Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.38: aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ | yogagatau vighnotpattivarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.38

Language
Sanskrit

Contents

aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ | yogagatau vighnotpattivarṇanam

7.2.38.1

upamanyuruvāca |
ālasyaṃ vyādhayastīvrāḥ pramādaḥ sthānasaṃśayaḥ |
anavasthitacittatvamaśraddhā bhrāntidarśanam ||

7.2.38.2

duḥkhāni daurmanasyaṃ ca viṣayeṣu ca lolatā |
daśaite yuñjatāṃ puṃsāmantarāyāḥ prakīrtitāḥ ||

7.2.38.3

ālasyamalasattvaṃ tu yogināṃ dehacetasoḥ |
dhātuvaiṣamyajā doṣā vyādhayaḥ karmadoṣajāḥ ||

7.2.38.4

pramādo nāma yogasya sādhanā nāma bhāvanā |
idaṃ vetyubhayākrāntaṃ vijñānaṃ sthānasaṃśayaḥ ||

7.2.38.5

apratiṣṭhā hi manasastvanavasthitirucyate |
aśraddhā bhāvarahitā vṛttirvai yogavartmani ||

7.2.38.6

viparyastā matiryā sā bhrāntirityabhidhīyate |
duḥkhamajñānajaṃ puṃsāṃ cittasyādhyātmikaṃ viduḥ ||

7.2.38.7

ādhibhautikamaṅgotthaṃ yacca duḥkhaṃ purā kṛtaiḥ |
ādhidaivikamākhyātamaśanyastraviṣādikam ||

7.2.38.8

icchāvighātajaṃ kṣobhaṃ daurmanasyaṃ pracakṣate |
viṣayeṣu vicitreṣu vibhramastatra lolatā ||

7.2.38.9

śānteṣveteṣu vighneṣu yogāsaktasya yoginaḥ |
upasargāḥ pravartante divyāste siddhisūcakāḥ ||

7.2.38.10

pratibhā śravaṇaṃ vārtā darśanāsvādavedanāḥ |
upasargāḥ ṣaḍityete vyaye yogasya siddhayaḥ ||

7.2.38.11

sūkṣme vyavahite'tīte viprakṛṣṭe tvanāgate |
pratibhā kathyate yo'rthe pratibhāso yathātatham ||

7.2.38.12

śravaṇaṃ sarvaśabdānāṃ śravaṇe cāprayatnataḥ |
vārttā vārttāsu vijñānaṃ sarveṣāmeva dehinām ||

7.2.38.13

darśanaṃ nāma divyānāṃ darśanaṃ cāprayatnataḥ |
tathāsvādaśca divyeṣu raseṣvāsvāda ucyate ||

7.2.38.14

sparśanādhigamastadvad vedanā nāma viśrutā |
gandhādīnāṃ ca divyānāmābrahmabhuvanādhipāḥ ||

7.2.38.15

santiṣṭhante ca ratnāni prayacchanti bahūni ca |
svacchandamadhurā vāṇī vividhā syātpravartate ||

7.2.38.16

rasāyanāni sarvāṇi divyāścauṣadhayastathā |
sidhyanti praṇipatyainaṃ diśanti surayoṣitaḥ ||

7.2.38.17

yogasiddhyaikadeśe'pi dṛṣṭe mokṣe bhavenmatiḥ |
dṛṣṭametanmayā yadvat tadvanmokṣo bhavediti ||

7.2.38.18

kṛśatā sthūlatā bālyaṃ vārddhakyaṃ caiva yauvanam |
nānājātisvarūpaṃ ca caturṇāṃ dehadhāraṇam ||

7.2.38.19

pārthivāṃśaṃ vinā nityaṃ surabhirgandhasaṅgrahaḥ |
evamaṣṭaguṇaṃ prāhuḥ paiśācaṃ pārthivaṃ padam ||

7.2.38.20

jale nivasanaṃ caiva bhūmyāmevaṃ vinirgamaḥ |
icchecchaktaḥ svayaṃ pātuṃ samudramapi nāturaḥ ||

7.2.38.21

yatrecchati jagatyasmiṃstatraiva jaladarśanam |
vinā kumbhādikaṃ pāṇau jalasañcayadhāraṇam ||

7.2.38.22

yadvastu virasañcāpi bhoktumicchati tatkṣaṇāt |
rasādikaṃ bhaveccānyat trayāṇāṃ dehadhāraṇam ||

7.2.38.23

nirvraṇatvaṃ śarīrasya pārthivaiśca samanvitam |
tadidaṃ ṣoḍaśaguṇamāpyamaiśvaryamadbhutam ||

7.2.38.24

śarīrādagninirmāṇaṃ tattāpabhayavarjjanam |
śaktirjagadidaṃ dagdhuṃ yadīcchedaprayatnataḥ ||

7.2.38.25

sthāpanaṃ vānalasyā'psu pāṇau pāvakadhāraṇam |
dagdhe sarge yathāpūrvaṃ mukhe cānnādipācanam |
dvābhyāṃ dehavinirmāṇamāpyaiśvaryasamanvitam ||

7.2.38.26

etaccaturviṃśatidhā taijasaṃ paricakṣate |
manojavatvaṃ bhūtānāṃ kṣaṇādantaḥ praveśanam ||

7.2.38.27

parvatādimahābhāradhāraṇaṃ cāprayatnataḥ |
gurutvaṃ ca laghutvaṃ ca pāṇāvaniladhāraṇam ||

7.2.38.28

aṅgulyagranipātādyairbhūmerapi ca kampanam |
ekena dehaniṣpattiryuktaṃ bhogaiśca tejasaiḥ ||

7.2.38.29

dvātriṃśadguṇamaiśvaryaṃ mārutaṃ kavayo viduḥ |
chāyāhīnaviniṣpattirindriyāṇāmadarśanam ||

7.2.38.30

khecaratvaṃ yathākāmamindriyārthasamanvayaḥ |
ākāśalaṅghanaṃ caiva svadehe tanniveśanam ||

7.2.38.31

ākāśapiṇḍīkaraṇamaśarīratvameva ca |
anilaiśvaryasaṃyuktaṃ catvāriṃśadguṇaṃ mahat ||

7.2.38.32

aindramaiśvaryamākhyātamāmbaraṃ tatpracakṣate |
yathākāmopalabdhiśca yathākāmavinirgamaḥ ||

7.2.38.33

sarvasyābhibhavaścaiva sarvaguhyārthadarśanam |
karmānurūpanirmāṇaṃ vaśitvaṃ priyadarśanam ||

7.2.38.34

saṃsāradarśanaṃ caiva bhogairaindraiḥ samanvitam |
etaccāndramasaiśvaryaṃ mānasaṃ guṇato'dhikam ||

7.2.38.35

chedanaṃ tāḍanaṃ caiva bandhanaṃ mocanaṃ tathā |
grahaṇaṃ sarvabhūtānāṃ saṃsāravaśavartinām ||

7.2.38.36

prasādaścāpi sarveṣāṃ mṛtyukālajayastathā |
ābhimānikamaiśvaryaṃ prājāpatyaṃ pracakṣate ||

7.2.38.37

etaccāndramasairbhogaiḥ ṣaṭpañcāśadguṇaṃ mahat |
sargaḥ saṅkalpamātreṇa trāṇaṃ saṃharaṇaṃ tathā ||

7.2.38.38

svādhikāraśca sarveṣāṃ bhūtacittapravartanam |
asādṛśyaṃ ca sarvasya nirmāṇaṃ jagataḥ pṛthak ||

7.2.38.39

śubhāśubhasya karaṇaṃ prājāpatyaiśca saṃyutam |
catuḥṣaṣṭiguṇaṃ brāhmamaiśvaryaṃ ca pracakṣate ||

7.2.38.40

bauddhādasmātparaṃ gauṇamaiśvaryaṃ prākṛtaṃ viduḥ |
vaiṣṇavaṃ tatsamākhyātaṃ tasyaiva bhuvanasthitiḥ |
brahmaṇā tatpadaṃ sarvaṃ vaktumanyairna śakyate ||

7.2.38.41

tatpauruṣaṃ ca gauṇaṃ ca gāṇeśaṃ padamaiśvaram |
viṣṇunā tatpadaṃ kiñcijjñātumanyairna śakyate ||

7.2.38.42

vijñānasiddhayaścaiva sarvā evaupasargikāḥ |
niroddhavyāḥ prayatnena vairāgyeṇa pareṇa tu ||

7.2.38.43

pratibhāseṣvaśuddheṣu guṇeṣvāsaktacetasaḥ |
na sidhyetparamaiśvaryamabhayaṃ sārvakāmikam ||

7.2.38.44

tasmādguṇāṃśca bhogāṃśca devāsuramahībhṛtām |
tṛṇavadyastyajettasya yogasiddhiḥ parā bhavet ||

7.2.38.45

athavānugrahecchāyāṃ jagato vicarenmuniḥ |
yathākāmaṃ guṇānbhogānbhuktvā muktiṃ prayāsyati ||

7.2.38.46

atha prayogaṃ yogasya vakṣye śṛṇu samāhitaḥ |
śubhe kāle śubhe deśe śivakṣetrādike punaḥ |
vijane janturahite niḥśabde bādhavarjite ||

7.2.38.47

supralipte sthale saumye gandhadhūpādivāsite |
muktapuṣpasamākīrṇe vitānādivicitrite ||

7.2.38.48

kuśapuṣpasamittoyaphalamūlasamanvite |
nāgnyabhyāśe jalābhyāśe śuṣkaparṇacaye'pi vā ||

7.2.38.49

na daṃśamaśakākīrṇe sarpaśvāpadasaṅkule |
na ca duṣṭamṛgākīrṇe na bhaye durjanāvṛte ||

7.2.38.50

śmaśāne caityavalmīke jīrṇāgāre catuṣpathe |
nadīnadasamudrāṇāṃ tīre rathyāntare'pi vā ||

7.2.38.51

na jīrṇodyānagoṣṭhādau nāniṣṭe na ca nindite |
nājīrṇāmlarasodgāre na ca viṇmūtradūṣite ||

7.2.38.52

na cchardyāmātisāre vā nātibhuktau śramānvite |
na cāticintākulito na cātikṣutpipāsitaḥ ||

7.2.38.53

nāpi svagurukarmādau prasakto yogamācaret |
yuktāhāravihāraśca yuktaceṣṭaśca karmasu ||

7.2.38.54

yuktanidrāprabodhaśca sarvāyāsavivarjitaḥ |
āsanaṃ mṛdulaṃ ramyaṃ vipulaṃ susamaṃ śuci ||

7.2.38.55

padmakasvastikādīnāmabhyasedāsaneṣu ca |
abhivandya svagurvantānabhivādyānanukramāt ||

7.2.38.56

ṛjugrīvaśirovakṣā nātiṣṭhecchliṣṭalocanaḥ |
kiñcidunnāmitaśirā dantairdantānna saṃspṛśet ||

7.2.38.57

dantāgrasaṃsthitāṃ jihvāmacalāṃ sanniveśya ca |
pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃstathā prajananaṃ punaḥ ||

7.2.38.58

ūrvorupari saṃsthāpya bāhū tiryagayatnataḥ |
dakṣiṇaṃ karapṛṣṭhaṃ tu nyasya vāmatalopari ||

7.2.38.59

unnāmya śanakaiḥ pṛṣṭhamuro viṣṭabhya cāgrataḥ |
samprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan ||

7.2.38.60

sambhṛtaprāṇasañcāraḥ pāṣāṇa iva niścalaḥ |
svadehāyatanasyāntarvicintya śivamambayā ||

7.2.38.61

hṛtpadmapīṭhikāmadhye dhyānayajñena pūjayet |
mūle nāsāgrato nābhau kaṇṭhe vā tālurandhrayoḥ ||

7.2.38.62

bhrūmadhye dvāradeśe vā lalāṭe mūrdhni vā smaret |
parikalpya yathānyāyaṃ śivayoḥ paramāsanam ||

7.2.38.63

tatra sāvaraṇaṃ vāpi nirāvaraṇameva vā |
dvidale ṣoḍaśāre vā dvādaśāre yathāvidhi ||

7.2.38.64

daśāre vā ṣaḍasre vā caturasre śivaṃ smaret |
bhruvorantarataḥ padmaṃ dvidalaṃ taḍidujjvalam ||

7.2.38.65

bhrūmadhyasthāravindasya kramādvai dakṣiṇottare |
vidyutsamānavarṇe ca parṇe varṇāvasānake ||

7.2.38.66

ṣoḍaśārasya patrāṇi svarāḥ ṣoḍaśa tāni vai |
pūrvādīni kramādetatpadmaṃ kandasya mūlataḥ ||

7.2.38.67

kakārādiṭhakārāntā varṇāḥ parṇānyanukramāt |
bhānuvarṇasya padmasya dhyeyaṃ tadhṛdayāntare ||

7.2.38.68

varṇāḥ parṇāni pakṣasya nābherupari pṛṣṭhataḥ |
gokṣīradhavalasyoktā ḍādiphāntā yathākramam |
adho dalasyāmbujasya etasya ca dalāni ṣaṭ ||

7.2.38.69

vidhūmāṅgāravarṇasya varṇā vādyāśca lāntimāḥ |
mūlādhārāravindasya hemābhasya yathākramam |
vakārādisakārāntā varṇāḥ parṇamayāḥ sthitāḥ ||

7.2.38.70

eteṣvathāravindeṣu yatraivābhirataṃ manaḥ |
tatraiva devaṃ devīṃ ca cintayeddhīrayā dhiyā ||

7.2.38.71

aṅguṣṭhamātramamalaṃ dīpyamānaṃ samantataḥ |
śuddhadīpaśikhākāraṃ svaśaktyā pūrṇamaṇḍitam ||

7.2.38.72

indurekhāsamākāraṃ tārārūpamathāpi vā |
nīvāraśūkasadṛśaṃ bisasutrābhameva vā ||

7.2.38.73

kadambagolakākāraṃ tuṣārakaṇikopamam |
kṣityāditattvavijayaṃ dhyātā yadyapi vāñchati ||

7.2.38.74

tattattattvādhipāmeva mūrtiṃ sthūlāṃ vicintayet |
sadāśivāntā brahmādyā bhavādyāścāṣṭamūrtayaḥ ||

7.2.38.75

śivasya mūrtayaḥ sthūlāḥ śivaśāstre viniścitāḥ |
ghorā miśrāḥ praśāntāśca mūrtayastā munīśvaraiḥ ||

7.2.38.76

phalābhilāṣarahitaiścintyāścintāviśāradaiḥ |
ghorāśceccintitāḥ kuryuḥ pāparogaparikṣayam ||

7.2.38.77

cireṇa miśre saumye tu na sadyo na cirādapi |
saumye muktirviśeṣeṇa śāntiḥ prajñā prasidhyati ||

7.2.38.78

sidhyanti siddhayaścātra kramaśo nātra saṃśayaḥ ||

7.2.38.78.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe yogagatau vighnotpattivarṇanaṃ nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ ||

7.2.38.78.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.38.78.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.38.78.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (1)