Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 7.2.5: pañcamo'dhyāyaḥ | paśupatitvajñānayogaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 7.2.5

Language
Sanskrit

Contents

pañcamo'dhyāyaḥ | paśupatitvajñānayogaḥ

7.2.5.1

upamanyuruvāca |
vigrahaṃ devadevasya viśvametat carācaram |
tadevaṃ na vijānanti paśavaḥ pāśagauravāt ||

7.2.5.2

tamekameva bahudhā vadanti yadunandana |
ajānantaḥ paraṃ bhāvamavikalpaṃ maharṣayaḥ ||

7.2.5.3

aparaṃ brahmarūpaṃ ca paraṃ brahmātmakaṃ tathā |
kecidāhurmahādevamanādinidhanaṃ param ||

7.2.5.4

bhūtendriyāntaḥkaraṇapradhānaviṣayātmakam |
aparaṃ brahma nirdiṣṭaṃ paraṃ brahma cidātmakam ||

7.2.5.5

bṛhattvād bṛṃhaṇatvādvā brahma cetyabhidhīyate |
ubhe te brahmaṇo rūpe brahmaṇo'dhipateḥ prabhoḥ |
vidyāvidyāsvarūpīti kaiścidīśo nigadyate ||

7.2.5.6

vidyāṃ tu cetanāṃ prāhustathāvidyāmacetanām |
vidyāvidyātmakaṃ caiva viśvaṃ viśvagurorvibhoḥ ||

7.2.5.7

rūpameva na sandeho viśvaṃ tasya vaśe yataḥ |
bhrāntirvidyā parā ceti śārvaṃ rūpaṃ paraṃ viduḥ ||

7.2.5.8

ayathābuddhirartheṣu bahudhā bhrāntirucyate |
yathārthākārasaṃvittirvidyeti parikīrtyate ||

7.2.5.9

vikalparahitaṃ tattvaṃ paramityabhidhīyate |
vaiparītyādasat śabdaḥ kathyate vedavādibhiḥ ||

7.2.5.10

tayoḥ patitvāttu śivaḥ sadasatpatirucyate |
kṣarākṣarātmakaṃ prāhuḥ kṣarākṣaraparaṃ pare ||

7.2.5.11

kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate |
ubhe te parameśasya rūpe tasya vaśe yataḥ ||

7.2.5.12

tayoḥ paraḥ śivaḥ śāntaḥ kṣarākṣarāparaḥ smṛtaḥ |
samaṣṭivyaṣṭhirūpaṃ ca samaṣṭivyaṣṭikāraṇam ||

7.2.5.13

vadanti munayaḥ kecit śivaṃ paramakāraṇam |
samaṣṭimāhuravyaktaṃ vyaṣṭiṃ vyaktaṃ tathaiva ca ||

7.2.5.14

te rūpe parameśasya tadicchāyāḥ pravartanāt |
tayoḥ kāraṇabhāvena śivaṃ paramakāraṇam ||

7.2.5.15

kāraṇārthavidaḥ prāhuḥ samaṣṭivyaṣṭikāraṇam |
jātivyaktisvarūpīti kathyate kaiścidīśvaraḥ ||

7.2.5.16

yā piṇḍe'pyanuvarteta sā jātiriti kathyate |
vyaktirvyāvṛttirūpaṃ taṃ piṇḍajātaṃ samāśrayam ||

7.2.5.17

jātayo vyaktayaścaiva tadājñāparipālitāḥ |
yatastato mahādevo jātivyaktivapuḥ smṛtaḥ ||

7.2.5.18

pradhānapuruṣavyaktakālātmā kathyate śivaḥ |
pradhānaṃ prakṛtiṃ prāhuḥkṣetrajñaṃ puruṣaṃ tathā ||

7.2.5.19

trayoviṃśatitattvāni vyaktamāhurmanīṣiṇaḥ |
kālaḥ kāryaprapañcasya pariṇāmaikakāraṇam ||

7.2.5.20

eṣāmīśo'dhipo dhātā pravartakanivartakaḥ |
āvirbhāvatirobhāvaheturekaḥ svarāḍajaḥ ||

7.2.5.21

tasmāt pradhānapuruṣavyaktakālasvarūpavān |
heturnetādhipasteṣāṃ dhātā cokto maheśvaraḥ ||

7.2.5.22

virāḍ hiraṇyagarbhātmā kaiścidīśo nigadyate |
hiraṇyagarbho lokānāṃ heturviśvātmako virāṭ ||

7.2.5.23

antaryāmī paraśceti kathyate kavibhiḥ śivaḥ |
prājñastaijasaviśvātmetyapare sampracakṣate ||

7.2.5.24

turīyamapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ |
mātā mānaṃ ca meyaṃ ca matiṃ cāhurathāpare ||

7.2.5.25

kartā kriyā ca kāryaṃ ca karaṇaṃ kāraṇaṃ pare |
jāgratsvapnasuṣuptyātmetyapare sampracakṣate ||

7.2.5.26

turīyamapare prāhusturyātītamitītare |
tamāhurviguṇaṃ kecidguṇavantaṃ pare viduḥ ||

7.2.5.27

kecitsaṃsāriṇaṃ prāhustamasaṃsāriṇaṃ pare |
svatantramapare prāhurasvatantraṃ pare viduḥ ||

7.2.5.28

ghoramityapare prāhuḥ saumyameva pare viduḥ |
rāgavantaṃ pare prāhurvītarāgaṃ tathā pare ||

7.2.5.29

niṣkriyaṃ ca pare prāhuḥ sakriyaṃ cetare janāḥ |
nirindriyaṃ pare prāhuḥ sendriyaṃ ca tathā pare ||

7.2.5.30

dhruvamityapare prāhustamadhruvamitītare |
arūpaṃ kecidāhurvai rūpavantaṃ pare viduḥ ||

7.2.5.31

adṛśyamapare prāhurdṛśyamityapare viduḥ |
vācyamityapare prāhuravācyamiti cāpare |
śabdātmakaṃ pare prāhuśśabdātītamathāpare ||

7.2.5.32

kecit cintāmayaṃ prāhuścintayā rahitaṃ pare |
jñānātmakaṃ pare prāhurvijñānamiti cāpare ||

7.2.5.33

kecit jñeyamiti prāhurajñeyamiti kecana |
parameke tamevāhuraparaṃ ca tathā pare ||

7.2.5.34

evaṃ vikalpyamānaṃ tu yāthātmyaṃ parameṣṭhinaḥ |
nādhyavasyanti munayo nānāpratyayakāraṇāt ||

7.2.5.35

yeḥ punaḥ sarvabhāvena prapannāḥ parameśvaram |
te hi jānantyayatnena śivaṃ paramakāraṇam ||

7.2.5.36

yāvatpaśurnaiva paśyatyanīśaṃ kaviṃ purāṇaṃ bhuvanasyeśitāram |
tāvadduḥkhe vartate baddhapāśaḥ saṃsāre'smiñcakranemikrameṇa ||

7.2.5.37

yadā paśyaḥ paśyate rukmavarṇaṃ kartāramīśaṃ puruṣaṃ brahmayonim |
tadā vidvānpuṇyapāpe vidhūya nirañjanaḥ paramamupaiti sāmyam ||

7.2.5.37.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe paśupatitvajñānayogo nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||

7.2.5.37.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

7.2.5.37.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

7.2.5.37.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

Other recensions (1)

Linked texts (2)