Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 2.2.23: trayoviṃśo'dhyāyaḥ | bhaktiprabhāvavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.23

Language
Sanskrit

Contents

trayoviṃśo'dhyāyaḥ | bhaktiprabhāvavarṇanam

2.2.23.1

brahmovāca |
evaṃ kṛtvā vihāraṃ vai śaṅkareṇa ca sā satī |
santuṣṭā sābhavaccāti virāgā samajāyata ||

2.2.23.2

ekasmindivase devī satī rahasi saṅgatā |
śivaṃ praṇamya sadbhaktyā nyasyoccaiḥ sukṛtāñjaliḥ ||

2.2.23.3

suprasannaṃ prabhuṃ natvā sā dakṣatanayā satī |
uvāca sāñjalirbhaktyā vinayāvanatā tataḥ ||

2.2.23.4

satyuvāca |
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
dīnoddhara mahāyogin kṛpāṃ kuru mamopari ||

2.2.23.5

tvaṃ paraḥ puruṣaḥ svāmī rajaḥsattvatamaḥ paraḥ |
nirguṇaḥ saguṇaḥ sākṣī nirvikārī mahāprabhuḥ ||

2.2.23.6

dhanyāhaṃ te priyā jātā kāminī suvihāriṇī |
jātastvaṃ me patiḥ svāmin bhaktavātsalyato hara ||

2.2.23.7

kṛto bahusamā nātha vihāraḥ paramastvayā |
santuṣṭāhaṃ maheśāna nivṛttaṃ me manastataḥ ||

2.2.23.8

jñātumicchāmi deveśa paraṃ tattvaṃ sukhāvaham |
yena saṃsāraduḥkhādvai tarejjīvo'ñjasā hara ||

2.2.23.9

yatkṛtvā viṣayī jīvaḥ sa labhetparamaṃ padam |
saṃsārī na bhavennātha tattvaṃ vada kṛpāṃ kuru ||

2.2.23.10

brahmovāca |
ityapṛcchatsma sadbhaktyā śaṅkaraṃ sā satī mune |
ādiśaktirmaheśānī jīvoddhārāya kevalam ||

2.2.23.11

ākarṇya tacchivaḥ svāmī svecchayopāttavigrahaḥ |
avocatparamaprītaḥ satīṃ yogaviraktadhīḥ ||

2.2.23.12

śiva uvāca |
śṛṇu devi pravakṣyāmi dākṣāyaṇi maheśvari |
paraṃ tattvaṃ tadevānuśayī mukto bhavedyataḥ ||

2.2.23.13

paratattvaṃ vijānīhi vijñānaṃ parameśvarī |
dvitīyaṃ smaraṇaṃ yatra nāhaṃ brahmeti śuddhadhīḥ ||

2.2.23.14

taddurlabhaṃ triloke'smiṃstajjñātā viralaḥ priye |
yādṛśo yaḥ sa dāso'haṃ brahma sākṣātparātparaḥ ||

2.2.23.15

tanmātā mama bhaktiśca bhuktimuktiphalapradā |
sulabhā matprasādāddhi navadhā sā prakīrtitā ||

2.2.23.16

bhaktau jñāne na bhedo hi tatkartuḥ sarvadā sukham |
vijñānaṃ na bhavatyeva sati bhaktivirodhinaḥ ||

2.2.23.17

bhaktyādhīḥ sadāhaṃ vai tatprabhāvād gṛheṣvapi |
nīcānāṃ jātihīnānāṃ yāmi devi na saṃśayaḥ ||

2.2.23.18

sā bhaktirdvividhā devi saguṇā nirguṇā matā |
vaidhī svābhāvikī yā yā varā sā tvavarā smṛtā ||

2.2.23.19

naiṣṭhikyanaiṣṭhikī bhedād dvividhe dvividhe hi te |
ṣaḍvidhā naiṣṭhikī jñeyā dvitīyaikavidhā smṛtā ||

2.2.23.20

vihitāvihitābhedāttāmanekāṃ vidurbudhāḥ |
tayorbahuvidhatvācca tattvaṃ tvanyatra varṇitam ||

2.2.23.21

te navāṅge ubhe jñeye varṇite munibhiḥ priye |
varṇayāmi navāṅgāni premataḥ śṛṇu dakṣaje ||

2.2.23.22

śravaṇaṃ kīrtanaṃ caiva smaraṇaṃ sevanaṃ tathā |
dāsyaṃ tathārcanaṃ devi vandanaṃ mama sarvadā ||

2.2.23.23

sakhyamātmārpaṇaṃ ceti navāṅgāni vidurbudhāḥ |
upāṅgāni śive tasyā bahūni kathitāni vai ||

2.2.23.24

śṛṇu devi navāṅgānāṃ lakṣaṇāni pṛthak pṛthak |
mama bhaktermano dattvā bhuktimuktipradāni hi ||

2.2.23.25

kathādernityasammānaṃ kurvandehādibhirmudā |
sthirāsanena tatpānaṃ yattacchravaṇamucyate ||

2.2.23.26

hṛdākāśena sampaśyan janmakarmāṇi vai mama |
prītyoccoccāraṇaṃ teṣāmetatkīrtanamucyate ||

2.2.23.27

vyāpakaṃ devi māṃ dṛṣṭvā nityaṃ sarvatra sarvadā |
nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam ||

2.2.23.28

aruṇodayamārabhya sevākāle'ñcitā hṛdā |
nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam ||

2.2.23.29

sadā sevyānukūlyena sevanaṃ taddhi gogaṇaiḥ |
hṛdayāmṛtabhogena priyaṃ dāsyamudāhṛtam ||

2.2.23.30

sadā bhṛtyānukūlyena vidhinā me parātmane |
arpaṇaṃ ṣoḍaśānāṃ vai pādyādīnāṃ tadarcanam ||

2.2.23.31

mantroccāraṇadhyānābhyāṃ manasā vacasā kramāt |
yadaṣṭāṅgena bhūsparśaṃ tadvai vandanamucyate ||

2.2.23.32

maṅgalāmaṅgalaṃ yadyatkarotītīśvaro hi me |
sarvaṃ tanmaṅgalāyeti viśvāsaḥ sakhyalakṣaṇam ||

2.2.23.33

kṛtvā dehādikaṃ tasya prītyai sarvaṃ tadarpaṇam |
nirvāhāya ca śūnyatvaṃ yattadātmasamarpaṇam ||

2.2.23.34

navāṅgānīti madbhakterbhuktimuktipradāni ca |
mama priyāṇi cātīva jñānotpattikarāṇi ca ||

2.2.23.35

upāṅgāni ca madbhakterbahūni kathitāni vai |
bilvādisevanādīni samūhyāni vicārataḥ ||

2.2.23.36

itthaṃ sāṅgopāṅgabhaktirmama sarvottamā priye |
jñānavairāgyajananī muktidāsī virājate ||

2.2.23.37

sarvakarmaphalotpattiḥ sarvadā tvatsamapriyā |
yaccitte sā sthitā nityaṃ sarvadā so'ti matpriyaḥ ||

2.2.23.38

trailokye bhaktisadṛśaḥ panthā nāsti sukhāvahaḥ |
caturyugeṣu deveśi kalau tu suviśeṣataḥ ||

2.2.23.39

kalau tu jñānavairāgyau vṛddharūpau nirutsavau |
grāhakābhāvato devi jātau jarjaratāmati ||

2.2.23.40

kalau pratyakṣaphaladā bhaktiḥ sarvayugeṣvapi |
tatprabhāvādahaṃ nityaṃ tadvaśo nātra saṃśayaḥ ||

2.2.23.41

yo bhaktimānpumām̐lloke sadāhaṃ tatsahāyakṛt |
vighnahartā ripustasya daṇḍyo nātra ca saṃśayaḥ ||

2.2.23.42

bhaktahetorahaṃ devi kālaṃ krodhapariplutaḥ |
adahaṃ vahninā netrabhavena nijarakṣakaḥ ||

2.2.23.42.p1

bhaktahetorahaṃ devi ravyuparyabhavaṃ kila |
atikrodhānvitaḥ śūlaṃ gṛhītvānvajayaṃ purā | 43 ||

2.2.23.44

bhaktahetorahaṃ devi rāvaṇaṃ sagaṇaṃ krudhā |
tyajāmi sma kṛto naiva pakṣapāto hi tasya vai ||

2.2.23.45

bhaktahetorahaṃ devi vyāsaṃ hi kumatigraham |
kāśyā nyasārayaṃ krodhāddaṇḍayitvā ca nandinā ||

2.2.23.46

kiṃ bahūktena deveśi bhaktyādhīnaḥ sadā hyaham |
tatkartuḥ puruṣasyātivaśago nātra saṃśayaḥ ||

2.2.23.47

brahmovāca |
itthamākarṇya bhaktestu mahattvaṃ dakṣajā satī |
jaharṣātīva manasi praṇanāma śivaṃ mudā ||

2.2.23.48

punaḥ papraccha sadbhaktyā tatkāṇḍaviṣayaṃ mune |
śāstraṃ sukhakaraṃ loke jīvoddhāraparāyaṇam ||

2.2.23.49

sayantramantraśāstraṃ ca tanmāhātmyaṃ viśeṣataḥ |
anyāni dharmavastūni jīvoddhārakarāṇi hi ||

2.2.23.50

śaṅkaro'pi tadākarṇya satīpraśnaṃ prahṛṣṭadhīḥ |
varṇayāmāsa suprītyā jīvoddhārāya kṛtsnaśaḥ ||

2.2.23.51

tantraśāstraṃ sayantraṃ hi sapañcāṅgaṃ maheśvaraḥ |
babhāṣe mahimānaṃ ca tattaddevavarasya vai ||

2.2.23.52

setihāsakathāṃ teṣāṃ bhaktamāhātmyameva ca |
savarṇāśramadharmāṃśca nṛpadharmān munīśvara ||

2.2.23.53

sutastrīdharmamāhātmyaṃ varṇāśramamanaśvaram |
vaidyaśāstraṃ tathā jyotiḥśāstraṃ jīvasukhāvaham ||

2.2.23.54

sāmudrikaṃ paraṃ śāstramanyacchāstrāṇi bhūriśaḥ |
kṛpāṃ kṛtvā maheśāno varṇayāmāsa tattvataḥ ||

2.2.23.55

itthaṃ trilokasukhadau sarvajñau ca satīśivau |
lokopakārakaraṇadhṛtasadguṇavigrahau ||

2.2.23.56

cikrīḍāte bahuvidhaṃ kailāse himavad girau |
anyasthaleṣu ca tadā parabrahmasvarūpiṇau ||

2.2.23.56.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe bhaktiprabhāvavarṇanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ ||

2.2.23.56.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.23.56.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.23.56.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.23.56.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe