Shivapurana 7.2.39: ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | śaivayogavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.39
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.39.60 — 4 parts
ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | śaivayogavarṇanam
7.2.39.1
upamanyuruvāca |
śrīkaṇṭhanāthaṃ smaratāṃ sadyaḥ sarvārthasiddhayaḥ |
prasidhyantīti matvaike taṃ vai dhyāyanti yoginaḥ ||
7.2.39.2
sthityarthaṃ manasaḥ kecitsthūladhyānaṃ prakurvate |
sthūle tu niścalaṃ ceto bhavetsūkṣme tu tatsthiram ||
7.2.39.3
śive tu cintite sākṣātsarvāḥ sidhyanti siddhayaḥ |
mūrtyantareṣu dhyāteṣu śivarūpaṃ vicintayet ||
7.2.39.4
lakṣayenmanasaḥ sthairyaṃ tattaddhyāyetpunaḥ punaḥ |
dhyānamādau saviṣayaṃ tato nirviṣayaṃ jaguḥ ||
7.2.39.5
tatra nirviṣayaṃ dhyānaṃ nāstītyeva satāṃ matam |
buddherhi santatiḥ kāciddhyānamityabhidhīyate ||
7.2.39.6
tena nirviṣayā buddhiḥ kevaleha pravartate |
tasmātsaviṣayaṃ dhyānaṃ bālārkakiraṇāśrayam ||
7.2.39.7
sūkṣmāśrayaṃ nirviṣayaṃ nāparaṃ paramārthataḥ |
yadvā saviṣayaṃ dhyānaṃ tatsākārasamāśrayam ||
7.2.39.8
nirākārātmasaṃvittirdhyānaṃ nirviṣayaṃ matam |
nirbījaṃ ca sabījaṃ ca tadeva dhyānamucyate ||
7.2.39.9
nirākāraśrayatvena sākārāśrayatastathā |
tasmātsaviṣayaṃ dhyānamādau kṛtvā sabījakam ||
7.2.39.10
ante nirviṣayaṃ kuryānnirbījaṃ sarvasiddhaye |
prāṇāyāmena sidhyanti devyāḥ śāntyādayaḥ kramāt ||
7.2.39.11
śāntiḥ praśāntirdīptiśca prasādaśca tataḥ param |
śamaḥ sarvāpadāṃ caiva śāntirityabhidhīyate ||
7.2.39.12
tamaso'ntarbahirnāśaḥ praśāntiḥ parigīyate |
bahirantaḥprakāśo yo dīptirityabhidhīyate ||
7.2.39.13
svasthatā yā tu sā buddheḥ prasādaḥ parikīrtitaḥ |
kāraṇāni ca sarvāṇi sabāhyābhyantarāṇi ca ||
7.2.39.14
buddheḥ prasādataḥ kṣipraṃ prasannāni bhavantyuta |
dhyātā dhyānaṃ tathā dhyeyaṃ yadvā dhyānaprayojanam |
etaccatuṣṭayaṃ jñātvā dhyātā dhyānaṃ samācaret ||
7.2.39.15
jñānavairāgyasampanno nityamavyagramānasaḥ |
śraddadhānaḥ prasannātmā dhyātā sadbhirudāhṛtaḥ ||
7.2.39.16
dhyai cintāyāṃ smṛto dhātuḥ śivacintā muhurmuhuḥ ||
7.2.39.17
yogābhyāsastathālpo'pi yathā pāpaṃ vināśayet |
dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram ||
7.2.39.18
avyākṣiptena manasā dhyānamityabhidhīyate ||
7.2.39.19
buddhipravāharūpasya dhyānasyāsyāvalambanam |
dhyeyamityucyate sadbhistacca sāmbaḥ svayaṃ śivaḥ ||
7.2.39.20
vimuktipratyayaṃ pūrṇamaiśvaryaṃ cāṇimādikam |
śivadhyānasya pūrṇasya sākṣāduktaṃ prayojanam ||
7.2.39.21
yasmātsaukhyaṃ ca mokṣaṃ ca dhyānādubhayamāpnuyāt |
tasmātsarvaṃ parityajya dhyānayukto bhavennaraḥ ||
7.2.39.22
nāsti dhyānaṃ vinā jñānaṃ nāsti dhyānamayoginaḥ |
dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ ||
7.2.39.23
jñānaṃ prasannamekāgramaśeṣopādhivarjitam |
yogābhyāsena yuktasya yoginasveva sidhyati ||
7.2.39.24
prakṣīṇāśeṣapāpānāṃ jñāne dhyāne bhavenmatiḥ |
pāpopahatabuddhīnāṃ tadvārtāpi sudurlabhā ||
7.2.39.25
yathā vahnirmahādīptaḥ śuṣkamārdraṃ ca nirdahet |
tathā śubhāśubhaṃ karma dhyānāgnirdahate kṣaṇāt ||
7.2.39.26
atyalpo'pi yathā dīpaḥ sumahannāśayettamaḥ |
yogābhyāsastathālpo'pi mahāpāpaṃ vināśayet ||
7.2.39.27
dhyāyataḥ kṣaṇamātraṃ vā śraddhayā parameśvaram |
yadbhavet sumahacchreyastasyānto naiva vidyate ||
7.2.39.28
nāsti dhyānasamaṃ tīrthaṃ nāsti dhyānasamaṃ tapaḥ |
nāsti dhyānasamo yajñastasmāddhyānaṃ samācaret ||
7.2.39.29
tīrthāni toyapūrṇāni devānpāṣāṇamṛṇmayān |
yogino na prapadyante svātmapratyayakāraṇāt ||
7.2.39.30
yogināṃ ca vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram |
yathā sthūlamayuktānāṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam ||
7.2.39.31
yathehāntaścarā rājñaḥ priyāḥ syurna bahiścarāḥ |
tathāntardhyānaniratāḥ priyāśśambhorna karmiṇaḥ ||
7.2.39.32
bahiṣkarā yathā loke nātīva phalabhoginaḥ |
dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ ||
7.2.39.33
yadyantarā vipadyante jñānayogārthamudyataḥ |
yogasyodyogamātreṇa rudralokaṃ gamiṣyati ||
7.2.39.34
anubhūya sukhaṃ tatra sa jāto yogināṃ kule |
jñānayogaṃ punarlabdhvā saṃsāramativartate ||
7.2.39.35
jijñāsurapi yogasya yāṃ gatiṃ labhate naraḥ |
na tāṃ gatimavāpnoti sarvairapi mahāmakhaiḥ ||
7.2.39.36
dvijānāṃ vedaviduṣāṃ koṭiṃ sampūjya yatphalam |
bhikṣāmātrapradānena tatphalaṃ śivayogine ||
7.2.39.37
yajñāgnihotradāneṣu tīrthahomeṣu yatphalam |
yogināmannadānena tatsamastaṃ phalaṃ labhet ||
7.2.39.38
ye cāpavādaṃ kurvanti vimūḍhāḥ śivayoginām |
śrotṛbhiste prapadyante narakeṣvāmahīkṣayāt ||
7.2.39.39
sati śrotari vaktā syādapavādasya yoginām |
tasmācchrotā ca pāpīyāndaṇḍyaḥ sumahatāṃ mataḥ |
ye punaḥ satataṃ bhaktyā bhajanti śavayoginaḥ ||
7.2.39.40
te vidanti mahābhogānante yogaṃ ca śāṅkaram |
bhogārthibhirnaraistasmātsampūjyāḥ śivayoginaḥ ||
7.2.39.41
pratiśrayānnapānādyaiḥ śayyāprāvaraṇādibhiḥ |
yogadharmaḥ sasāratvādabhedyaḥ pāpamudgaraiḥ ||
7.2.39.42
vajratandulavajjñeyaṃ tathā pāpena yoginaḥ |
na lipyante ca tāpaughaiḥ padmapatraṃ yathāmbhasā ||
7.2.39.43
yasmindeśe vasennityaṃ śivayogarato muniḥ |
so'pi deśo bhavetpūtaḥ sa pūta iti kiṃ punaḥ ||
7.2.39.44
tasmātsarvaṃ parityajya kṛtyamanyadvicakṣaṇaḥ |
sarvaduḥkhaprahāṇāya śivayogaṃ samabhyaset ||
7.2.39.45
siddhayogaphalo yogī lokānāṃ hitakāmyayā |
bhogānbhuktvā yathākāmaṃ viharedvātra vartatām ||
7.2.39.46
athavā kṣudramityeva matvā vaiṣayikaṃ sukham |
tyaktvā virāgayogena svecchayā karma mucyatām ||
7.2.39.47
yastvāsannāṃ mṛtiṃ martyo dṛṣṭvāriṣṭaṃ ca bhūyasā |
sa yogārambhanirataḥ śivakṣetraṃ samāśrayet ||
7.2.39.48
sa tatra nivasanneva yadi dhīramanā naraḥ |
prāṇān vināpi rogādyaiḥ svayameva parityajet ||
7.2.39.49
kṛtvāpyanaśanaṃ caiva hutvā cāṅgaṃ śivānale |
kṣiptvā vā śivatīrtheṣu svadehamavagāhanāt ||
7.2.39.50
śivaśāstroktavidhivatprāṇānyastu parityajet |
sadya eva vimucyeta nātra kāryā vicāraṇā ||
7.2.39.51
rogādyairvātha vivaśaḥ śivakṣetraṃ samāśritaḥ |
mriyate yadi so'pyevaṃ mucyate nātra saṃśayaḥ ||
7.2.39.52
yathā hi maraṇaṃ śreṣṭhamuśantyanaśanādibhiḥ |
śāstraviśrambhadhīreṇa manasā kriyate yataḥ ||
7.2.39.53
śivanindārataṃ hatvā pīḍitaḥ svayameva vā |
yastyajeddustyajānprāṇānna sa bhūyaḥ prajāyate ||
7.2.39.54
śivanindārataṃ hantumaśakto yaḥ svayaṃ mṛtaḥ |
sadya eva pramucyeta triḥsaptakulasaṃyutaḥ ||
7.2.39.55
śivārthe yastyajetprāṇān śivabhaktārthameva vā |
na tena sadṛśaḥ kaścinmuktimārgasthito naraḥ ||
7.2.39.56
tasmācchīghratarā muktistasya saṃsāramaṇḍalāt |
eteṣvanyatamopāyaṃ kathamapyavalambya vā ||
7.2.39.57
ṣaḍadhvaśuddhiṃ vidhivatprāpto vā mriyate yadi |
paśūnāmiva tasyeha na kuryādaurdhvadaihikam ||
7.2.39.58
naivāśaucaṃ prapadyeta tatputrādirviśeṣataḥ |
śivacārārthamathavā śivavidyārthameva vā |
khanedvā bhuvi taddehaṃ dahedvā śucināgninā ||
7.2.39.59
kṣipedvāpsu śivāsveva tyajedvā kāṣṭhaloṣṭavat |
athainamapi coddiśya karma cetkartumīpsitam ||
7.2.39.60
kalyāṇameva kurvīta śaktyā bhaktāṃśca tarpayet |
dhanaṃ tasya bhajecchaivaḥ śaivī cettasya santatiḥ |
nāsti cettacchive dadyānnadadyātpaśusantatiḥ ||
7.2.39.60.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śaivayogavarṇanaṃ nāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
7.2.39.60.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.39.60.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.39.60.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (5)
- Haracaritacintāmaṇi — Jayadratha, Sanskrit
- Prāṇatoṣiṇī — Rāmatoṣaṇa Śarman 1796, Sanskrit
- Liṅgadhāraṇacandrikā — Nandikeśvara 1625, Sanskrit
- Śaivaparibhāṣā — Śivāgrayogin 1500, Sanskrit
- Ajñānadhvāntacaṇḍabhāskara — Amareśvara Śāstrin 1825, Sanskrit