattvādapi paraṃ tattvamatattvaṃ paramārthataḥ |
kāraṇeṣu trayātītān māyāvikṣobhakāraṇāt ||
7.2.35.25
anantāt śuddhavidyāyāḥ parastācca maheśvarāt |
sarvavidyeśvarādhīśānna parācca sadāśivāt ||
7.2.35.26
sarvamantratanordevāt śaktitrayasamanvitāt |
pañcavaktrāddaśabhujāt sākṣāt sakalaniṣkalāt ||
7.2.35.27
tasmādapi parādbindorardhedośca tataḥ parāt |
tataḥ parānniśādhīśānnādākhyācca tataḥ parāt ||
7.2.35.28
tataḥ parāt suṣumneśād brahmarandhreśvarādapi |
tataḥ parasmāt śakteśca parastāt śivatattvataḥ ||
7.2.35.29
paramaṃ kāraṇaṃ sākṣātsvayaṃ niṣkāraṇaṃ śivam |
kāraṇānāṃ ca dhātāraṃ dhyātārāṃ dhyeyamavyayam ||
7.2.35.30
paramākāśamadhyasthaṃ paramātmopari sthitam |
sarvaiśvaryeṇa sampannaṃ sarveśvaramanīśvaram ||
7.2.35.31
aiśvaryāccāpi māyeyādaśuddhān mānuṣādikāt |
aparācca parāttyājyādaviśuddhādhvagocarāt ||
7.2.35.32
tatparāt śuddhavidyādyādunmanāntātparātparāt |
paramaṃ paramaiśvaryamunmanādyamanādi ca ||
7.2.35.33
apāramaparādhīnaṃ nirastātiśayaṃ sthiram |
itthamarthairdaśavidhairiyamātharvaṇī śrutiḥ ||
7.2.35.34
yasmād garīyasī tasmādviśvaṃ vyāptamatharvaṇā |
ṛgvedaḥ punarāhedaṃ jāgradrūpaṃ mayocyate ||
7.2.35.35
yenāhamātmatattvasya nityamasmyabhidhāyakaḥ |
yajurvedo'vadattadvatsvapnāvasthā mayocyate ||
7.2.35.36
bhogyātmanā pariṇatā vidyā vedyā yato mayi |
sāma cāha suṣuptyākhyamevaṃ sarvaṃ mayocyate ||
7.2.35.37
mamārthena śivenedaṃ tāmasenābhidhīyate |
atharvāha turīyākhyaṃ turīyātītameva ca ||
7.2.35.38
mayābhidhīyate tasmādadhvātītapado'smyaham |
adhvātmakaṃ tu tritayaṃ śivavidyātmasaṃjñitam ||
7.2.35.39
tattraiguṇyaṃ trayīsādhyaṃ saṃśodhyaṃ ca padaiṣiṇā |
adhvātītaṃ turīyākhyaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ padam ||
7.2.35.40
tadatītaṃ ca nairguṇyādadhvanosya viśodhakam |
dvayoḥ pramāpako nādo nādāntaśca madātmakaḥ ||
7.2.35.41
tasmāt mamārthasvātantryāt pradhānaḥ parameśvaraḥ |
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇaprādhānyayogataḥ ||
7.2.35.42
samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate |
sarvārthavācakaṃ tasmādekaṃ brahmaitadakṣaram ||
7.2.35.43
tenomiti jagatkṛtsnaṃ kurute prathamaṃ śivaḥ |
śivo hi praṇavo hyeṣa praṇavo hi śivaḥ smṛtaḥ ||
7.2.35.44
vācyavācakayorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ |
cintayā rahito rudro vāco yanmanasā saha ||
7.2.35.45
aprāpya tannivartante vācyastvekākṣareṇa saḥ |
ekākṣarādakārākhyādātmā brahmābhidhīyate ||
7.2.35.46
ekākṣarādukārākhyād vidyā viṣṇurudīryate |
ekākṣarānmakārākhyāt śivo rudra udāhṛtaḥ ||
7.2.35.47
dakṣiṇāṅgān maheśasya jāto brahmātmasaṃjñakaḥ |
vāmāṅgādabhavadviṣṇustato vidyeti saṃjñitaḥ ||
7.2.35.48
hṛdayānnīlarudro'bhūcchivasya śivasaṃjñakaḥ |
sṛṣṭeḥ pravartako brahmā sthiterviṣṇurvimohakaḥ ||
7.2.35.49
saṃhārasya tathā rudrastayornityaṃ niyāmakaḥ ||
7.2.35.50
tasmāttrayaste kathyante jagataḥ kāraṇāni ca |
kāraṇatrayahetuśca śivaḥ paramakāraṇam ||
7.2.35.51
arthametamavijñāya rajasā baddhavairayoḥ |
yuvayoḥ pratibodhāya madhye liṅgamupasthitam ||
7.2.35.52
evamomiti māṃ prāhuryadihoktamatharvaṇā |
ṛco yajūṃṣi sāmāni śākhāścānyāḥ sahasraśaḥ ||
7.2.35.53
vedeṣvevaṃ svayaṃ vaktrairvyaktamitthaṃ vadatsvapi |
svapnānubhūtamiva tattābhyāṃ nādhyavasīyate ||
7.2.35.54
tayostatra prabodhāya tamopanayanāya ca |
liṅge'pi mudritaṃ sarvaṃ yathā vedairudāhṛtam ||
7.2.35.55
tad dṛṣṭvā mudritaṃ liṅge prasādālliṅginastadā |
praśāntamanasau devau prabuddhau sambabhūvatuḥ ||
7.2.35.56
utpattiṃ vilayaṃ caiva yathātmyaṃ ca ṣaḍadhvanām |
tataḥ parataraṃ dhāma dhāmavantaṃ ca pūruṣam ||
7.2.35.57
niruttarataraṃ brahma niṣkalaṃ śivamīśvaram |
paśupāśamayasyāsya prapañcasya sadā patim ||
7.2.35.58
akutobhayamatyantamavṛddhikṣayamavyayam |
vāhyamābhyantaraṃ vyāptaṃ bāhyābhyantaravarjitam ||
7.2.35.59
nirastātiśayaṃ śaśvadviśvalokavilakṣaṇam |
alakṣaṇamanirdeśyamavāṅmanasagocaram ||
7.2.35.60
prakāśaikarasaṃ śāntaṃ prasannaṃ satatoditam |
sarvakalyāṇanilayaṃ śaktyā tādṛśayānvitam ||
7.2.35.61
jñātvā devaṃ virūpākṣaṃ brahmanārāyaṇau tadā |
racayitvāñjaliṃ mūrdhni bhītau tau vācamūcatuḥ ||
7.2.35.62
brahmovāca |
ajño vāhamabhijño vā tvayādau deva nirmitaḥ |
īdṛśīṃ bhrāntimāpanna iti ko'trāparādhyati ||
7.2.35.63
āstāṃ mamedamajñānaṃ tvayi sannihate prabho |
nirbhayaḥ ko'bhibhāṣeta kṛtyaṃ svasya parasya vā ||
7.2.35.64
āvayordevadevasya vivādo'pi hi śobhanaḥ |
pādapraṇāmaphalado nāthasya bhavato yataḥ ||
7.2.35.65
viṣṇuruvāca |
stotuṃ deva na vāgasti mahimnaḥ sadṛśī tava |
prabhoragre vidheyānāṃ tūṣṇīmbhāvo vyatikramaḥ ||
7.2.35.66
kimatra saṅghaṭetkṛtyamityevāvasarocitam |
ajānannapi yatkiñcit pralapya tvāṃ nato'smyaham ||
7.2.35.67
kāraṇatvaṃ tvayā dattaṃ vismṛtaṃ tava māyayā |
mohito'haṅkṛtaścāpi punarevāsmi śāsitaḥ ||
7.2.35.68
vijñāpitaiḥ kiṃ bahubhirbhīto'smi bhṛśamīśvara |
yato'hamaparicchedyaṃ tvāṃ paricchettumudyataḥ ||
7.2.35.69
tvāmuśanti mahādevaṃ bhītānāmārtināśanam |
ato vyatikramaṃ me'dya kṣantumarhasi śaṅkara ||
7.2.35.70
iti vijñāpitastābhyāmīśvarābhyāṃ maheśvaraḥ |
prīto'nugṛhya tau devau smitapūrvamabhāṣata ||
7.2.35.71
īśvara uvāca |
vatsa vatsa vidhe viṣṇo māyayā mama mohitau |
yuvāṃ prabhutve'haṅkṛtya buddhavairau parasparam ||
7.2.35.72
vivādaṃ yuddhaparyantaṃ kṛtvā noparatau kila |
tataścchinnā prajāsṛṣṭirjagatkāraṇabhūtayoḥ ||
7.2.35.73
ajñānamānaprabhavādvaimatyādyuvayorapi |
tannivartayituṃ yuṣmaddarpamohau mayaiva tu ||
7.2.35.74
evaṃ nivāritāvadyaliṅgāvirbhāvalīlayā |
tasmādbhūyo vivādaṃ ca vrīḍāṃ cotsṛjya kṛtsnaśaḥ ||
7.2.35.75
yathāsvaṃ karma kuryātāṃ bhavantau vītamatsarau |
purā mamājñayā sārddhaṃ samastajñānasaṃhitāḥ ||
7.2.35.76
yuvābhyāṃ hi mayā dattāḥ kāraṇatvaprasiddhaye |
mantraratnaṃ ca sūtrākhyaṃ pañcākṣaramayaṃ param ||
7.2.35.77
mayopadiṣṭaṃ sarvaṃ tadyuvayoradya vismṛtam |
dadāmi ca punaḥ sarvaṃ yathāpūrvaṃ mamājñayā ||
7.2.35.78
yato vinā yuvāṃ tena na kṣamau sṛṣṭirakṣaṇe |
evamuktvā mahādevo nārāyaṇapitāmahau ||
7.2.35.79
mantrarājaṃ dadau tābhyāṃ jñānasaṃhitayā saha |
tau labdhvā mahatīṃ divyāmājñāṃ māheśvarīṃ parām ||
7.2.35.80
mahārthaṃ mantraratnaṃ ca tathaiva sakalāḥ kalāḥ |
daṇḍavatpraṇatiṃ kṛtvā devadevasya pādayoḥ ||
7.2.35.81
atiṣṭhatāṃ vītabhayāvānandāstimitau tadā |
etasminnantare citramindrajālavadaiśvaram ||
7.2.35.82
liṅgaṃ kvāpi tirobhūtaṃ na tābhyāmupalabhyate |
tato vilapya hāheti sadyaḥpraṇayabhaṅgataḥ ||
7.2.35.83
kimadbhutamidaṃ vṛttamiti coktvā parasparam |
acintyavaibhavaṃ śambhorvicintya ca gatavyathau ||
7.2.35.84
abhyupetya parāṃ maitrīmāliṅgya ca parasparam |
jagadvyāpāramuddiśya jagmaturdevapuṅgavau ||
7.2.35.85
tataḥ prabhṛti śakrādyāḥ sarva eva surāsurāḥ |
ṛṣayaśca narā nāgā nāryaścāpi vidhānataḥ |
liṅgapratiṣṭhāṃ kurvanti liṅge taṃ pūjayanti ca ||
7.2.35.85.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe harividhimohanivāraṇaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.35.85.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.35.85.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.35.85.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit