Shiva Purana 2.2.23: trayoviṃśo'dhyāyaḥ | bhaktiprabhāvavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.23
- Language
- Sanskrit
Contents
trayoviṃśo'dhyāyaḥ | bhaktiprabhāvavarṇanam
2.2.23.1
brahmovāca |
evaṃ kṛtvā vihāraṃ vai śaṅkareṇa ca sā satī |
santuṣṭā sābhavaccāti virāgā samajāyata ||
2.2.23.2
ekasmindivase devī satī rahasi saṅgatā |
śivaṃ praṇamya sadbhaktyā nyasyoccaiḥ sukṛtāñjaliḥ ||
2.2.23.3
suprasannaṃ prabhuṃ natvā sā dakṣatanayā satī |
uvāca sāñjalirbhaktyā vinayāvanatā tataḥ ||
2.2.23.4
satyuvāca |
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
dīnoddhara mahāyogin kṛpāṃ kuru mamopari ||
2.2.23.5
tvaṃ paraḥ puruṣaḥ svāmī rajaḥsattvatamaḥ paraḥ |
nirguṇaḥ saguṇaḥ sākṣī nirvikārī mahāprabhuḥ ||
2.2.23.6
dhanyāhaṃ te priyā jātā kāminī suvihāriṇī |
jātastvaṃ me patiḥ svāmin bhaktavātsalyato hara ||
2.2.23.7
kṛto bahusamā nātha vihāraḥ paramastvayā |
santuṣṭāhaṃ maheśāna nivṛttaṃ me manastataḥ ||
2.2.23.8
jñātumicchāmi deveśa paraṃ tattvaṃ sukhāvaham |
yena saṃsāraduḥkhādvai tarejjīvo'ñjasā hara ||
2.2.23.9
yatkṛtvā viṣayī jīvaḥ sa labhetparamaṃ padam |
saṃsārī na bhavennātha tattvaṃ vada kṛpāṃ kuru ||
2.2.23.10
brahmovāca |
ityapṛcchatsma sadbhaktyā śaṅkaraṃ sā satī mune |
ādiśaktirmaheśānī jīvoddhārāya kevalam ||
2.2.23.11
ākarṇya tacchivaḥ svāmī svecchayopāttavigrahaḥ |
avocatparamaprītaḥ satīṃ yogaviraktadhīḥ ||
2.2.23.12
śiva uvāca |
śṛṇu devi pravakṣyāmi dākṣāyaṇi maheśvari |
paraṃ tattvaṃ tadevānuśayī mukto bhavedyataḥ ||
2.2.23.13
paratattvaṃ vijānīhi vijñānaṃ parameśvarī |
dvitīyaṃ smaraṇaṃ yatra nāhaṃ brahmeti śuddhadhīḥ ||
2.2.23.14
taddurlabhaṃ triloke'smiṃstajjñātā viralaḥ priye |
yādṛśo yaḥ sa dāso'haṃ brahma sākṣātparātparaḥ ||
2.2.23.15
tanmātā mama bhaktiśca bhuktimuktiphalapradā |
sulabhā matprasādāddhi navadhā sā prakīrtitā ||
2.2.23.16
bhaktau jñāne na bhedo hi tatkartuḥ sarvadā sukham |
vijñānaṃ na bhavatyeva sati bhaktivirodhinaḥ ||
2.2.23.17
bhaktyādhīḥ sadāhaṃ vai tatprabhāvād gṛheṣvapi |
nīcānāṃ jātihīnānāṃ yāmi devi na saṃśayaḥ ||
2.2.23.18
sā bhaktirdvividhā devi saguṇā nirguṇā matā |
vaidhī svābhāvikī yā yā varā sā tvavarā smṛtā ||
2.2.23.19
naiṣṭhikyanaiṣṭhikī bhedād dvividhe dvividhe hi te |
ṣaḍvidhā naiṣṭhikī jñeyā dvitīyaikavidhā smṛtā ||
2.2.23.20
vihitāvihitābhedāttāmanekāṃ vidurbudhāḥ |
tayorbahuvidhatvācca tattvaṃ tvanyatra varṇitam ||
2.2.23.21
te navāṅge ubhe jñeye varṇite munibhiḥ priye |
varṇayāmi navāṅgāni premataḥ śṛṇu dakṣaje ||
2.2.23.22
śravaṇaṃ kīrtanaṃ caiva smaraṇaṃ sevanaṃ tathā |
dāsyaṃ tathārcanaṃ devi vandanaṃ mama sarvadā ||
2.2.23.23
sakhyamātmārpaṇaṃ ceti navāṅgāni vidurbudhāḥ |
upāṅgāni śive tasyā bahūni kathitāni vai ||
2.2.23.24
śṛṇu devi navāṅgānāṃ lakṣaṇāni pṛthak pṛthak |
mama bhaktermano dattvā bhuktimuktipradāni hi ||
2.2.23.25
kathādernityasammānaṃ kurvandehādibhirmudā |
sthirāsanena tatpānaṃ yattacchravaṇamucyate ||
2.2.23.26
hṛdākāśena sampaśyan janmakarmāṇi vai mama |
prītyoccoccāraṇaṃ teṣāmetatkīrtanamucyate ||
2.2.23.27
vyāpakaṃ devi māṃ dṛṣṭvā nityaṃ sarvatra sarvadā |
nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam ||
2.2.23.28
aruṇodayamārabhya sevākāle'ñcitā hṛdā |
nirbhayatvaṃ sadā loke smaraṇaṃ tadudāhṛtam ||
2.2.23.29
sadā sevyānukūlyena sevanaṃ taddhi gogaṇaiḥ |
hṛdayāmṛtabhogena priyaṃ dāsyamudāhṛtam ||
2.2.23.30
sadā bhṛtyānukūlyena vidhinā me parātmane |
arpaṇaṃ ṣoḍaśānāṃ vai pādyādīnāṃ tadarcanam ||
2.2.23.31
mantroccāraṇadhyānābhyāṃ manasā vacasā kramāt |
yadaṣṭāṅgena bhūsparśaṃ tadvai vandanamucyate ||
2.2.23.32
maṅgalāmaṅgalaṃ yadyatkarotītīśvaro hi me |
sarvaṃ tanmaṅgalāyeti viśvāsaḥ sakhyalakṣaṇam ||
2.2.23.33
kṛtvā dehādikaṃ tasya prītyai sarvaṃ tadarpaṇam |
nirvāhāya ca śūnyatvaṃ yattadātmasamarpaṇam ||
2.2.23.34
navāṅgānīti madbhakterbhuktimuktipradāni ca |
mama priyāṇi cātīva jñānotpattikarāṇi ca ||
2.2.23.35
upāṅgāni ca madbhakterbahūni kathitāni vai |
bilvādisevanādīni samūhyāni vicārataḥ ||
2.2.23.36
itthaṃ sāṅgopāṅgabhaktirmama sarvottamā priye |
jñānavairāgyajananī muktidāsī virājate ||
2.2.23.37
sarvakarmaphalotpattiḥ sarvadā tvatsamapriyā |
yaccitte sā sthitā nityaṃ sarvadā so'ti matpriyaḥ ||
2.2.23.38
trailokye bhaktisadṛśaḥ panthā nāsti sukhāvahaḥ |
caturyugeṣu deveśi kalau tu suviśeṣataḥ ||
2.2.23.39
kalau tu jñānavairāgyau vṛddharūpau nirutsavau |
grāhakābhāvato devi jātau jarjaratāmati ||
2.2.23.40
kalau pratyakṣaphaladā bhaktiḥ sarvayugeṣvapi |
tatprabhāvādahaṃ nityaṃ tadvaśo nātra saṃśayaḥ ||
2.2.23.41
yo bhaktimānpumām̐lloke sadāhaṃ tatsahāyakṛt |
vighnahartā ripustasya daṇḍyo nātra ca saṃśayaḥ ||
2.2.23.42
bhaktahetorahaṃ devi kālaṃ krodhapariplutaḥ |
adahaṃ vahninā netrabhavena nijarakṣakaḥ ||
2.2.23.42.p1
bhaktahetorahaṃ devi ravyuparyabhavaṃ kila |
atikrodhānvitaḥ śūlaṃ gṛhītvānvajayaṃ purā | 43 ||
2.2.23.44
bhaktahetorahaṃ devi rāvaṇaṃ sagaṇaṃ krudhā |
tyajāmi sma kṛto naiva pakṣapāto hi tasya vai ||
2.2.23.45
bhaktahetorahaṃ devi vyāsaṃ hi kumatigraham |
kāśyā nyasārayaṃ krodhāddaṇḍayitvā ca nandinā ||
2.2.23.46
kiṃ bahūktena deveśi bhaktyādhīnaḥ sadā hyaham |
tatkartuḥ puruṣasyātivaśago nātra saṃśayaḥ ||
2.2.23.47
brahmovāca |
itthamākarṇya bhaktestu mahattvaṃ dakṣajā satī |
jaharṣātīva manasi praṇanāma śivaṃ mudā ||
2.2.23.48
punaḥ papraccha sadbhaktyā tatkāṇḍaviṣayaṃ mune |
śāstraṃ sukhakaraṃ loke jīvoddhāraparāyaṇam ||
2.2.23.49
sayantramantraśāstraṃ ca tanmāhātmyaṃ viśeṣataḥ |
anyāni dharmavastūni jīvoddhārakarāṇi hi ||
2.2.23.50
śaṅkaro'pi tadākarṇya satīpraśnaṃ prahṛṣṭadhīḥ |
varṇayāmāsa suprītyā jīvoddhārāya kṛtsnaśaḥ ||
2.2.23.51
tantraśāstraṃ sayantraṃ hi sapañcāṅgaṃ maheśvaraḥ |
babhāṣe mahimānaṃ ca tattaddevavarasya vai ||
2.2.23.52
setihāsakathāṃ teṣāṃ bhaktamāhātmyameva ca |
savarṇāśramadharmāṃśca nṛpadharmān munīśvara ||
2.2.23.53
sutastrīdharmamāhātmyaṃ varṇāśramamanaśvaram |
vaidyaśāstraṃ tathā jyotiḥśāstraṃ jīvasukhāvaham ||
2.2.23.54
sāmudrikaṃ paraṃ śāstramanyacchāstrāṇi bhūriśaḥ |
kṛpāṃ kṛtvā maheśāno varṇayāmāsa tattvataḥ ||
2.2.23.55
itthaṃ trilokasukhadau sarvajñau ca satīśivau |
lokopakārakaraṇadhṛtasadguṇavigrahau ||
2.2.23.56
cikrīḍāte bahuvidhaṃ kailāse himavad girau |
anyasthaleṣu ca tadā parabrahmasvarūpiṇau ||
2.2.23.56.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe bhaktiprabhāvavarṇanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.23.56.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.23.56.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.23.56.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.23.56.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe