Shivapurana 7.2.5: pañcamo'dhyāyaḥ | paśupatitvajñānayogaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 7.2.5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.2.5.37 — 4 parts
pañcamo'dhyāyaḥ | paśupatitvajñānayogaḥ
7.2.5.1
upamanyuruvāca |
vigrahaṃ devadevasya viśvametat carācaram |
tadevaṃ na vijānanti paśavaḥ pāśagauravāt ||
7.2.5.2
tamekameva bahudhā vadanti yadunandana |
ajānantaḥ paraṃ bhāvamavikalpaṃ maharṣayaḥ ||
7.2.5.3
aparaṃ brahmarūpaṃ ca paraṃ brahmātmakaṃ tathā |
kecidāhurmahādevamanādinidhanaṃ param ||
7.2.5.4
bhūtendriyāntaḥkaraṇapradhānaviṣayātmakam |
aparaṃ brahma nirdiṣṭaṃ paraṃ brahma cidātmakam ||
7.2.5.5
bṛhattvād bṛṃhaṇatvādvā brahma cetyabhidhīyate |
ubhe te brahmaṇo rūpe brahmaṇo'dhipateḥ prabhoḥ |
vidyāvidyāsvarūpīti kaiścidīśo nigadyate ||
7.2.5.6
vidyāṃ tu cetanāṃ prāhustathāvidyāmacetanām |
vidyāvidyātmakaṃ caiva viśvaṃ viśvagurorvibhoḥ ||
7.2.5.7
rūpameva na sandeho viśvaṃ tasya vaśe yataḥ |
bhrāntirvidyā parā ceti śārvaṃ rūpaṃ paraṃ viduḥ ||
7.2.5.8
ayathābuddhirartheṣu bahudhā bhrāntirucyate |
yathārthākārasaṃvittirvidyeti parikīrtyate ||
7.2.5.9
vikalparahitaṃ tattvaṃ paramityabhidhīyate |
vaiparītyādasat śabdaḥ kathyate vedavādibhiḥ ||
7.2.5.10
tayoḥ patitvāttu śivaḥ sadasatpatirucyate |
kṣarākṣarātmakaṃ prāhuḥ kṣarākṣaraparaṃ pare ||
7.2.5.11
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate |
ubhe te parameśasya rūpe tasya vaśe yataḥ ||
7.2.5.12
tayoḥ paraḥ śivaḥ śāntaḥ kṣarākṣarāparaḥ smṛtaḥ |
samaṣṭivyaṣṭhirūpaṃ ca samaṣṭivyaṣṭikāraṇam ||
7.2.5.13
vadanti munayaḥ kecit śivaṃ paramakāraṇam |
samaṣṭimāhuravyaktaṃ vyaṣṭiṃ vyaktaṃ tathaiva ca ||
7.2.5.14
te rūpe parameśasya tadicchāyāḥ pravartanāt |
tayoḥ kāraṇabhāvena śivaṃ paramakāraṇam ||
7.2.5.15
kāraṇārthavidaḥ prāhuḥ samaṣṭivyaṣṭikāraṇam |
jātivyaktisvarūpīti kathyate kaiścidīśvaraḥ ||
7.2.5.16
yā piṇḍe'pyanuvarteta sā jātiriti kathyate |
vyaktirvyāvṛttirūpaṃ taṃ piṇḍajātaṃ samāśrayam ||
7.2.5.17
jātayo vyaktayaścaiva tadājñāparipālitāḥ |
yatastato mahādevo jātivyaktivapuḥ smṛtaḥ ||
7.2.5.18
pradhānapuruṣavyaktakālātmā kathyate śivaḥ |
pradhānaṃ prakṛtiṃ prāhuḥkṣetrajñaṃ puruṣaṃ tathā ||
7.2.5.19
trayoviṃśatitattvāni vyaktamāhurmanīṣiṇaḥ |
kālaḥ kāryaprapañcasya pariṇāmaikakāraṇam ||
7.2.5.20
eṣāmīśo'dhipo dhātā pravartakanivartakaḥ |
āvirbhāvatirobhāvaheturekaḥ svarāḍajaḥ ||
7.2.5.21
tasmāt pradhānapuruṣavyaktakālasvarūpavān |
heturnetādhipasteṣāṃ dhātā cokto maheśvaraḥ ||
7.2.5.22
virāḍ hiraṇyagarbhātmā kaiścidīśo nigadyate |
hiraṇyagarbho lokānāṃ heturviśvātmako virāṭ ||
7.2.5.23
antaryāmī paraśceti kathyate kavibhiḥ śivaḥ |
prājñastaijasaviśvātmetyapare sampracakṣate ||
7.2.5.24
turīyamapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ |
mātā mānaṃ ca meyaṃ ca matiṃ cāhurathāpare ||
7.2.5.25
kartā kriyā ca kāryaṃ ca karaṇaṃ kāraṇaṃ pare |
jāgratsvapnasuṣuptyātmetyapare sampracakṣate ||
7.2.5.26
turīyamapare prāhusturyātītamitītare |
tamāhurviguṇaṃ kecidguṇavantaṃ pare viduḥ ||
7.2.5.27
kecitsaṃsāriṇaṃ prāhustamasaṃsāriṇaṃ pare |
svatantramapare prāhurasvatantraṃ pare viduḥ ||
7.2.5.28
ghoramityapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ |
rāgavantaṃ pare prāhurvītarāgaṃ tathā pare ||
7.2.5.29
niṣkriyaṃ ca pare prāhuḥ sakriyaṃ cetare janāḥ |
nirindriyaṃ pare prāhuḥ sendriyaṃ ca tathā pare ||
7.2.5.30
dhruvamityapare prāhustamadhruvamitītare |
arūpaṃ kecidāhurvai rūpavantaṃ pare viduḥ ||
7.2.5.31
adṛśyamapare prāhurdṛśyamityapare viduḥ |
vācyamityapare prāhuravācyamiti cāpare |
śabdātmakaṃ pare prāhuśśabdātītamathāpare ||
7.2.5.32
kecit cintāmayaṃ prāhuścintayā rahitaṃ pare |
jñānātmakaṃ pare prāhurvijñānamiti cāpare ||
7.2.5.33
kecit jñeyamiti prāhurajñeyamiti kecana |
parameke tamevāhuraparaṃ ca tathā pare ||
7.2.5.34
evaṃ vikalpyamānaṃ tu yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ |
nādhyavasyanti munayo nānāpratyayakāraṇāt ||
7.2.5.35
yeḥ punaḥ sarvabhāvena prapannāḥ parameśvaram |
te hi jānantyayatnena śivaṃ paramakāraṇam ||
7.2.5.36
yāvatpaśurnaiva paśyatyanīśaṃ kaviṃ purāṇaṃ bhuvanasyeśitāram |
tāvadduḥkhe vartate baddhapāśaḥ saṃsāre'smiñcakranemikrameṇa ||
7.2.5.37
yadā paśyaḥ paśyate rukmavarṇaṃ kartāramīśaṃ puruṣaṃ brahmayonim |
tadā vidvānpuṇyapāpe vidhūya nirañjanaḥ paramamupaiti sāmyam ||
7.2.5.37.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe paśupatitvajñānayogo nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
7.2.5.37.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
7.2.5.37.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
7.2.5.37.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
Linked texts (2)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kriyāsāra (ed. Mallikārjuna Śāstrī) — Sanskrit