Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.4: caturtho'dhyāyaḥ | gaurīśaṅkaravibhūtiyogaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.4

Language
Sanskrit

Contents

caturtho'dhyāyaḥ | gaurīśaṅkaravibhūtiyogaḥ

7.2.4.1

śrīkṛṣṇa uvāca |
bhagavan parameśasya śarvasyāmitatejasaḥ |
mūrtibhirviśvamevedaṃ yathā vyāptaṃ tathā śrutam ||

7.2.4.2

athaitat jñātumicchāmi yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
strīpumbhāvātmakaṃ cedaṃ tābhyāṃ kathamadhiṣṭhitam ||

7.2.4.3

upamanyuruvāca |
śrīmadvibhūtiṃ śivayoryāthātmyaṃ ca samāsataḥ |
vakṣye tadvistarādvaktuṃ bhavenāpi na śakyate ||

7.2.4.4

śakti sākṣānmahādevī mahādevaśca śaktimān |
tayorvibhūtileśo vai sarvametaccarācaram ||

7.2.4.5

vastu kiñcidacidrūpaṃ kiñcidvastu cidātmakam |
dvayaṃ śuddhamaśuddhaṃ ca paraṃ cāparameva ca ||

7.2.4.6

yatsaṃsarati ciccakramaciccakrasamanvitam |
tadevāśuddhamaparamitaraṃ tu paraṃ śubham ||

7.2.4.7

aparaṃ ca paraṃ caiva dvayaṃ cidacidātmakam |
śivasya ca śivāyāśca svāmyaṃ caitatsvabhāvataḥ ||

7.2.4.8

śivayorvai vaśe viśvaṃ na viśvasya vaśe śivau |
īśitavyamidaṃ yasmāttasmādviśveśvarau śivau ||

7.2.4.9

yathā śivastathā devī yathā devī tathā śivaḥ |
nānayorantaraṃ vidyāccandracandrikayoriva ||

7.2.4.10

candro na khalu bhātyeṣa yathā candrikayā vinā |
na bhāti vidyamāno'pi tathā śaktyā vinā śivaḥ ||

7.2.4.11

prabhayā hi vinā yadvadbhānureṣa na vidyate |
prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā ||

7.2.4.12

evaṃ parasparāpekṣā śaktiśaktimatoḥ sthitā |
na śivena vinā śaktirna śaktyā ca vinā śivaḥ ||

7.2.4.13

śaktau yayā śivo nityaṃ bhaktau muktau ca dehinām |
ādyā saikā parā śaktiścinmayī śivasaṃśrayā ||

7.2.4.14

yāmāhurakhileśasya taistairanuguṇairguṇaiḥ |
samānadharmiṇīmeva śivasya paramātmanaḥ ||

7.2.4.15

saikā parā ca cidrūpā śaktiḥ prasavadharmiṇī |
vibhajya bahudhā viśvaṃ vidadhāti śivecchayā ||

7.2.4.16

sā mūlaprakṛtirmāyā triguṇā ca tridhā smṛtā |
śivayā ca viparyastaṃ yayā tatamidaṃ jagat ||

7.2.4.17

ekadhā ca dvidhā caiva tathā śatasahasradhā |
śaktayaḥ khalu bhidyante bahudhā vyavahārataḥ ||

7.2.4.18

śivecchayā parāśaktiḥ śivatattvaikatāṃ gatā |
tataḥ parisphuratyādau sarge tailaṃ tilādiva ||

7.2.4.19

tataḥ kriyākhyayā śaktyā śaktau śaktimadutthayā |
tasyāṃ vikṣobhyamāṇāyāmādau nādaḥ samudbabhau ||

7.2.4.20

nādādviniḥsṛto bindurbindodevaḥ sadāśivaḥ |
tasmān maheśvaro jātaḥ śuddhavidyā maheśvarāt ||

7.2.4.21

sā vācāmīśvarī śaktirvāgīśākhyā hi śūlinaḥ |
yā sā varṇasvarūpeṇa mātṛke'pi vijṛmbhate ||

7.2.4.22

athānantasamāveśānmāyā kālamavāsṛjat |
niyatiṃ ca kalāṃ vidyāṃ kalāto rāgapūruṣau ||

7.2.4.23

māyātaḥ punarevābhūdavyaktaṃ triguṇātmakam |
triguṇācca tato'vyaktādvibhaktāḥ syustrayo guṇāḥ ||

7.2.4.24

sattvaṃ rajastamaśceti yairvyāptamakhilaṃ jagat |
guṇebhyaḥ kṣobhyamāṇebhyo guṇeśākhyāstrimūrtayaḥ ||

7.2.4.25

abhavan mahadādīni tattvāni ca yathākramam |
tebhyaḥ syuraṇḍapiṇḍāni tvasaṅkhyāni śivājñayā |
adhiṣṭhitānyanantādyairvidyeśaiścakravartibhiḥ ||

7.2.4.26

śarīrāntarabhedena śakterbhedāḥ prakīrtitāḥ |
nānārūpāstu vijñeyāḥ sthūlasūkṣmavibhedataḥ ||

7.2.4.27

rudrasya raudrī sā śaktirviṣṇaurvai vaiṣṇavī matā |
brahmāṇī brahmaṇaḥ proktā cendrasyaindrīti kathyate ||

7.2.4.28

kimatra bahunoktena yadviśvamiti kīrtitam |
śakyātmanaiva tadvyāptaṃ yathā dehe'ntarātmanā ||

7.2.4.29

tasmācchaktimayaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam |
kalā yā paramā śaktiḥ kathitā paramātmanaḥ ||

7.2.4.30

evameṣā parā śaktirīśvarecchānuyāyinī |
sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ ||

7.2.4.31

jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhiḥ svātmaśaktibhiḥ |
śaktimānīśvaraḥ śaśvat viśvaṃ vyāpyādhitiṣṭhati ||

7.2.4.32

idamitthamidaṃ netthaṃ bhavedityevamātmikā |
icchāśaktirmaheśasya nityā kāryaniyāmikā ||

7.2.4.33

jñānaśaktistu tatkāryaṃ karaṇaṃ kāraṇaṃ tathā |
prayojanaṃ ca tattvena buddhirūpādhyavasyati ||

7.2.4.34

yathepsitaṃ kriyāśaktiryathādhyavasitaṃ jagat |
kalpayatyakhilaṃ kāryaṃ kṣaṇātsaṅkalparūpiṇī ||

7.2.4.35

yathāśakti trayotthānaṃ śaktiprasavadharmiṇī |
śaktyā paramayā nunnā prasūte sakalaṃ jagat ||

7.2.4.36

evaṃ śaktisamāyogāt śaktimānucyate śivaḥ |
śaktiśaktimadutthaṃ tu śāktaṃ śaivamidaṃ jagat ||

7.2.4.37

yathā na jāyate putraḥ pitaraṃ mātaraṃ vinā |
tathā bhavaṃ bhavānīṃ ca vinā naitaccarācaram ||

7.2.4.38

strīpuṃsaprabhavaṃ viśvaṃ strīpuṃsātmakameva ca strīpuṃsayorvibhūtiśca strīpuṃsābhyāmadhiṣṭhitam ||

7.2.4.39

paramātmā śivaḥ proktaḥ śivā sā ca prakīrtitā śivaḥ sadāśivaḥ proktaḥ śivā sā ca manonmanī |
śivo maheśvaro jñeyaḥ śivā māyeti kathyate ||

7.2.4.40

puruṣaḥ parameśānaḥ prakṛtiḥ parameśvarī |
rudro maheśvaraḥ sākṣād rudrāṇī rudravallabhā ||

7.2.4.41

viṣṇurviśveśvaro devo lakṣmīrviśveśvarapriyā |
brahmā śivo yadā sraṣṭā brahmāṇī brahmaṇaḥ priyā ||

7.2.4.42

bhāskaro bhagavān śambhuḥ prabhā bhagavatī śivā |
mahendro manmathārātiḥ śacī śailendrakanyakā ||

7.2.4.43

jātavedā mahādevaḥ svāhā śarvārdhadehinī |
yamastriyambako devastatpriyā girikanyakā ||

7.2.4.44

nirṛtirbhagavānīśo nairṛtī naganandinī |
varuṇo bhagavān rudro vāruṇī bhūdharātmajā ||

7.2.4.45

bālenduśekharo vāyuḥ śivā śivamanoharā |
yakṣo yajñaśirohartā ṛddhirhimagirīndrajā ||

7.2.4.46

candrārdhaśekharaścandro rohiṇī rudravallabhā |
īśānaḥ parameśānastadāryā parameśvarī ||

7.2.4.47

anantavalayo'nanto hyanantānantavallabhā |
kālāgnirudraḥ kālāriḥ kālī kālāntakapriyā ||

7.2.4.48

puruṣākhyo manuḥ śambhuḥ śatarūpā śivapriyā |
dakṣaḥ sākṣānmahādevaḥ prasūtiḥ parameśvarī ||

7.2.4.49

rucirbhavo bhavānī ca budhairākūtirucyate |
bhṛgurbhagākṣihā devaḥ khyātistrinayanapriyā ||

7.2.4.50

marīcirbhagavān rudraḥ sambhūtiḥ śarvavallabhā |
gaṅgādharo'ṅgirā jñeyaḥ smṛtiḥ sākṣādumā smṛtā ||

7.2.4.51

pulastyaḥ śaśabhṛnmauliḥ prītiḥ kāntā pinākinaḥ |
pulahastripuradhvaṃsī tatpriyā tu śivapriyā ||

7.2.4.52

kratudhvaṃsī kratuḥ proktaḥ sannatirdayitā vibhoḥ |
trinetro'trirumā sākṣādanasūyā smṛtā budhaiḥ ||

7.2.4.53

kaśyapaḥ kālahā devo devamātā maheśvarī |
vasiṣṭho manmathārātirdevī sākṣādarundhatī ||

7.2.4.54

śaṅkaraḥ puruṣāḥ sarve striyaḥ sarvā maheśvarī |
sarve strīpuruṣāstasmāttayoreva vibhūtayaḥ ||

7.2.4.55

viṣayī bhagavānīśo viṣayaḥ parameśvarī |
śrāvyaṃ sarvamumārūpaṃ śrotā śūlavarāyudhaḥ ||

7.2.4.56

praṣṭavyaṃ vastujātaṃ tu dhatte śaṅkaravallabhā |
praṣṭā sa eva viśvātmā bālacandrāvataṃsakaḥ ||

7.2.4.57

draṣṭavyaṃ vasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
draṣṭā viśveśvaro devaḥ śaśikhaṇḍaśikhāmaṇiḥ ||

7.2.4.58

rasajātaṃ mahādevī devo rasayitā śivaḥ |
preyajātaṃ ca girijā preyāṃścaiva garāśanaḥ ||

7.2.4.59

mantavyavastutāṃ dhatte sadā devī maheśvarī |
mantā sa eva viśvātmā mahādevo maheśvaraḥ ||

7.2.4.60

boddhavyavasturūpaṃ tu bibharti bhavavallabhā |
devaḥ sa eva bhagavān boddhā mugdhenduśekharaḥ ||

7.2.4.61

prāṇaḥ pinākī sarveṣāṃ prāṇināṃ bhagavān prabhuḥ |
prāṇasthitistu sarveṣāmambikā cāmburūpiṇī ||

7.2.4.62

bibharti kṣetratāṃ devī tripurāntakavallabhā |
kṣetrajñatvaṃ tadā dhatte bhagavānantakāntakaḥ ||

7.2.4.63

ahaḥ śūlāyudho devaḥ śūlapāṇipriyā niśā |
ākāśaḥ śaṅkaro devaḥ pṛthivī śaṅkarapriyā ||

7.2.4.64

samudro bhagavānīśo velā śailendrakanyakā |
vṛkṣo vṛṣadhvajo devo latā viśveśvarapriyā ||

7.2.4.65

pum̐lliṅgamakhilaṃ dhatte bhagavān puraśāsanaḥ |
striliṅgaṃ cākhilaṃ dhatte devī devamanoramā ||

7.2.4.66

śabdajālamaśeṣaṃ tu dhatte sarvasya vallabhā |
arthasvarūpamakhilaṃ dhatte mugdhenduśekharaḥ ||

7.2.4.67

yasya yasya padārthasya yā yā śaktirudāhṛtā |
sā sā viśveśvarī devī sa sa sarvo maheśvaraḥ ||

7.2.4.68

yatparaṃ yatpavitraṃ ca yatpuṇyaṃ yacca maṅgalam |
tattadāha mahābhāgāstayostejovijṛmbhitam ||

7.2.4.69

yathā dīpasya dīptasya śikhā dīpayate gṛham |
tathā tejastayoretad vyāpya dīpayate jagat ||

7.2.4.70

tṛṇādiśivamūrtyantaṃ viśvakhyātiśayakramaḥ |
sannikarṣakramavaśāttayoriti parā śrutiḥ ||

7.2.4.71

sarvākārātmakāvetau sarvaśreyovidhāyinau |
pūjanīyau namaskāryau cintanīyau ca sarvadā ||

7.2.4.72

yathāprajñamidaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
kathitaṃ hi mayā te'dya na tu tāvadiyattayā ||

7.2.4.73

tatkathaṃ śakyate vaktuṃ yāthātmyaṃ parameśayoḥ |
mahatāmapi sarveṣāṃ manaso'pi bahirgatam ||

7.2.4.74

antargatamananyānāmīśvarārpitacetasām |
anyeṣāṃ buddhyanārūḍhamārūḍhaṃ ca yathaiva tat ||

7.2.4.75

yeyamuktā vibhūtirvai prākṛtī sā parā matā |
aprākṛtāṃ parāmanyāṃ guhyāṃ guhyavido viduḥ ||

7.2.4.76

yato vāco nivartante manasā cendriyaiḥ saha |
aprākṛtī parā caiṣā vibhūtiḥ pārameśvarī ||

7.2.4.77

saiveha paramaṃ dhāma saiveha paramā gatiḥ |
saiveha paramā kāṣṭhā vibhūtiḥ parameṣṭhinaḥ ||

7.2.4.78

tāṃ prāptuṃ prayatante'tra jitaśvāsā jitendriyāḥ |
garbhakārāgṛhadvāraṃ niśchidraṃ ghaṭitaṃ yathā ||

7.2.4.79

saṃsārāśīviṣālīḍhamṛtasañjīvanauṣadham |
vibhūtiṃ śivayorvidvānna bibheti kutaścana ||

7.2.4.80

yaḥ parāmaparāṃ caiva vibhūtiṃ vetti tattvataḥ |
so'parāṃ bhūtimullaṅghya parāṃ bhūtiṃ samaśnute ||

7.2.4.81

etatte kathitaṃ kṛṣṇa yāthātmyaṃ paramātmanoḥ |
rahasyamapi yogyo'si bhargabhakto bhavāniti ||

7.2.4.82

nāśiṣyebhyo'pyaśaivebhyo nābhaktebhyaḥ kadācana |
vyāharedīśayorbhūtimiti vedānuśāsanam ||

7.2.4.83

tasmāttvamatikalyāṇa parebhyaḥ kathayenna hi |
tvādṛśebhyo'nurūpebhyaḥ kathayaitanna cānyathā ||

7.2.4.84

vibhūtimetāṃ śivayoryogyebhyo yaḥ pradāpayet |
saṃsārasāgarān muktaḥ śivasāyujyamāpnuyāt ||

7.2.4.85

kīrtanādasya naśyanti mahāntyaḥ pāpakoṭayaḥ |
triścaturdhā samabhyastairvinaśyanti tato'dhikāḥ ||

7.2.4.86

naśyantyaniṣṭaripavo vardhante suhṛdastathā |
vidyā ca vardhate śaivī matiḥ satye pravartate ||

7.2.4.87

bhaktiḥ parāḥ śive sāmbe sānuge saparicchide |
yadyadiṣṭatamaṃ cānyattattadāpnotyasaṃśayam ||

7.2.4.88

antaḥśuciḥ śive bhakto visrabdhaḥ kīrtayedyadi |
prabalaiḥ karmabhiḥ pūrvaiḥ phalaṃ cetpratibadhyate |
punaḥ punaḥ samabhyasyettasya nāstīha durlabham ||

7.2.4.88.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe gaurīśaṅkaravibhūtiyogo nāma caturtho'dhyāyaḥ ||

7.2.4.88.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.4.88.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

Other recensions (1)

Linked texts (3)