Shiva Purana 2.2.5: pañcamo'dhyāyaḥ | sandhyācaritram
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.5
- Language
- Sanskrit
Contents
pañcamo'dhyāyaḥ | sandhyācaritram
2.2.5.1
sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya brahmaṇo munisattamaḥ |
sa mudovāca saṃsmṛtya śaṅkaraṃ prītamānasaḥ ||
2.2.5.2
nārada uvāca |
brahman vidhe mahābhāga viṣṇuśiṣya mahāmate |
adbhutā kathitā līlā tvayā ca śaśimaulinaḥ ||
2.2.5.3
gṛhītadāre madane hṛṣṭe hi svagṛhaṃ gate |
dakṣe ca svagṛhaṃ yāte tathā hi tvayi kartari ||
2.2.5.4
mānaseṣu ca putreṣu gateṣu svasvadhāmasu |
sandhyā kutra gatā sā ca brahmaputrī pitṛprasūḥ ||
2.2.5.5
kiṃ cakāra ca kenaiva puruṣeṇa vivāhitā |
etatsarvaṃ viśeṣeṇa sandhyāyāścaritaṃ vada ||
2.2.5.6
sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya brahmaputrasya dhīmataḥ |
saṃsmṛtya śaṅkaraṃ bhaktyā brahmā provāca tattvavit ||
2.2.5.7
brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ ca mune sarvaṃ sandhyāyāścaritaṃ śubham |
yacchrutvā sarvakāminyaḥsādhvyaḥ syuḥ sarvadā mune ||
2.2.5.8
sā ca sandhyā sutā me hi manojātā purābhavat |
tapastaptvā tanuṃ tyaktvā saiva jātā tvarundhatī ||
2.2.5.9
medhātitheḥ sutā bhūtvā muniśreṣṭhasya dhīmatī |
brahmaviṣṇumaheśānavacanāccaritavratā ||
2.2.5.10
vavre patiṃ mahātmānaṃ vasiṣṭhaṃ śaṃsitavratam |
pativratā ca mukhyābhūdvandyā pūjyā tvabhīṣaṇā ||
2.2.5.11
nārada uvāca |
kathaṃ tayā tapastaptaṃ kimarthaṃ kutra sandhyayā |
kathaṃ śarīraṃ sā tyaktvābhavanmedhātitheḥ sutā ||
2.2.5.12
kathaṃ vā vihitaṃ devairbrahmaviṣṇuśivaiḥ patim |
vasiṣṭhaṃ tu mahātmānaṃ saṃvavre śaṃsitavratam ||
2.2.5.13
etanme śroṣyamāṇāya vistareṇa pitāmaha |
kautūhalamarundhatyāścaritaṃ brūhi tattvataḥ ||
2.2.5.14
brahmovāca |
ahaṃ svatanayāṃ sandhyāṃ dṛṣṭvā pūrvamathātmanaḥ |
kāmāyāśu mano'kārṣaṃ tyaktvā śivabhayācca sā ||
2.2.5.15
sandhyāyāścalitaṃ cittaṃ kāmabāṇaviloḍitam |
ṛṣīṇāmapi saṃruddhamānasānāṃ mahātmanām ||
2.2.5.16
bhargasya vacanaṃ śrutvā sopahāsaṃ ca māṃ prati |
ātmanaścalitatvaṃ vai hyamaryādamṛṣīnprati ||
2.2.5.17
kāmasya tādṛśaṃ bhāvaṃ munimohakaraṃ muhuḥ |
dṛṣṭvā sandhyā svayaṃ tatropayamāyātiduḥkhitā ||
2.2.5.18
tatastu brahmaṇā śapte madane ca mayā mune |
antarbhūte mayi śive gate cāpi nijāspade ||
2.2.5.19
āmarṣavaśamāpannā sā sandhyā munisattama |
mama putrī vicāryaivaṃ tadā dhyānaparābhavat ||
2.2.5.20
dhyāyantī kṣaṇamevāśu pūrvaṃ vṛttaṃ manasvinī |
idaṃ vimamṛśe sandhyā tasminkāle yathocitam ||
2.2.5.21
sandhyovāca |
utpannamātrāṃ māṃ dṛṣṭvā yuvatīṃ madaneritaḥ |
akārṣītsānurāgo'yamabhilāṣaṃ pitā mama ||
2.2.5.22
paśyatāṃ mānasānāṃ ca munīnāṃ bhāvitātmanām |
dṛṣṭvaiva māmamaryādaṃ sakāmamabhavanmanaḥ ||
2.2.5.23
mamāpi mathitaṃ cittaṃ madanena durātmanā |
yena dṛṣṭvā munīnsarvāṃścalitaṃ manmano bhṛśam ||
2.2.5.24
phalametasya pāpasya madanaḥ svayamāptavān |
yastaṃ śaśāpa kupitaḥ śambhoragre pitāmahaḥ ||
2.2.5.25
prāpnuyāṃ phalametasya pāpasya svaghakāriṇī |
tacchodhanaphalamahamāśu cecchāmi sādhanam ||
2.2.5.26
yanmāṃ pitā bhrātaraśca sakāmāmaparokṣataḥ |
dṛṣṭvā cakruḥ spṛhāṃ tasmānna mattaḥ pāpakṛtparā ||
2.2.5.27
mamāpi kāmabhāvo'bhūdamaryādaṃ samīkṣya tān |
patyā iva svake tāte sarveṣu sahajeṣvaṣi ||
2.2.5.28
kariṣyāmyasya pāpasya prāyaścittamahaṃ svayam |
ātmānamagnau hoṣyāmi vedamārgānusārataḥ ||
2.2.5.29
kiṃ tvekāṃ sthāpayiṣyāmi maryādāmiha bhūtale |
utpannamātrā na yathā sakāmāḥ syuḥ śarīriṇaḥ ||
2.2.5.30
etadarthamahaṃ kṛtvā tapaḥ paramadāruṇam |
maryādāṃ sthāpayiṣyāmi paścāttyakṣyāmi jīvitam ||
2.2.5.31
yasmin śarīre pitrā me hyabhilāṣaḥ svayaṃ kṛtaḥ |
bhrātṛbhistena kāyena kiñcinnāsti prayojanam ||
2.2.5.32
mayā yena śarīreṇa tāteṣu sahajeṣu ca |
udbhāvitaḥ kāmabhāvo na tatsukṛtasādhanam ||
2.2.5.33
iti sañcintya manasā sandhyā śailavaraṃ tataḥ |
jagāma candrabhāgākhyaṃ candrabhāgāpagā yataḥ ||
2.2.5.34
atha tatra gatāṃ jñātvā sandhyāṃ girivaraṃ prati |
tapase niyatātmānaṃ brahmāvocamahaṃ sutam ||
2.2.5.35
vasiṣṭhaṃ saṃyatātmānaṃ sarvajñaṃ jñānayoginam |
samīpe sve samāsīnaṃ vedavedāṅgapāragam ||
2.2.5.36
brahmovāca |
vasiṣṭha putra gaccha tvaṃ sandhyāṃ jātāṃ manasvinīm |
tapase dhṛtakāmāṃ ca dīkṣasvaināṃ yathāvidhi ||
2.2.5.37
mandākṣamabhavattasyāḥ purā dṛṣṭvaiva kāmukān |
yuṣmānmāṃ ca tathātmānaṃ sakāmāṃ munisattama ||
2.2.5.38
anuktamūrttaṃ tatkarma pūrvamṛtyuṃ vimṛśya sā |
yuṣmākamātmanaścāpi prāṇānsantyaktumicchati ||
2.2.5.39
amaryādeṣu maryādāṃ tapasā sthāpayiṣyati |
tapaḥ kartuṃ gatā sādhvī candrabhāgākhyabhūdhare ||
2.2.5.40
na bhāvaṃ tapasastāta sānujānāti kañcana |
tasmādyathopadeśātsā prāpnotviṣṭaṃ tathā kuru ||
2.2.5.41
idaṃ rūpaṃ parityajya nijaṃ rūpāntaraṃ mune |
parigṛhyāntike tasyāḥ tapaścaryāṃ nidarśaya ||
2.2.5.42
idaṃ svarūpaṃ bhavato dṛṣṭvā pūrvaṃ yathātra vām |
nāpnuyātsā'tha kiñcidvai tato rūpāntaraṃ kuru ||
2.2.5.42.p1
brahmovāca |
nāradetthaṃ vasiṣṭho me samājñapto dayāyutaḥ ||
2.2.5.42.p2
tathāstviti ca māṃ procya yayau sandhyāntikaṃ muniḥ | 43 ||
2.2.5.44
tatra devasaraḥ pūrṇaṃ guṇairmānasasammitam |
dadarśa sa vasiṣṭho'tha sandhyāṃ tattīragāmapi | ||
2.2.5.45
tīrasthayā tayā reje tatsaraḥ kamalojjvalam |
udyadindusunakṣatraṃ pradoṣe gaganaṃ yathā ||
2.2.5.46
munirdṛṣṭvātha tāṃ tatra susambhāvāṃ sa kautukī |
vīkṣāñcakre sarastatra bṛhallohitasaṃjñakam ||
2.2.5.47
candrabhāgā nadī tasmātprākārāddakṣiṇāmbudhim |
yāntī sā caiva dadṛśe tena sānugirermahat ||
2.2.5.48
nirbhidya paścimaṃ sā tu candrabhāgasya sā nadī |
yathā himavato gaṅgā tathā gacchati sāgaram ||
2.2.5.49
tasmin girau candrabhāge bṛhallohitatīragām |
sandhyāṃ dṛṣṭvātha papraccha vasiṣṭhaḥ sādaraṃ tadā ||
2.2.5.50
vasiṣṭha uvāca |
kimarthamāgatā bhadre nirjanaṃ tvaṃ mahīdharam |
kasya vā tanayā kiṃ vā bhavatyāpi cikīrṣitam ||
2.2.5.51
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vada guhyaṃ na cedbhavet |
vadanaṃ pūrṇacandrābhaṃ niṣceṣṭaṃ vā kathaṃ tava ||
2.2.5.52
brahmovāca |
tacchrutvā vacanaṃ tasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
dṛṣṭvā ca taṃ mahātmānaṃ jvalantamiva pāvakam ||
2.2.5.53
śarīradhṛgbrahmacaryaṃ vilasantaṃ jaṭādharam |
sādaraṃ praṇipatyātha sandhyovāca tapodhanam ||
2.2.5.54
sandhyovāca |
yadarthamāgatā śailaṃ siddhaṃ tanme nibodha ha |
tava darśanamātreṇa yanme setsyati vai vibho ||
2.2.5.55
tapaścartumahaṃ brahmannirjanaṃ śailamāgatā |
brahmaṇo'haṃ sutā jātā nāmnā sandhyeti viśrutā ||
2.2.5.56
yadi te yujyate sahyaṃ māṃ tvaṃ samupadeśaya |
etaccikīrṣitaṃ guhyaṃ nānyaṃ kiñcana vidyate ||
2.2.5.57
ajñātvā tapaso bhāvaṃ tapovanamupāśritā |
cintayā pariśuṣye'haṃ vepate hi mano mama ||
2.2.5.58
brahmovāca |
ākarṇya tasyā vacanaṃ vasiṣṭho brahmavittamaḥ |
svayaṃ ca sarvakṛtyajño nānyatkiñcana pṛṣṭavān ||
2.2.5.59
atha tāṃ niyatātmānaṃ tapaseti dhṛtodyamām |
provāca manasā smṛtvā śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||
2.2.5.60
vasiṣṭha uvāca |
paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ |
paramaḥ paramārādhyaḥ śambhurmanasi dhāryatām ||
2.2.5.61
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ ya ekastvādikāraṇam |
tamekaṃ jagatāmādyaṃ bhajasva puruṣottamam ||
2.2.5.62
mantreṇānena deveśaṃ śambhuṃ bhaja śubhānane |
tena te sakalāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
2.2.5.63
oṃ namaḥ śaṅkarāyeti omityantena santatam |
maunaṃ tapaḥ samārambhaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu ||
2.2.5.64
snānaṃ maunena kartavyaṃ maunena harapūjanam |
dvayoḥ pūrṇajalāhāraṃ prathamaṃ ṣaṣṭhakālayoḥ ||
2.2.5.65
tṛtīye ṣaṣṭhakāle tu hyupavāsaparo bhavet |
evaṃ tapaḥsamāptau vā ṣaṣṭhe kāle kriyā bhavet ||
2.2.5.66
evaṃ maunatapasyākhyā brahmacaryaphalapradā |
sarvābhīṣṭapradā devi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||
2.2.5.67
evaṃ citte samuddiśya kāmaṃ cintaya śaṅkaram |
sa te prasanna iṣṭārthamacirādeva dāsyati ||
2.2.5.68
brahmovāca |
upaviśya vasiṣṭho'tha sandhyāyai tapasaḥ kriyām |
tāmābhāṣya yathānyāyaṃ tatraivāntardadhe muniḥ ||
2.2.5.68.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe sandhyācaritravarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||
2.2.5.68.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.5.68.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.5.68.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.5.68.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (3)
- Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa) — Sanskrit
- Mahābhāgavata — Sanskrit
- Mahābhāgavatapurāṇa — Sanskrit