Shivapurana 7.2.4: caturtho'dhyāyaḥ | gaurīśaṅkaravibhūtiyogaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.4.88 — 3 parts
caturtho'dhyāyaḥ | gaurīśaṅkaravibhūtiyogaḥ
7.2.4.1
śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavan parameśasya śarvasyāmitatejasaḥ |
mūrtibhirviśvamevedaṃ yathā vyāptaṃ tathā śrutam ||
7.2.4.2
athaitat jñātumicchāmi yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
strīpumbhāvātmakaṃ cedaṃ tābhyāṃ kathamadhiṣṭhitam ||
7.2.4.3
upamanyuruvāca |
śrīmadvibhūtiṃ śivayoryāthātmyaṃ ca samāsataḥ |
vakṣye tadvistarādvaktuṃ bhavenāpi na śakyate ||
7.2.4.4
śakti sākṣānmahādevī mahādevaśca śaktimān |
tayorvibhūtileśo vai sarvametaccarācaram ||
7.2.4.5
vastu kiñcidacidrūpaṃ kiñcidvastu cidātmakam |
dvayaṃ śuddhamaśuddhaṃ ca paraṃ cāparameva ca ||
7.2.4.6
yatsaṃsarati ciccakramaciccakrasamanvitam |
tadevāśuddhamaparamitaraṃ tu paraṃ śubham ||
7.2.4.7
aparaṃ ca paraṃ caiva dvayaṃ cidacidātmakam |
śivasya ca śivāyāśca svāmyaṃ caitatsvabhāvataḥ ||
7.2.4.8
śivayorvai vaśe viśvaṃ na viśvasya vaśe śivau |
īśitavyamidaṃ yasmāttasmādviśveśvarau śivau ||
7.2.4.9
yathā śivastathā devī yathā devī tathā śivaḥ |
nānayorantaraṃ vidyāccandracandrikayoriva ||
7.2.4.10
candro na khalu bhātyeṣa yathā candrikayā vinā |
na bhāti vidyamāno'pi tathā śaktyā vinā śivaḥ ||
7.2.4.11
prabhayā hi vinā yadvadbhānureṣa na vidyate |
prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā ||
7.2.4.12
evaṃ parasparāpekṣā śaktiśaktimatoḥ sthitā |
na śivena vinā śaktirna śaktyā ca vinā śivaḥ ||
7.2.4.13
śaktau yayā śivo nityaṃ bhaktau muktau ca dehinām |
ādyā saikā parā śaktiścinmayī śivasaṃśrayā ||
7.2.4.14
yāmāhurakhileśasya taistairanuguṇairguṇaiḥ |
samānadharmiṇīmeva śivasya paramātmanaḥ ||
7.2.4.15
saikā parā ca cidrūpā śaktiḥ prasavadharmiṇī |
vibhajya bahudhā viśvaṃ vidadhāti śivecchayā ||
7.2.4.16
sā mūlaprakṛtirmāyā triguṇā ca tridhā smṛtā |
śivayā ca viparyastaṃ yayā tatamidaṃ jagat ||
7.2.4.17
ekadhā ca dvidhā caiva tathā śatasahasradhā |
śaktayaḥ khalu bhidyante bahudhā vyavahārataḥ ||
7.2.4.18
śivecchayā parāśaktiḥ śivatattvaikatāṃ gatā |
tataḥ parisphuratyādau sarge tailaṃ tilādiva ||
7.2.4.19
tataḥ kriyākhyayā śaktyā śaktau śaktimadutthayā |
tasyāṃ vikṣobhyamāṇāyāmādau nādaḥ samudbabhau ||
7.2.4.20
nādādviniḥsṛto bindurbindodevaḥ sadāśivaḥ |
tasmān maheśvaro jātaḥ śuddhavidyā maheśvarāt ||
7.2.4.21
sā vācāmīśvarī śaktirvāgīśākhyā hi śūlinaḥ |
yā sā varṇasvarūpeṇa mātṛke'pi vijṛmbhate ||
7.2.4.22
athānantasamāveśānmāyā kālamavāsṛjat |
niyatiṃ ca kalāṃ vidyāṃ kalāto rāgapūruṣau ||
7.2.4.23
māyātaḥ punarevābhūdavyaktaṃ triguṇātmakam |
triguṇācca tato'vyaktādvibhaktāḥ syustrayo guṇāḥ ||
7.2.4.24
sattvaṃ rajastamaśceti yairvyāptamakhilaṃ jagat |
guṇebhyaḥ kṣobhyamāṇebhyo guṇeśākhyāstrimūrtayaḥ ||
7.2.4.25
abhavan mahadādīni tattvāni ca yathākramam |
tebhyaḥ syuraṇḍapiṇḍāni tvasaṅkhyāni śivājñayā |
adhiṣṭhitānyanantādyairvidyeśaiścakravartibhiḥ ||
7.2.4.26
śarīrāntarabhedena śakterbhedāḥ prakīrtitāḥ |
nānārūpāstu vijñeyāḥ sthūlasūkṣmavibhedataḥ ||
7.2.4.27
rudrasya raudrī sā śaktirviṣṇaurvai vaiṣṇavī matā |
brahmāṇī brahmaṇaḥ proktā cendrasyaindrīti kathyate ||
7.2.4.28
kimatra bahunoktena yadviśvamiti kīrtitam |
śakyātmanaiva tadvyāptaṃ yathā dehe'ntarātmanā ||
7.2.4.29
tasmācchaktimayaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam |
kalā yā paramā śaktiḥ kathitā paramātmanaḥ ||
7.2.4.30
evameṣā parā śaktirīśvarecchānuyāyinī |
sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ ||
7.2.4.31
jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhiḥ svātmaśaktibhiḥ |
śaktimānīśvaraḥ śaśvat viśvaṃ vyāpyādhitiṣṭhati ||
7.2.4.32
idamitthamidaṃ netthaṃ bhavedityevamātmikā |
icchāśaktirmaheśasya nityā kāryaniyāmikā ||
7.2.4.33
jñānaśaktistu tatkāryaṃ karaṇaṃ kāraṇaṃ tathā |
prayojanaṃ ca tattvena buddhirūpādhyavasyati ||
7.2.4.34
yathepsitaṃ kriyāśaktiryathādhyavasitaṃ jagat |
kalpayatyakhilaṃ kāryaṃ kṣaṇātsaṅkalparūpiṇī ||
7.2.4.35
yathāśakti trayotthānaṃ śaktiprasavadharmiṇī |
śaktyā paramayā nunnā prasūte sakalaṃ jagat ||
7.2.4.36
evaṃ śaktisamāyogāt śaktimānucyate śivaḥ |
śaktiśaktimadutthaṃ tu śāktaṃ śaivamidaṃ jagat ||
7.2.4.37
yathā na jāyate putraḥ pitaraṃ mātaraṃ vinā |
tathā bhavaṃ bhavānīṃ ca vinā naitaccarācaram ||
7.2.4.38
strīpuṃsaprabhavaṃ viśvaṃ strīpuṃsātmakameva ca strīpuṃsayorvibhūtiśca strīpuṃsābhyāmadhiṣṭhitam ||
7.2.4.39
paramātmā śivaḥ proktaḥ śivā sā ca prakīrtitā śivaḥ sadāśivaḥ proktaḥ śivā sā ca manonmanī |
śivo maheśvaro jñeyaḥ śivā māyeti kathyate ||
7.2.4.40
puruṣaḥ parameśānaḥ prakṛtiḥ parameśvarī |
rudro maheśvaraḥ sākṣād rudrāṇī rudravallabhā ||
7.2.4.41
viṣṇurviśveśvaro devo lakṣmīrviśveśvarapriyā |
brahmā śivo yadā sraṣṭā brahmāṇī brahmaṇaḥ priyā ||
7.2.4.42
bhāskaro bhagavān śambhuḥ prabhā bhagavatī śivā |
mahendro manmathārātiḥ śacī śailendrakanyakā ||
7.2.4.43
jātavedā mahādevaḥ svāhā śarvārdhadehinī |
yamastriyambako devastatpriyā girikanyakā ||
7.2.4.44
nirṛtirbhagavānīśo nairṛtī naganandinī |
varuṇo bhagavān rudro vāruṇī bhūdharātmajā ||
7.2.4.45
bālenduśekharo vāyuḥ śivā śivamanoharā |
yakṣo yajñaśirohartā ṛddhirhimagirīndrajā ||
7.2.4.46
candrārdhaśekharaścandro rohiṇī rudravallabhā |
īśānaḥ parameśānastadāryā parameśvarī ||
7.2.4.47
anantavalayo'nanto hyanantānantavallabhā |
kālāgnirudraḥ kālāriḥ kālī kālāntakapriyā ||
7.2.4.48
puruṣākhyo manuḥ śambhuḥ śatarūpā śivapriyā |
dakṣaḥ sākṣānmahādevaḥ prasūtiḥ parameśvarī ||
7.2.4.49
rucirbhavo bhavānī ca budhairākūtirucyate |
bhṛgurbhagākṣihā devaḥ khyātistrinayanapriyā ||
7.2.4.50
marīcirbhagavān rudraḥ sambhūtiḥ śarvavallabhā |
gaṅgādharo'ṅgirā jñeyaḥ smṛtiḥ sākṣādumā smṛtā ||
7.2.4.51
pulastyaḥ śaśabhṛnmauliḥ prītiḥ kāntā pinākinaḥ |
pulahastripuradhvaṃsī tatpriyā tu śivapriyā ||
7.2.4.52
kratudhvaṃsī kratuḥ proktaḥ sannatirdayitā vibhoḥ |
trinetro'trirumā sākṣādanasūyā smṛtā budhaiḥ ||
7.2.4.53
kaśyapaḥ kālahā devo devamātā maheśvarī |
vasiṣṭho manmathārātirdevī sākṣādarundhatī ||
7.2.4.54
śaṅkaraḥ puruṣāḥ sarve striyaḥ sarvā maheśvarī |
sarve strīpuruṣāstasmāttayoreva vibhūtayaḥ ||
7.2.4.55
viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī |
śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ ||
7.2.4.56
praṣṭavyaṃ vastujātaṃ tu dhatte śaṅkaravallabhā |
praṣṭā sa eva viśvātmā bālacandrāvataṃsakaḥ ||
7.2.4.57
draṣṭavyaṃ vasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
draṣṭā viśveśvaro devaḥ śaśikhaṇḍaśikhāmaṇiḥ ||
7.2.4.58
rasajātaṃ mahādevī devo rasayitā śivaḥ |
preyajātaṃ ca girijā preyāṃścaiva garāśanaḥ ||
7.2.4.59
mantavyavastutāṃ dhatte sadā devī maheśvarī |
mantā sa eva viśvātmā mahādevo maheśvaraḥ ||
7.2.4.60
boddhavyavasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
devaḥ sa eva bhagavān boddhā mugdhenduśekharaḥ ||
7.2.4.61
prāṇaḥ pinākī sarveṣāṃ prāṇināṃ bhagavān prabhuḥ |
prāṇasthitistu sarveṣāmambikā cāmburūpiṇī ||
7.2.4.62
bibharti kṣetratāṃ devī tripurāntakavallabhā |
kṣetrajñatvaṃ tadā dhatte bhagavānantakāntakaḥ ||
7.2.4.63
ahaḥ śūlāyudho devaḥ śūlapāṇipriyā niśā |
ākāśaḥ śaṅkaro devaḥ pṛthivī śaṅkarapriyā ||
7.2.4.64
samudro bhagavānīśo velā śailendrakanyakā |
vṛkṣo vṛṣadhvajo devo latā viśveśvarapriyā ||
7.2.4.65
pum̐lliṅgamakhilaṃ dhatte bhagavān puraśāsanaḥ |
striliṅgaṃ cākhilaṃ dhatte devī devamanoramā ||
7.2.4.66
śabdajālamaśeṣaṃ tu dhatte sarvasya vallabhā |
arthasvarūpamakhilaṃ dhatte mugdhenduśekharaḥ ||
7.2.4.67
yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā |
sā sā viśveśvarī devī sa sa sarvo maheśvaraḥ ||
7.2.4.68
yatparaṃ yatpavitraṃ ca yatpuṇyaṃ yacca maṅgalam |
tattadāha mahābhāgāstayostejovijṛmbhitam ||
7.2.4.69
yathā dīpasya dīptasya śikhā dīpayate gṛham |
tathā tejastayoretad vyāpya dīpayate jagat ||
7.2.4.70
tṛṇādiśivamūrtyantaṃ viśvakhyātiśayakramaḥ |
sannikarṣakramavaśāttayoriti parā śrutiḥ ||
7.2.4.71
sarvākārātmakāvetau sarvaśreyovidhāyinau |
pūjanīyau namaskāryau cintanīyau ca sarvadā ||
7.2.4.72
yathāprajñamidaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
kathitaṃ hi mayā te'dya na tu tāvadiyattayā ||
7.2.4.73
tatkathaṃ śakyate vaktuṃ yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
mahatāmapi sarveṣāṃ manaso'pi bahirgatam ||
7.2.4.74
antargatamananyānāmīśvarārpitacetasām |
anyeṣāṃ buddhyanārūḍhamārūḍhaṃ ca yathaiva tat ||
7.2.4.75
yeyamuktā vibhūtirvai prākṛtī sā parā matā |
aprākṛtāṃ parāmanyāṃ guhyāṃ guhyavido viduḥ ||
7.2.4.76
yato vāco nivartante manasā cendriyaiḥ saha |
aprākṛtī parā caiṣā vibhūtiḥ pārameśvarī ||
7.2.4.77
saiveha paramaṃ dhāma saiveha paramā gatiḥ |
saiveha paramā kāṣṭhā vibhūtiḥ parameṣṭhinaḥ ||
7.2.4.78
tāṃ prāptuṃ prayatante'tra jitaśvāsā jitendriyāḥ |
garbhakārāgṛhadvāraṃ niśchidraṃ ghaṭitaṃ yathā ||
7.2.4.79
saṃsārāśīviṣālīḍhamṛtasañjīvanauṣadham |
vibhūtiṃ śivayorvidvānna bibheti kutaścana ||
7.2.4.80
yaḥ parāmaparāṃ caiva vibhūtiṃ vetti tattvataḥ |
so'parāṃ bhūtimullaṅghya parāṃ bhūtiṃ samaśnute ||
7.2.4.81
etatte kathitaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ paramātmanoḥ |
rahasyamapi yogyo'si bhargabhakto bhavāniti ||
7.2.4.82
nāśiṣyebhyo'pyaśaivebhyo nābhaktebhyaḥ kadācana |
vyāharedīśayorbhūtimiti vedānuśāsanam ||
7.2.4.83
tasmāttvamatikalyāṇa parebhyaḥ kathayenna hi |
tvādṛśebhyo'nurūpebhyaḥ kathayaitanna cānyathā ||
7.2.4.84
vibhūtimetāṃ śivayoryogyebhyo yaḥ pradāpayet |
saṃsārasāgarān muktaḥ śivasāyujyamāpnuyāt ||
7.2.4.85
kīrtanādasya naśyanti mahāntyaḥ pāpakoṭayaḥ |
triścaturdhā samabhyastairvinaśyanti tato'dhikāḥ ||
7.2.4.86
naśyantyaniṣṭaripavo vardhante suhṛdastathā |
vidyā ca vardhate śaivī matiḥ satye pravartate ||
7.2.4.87
bhaktiḥ parāḥ śive sāmbe sānuge saparicchide |
yadyadiṣṭatamaṃ cānyattattadāpnotyasaṃśayam ||
7.2.4.88
antaḥśuciḥ śive bhakto visrabdhaḥ kīrtayedyadi |
prabalaiḥ karmabhiḥ pūrvaiḥ phalaṃ cetpratibadhyate |
punaḥ punaḥ samabhyasyettasya nāstīha durlabham ||
7.2.4.88.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe gaurīśaṅkaravibhūtiyogo nāma caturtho'dhyāyaḥ ||
7.2.4.88.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.4.88.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (3)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Varāhapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vīraśaivasiddhāntottarakaumudī — Sanskrit