Shivapurana 7.2.36: ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | pratiṣṭhāvidhivarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.36
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.36.70 — 4 parts
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | pratiṣṭhāvidhivarṇanam
7.2.36.1
śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavan śrotumicchāmi pratiṣṭhāvidhimuttamam |
liṅgasyāpi ca berasya śivena vihitaṃ yathā ||
7.2.36.2
upamanyuruvāca |
anātmapratikūle tu divase śuklapakṣake |
śivaśāstroktamārgeṇa kuryālliṅgaṃ pramāṇavat ||
7.2.36.3
svīkṛtyātha śubhasthānaṃ bhūparīkṣāṃ vidhāya ca |
daśopacārānkurvīta lakṣaṇoddhārapūrvakān ||
7.2.36.4
teṣāṃ daśopacārāṇāṃ pūrvaṃ pūjya vināyakam |
sthānaśuddhyādikaṃ kṛtvā liṅgaṃ snānālayaṃ nayet ||
7.2.36.5
śalākayā kāñcanayā kuṅkumādirasāktayā |
lakṣitaṃ lakṣaṇaṃ śilpaśāstreṇa vilikhettataḥ ||
7.2.36.6
aṣṭamṛtsalilairvātha pañcamṛtsalilaistathā |
liṅgaṃ piṇḍikayā sārddhaṃ pañcagavyaiśca śodhayet ||
7.2.36.7
savedikaṃ samabhyarcya divyādyaṃ tu jalāśayam |
nītvādhivāsayettatra liṅgaṃ piṇḍikayā saha ||
7.2.36.8
adhivāsālaye śuddhe sarvaśobhāsamanvite |
satoraṇe sāvaraṇe darbhamālāsamāvṛte ||
7.2.36.9
diggajāṣṭakasampanne dikpālāṣṭaghaṭānvite |
aṣṭamaṅgalakairyukte kṛtadikpālakārcite ||
7.2.36.10
taijasaṃ dāravaṃ vāpi kṛtvā padmāsanāṅkitam |
vinyasenmadhyatastatra vipulaṃ pīṭhakālayam ||
7.2.36.11
dvārapālān samabhyarcya bhadrādīṃścaturaḥkramāt |
subhadraśca vibhadraśca sunandaśca vinandakaḥ ||
7.2.36.12
snāpayitvā samabhyarcya liṅgaṃ vedikayā saha |
sakūrcābhyāṃ tu vastrābhyāṃ samāveṣṭya samantataḥ ||
7.2.36.13
prāpayya śanakaistoyaṃ pīṭhikopari śāyayet |
prāk śiraskamadhaḥ sūtraṃ piṇḍikāṃ cāsya paścime ||
7.2.36.14
sarvamaṅgalasaṃyuktaṃ liṅgaṃ tatrādhivāsayet |
pañcarātraṃ trirātraṃ vāpyekarātramathāpi vā ||
7.2.36.15
visṛjya pūjitaṃ tatra śodhayitvā ca pūrvavat |
sampūjyotsavamārgeṇa śayanālayamānayet ||
7.2.36.16
tatrāpi śayanasthānaṃ kuryāt maṇḍalamadhyataḥ |
śuddhairjalaiḥ snāpayitvā liṅgamabhyarcayetkramāt ||
7.2.36.17
aiśānyāṃ padmamālikhya śuddhalipte mahītale |
śivakumbhaṃ śodhayitvā tatrāvāhya śivaṃ yajet ||
7.2.36.18
vedīmadhye sitaṃ padmaṃ parikalpya vidhānataḥ |
tasya paścimataścāpi caṇḍikāpadmamālikhet ||
7.2.36.19
kṣaumādyairvāhatairvastraiḥ puṣpairdarbhairathāpi vā |
prakalpya śayanaṃ tasmin hemapuṣpaṃ vinikṣipet ||
7.2.36.20
tatra liṅgaṃ samānīya sarvamaṅgalaniḥsvanaiḥ |
raktena vastrayugmena sakūrcena samantataḥ ||
7.2.36.21
saha piṇḍikayāveṣṭya śāyayecca yathā purā |
purastātpadmamālikhya taddaleṣu yathākramam ||
7.2.36.22
vidyeśakalaśānnyasyenmadhye śaivīṃ ca varddhanīm |
parītya padmatritayaṃ juhuyurdvijasattamāḥ ||
7.2.36.23
te cāṣṭamūrttayaḥ kalpyāḥ pūrvādiparitaḥ sthitāḥ |
catvāraścātha vā dikṣu svadhyetāraḥ sajāpakāḥ ||
7.2.36.24
juhuyuste virañcyādyāścatasro mūrtayaḥ smṛtāḥ |
deśikaḥ prathamaṃ teṣāmaiśānyāṃ paścime'tha vā ||
7.2.36.25
pradhānahomaṃ kurvīta saptadravyairyathākramam |
ācāryāt pādamarddhaṃ vā juhuyuścāpare dvijāḥ ||
7.2.36.26
pradhānamekamevātra juhuyādatha vā guruḥ |
pūrvaṃ pūrṇāhutiṃ hutvā ghṛtenāṣṭottaraṃ śatam ||
7.2.36.27
mūrdhni mūlena liṅgasya śivahastaṃ pravinyaset |
śatamarddhaṃ tadarddhaṃ vā kramād dravyaiśca saptabhiḥ ||
7.2.36.28
hutvā hutvā spṛśelliṅgaṃ vedikāṃ ca punaḥ punaḥ |
pūrṇāhutiṃ tato hutvā kramāddadyācca dakṣiṇām ||
7.2.36.29
ācāryāt pādamarddhaṃ vā hotṛṇāṃ sthapaterapi |
tadarddhaṃ deyamanyebhyaḥ sadasyebhyaśca śaktitaḥ ||
7.2.36.30
tataḥ śvabhre vṛṣaṃ haimaṃ kūrcaṃ vāpi niveśya ca |
mṛdambhasā pañcagavyaiḥ punaḥ śuddhajalena ca ||
7.2.36.31
śodhitāṃ candanāliptāṃ śvabhre brahmaśilāṃ kṣipet |
karanyāsaṃ tataḥ kṛtvā navabhiḥ śaktināmabhiḥ ||
7.2.36.32
haritālādidhātūṃśca bījagandhauṣadhairapi |
śivaśāstroktavidhinā kṣiped brahmaśilopari ||
7.2.36.33
pratiliṅgaṃ tu saṃsthāpya kṣīravṛkṣasamudbhavam |
sthitaṃ buddhvā tadutsṛjya liṅgaṃ brahmaśilāpari ||
7.2.36.34
prāgudakpravarāṃ kiñcit sthāpayenmūlavidyayā |
piṇḍikāṃ cātha saṃyojya śāktaṃ mūlamanusmaran ||
7.2.36.35
bandhanaṃ bandhakadravyaiḥ kṛtvā sthānaṃ viśodhya ca |
dattvā cārghyaṃ ca puṣpāṇi kuryuryavanikāṃ punaḥ ||
7.2.36.36
yathāyogyaṃ niṣekādi liṅgasya puratastadā |
ānīya śayanasthānātkalaśānvinyasetkramāt ||
7.2.36.37
mahāpūjāmathārabhya sampūjya kalaśāndaśa |
śivamantramanusmṛtya śivakumbhajalāntare ||
7.2.36.38
aṅguṣṭhānāmikāyogādādāya tamudīrayet |
nyasedīśānabhāgasya madhye liṅgasya mantravit ||
7.2.36.39
śaktiṃ nyasettathā vidyāṃ vidyeśāṃśca yathākramam |
liṅgamūle śivajalaistato liṅgaṃ niṣecayet ||
7.2.36.40
varddhanyā piṇḍikāṃ liṅgaṃ vidyeśakalaśaiḥ punaḥ |
abhiṣicyāsanaṃ paścādādhārādyaṃ prakalpayet ||
7.2.36.41
kṛtvā pañcakalānyāsaṃ dīptaṃ liṅgamanusmaret |
āvāhayet śivau sākṣāt prāñjaliḥ prāgudaṅmukhaḥ ||
7.2.36.42
vṛṣādhirājamāruhya vimānaṃ vā nabhastalāt |
alaṅkṛtaṃ sahāyāntaṃ devyā devamanusmaran |
sarvābharaṇaśobhāḍhyaṃ sarvamaṅgalaniḥsvanaiḥ ||
7.2.36.43
brahmaviṣṇumaheśārkaśakrādyairdevadānavaiḥ |
ānandaklinnasarvāṅgairvinyastāñjalimastakaiḥ ||
7.2.36.44
stuvadbhireva nṛtyadbhirnamadbhirabhito vṛtam |
tataḥ pañcopacāraiśca kṛtvā pūjāṃ samāpayet ||
7.2.36.45
nātaḥ parataraḥ kaścidvidhiḥ pañcopacārakāt |
pratiṣṭhāṃ liṅgavatkuryāt pratimāsvapi sarvataḥ ||
7.2.36.46
lakṣaṇoddhārasamaye kāryaṃ nayanamocanam |
jalādhivāse śayane śāyayettāṃstvadhomukhīm ||
7.2.36.47
kumbhodaśāyitāṃ mantrairhṛdi tāṃ sanniyojayet |
kṛtālayāṃ parāmāhuḥ pratiṣṭhāmakṛtālayāt ||
7.2.36.48
śaktaḥ kṛtālayaḥ paścāt pratiṣṭhāvidhimācaret |
aśaktaścetpratiṣṭhāpya liṅgaṃ beramathāpi vā ||
7.2.36.49
śakteranuguṇaṃ paścāt prakurvīta śivālayam |
gṛhārcāṃ ca punarvakṣye pratiṣṭhāvidhimuttamam ||
7.2.36.50
kṛtvā kanīyasaṃ beraṃ liṅgaṃ vā lakṣaṇānvitam |
ayane cottare prāpte śuklapakṣe śubhe dine ||
7.2.36.51
vedīṃ kṛtvā śubhe deśe tatrābjaṃ pūrvavallikhet |
vikīrya patrapuṣpādyairmadhye kumbhaṃ nidhāya ca ||
7.2.36.52
paritastasya caturaḥ kalaśān dikṣu vinyaset |
pañca brahmāṇi tadbījaisteṣu pañcasu pañcabhiḥ ||
7.2.36.53
nyasya sampūjya mudrādi darśayitvābhirakṣya ca |
viśodhya liṅgaṃ beraṃ vā mṛttoyādyairyathā purā ||
7.2.36.54
sthāpayetpuṣpasañchannamuttarasthe varāsane |
nidhāya puṣpaṃ śirasi prokṣayet prokṣaṇījalaiḥ ||
7.2.36.55
samabhyarcya punaḥ puṣpairjayaśabdādipūrvakam |
kumbhairīśānavidyāntaiḥ snāpayenmūlavidyayā ||
7.2.36.56
tataḥ pañcakalānyāsaṃ kṛtvā pūjāṃ ca pūrvavat |
nityamārādhayettatra devyā devaṃ trilocanam ||
7.2.36.57
ekamevātha vā kumbhaṃ mūrtimantrasamanvitam |
nyasya padmāntare sarvaṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret ||
7.2.36.58
atyantopahataṃ liṅgaṃ viśodhya sthāpayetpunaḥ |
samprokṣayedupahataṃ manāgupahataṃ yajet ||
7.2.36.59
liṅgāni bāṇasaṃjñāni sthāpanīyāni vā na vā |
tāni pūrvaṃ śivenaiva saṃskṛtāni yatastataḥ ||
7.2.36.60
śeṣāṇi sthāpanīyāni yāni dṛṣṭāni bāṇavat |
svayamudbhūtaliṅge ca divye cārṣe tathaiva ca ||
7.2.36.61
apīṭhe pīṭhamāveśya kṛtvā samprokṣaṇaṃ vidhim |
yajettatra śivaṃ teṣāṃ pratiṣṭhā na vidhīyate ||
7.2.36.62
dagdhaṃ ślathaṃ kṣatāṅgaṃ ca kṣipelliṅgaṃ jalāśaye |
sandhānayogyaṃ sandhāya pratiṣṭhāvidhimācaret ||
7.2.36.63
berādvā vikalālliṅgāddevapūjāpuraḥsaram |
udvāsya hṛdi sandhānaṃ tyāgaṃ vā yuktamācaret ||
7.2.36.64
ekāhapūjāvihatau kuryād dviguṇamarcanam |
dvirātre ca mahāpūjāṃ samprokṣaṇamataḥ param ||
7.2.36.65
māsādūrdhvamanekāhaṃ pūjā yadi vihanyate |
pratiṣṭhā procyate kaiścitkaiścitsamprokṣaṇakramaḥ ||
7.2.36.66
samprokṣaṇe tu liṅgāderdevamudvāsya pūrvavat |
aṣṭapañcakrameṇaiva snāpayitvā mṛdambhasā ||
7.2.36.67
gavāṃ rasaiśca saṃsnāpya darbhatoyairviśodhya ca |
prokṣayetprokṣaṇītoyairmūlenāṣṭottaraṃ śatam ||
7.2.36.68
sapuṣpaṃ sakuśaṃ pāṇiṃ nyasya liṅgasya mastake |
pañcavāraṃ japenmūlamaṣṭottaraśatottaram ||
7.2.36.69
tato mūlena mūrddhādipīṭhāntaṃ saṃspṛśedapi |
pūjāṃ ca mahatīṃ kuryāddevamāvāhya pūrvavat ||
7.2.36.70
alabdhe sthāpite liṅge śivasthāne jale'tha vā |
vahnau ravau tathā vyomni bhagavantaṃ śivaṃ yajet ||
7.2.36.70.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe pratiṣṭhāvidhivarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.36.70.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.36.70.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.36.70.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit