Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 2.2.5: pañcamo'dhyāyaḥ | sandhyācaritram

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.5

Language
Sanskrit

Contents

pañcamo'dhyāyaḥ | sandhyācaritram

2.2.5.1

sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya brahmaṇo munisattamaḥ |
sa mudovāca saṃsmṛtya śaṅkaraṃ prītamānasaḥ ||

2.2.5.2

nārada uvāca |
brahman vidhe mahābhāga viṣṇuśiṣya mahāmate |
adbhutā kathitā līlā tvayā ca śaśimaulinaḥ ||

2.2.5.3

gṛhītadāre madane hṛṣṭe hi svagṛhaṃ gate |
dakṣe ca svagṛhaṃ yāte tathā hi tvayi kartari ||

2.2.5.4

mānaseṣu ca putreṣu gateṣu svasvadhāmasu |
sandhyā kutra gatā sā ca brahmaputrī pitṛprasūḥ ||

2.2.5.5

kiṃ cakāra ca kenaiva puruṣeṇa vivāhitā |
etatsarvaṃ viśeṣeṇa sandhyāyāścaritaṃ vada ||

2.2.5.6

sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya brahmaputrasya dhīmataḥ |
saṃsmṛtya śaṅkaraṃ bhaktyā brahmā provāca tattvavit ||

2.2.5.7

brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ ca mune sarvaṃ sandhyāyāścaritaṃ śubham |
yacchrutvā sarvakāminyaḥsādhvyaḥ syuḥ sarvadā mune ||

2.2.5.8

sā ca sandhyā sutā me hi manojātā purābhavat |
tapastaptvā tanuṃ tyaktvā saiva jātā tvarundhatī ||

2.2.5.9

medhātitheḥ sutā bhūtvā muniśreṣṭhasya dhīmatī |
brahmaviṣṇumaheśānavacanāccaritavratā ||

2.2.5.10

vavre patiṃ mahātmānaṃ vasiṣṭhaṃ śaṃsitavratam |
pativratā ca mukhyābhūdvandyā pūjyā tvabhīṣaṇā ||

2.2.5.11

nārada uvāca |
kathaṃ tayā tapastaptaṃ kimarthaṃ kutra sandhyayā |
kathaṃ śarīraṃ sā tyaktvābhavanmedhātitheḥ sutā ||

2.2.5.12

kathaṃ vā vihitaṃ devairbrahmaviṣṇuśivaiḥ patim |
vasiṣṭhaṃ tu mahātmānaṃ saṃvavre śaṃsitavratam ||

2.2.5.13

etanme śroṣyamāṇāya vistareṇa pitāmaha |
kautūhalamarundhatyāścaritaṃ brūhi tattvataḥ ||

2.2.5.14

brahmovāca |
ahaṃ svatanayāṃ sandhyāṃ dṛṣṭvā pūrvamathātmanaḥ |
kāmāyāśu mano'kārṣaṃ tyaktvā śivabhayācca sā ||

2.2.5.15

sandhyāyāścalitaṃ cittaṃ kāmabāṇaviloḍitam |
ṛṣīṇāmapi saṃruddhamānasānāṃ mahātmanām ||

2.2.5.16

bhargasya vacanaṃ śrutvā sopahāsaṃ ca māṃ prati |
ātmanaścalitatvaṃ vai hyamaryādamṛṣīnprati ||

2.2.5.17

kāmasya tādṛśaṃ bhāvaṃ munimohakaraṃ muhuḥ |
dṛṣṭvā sandhyā svayaṃ tatropayamāyātiduḥkhitā ||

2.2.5.18

tatastu brahmaṇā śapte madane ca mayā mune |
antarbhūte mayi śive gate cāpi nijāspade ||

2.2.5.19

āmarṣavaśamāpannā sā sandhyā munisattama |
mama putrī vicāryaivaṃ tadā dhyānaparābhavat ||

2.2.5.20

dhyāyantī kṣaṇamevāśu pūrvaṃ vṛttaṃ manasvinī |
idaṃ vimamṛśe sandhyā tasminkāle yathocitam ||

2.2.5.21

sandhyovāca |
utpannamātrāṃ māṃ dṛṣṭvā yuvatīṃ madaneritaḥ |
akārṣītsānurāgo'yamabhilāṣaṃ pitā mama ||

2.2.5.22

paśyatāṃ mānasānāṃ ca munīnāṃ bhāvitātmanām |
dṛṣṭvaiva māmamaryādaṃ sakāmamabhavanmanaḥ ||

2.2.5.23

mamāpi mathitaṃ cittaṃ madanena durātmanā |
yena dṛṣṭvā munīnsarvāṃścalitaṃ manmano bhṛśam ||

2.2.5.24

phalametasya pāpasya madanaḥ svayamāptavān |
yastaṃ śaśāpa kupitaḥ śambhoragre pitāmahaḥ ||

2.2.5.25

prāpnuyāṃ phalametasya pāpasya svaghakāriṇī |
tacchodhanaphalamahamāśu cecchāmi sādhanam ||

2.2.5.26

yanmāṃ pitā bhrātaraśca sakāmāmaparokṣataḥ |
dṛṣṭvā cakruḥ spṛhāṃ tasmānna mattaḥ pāpakṛtparā ||

2.2.5.27

mamāpi kāmabhāvo'bhūdamaryādaṃ samīkṣya tān |
patyā iva svake tāte sarveṣu sahajeṣvaṣi ||

2.2.5.28

kariṣyāmyasya pāpasya prāyaścittamahaṃ svayam |
ātmānamagnau hoṣyāmi vedamārgānusārataḥ ||

2.2.5.29

kiṃ tvekāṃ sthāpayiṣyāmi maryādāmiha bhūtale |
utpannamātrā na yathā sakāmāḥ syuḥ śarīriṇaḥ ||

2.2.5.30

etadarthamahaṃ kṛtvā tapaḥ paramadāruṇam |
maryādāṃ sthāpayiṣyāmi paścāttyakṣyāmi jīvitam ||

2.2.5.31

yasmin śarīre pitrā me hyabhilāṣaḥ svayaṃ kṛtaḥ |
bhrātṛbhistena kāyena kiñcinnāsti prayojanam ||

2.2.5.32

mayā yena śarīreṇa tāteṣu sahajeṣu ca |
udbhāvitaḥ kāmabhāvo na tatsukṛtasādhanam ||

2.2.5.33

iti sañcintya manasā sandhyā śailavaraṃ tataḥ |
jagāma candrabhāgākhyaṃ candrabhāgāpagā yataḥ ||

2.2.5.34

atha tatra gatāṃ jñātvā sandhyāṃ girivaraṃ prati |
tapase niyatātmānaṃ brahmāvocamahaṃ sutam ||

2.2.5.35

vasiṣṭhaṃ saṃyatātmānaṃ sarvajñaṃ jñānayoginam |
samīpe sve samāsīnaṃ vedavedāṅgapāragam ||

2.2.5.36

brahmovāca |
vasiṣṭha putra gaccha tvaṃ sandhyāṃ jātāṃ manasvinīm |
tapase dhṛtakāmāṃ ca dīkṣasvaināṃ yathāvidhi ||

2.2.5.37

mandākṣamabhavattasyāḥ purā dṛṣṭvaiva kāmukān |
yuṣmānmāṃ ca tathātmānaṃ sakāmāṃ munisattama ||

2.2.5.38

anuktamūrttaṃ tatkarma pūrvamṛtyuṃ vimṛśya sā |
yuṣmākamātmanaścāpi prāṇānsantyaktumicchati ||

2.2.5.39

amaryādeṣu maryādāṃ tapasā sthāpayiṣyati |
tapaḥ kartuṃ gatā sādhvī candrabhāgākhyabhūdhare ||

2.2.5.40

na bhāvaṃ tapasastāta sānujānāti kañcana |
tasmādyathopadeśātsā prāpnotviṣṭaṃ tathā kuru ||

2.2.5.41

idaṃ rūpaṃ parityajya nijaṃ rūpāntaraṃ mune |
parigṛhyāntike tasyāḥ tapaścaryāṃ nidarśaya ||

2.2.5.42

idaṃ svarūpaṃ bhavato dṛṣṭvā pūrvaṃ yathātra vām |
nāpnuyātsā'tha kiñcidvai tato rūpāntaraṃ kuru ||

2.2.5.42.p1

brahmovāca |
nāradetthaṃ vasiṣṭho me samājñapto dayāyutaḥ ||

2.2.5.42.p2

tathāstviti ca māṃ procya yayau sandhyāntikaṃ muniḥ | 43 ||

2.2.5.44

tatra devasaraḥ pūrṇaṃ guṇairmānasasammitam |
dadarśa sa vasiṣṭho'tha sandhyāṃ tattīragāmapi | ||

2.2.5.45

tīrasthayā tayā reje tatsaraḥ kamalojjvalam |
udyadindusunakṣatraṃ pradoṣe gaganaṃ yathā ||

2.2.5.46

munirdṛṣṭvātha tāṃ tatra susambhāvāṃ sa kautukī |
vīkṣāñcakre sarastatra bṛhallohitasaṃjñakam ||

2.2.5.47

candrabhāgā nadī tasmātprākārāddakṣiṇāmbudhim |
yāntī sā caiva dadṛśe tena sānugirermahat ||

2.2.5.48

nirbhidya paścimaṃ sā tu candrabhāgasya sā nadī |
yathā himavato gaṅgā tathā gacchati sāgaram ||

2.2.5.49

tasmin girau candrabhāge bṛhallohitatīragām |
sandhyāṃ dṛṣṭvātha papraccha vasiṣṭhaḥ sādaraṃ tadā ||

2.2.5.50

vasiṣṭha uvāca |
kimarthamāgatā bhadre nirjanaṃ tvaṃ mahīdharam |
kasya vā tanayā kiṃ vā bhavatyāpi cikīrṣitam ||

2.2.5.51

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vada guhyaṃ na cedbhavet |
vadanaṃ pūrṇacandrābhaṃ niṣceṣṭaṃ vā kathaṃ tava ||

2.2.5.52

brahmovāca |
tacchrutvā vacanaṃ tasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
dṛṣṭvā ca taṃ mahātmānaṃ jvalantamiva pāvakam ||

2.2.5.53

śarīradhṛgbrahmacaryaṃ vilasantaṃ jaṭādharam |
sādaraṃ praṇipatyātha sandhyovāca tapodhanam ||

2.2.5.54

sandhyovāca |
yadarthamāgatā śailaṃ siddhaṃ tanme nibodha ha |
tava darśanamātreṇa yanme setsyati vai vibho ||

2.2.5.55

tapaścartumahaṃ brahmannirjanaṃ śailamāgatā |
brahmaṇo'haṃ sutā jātā nāmnā sandhyeti viśrutā ||

2.2.5.56

yadi te yujyate sahyaṃ māṃ tvaṃ samupadeśaya |
etaccikīrṣitaṃ guhyaṃ nānyaṃ kiñcana vidyate ||

2.2.5.57

ajñātvā tapaso bhāvaṃ tapovanamupāśritā |
cintayā pariśuṣye'haṃ vepate hi mano mama ||

2.2.5.58

brahmovāca |
ākarṇya tasyā vacanaṃ vasiṣṭho brahmavittamaḥ |
svayaṃ ca sarvakṛtyajño nānyatkiñcana pṛṣṭavān ||

2.2.5.59

atha tāṃ niyatātmānaṃ tapaseti dhṛtodyamām |
provāca manasā smṛtvā śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||

2.2.5.60

vasiṣṭha uvāca |
paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ |
paramaḥ paramārādhyaḥ śambhurmanasi dhāryatām ||

2.2.5.61

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ ya ekastvādikāraṇam |
tamekaṃ jagatāmādyaṃ bhajasva puruṣottamam ||

2.2.5.62

mantreṇānena deveśaṃ śambhuṃ bhaja śubhānane |
tena te sakalāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ ||

2.2.5.63

oṃ namaḥ śaṅkarāyeti omityantena santatam |
maunaṃ tapaḥ samārambhaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu ||

2.2.5.64

snānaṃ maunena kartavyaṃ maunena harapūjanam |
dvayoḥ pūrṇajalāhāraṃ prathamaṃ ṣaṣṭhakālayoḥ ||

2.2.5.65

tṛtīye ṣaṣṭhakāle tu hyupavāsaparo bhavet |
evaṃ tapaḥsamāptau vā ṣaṣṭhe kāle kriyā bhavet ||

2.2.5.66

evaṃ maunatapasyākhyā brahmacaryaphalapradā |
sarvābhīṣṭapradā devi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||

2.2.5.67

evaṃ citte samuddiśya kāmaṃ cintaya śaṅkaram |
sa te prasanna iṣṭārthamacirādeva dāsyati ||

2.2.5.68

brahmovāca |
upaviśya vasiṣṭho'tha sandhyāyai tapasaḥ kriyām |
tāmābhāṣya yathānyāyaṃ tatraivāntardadhe muniḥ ||

2.2.5.68.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe sandhyācaritravarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||

2.2.5.68.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.5.68.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.5.68.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.5.68.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe

Linked texts (3)