Shiva Purana 2.2.24: caturviṃśo'dhyāyaḥ | rāmaparīkṣāvarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.24
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.24.61 — 5 parts
caturviṃśo'dhyāyaḥ | rāmaparīkṣāvarṇanam
2.2.24.1
nārada uvāca |
brahman vidhe prajānātha mahāprājña kṛpākara |
śrāvitaṃ śaṅkarayaśaḥ satīśaṅkarayoḥ śubham ||
2.2.24.2
idānīṃ brūhi satprītyā paraṃ tadyaśa uttamam |
kimakārṣṭāṃ hi tatsthau vai caritaṃ dampatī śivau ||
2.2.24.3
brahmovāca |
satīśivacaritraṃ ca śṛṇu me premato mune |
laukikīṃ gatimāśritya cikrīḍāte sadānvaham ||
2.2.24.4
tataḥ satī mahādevī viyogamalabhanmune |
svapataḥ śaṅkarasyeti vadantyeke subuddhayaḥ ||
2.2.24.5
vāgarthāviva sampṛktau śaktīśau sarvadā citau |
kathaṃ ghaṭeta ca tayorviyogastattvato mune ||
2.2.24.6
līlārucitvādathavā saṅghaṭetākhilaṃ ca tat |
kurute yadyadīśau ca satīśau bhavarītigau ||
2.2.24.7
sā tyaktā dakṣajā dṛṣṭvā patinā janakādhvare |
śambhoranādarāttatra dehaṃ tatyāja saṅgatā ||
2.2.24.8
punarhimālaye saivāvirbhūtā nāmataḥ satī |
pārvatīti śivaṃ prāpa taptvā bhūri vivāhataḥ ||
2.2.24.9
sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya brahmaṇaḥ sa tu nāradaḥ |
papraccha ca vidhātāraṃ śivāśivamahadyaśaḥ ||
2.2.24.10
nārada uvāca |
viṣṇuśiṣya mahābhāga vidhe me vada vistarāt |
śivāśivacaritraṃ tadbhavācāraparānugam ||
2.2.24.11
kimarthaṃ śaṅkaro jāyāṃ tatyāja prāṇataḥ priyām |
tasmādācakṣva me tāta vicitramiti manmahe ||
2.2.24.12
kuto'dhvare'jaḥ putrasyānādaro'bhūcchivasya te |
kathaṃ tatyāja sā dehaṃ gatvā tatra pituḥ kratau ||
2.2.24.13
tataḥ kimabhavattatra kimakārṣīnmaheśvaraḥ |
tatsarvaṃ me samācakṣva śraddhāyuk tacchrutāvaham ||
2.2.24.14
brahmovāca |
śṛṇu tāta paraprītyā munibhiḥ saha nārada |
sutavarya mahāprājña caritaṃ śaśimaulinaḥ ||
2.2.24.15
namaskṛtya maheśānaṃ haryādisurasevitam |
parabrahma pravakṣyāmi taccaritraṃ mahādbhutam ||
2.2.24.16
sarveyaṃ śivalīlā hi bahulīlākaraḥ prabhuḥ |
svatantro nirvikārī ca satī sāpi hi tadvidhā ||
2.2.24.17
anyathā kaḥ samartho hi tatkarmakaraṇe mune |
paramātmā parabrahma sa eva parameśvaraḥ ||
2.2.24.18
yaṃ sadā bhajate śrīśo'haṃ cāpi sakalāḥ surāḥ |
munayaśca mahātmānaḥ siddhāśca sanakādayaḥ ||
2.2.24.19
śeṣaḥ sadā yaśo yasya mudā gāyati nityaśaḥ |
pāraṃ na labhate tāta sa prabhuḥ śaṅkaraḥ śivaḥ ||
2.2.24.20
tasyaiva līlayā sarvo'yamiti tattvavibhramaḥ |
tatra doṣo na kasyāpi sarvavyāpī sa prerakaḥ ||
2.2.24.21
ekasminsamaye rudraḥ satyā tribhavane bhavaḥ |
vṛṣamāruhya paryāṭadrasāṃ līlāviśāradaḥ ||
2.2.24.22
āgatya daṇḍakāraṇyaṃ paryaṭan sāgarāmbarām |
darśayan tatragāṃ śobhāṃ satyai satyapaṇaḥ prabhuḥ ||
2.2.24.23
tatra rāmaṃ dadarśāsau lakṣmaṇenānvitaṃ haraḥ |
anviṣyantaṃ priyāṃ sītāṃ rāvaṇena hṛtāṃ chalāt ||
2.2.24.24
hā sīteti proccarantaṃ virahāviṣṭamānasam |
yatastataśca paśyantaṃ rudantaṃ hi muhurmuhuḥ ||
2.2.24.25
samicchantaṃ ca tatprāptiṃ pṛcchantaṃ tadgatiṃ hṛdā |
kujādibhyo naṣṭadhiyamatrapaṃ śokavihvalam ||
2.2.24.26
sūryavaṃśodbhavaṃ vīraṃ bhūpaṃ daśarathātmajam |
bharatāgrajamānandarahitaṃ vigataprabham ||
2.2.24.27
pūrṇakāmo varādhīnaṃ prāṇamatsma mudā haraḥ |
rāmaṃ bhramantaṃ vipine salakṣmaṇamudāradhīḥ ||
2.2.24.28
jayetyuktvānyato'gacchannadāttasmai svadarśanam |
rāmāya vipine tasmin śaṅkaro bhaktavatsalaḥ ||
2.2.24.29
itīdṛśīṃ satī dṛṣṭvā śivalīlāṃ vimohanīm |
suvismitā śivaṃ prāha śivamāyāvimohitā ||
2.2.24.30
satyuvāca |
devadeva parabrahma sarveśa parameśvara |
sevante tvāṃ sadā sarve haribrahmādayaḥ surāḥ ||
2.2.24.31
tvaṃ praṇamyo hi sarveṣāṃ sevyo dhyeyaśca sarvadā |
vedāntavedyo yatnena nirvikārī paraprabhuḥ ||
2.2.24.32
kāvimau puruṣau nātha virahavyākulākṛtī |
vicarantau vane kliṣṭau dīnau vīrau dhanurdharau ||
2.2.24.33
tayorjyeṣṭhaṃ kañjaśyāmaṃ dṛṣṭvā vai kena hetunā |
muditaḥ suprasannātmābhavo bhakta ivādhunā ||
2.2.24.34
iti me saṃśayaṃ svāmin śaṅkara chettumarhasi |
sevyasya sevake naiva ghaṭate praṇatiḥ prabho ||
2.2.24.35
brahmovāca |
ādiśaktiḥ satī devī śivā sā parameśvarī |
śivamāyāvaśī bhūtvā papracchetthaṃ śivaṃ prabhum ||
2.2.24.36
tadākarṇya vacaḥ satyāḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ |
tadā vihasya sa prāha satīṃ līlāviśāradaḥ ||
2.2.24.37
parameśvara uvāca |
śṛṇu devi sati prītyā yathārthaṃ vacmi nacchalam |
varadānaprabhāvāttu praṇāmaṃ caivamādarāt ||
2.2.24.38
rāmalakṣmaṇanāmānau bhrātarau vīrasammatau |
sūryavaṃśodbhavau devi prājñau daśarathātmajau ||
2.2.24.39
gauravarṇau laghurbandhuḥ śeṣeśo lakṣmaṇābhidhaḥ |
jyeṣṭho rāmābhidho viṣṇuḥ pūrṇāṃśo nirupadravaḥ ||
2.2.24.40
avatīrṇaḥ kṣitau sādhurakṣaṇāya bhavāya naḥ |
ityuktvā virarāmāsau śambhuḥ sūtikaraḥ prabhuḥ ||
2.2.24.41
śrutvāpītthaṃ vacaḥ śambhorna viśaśvāsa tanmanaḥ |
śivamāyā balavatī saiva trailokyamohinī ||
2.2.24.42
aviśvastaṃ mano jñātvā tasyāḥ śambhuḥ sanātanaḥ |
avocadvacanaṃ ceti prabhurlīlāviśāradaḥ ||
2.2.24.43
śiva uvāca |
śṛṇu madvacanaṃ devi na viśvasiti cenmanaḥ |
tava rāmaparikṣāṃ hi kuru tatra svayā dhiyā ||
2.2.24.44
vinaśyati yathā mohastatkuru tvaṃ sati priye |
gatvā tatra sthitastāvad vaṭe bhava parīkṣikā ||
2.2.24.45
brahmovāca |
śivājñayā satī tatra gatvācintayadīśvarī |
kuryāṃ parīkṣāṃ ca kathaṃ rāmasya vanacāriṇaḥ ||
2.2.24.46
sītārūpamahaṃ dhṛtvā gaccheyaṃ rāmasannidhau |
yadi rāmo hariḥ sarvaṃ vijñāsyati na cānyathā ||
2.2.24.47
itthaṃ vicārya sītā sā bhūtvā rāmasamīpataḥ |
agamattatparīkṣārthaṃ satī mohaparāyaṇā ||
2.2.24.48
sītārūpāṃ satīṃ dṛṣṭvā japannāma śiveti ca |
vihasya tatpravijñāya natvāvocad raghūdvahaḥ ||
2.2.24.49
śrīrāma uvāca |
prematastvaṃ sati brūhi kva śambhuste namo gataḥ |
ekākī vipine kasmādāgatā patinā vinā ||
2.2.24.50
tyaktvā svarūpaṃ kasmātte dhṛtaṃ rūpamidaṃ sati |
brūhi tatkāraṇaṃ devi kṛpāṃ kṛtvā mamopari ||
2.2.24.51
brahmovāca |
iti rāmavacaḥ śrutvā cakitāsītsatī tadā |
smṛtvā śivoktaṃ matvā cāvitathaṃ lajjitā bhṛśam ||
2.2.24.52
rāmaṃ vijñāya viṣṇuṃ taṃ svarūpaṃ saṃvidhāya ca |
smṛtvā śivapadaṃ citte satyuvāca prasannadhīḥ ||
2.2.24.53
śivo mayā gaṇaiścaiva paryaṭan vasudhāṃ prabhuḥ |
ihāgacchacca vipine svatantraḥ parameśvaraḥ ||
2.2.24.54
apaśyadatra sa tvāṃ hi sītānveṣaṇatatparam |
salakṣmaṇaṃ virahiṇaṃ sītayā kliṣṭamānasam ||
2.2.24.55
natvā tvāṃ sa gato mūle vaṭasya sthita eva hi |
praśaṃsan mahimānaṃ te vaiṣṇavaṃ paramaṃ mudā ||
2.2.24.56
caturbhujaṃ hariṃ tvāṃ no dṛṣṭvaiva mudito'bhavat |
yathedaṃ rūpamamalaṃ paśyannānandamāptavān ||
2.2.24.57
tacchrutvā vacanaṃ śambhorbhramamānīya cetasi |
tadājñayā parīkṣāṃ te kṛtavatyasmi rāghava ||
2.2.24.58
jñātaṃ me rāma viṣṇustvaṃ dṛṣṭā te prabhutākhilā |
niḥsaṃśayā tadāpi tacchṛṇu tvaṃ ca mahāmate ||
2.2.24.59
kathaṃ praṇamyastvaṃ tasya satyaṃ brūhi mamāgrataḥ |
kuru niḥsaṃśayāṃ tvaṃ māṃ śamalaṃ prāpnuhi drutam ||
2.2.24.60
brahmovāca |
ityākarṇya vacastasyā rāmaścotphullalocanaḥ |
asmaratsvaṃ prabhuṃ śambhuṃ premābhūd hṛdi cādhikam ||
2.2.24.61
satyā vinājñayā śambhusamīpaṃ nāgamanmune |
saṃvarṇya mahimānaṃ ca prāvocadrāghavaḥ satīm ||
2.2.24.61.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe rāmaparīkṣāvarṇanaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.24.61.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.24.61.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.24.61.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.24.61.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (1)
- Prapannāmṛta — Anantācārya, Sanskrit